[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"suras-meta":3,"sura-32-alikhan":694,"$fktZHuwxWETCbJa_d9UnrgiV0Bh2vfp0lcMkzPlcoIto":902},[4,12,20,27,34,41,48,54,61,68,74,80,86,93,100,107,114,120,127,134,140,147,154,161,168,175,182,189,196,203,210,217,223,230,236,242,248,255,260,266,273,279,286,292,299,304,310,316,322,328,333,339,344,350,356,361,368,374,380,385,390,396,401,407,412,418,424,430,436,441,447,452,458,463,469,474,480,485,490,496,502,508,514,519,525,530,536,542,547,552,558,564,570,575,581,587,592,598,603,608,614,620,626,632,638,644,650,656,662,667,672,677,682,688],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},1,"سُورَةُ ٱلْفَاتِحَةِ","Əl-Fatihə","Аль-Фатиха","Al-Fatihah","meccan",7,{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},2,"سُورَةُ البَقَرَةِ","Əl-Bəqərə","Аль-Бакара","Al-Baqarah","medinan",286,{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},3,"سُورَةُ آلِ عِمۡرَانَ","Ali-İmran","Али Имран","Ali-Imran",200,{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},4,"سُورَةُ النِّسَاءِ","Ən-Nisa","Ан-Ниса","An-Nisa",176,{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},5,"سُورَةُ المَائـِدَةِ","Əl-Maidə","Аль-Маида","Al-Maidah",120,{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},6,"سُورَةُ الأَنۡعَامِ","Əl-Ənam","Аль-Анам","Al-Anam",165,{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},"سُورَةُ الأَعۡرَافِ","Əl-Əraf","Аль-Араф","Al-Araf",206,{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},8,"سُورَةُ الأَنفَالِ","Əl-Ənfal","Аль-Анфаль","Al-Anfal",75,{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},9,"سُورَةُ التَّوۡبَةِ","Ət-Tövbə","Ат-Тауба","At-Tawbah",129,{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},10,"سُورَةُ يُونُسَ","Yunus","Юнус",109,{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},11,"سُورَةُ هُودٍ","Hud","Худ",123,{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},12,"سُورَةُ يُوسُفَ","Yusuf","Юсуф",111,{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},13,"سُورَةُ الرَّعۡدِ","Ər-Rəd","Ар-Раад","Ar-Rad",43,{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},14,"سُورَةُ إِبۡرَاهِيمَ","İbrahim","Ибрахим","Ibrahim",52,{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},15,"سُورَةُ الحِجۡرِ","Əl-Hicr","Аль-Хиджр","Al-Hijr",99,{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},16,"سُورَةُ النَّحۡلِ","Ən-Nəhl","Ан-Нахль","An-Nahl",128,{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},17,"سُورَةُ الإِسۡرَاءِ","Əl-İsra","Аль-Исра","Al-Isra",{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},18,"سُورَةُ الكَهۡفِ","Əl-Kəhf","Аль-Кахф","Al-Kahf",110,{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},19,"سُورَةُ مَرۡيَمَ","Məryəm","Марьям","Maryam",98,{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},20,"سُورَةُ طه","Ta-Ha","Та Ха",135,{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},21,"سُورَةُ الأَنبِيَاءِ","Əl-Ənbiya","Аль-Анбийа","Al-Anbiya",112,{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},22,"سُورَةُ الحَجِّ","Əl-Həcc","Аль-Хадж","Al-Hajj",78,{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},23,"سُورَةُ المُؤۡمِنُونَ","Əl-Muminun","Аль-Муминун","Al-Muminun",118,{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},24,"سُورَةُ النُّورِ","Ən-Nur","Ан-Нур","An-Nur",64,{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},25,"سُورَةُ الفُرۡقَانِ","Əl-Furqan","Аль-Фуркан","Al-Furqan",77,{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},26,"سُورَةُ الشُّعَرَاءِ","Əş-Şuəra","Аш-Шуара","Ash-Shuara",227,{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},27,"سُورَةُ النَّمۡلِ","Ən-Nəml","Ан-Намль","An-Naml",93,{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},28,"سُورَةُ القَصَصِ","Əl-Qəsəs","Аль-Касас","Al-Qasas",88,{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},29,"سُورَةُ العَنكَبُوتِ","Əl-Ənkəbut","Аль-Анкабут","Al-Ankabut",69,{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},30,"سُورَةُ الرُّومِ","Ər-Rum","Ар-Рум","Ar-Rum",60,{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},31,"سُورَةُ لُقۡمَانَ","Loğman","Лукман","Luqman",34,{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},32,"سُورَةُ السَّجۡدَةِ","Əs-Səcdə","Ас-Саджда","As-Sajdah",{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},33,"سُورَةُ الأَحۡزَابِ","Əl-Əhzab","Аль-Ахзаб","Al-Ahzab",73,{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},"سُورَةُ سَبَإٍ","Səba","Саба","Saba",54,{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},35,"سُورَةُ فَاطِرٍ","Fatir","Фатир",45,{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},36,"سُورَةُ يسٓ","Ya-Sin","Йа Син",83,{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},37,"سُورَةُ الصَّافَّاتِ","Əs-Saffat","Ас-Саффат","As-Saffat",182,{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},38,"سُورَةُ صٓ","Sad","Сад",{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},39,"سُورَةُ الزُّمَرِ","Əz-Zumər","Аз-Зумар","Az-Zumar",{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},40,"سُورَةُ غَافِرٍ","Ğafir","Гафир","Ghafir",85,{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},41,"سُورَةُ فُصِّلَتۡ","Fussilət","Фуссилат","Fussilat",{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},42,"سُورَةُ الشُّورَىٰ","Əş-Şura","Аш-Шура","Ash-Shura",53,{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},"سُورَةُ الزُّخۡرُفِ","Əz-Zuxruf","Аз-Зухруф","Az-Zukhruf",89,{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},44,"سُورَةُ الدُّخَانِ","Əd-Duxan","Ад-Духан","Ad-Dukhan",59,{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},"سُورَةُ الجَاثِيَةِ","Əl-Casiyə","Аль-Джасийа","Al-Jathiyah",{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},46,"سُورَةُ الأَحۡقَافِ","Əl-Əhqaf","Аль-Ахкаф","Al-Ahqaf",{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},47,"سُورَةُ مُحَمَّدٍ","Muhəmməd","Мухаммад","Muhammad",{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},48,"سُورَةُ الفَتۡحِ","Əl-Fəth","Аль-Фатх","Al-Fath",{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},49,"سُورَةُ الحُجُرَاتِ","Əl-Hucurat","Аль-Худжурат","Al-Hujurat",{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},50,"سُورَةُ قٓ","Qaf","Каф",{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},51,"سُورَةُ الذَّارِيَاتِ","Əz-Zariyat","Аз-Зарийат","Adh-Dhariyat",{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},"سُورَةُ الطُّورِ","Ət-Tur","Ат-Тур","At-Tur",{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},"سُورَةُ النَّجۡمِ","Ən-Nəcm","Ан-Наджм","An-Najm",62,{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},"سُورَةُ القَمَرِ","Əl-Qəmər","Аль-Камар","Al-Qamar",55,{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},"سُورَةُ الرَّحۡمَٰن","Ər-Rəhman","Ар-Рахман","Ar-Rahman",{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},56,"سُورَةُ الوَاقِعَةِ","Əl-Vaqiə","Аль-Вакиа","Al-Waqiah",96,{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},57,"سُورَةُ الحَدِيدِ","Əl-Hədid","Аль-Хадид","Al-Hadid",{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},58,"سُورَةُ المُجَادلَةِ","Əl-Mucadilə","Аль-Муджадила","Al-Mujadilah",{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},"سُورَةُ الحَشۡرِ","Əl-Həşr","Аль-Хашр","Al-Hashr",{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},"سُورَةُ المُمۡتَحنَةِ","Əl-Mumtəhinə","Аль-Мумтахана","Al-Mumtahanah",{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},61,"سُورَةُ الصَّفِّ","Əs-Saff","Ас-Сафф","As-Saff",{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},"سُورَةُ الجُمُعَةِ","Əl-Cumuə","Аль-Джумуа","Al-Jumuah",{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},63,"سُورَةُ المُنَافِقُونَ","Əl-Munafiqun","Аль-Мунафикун","Al-Munafiqun",{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},"سُورَةُ التَّغَابُنِ","Ət-Təğabun","Ат-Тагабун","At-Taghabun",{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},65,"سُورَةُ الطَّلَاقِ","Ət-Talaq","Ат-Талак","At-Talaq",{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},66,"سُورَةُ التَّحۡرِيمِ","Ət-Təhrim","Ат-Тахрим","At-Tahrim",{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},67,"سُورَةُ المُلۡكِ","Əl-Mulk","Аль-Мульк","Al-Mulk",{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},68,"سُورَةُ القَلَمِ","Əl-Qələm","Аль-Калам","Al-Qalam",{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},"سُورَةُ الحَاقَّةِ","Əl-Haqqə","Аль-Хакка","Al-Haqqah",{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},70,"سُورَةُ المَعَارِجِ","Əl-Məaric","Аль-Мааридж","Al-Maarij",{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},71,"سُورَةُ نُوحٍ","Nuh","Нух",{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},72,"سُورَةُ الجِنِّ","Əl-Cinn","Аль-Джинн","Al-Jinn",{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},"سُورَةُ المُزَّمِّلِ","Əl-Muzzəmmil","Аль-Муззаммиль","Al-Muzzammil",{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},74,"سُورَةُ المُدَّثِّرِ","Əl-Muddəssir","Аль-Муддассир","Al-Muddaththir",{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ القِيَامَةِ","Əl-Qiyamə","Аль-Кийама","Al-Qiyamah",{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},76,"سُورَةُ الإِنسَانِ","Əl-İnsan","Аль-Инсан","Al-Insan",{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},"سُورَةُ المُرۡسَلَاتِ","Əl-Mursəlat","Аль-Мурсалат","Al-Mursalat",{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ النَّبَإِ","Ən-Nəbə","Ан-Наба","An-Naba",{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},79,"سُورَةُ النَّازِعَاتِ","Ən-Naziat","Ан-Назиат","An-Naziat",{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},80,"سُورَةُ عَبَسَ","Əbəsə","Абаса","Abasa",{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},81,"سُورَةُ التَّكۡوِيرِ","Ət-Təkvir","Ат-Таквир","At-Takwir",{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},82,"سُورَةُ الانفِطَارِ","Əl-İnfitar","Аль-Инфитар","Al-Infitar",{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},"سُورَةُ المُطَفِّفِينَ","Əl-Mutaffifin","Аль-Мутаффифин","Al-Mutaffifin",{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},84,"سُورَةُ الانشِقَاقِ","Əl-İnşiqaq","Аль-Иншикак","Al-Inshiqaq",{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},"سُورَةُ البُرُوجِ","Əl-Buruc","Аль-Бурудж","Al-Buruj",{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},86,"سُورَةُ الطَّارِقِ","Ət-Tariq","Ат-Тарик","At-Tariq",{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},87,"سُورَةُ الأَعۡلَىٰ","Əl-Əla","Аль-Аля","Al-Ala",{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},"سُورَةُ الغَاشِيَةِ","Əl-Ğaşiyə","Аль-Гашийа","Al-Ghashiyah",{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},"سُورَةُ الفَجۡرِ","Əl-Fəcr","Аль-Фаджр","Al-Fajr",{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},90,"سُورَةُ البَلَدِ","Əl-Bələd","Аль-Балад","Al-Balad",{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},91,"سُورَةُ الشَّمۡسِ","Əş-Şəms","Аш-Шамс","Ash-Shams",{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},92,"سُورَةُ اللَّيۡلِ","Əl-Leyl","Аль-Лайл","Al-Layl",{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},"سُورَةُ الضُّحَىٰ","Əd-Duha","Ад-Духа","Ad-Duha",{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},94,"سُورَةُ الشَّرۡحِ","Əş-Şərh","Аш-Шарх","Ash-Sharh",{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},95,"سُورَةُ التِّينِ","Ət-Tin","Ат-Тин","At-Tin",{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},"سُورَةُ العَلَقِ","Əl-Ələq","Аль-Алак","Al-Alaq",{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},97,"سُورَةُ القَدۡرِ","Əl-Qədr","Аль-Кадр","Al-Qadr",{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ البَيِّنَةِ","Əl-Beyyinə","Аль-Баййина","Al-Bayyinah",{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ الزَّلۡزَلَةِ","Əz-Zəlzələ","Аз-Залзала","Az-Zalzalah",{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},100,"سُورَةُ العَادِيَاتِ","Əl-Adiyat","Аль-Адийат","Al-Adiyat",{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},101,"سُورَةُ القَارِعَةِ","Əl-Qariə","Аль-Кариа","Al-Qariah",{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},102,"سُورَةُ التَّكَاثُرِ","Ət-Təkasur","Ат-Такасур","At-Takathur",{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},103,"سُورَةُ العَصۡرِ","Əl-Əsr","Аль-Аср","Al-Asr",{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},104,"سُورَةُ الهُمَزَةِ","Əl-Huməzə","Аль-Хумаза","Al-Humazah",{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},105,"سُورَةُ الفِيلِ","Əl-Fil","Аль-Филь","Al-Fil",{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},106,"سُورَةُ قُرَيۡشٍ","Qureyş","Курайш","Quraysh",{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},107,"سُورَةُ المَاعُونِ","Əl-Maun","Аль-Маун","Al-Maun",{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},108,"سُورَةُ الكَوۡثَرِ","Əl-Kövsər","Аль-Каусар","Al-Kawthar",{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},"سُورَةُ الكَافِرُونَ","Əl-Kafirun","Аль-Кафирун","Al-Kafirun",{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},"سُورَةُ النَّصۡرِ","Ən-Nəsr","Ан-Наср","An-Nasr",{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},"سُورَةُ المَسَدِ","Əl-Məsəd","Аль-Масад","Al-Masad",{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},"سُورَةُ الإِخۡلَاصِ","Əl-İxlas","Аль-Ихлас","Al-Ikhlas",{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},113,"سُورَةُ الفَلَقِ","Əl-Fələq","Аль-Фаляк","Al-Falaq",{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},114,"سُورَةُ النَّاسِ","Ən-Nas","Ан-Нас","An-Nas",{"sura":695,"meta":787},{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204,"ayahs":696},[697,700,703,706,709,712,715,718,721,724,727,730,733,736,739,742,745,748,751,754,757,760,763,766,769,772,775,778,781,784],{"number":5,"arabic":698,"translation":699},"بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ الٓمٓ","Əlif. Ləm. Mim.",{"number":13,"arabic":701,"translation":702},"تَنزِيلُ ٱلْكِتَٰبِ لَا رَيْبَ فِيهِ مِن رَّبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ","Şübhə yoxdur ki, bu Kitabı aləmlərin Rəbbi olan Allah nazil etmişdir.",{"number":21,"arabic":704,"translation":705},"أَمْ يَقُولُونَ ٱفْتَرَىٰهُ ۚ بَلْ هُوَ ٱلْحَقُّ مِن رَّبِّكَ لِتُنذِرَ قَوْمًۭا مَّآ أَتَىٰهُم مِّن نَّذِيرٍۢ مِّن قَبْلِكَ لَعَلَّهُمْ يَهْتَدُونَ","Yoxsa onlar: “Bunu özündən uydurmuşdur!”– deyirlər. Xeyr, o, Rəbbindən nazil olan bir haqdır ki, səndən öncə xəbərdar edən peyğəmbər gəlməmiş hər hansı bir xalqı xəbərdar edəsən. Bəlkə də, onlar doğru yola yönələlər.",{"number":28,"arabic":707,"translation":708},"ٱللَّهُ ٱلَّذِى خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا فِى سِتَّةِ أَيَّامٍۢ ثُمَّ ٱسْتَوَىٰ عَلَى ٱلْعَرْشِ ۖ مَا لَكُم مِّن دُونِهِۦ مِن وَلِىٍّۢ وَلَا شَفِيعٍ ۚ أَفَلَا تَتَذَكَّرُونَ","Göyləri, yeri və onların arasındakıları altı gündə yaradan, sonra da Ərşə ucalan Allahdır. Sizin Ondan başqa nə bir haminiz, nə də bir şəfaətçiniz vardır. Məgər düşünərək ibrət götürməyəcəksiniz?",{"number":35,"arabic":710,"translation":711},"يُدَبِّرُ ٱلْأَمْرَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ إِلَى ٱلْأَرْضِ ثُمَّ يَعْرُجُ إِلَيْهِ فِى يَوْمٍۢ كَانَ مِقْدَارُهُۥٓ أَلْفَ سَنَةٍۢ مِّمَّا تَعُدُّونَ","O, göydən yerə qədər olan bütün işləri idarə edir. Sonra da bu işlər sizin saydığınız illərdən min ilə bərabər olan bir gündə Ona doğru yüksəlir.",{"number":42,"arabic":713,"translation":714},"ذَٰلِكَ عَٰلِمُ ٱلْغَيْبِ وَٱلشَّهَٰدَةِ ٱلْعَزِيزُ ٱلرَّحِيمُ","Qeybi və aşkarı Bilən, Qüdrətli və Rəhmli olan Odur.",{"number":11,"arabic":716,"translation":717},"ٱلَّذِىٓ أَحْسَنَ كُلَّ شَىْءٍ خَلَقَهُۥ ۖ وَبَدَأَ خَلْقَ ٱلْإِنسَٰنِ مِن طِينٍۢ","Hansı ki, yaratdığı hər şeyi gözəl biçimdə yaratmış, insanı ilk olaraq palçıqdan xəlq etmiş,",{"number":55,"arabic":719,"translation":720},"ثُمَّ جَعَلَ نَسْلَهُۥ مِن سُلَٰلَةٍۢ مِّن مَّآءٍۢ مَّهِينٍۢ","sonra onun nəslini bir damla dəyərsiz sudan əmələ gətirmiş,",{"number":62,"arabic":722,"translation":723},"ثُمَّ سَوَّىٰهُ وَنَفَخَ فِيهِ مِن رُّوحِهِۦ ۖ وَجَعَلَ لَكُمُ ٱلسَّمْعَ وَٱلْأَبْصَٰرَ وَٱلْأَفْـِٔدَةَ ۚ قَلِيلًۭا مَّا تَشْكُرُونَ","sonra onu düzəldib müəyyən şəklə salmış və ona Öz ruhundan üfürmüş, sizə qulaqlar, gözlər və ürək vermişdir. Siz necə də az şükür edirsiniz!",{"number":69,"arabic":725,"translation":726},"وَقَالُوٓا۟ أَءِذَا ضَلَلْنَا فِى ٱلْأَرْضِ أَءِنَّا لَفِى خَلْقٍۢ جَدِيدٍۭ ۚ بَلْ هُم بِلِقَآءِ رَبِّهِمْ كَٰفِرُونَ","Onlar deyirlər: “Biz torpağın içində yox olandan sonra yenidənmi yaradılacağıq?” Doğrusu, onlar öz Rəbbi ilə qarşılaşacaqlarını inkar edirlər.",{"number":75,"arabic":728,"translation":729},"۞ قُلْ يَتَوَفَّىٰكُم مَّلَكُ ٱلْمَوْتِ ٱلَّذِى وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ","De: “Sizə müvəkkil olan ölüm mələyi canınızı alacaq, sonra da Rəbbinizə qaytarılacaqsınız!”",{"number":81,"arabic":731,"translation":732},"وَلَوْ تَرَىٰٓ إِذِ ٱلْمُجْرِمُونَ نَاكِسُوا۟ رُءُوسِهِمْ عِندَ رَبِّهِمْ رَبَّنَآ أَبْصَرْنَا وَسَمِعْنَا فَٱرْجِعْنَا نَعْمَلْ صَٰلِحًا إِنَّا مُوقِنُونَ","Kaş ki, günahkarları öz Rəbbi qarşısında başlarını aşağı dikərək: “Ey Rəbbimiz! Biz gördük və eşitdik. Bizi geri qaytar ki, yaxşı işlər görək. Həqiqətən də, biz qətiyyətlə inandıq!”– deyəndə görəydin!",{"number":87,"arabic":734,"translation":735},"وَلَوْ شِئْنَا لَءَاتَيْنَا كُلَّ نَفْسٍ هُدَىٰهَا وَلَٰكِنْ حَقَّ ٱلْقَوْلُ مِنِّى لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ ٱلْجِنَّةِ وَٱلنَّاسِ أَجْمَعِينَ","Əgər Biz istəsəydik, hər kəsi doğru yola yönəldərdik. Lakin Mənim: “Cəhənnəmi mütləq bütün günahkar cin və insanlarla dolduracağam!” Sözüm yerinə yetəcək.",{"number":94,"arabic":737,"translation":738},"فَذُوقُوا۟ بِمَا نَسِيتُمْ لِقَآءَ يَوْمِكُمْ هَٰذَآ إِنَّا نَسِينَٰكُمْ ۖ وَذُوقُوا۟ عَذَابَ ٱلْخُلْدِ بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ","Bu gününüzlə qarşılaşacağınızı unutduğunuza görə dadın əzabı! Doğrusu, Biz də sizi unutduq. Etdiyiniz əməllərə görə dadın əbədi əzabı!",{"number":101,"arabic":740,"translation":741},"إِنَّمَا يُؤْمِنُ بِـَٔايَٰتِنَا ٱلَّذِينَ إِذَا ذُكِّرُوا۟ بِهَا خَرُّوا۟ سُجَّدًۭا وَسَبَّحُوا۟ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَهُمْ لَا يَسْتَكْبِرُونَ ۩","Ayələrimizə ancaq o kəslər iman gətirirlər ki, ayələrimiz onlara xatırlanarkən təkəbbür göstərmədən səcdəyə qapanır, Rəbbinə həmd-səna ilə təriflər deyirlər.",{"number":108,"arabic":743,"translation":744},"تَتَجَافَىٰ جُنُوبُهُمْ عَنِ ٱلْمَضَاجِعِ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفًۭا وَطَمَعًۭا وَمِمَّا رَزَقْنَٰهُمْ يُنفِقُونَ","Onlar gecə namazını qılmaq üçün böyürlərini yataqdan qaldırır, qorxu və ümid içində öz Rəbbinə yalvarır və onlara verdiyimiz ruzilərdən Allah yolunda xərcləyirlər.",{"number":115,"arabic":746,"translation":747},"فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌۭ مَّآ أُخْفِىَ لَهُم مِّن قُرَّةِ أَعْيُنٍۢ جَزَآءًۢ بِمَا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ","Etdikləri əməllərin mükafatı kimi onlar üçün gözlərinə sevinc gətirəcək nələr saxlandığını heç kəs bilmir.",{"number":121,"arabic":749,"translation":750},"أَفَمَن كَانَ مُؤْمِنًۭا كَمَن كَانَ فَاسِقًۭا ۚ لَّا يَسْتَوُۥنَ","Məgər möminlə fasiq eynidirmi? Onlar eyni ola bilməzlər!",{"number":128,"arabic":752,"translation":753},"أَمَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ فَلَهُمْ جَنَّٰتُ ٱلْمَأْوَىٰ نُزُلًۢا بِمَا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ","İman gətirib əməlisaleh olanları etdikləri əməllərə görə Məva bağlarında əbədi ziyafət gözləyir.",{"number":135,"arabic":755,"translation":756},"وَأَمَّا ٱلَّذِينَ فَسَقُوا۟ فَمَأْوَىٰهُمُ ٱلنَّارُ ۖ كُلَّمَآ أَرَادُوٓا۟ أَن يَخْرُجُوا۟ مِنْهَآ أُعِيدُوا۟ فِيهَا وَقِيلَ لَهُمْ ذُوقُوا۟ عَذَابَ ٱلنَّارِ ٱلَّذِى كُنتُم بِهِۦ تُكَذِّبُونَ","Fasiqlərə gəldikdə isə, onların sığınacağı yer od olacaqdır. Hər dəfə onlar oradan çıxmaq istədikdə yenidən ora qaytarılacaq və onlara: “Yalan saydığınız odun əzabını dadın!”– deyiləcəkdir.",{"number":141,"arabic":758,"translation":759},"وَلَنُذِيقَنَّهُم مِّنَ ٱلْعَذَابِ ٱلْأَدْنَىٰ دُونَ ٱلْعَذَابِ ٱلْأَكْبَرِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ","Ən böyük əzabdan əvvəl Biz onlara mütləq kiçik əzabdan (dünya əzabından) daddıracağıq ki, bəlkə doğru yola qayıtsınlar.",{"number":148,"arabic":761,"translation":762},"وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّن ذُكِّرَ بِـَٔايَٰتِ رَبِّهِۦ ثُمَّ أَعْرَضَ عَنْهَآ ۚ إِنَّا مِنَ ٱلْمُجْرِمِينَ مُنتَقِمُونَ","Rəbbinin ayələri yadına salındıqdan sonra onlardan üz döndərən kəsdən daha zalım kim ola bilər? Şübhəsiz ki, Biz günahkarlardan intiqam alacağıq.",{"number":155,"arabic":764,"translation":765},"وَلَقَدْ ءَاتَيْنَا مُوسَى ٱلْكِتَٰبَ فَلَا تَكُن فِى مِرْيَةٍۢ مِّن لِّقَآئِهِۦ ۖ وَجَعَلْنَٰهُ هُدًۭى لِّبَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ","Biz Musaya Kitab vermişdik. Sən onunla görüşəcəyinə şübhə etmə. Biz onu İsrail oğullarına doğru yol göstərən rəhbər etmişdik.",{"number":162,"arabic":767,"translation":768},"وَجَعَلْنَا مِنْهُمْ أَئِمَّةًۭ يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا لَمَّا صَبَرُوا۟ ۖ وَكَانُوا۟ بِـَٔايَٰتِنَا يُوقِنُونَ","Səbir etdiklərinə və ayələrimizə yəqinliklə inandıqlarına görə Biz əmrimizlə onlardan doğru yolu göstərən rəhbərlər təyin etmişdik.",{"number":169,"arabic":770,"translation":771},"إِنَّ رَبَّكَ هُوَ يَفْصِلُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ فِيمَا كَانُوا۟ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ","Həqiqətən, sənin Rəbbin ixtilafda olduqları məsələlər barəsində Qiyamət günü onların arasında hökm verəcəkdir.",{"number":176,"arabic":773,"translation":774},"أَوَلَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ أَهْلَكْنَا مِن قَبْلِهِم مِّنَ ٱلْقُرُونِ يَمْشُونَ فِى مَسَٰكِنِهِمْ ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَٰتٍ ۖ أَفَلَا يَسْمَعُونَ","Yurdlarında gəzib-dolaşdıqları əvvəlki neçə-neçə nəsilləri məhv etməyimiz onları doğru yola gətirmədimi? Həqiqətən, bunda ibrətlər vardır. Məgər onlar qulaq asmırlar?",{"number":183,"arabic":776,"translation":777},"أَوَلَمْ يَرَوْا۟ أَنَّا نَسُوقُ ٱلْمَآءَ إِلَى ٱلْأَرْضِ ٱلْجُرُزِ فَنُخْرِجُ بِهِۦ زَرْعًۭا تَأْكُلُ مِنْهُ أَنْعَٰمُهُمْ وَأَنفُسُهُمْ ۖ أَفَلَا يُبْصِرُونَ","Məgər onlar quru yerə su axıdıb onunla həm heyvanlarının, həm də özlərinin yedikləri nemətlər yetişdirdiyimizi görmürlər? Hələ də bunu görmürlər?",{"number":190,"arabic":779,"translation":780},"وَيَقُولُونَ مَتَىٰ هَٰذَا ٱلْفَتْحُ إِن كُنتُمْ صَٰدِقِينَ","Onlar: “Əgər doğru danışanlardansınızsa, deyin görək bu hökm nə vaxt olacaqdır?”– deyirlər.",{"number":197,"arabic":782,"translation":783},"قُلْ يَوْمَ ٱلْفَتْحِ لَا يَنفَعُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ إِيمَٰنُهُمْ وَلَا هُمْ يُنظَرُونَ","De: “Hökm günü kafirlərə imanları fayda verməyəcək və onlara möhlət də verilməyəcəkdir”.",{"number":204,"arabic":785,"translation":786},"فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَٱنتَظِرْ إِنَّهُم مُّنتَظِرُونَ","Artıq onlardan üz çevir və gözlə. Doğrusu, onlar da gözləyirlər.",[788,789,790,791,792,793,794,795,796,797,798,799,800,801,802,803,804,805,806,807,808,809,810,811,812,813,814,815,816,817,818,819,820,821,822,823,824,825,826,827,828,829,830,831,832,833,834,835,836,837,838,839,840,841,842,843,844,845,846,847,848,849,850,851,852,853,854,855,856,857,858,859,860,861,862,863,864,865,866,867,868,869,870,871,872,873,874,875,876,877,878,879,880,881,882,883,884,885,886,887,888,889,890,891,892,893,894,895,896,897,898,899,900,901],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},{"edition":903,"sura":218,"blocks":904},"saadi-az",[905,907,909,911,913,915,917,919,921,923,925,927,929,931,933,935,937,939,941,943,945,947,949,951,953,955,957],{"from":5,"to":13,"text":906},"Fövqəluca xəbər verir ki, bu Kəramətli Kitabı aləmlərin Rəbbi nazil etmiş və Öz məxluqlarına bol nemətlər vermişdir. Rəbbin ən gözəl hədiyyələrindən biri də bu Kitabdır və onda möminliyə, gözəl əxlaqa nail olmaq haqqında biliklər öz əksini tapmışdır. Hərçənd bu Kitabın gerçəkliyinə şübhə etmək mümkün olmasa da, Muhəmməd Peyğəmbəri (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) zalımcasına inkar edən kafirlər bəyan edirlər ki, o özü bu Quranı uydurmuşdur və yalandan onu Rəbbə aid etmişdir. Həqiqətən də belə bəyanatlar çox böyük qəbahətdir, çünki özündə Allahın kəlamlarını inkar etməkdən, Peyğəmbərin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) adına yalan ittihamlar söyləməkdən və həm də məxluqların Xaliqinin kəlamlarına bənzər sözlər uydura bilməsi iddiasını irəli sürməkdən ibarət olan fəsadları cəmləşdirir. Sadalanan baxışlardan hər biri ən böyük günahlardandır və buna görə də sonra Allah kafirlərin iddialarını təkzib edərək belə buyurur:",{"from":21,"to":21,"text":908},"Quran – xalis haqdır və yalan ona nə öndən, nə arxadan yaxınlaşa bilməz. Müdrik və Həmdəlayiq Rəbb onu Öz mərhəmti sayəsində nazil etmişdir ki, Elçi (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) onun vasitəsi ilə peyğəmbər nəsihətlərinə və Səmavi Kitaba hər şeydən daha çox ehtiyacı olan insanlara öyüd-nəsihət versin. Onlar dəvətçilər və elçilər haqqında biliyə malik deyildilər. Bundan başqa, onlar cahillik və azğınlıq içində dolaşırdılar. Lakin Allah Kitabı nazil etdi ki, onlar azdıqları yoldan əl çəksinlər, haqqı dərk etsinlər və onu qalan hər şeydən üstün tutsunlar.\n\nAllahın sadaladığı sübutlar kafirlərin iddialarını təkzib edir və insanların yalnız Kəramətli Qurana iman gətirməli olduqlarını vacib edir. Bu dəlillərdən biri – Quranın aləmlərin Rəbbi tərəfindən nazil edilməsidir. Bu, xalis haqdır və bunun sayəsində Quran ayələrinin doğruluğuna şübhə etmək olmaz. Quran ayələri arasında eləsi yoxdur ki, gerçəkliyə zidd olsun və bu ayələrin mənasında da nə qarışıqlıq, nə də şübhəli bir şey yoxdur. Bundan başqa, insanlar doğru bir təlimata olduqca möhtacdırlar və bu Kitab bəşəriyyətə xeyir və fayda gətirə bilən hər şeyə yol göstərir.",{"from":28,"to":28,"text":910},"Bu ayədə Fövqəluca Öz fövqəlqüdrətinin hüdudsuzluğundan xəbər verir. O (Pak və Müqəddəs), Kainatı altı əyyamda[2] yaratmışdır. Dünyanın yaradılmasının ilk günü bazar və sonuncu günü isə cümə olmuşdur[3]. Əlbəttə, Fövqəluca Kainatı bir anda da xəlq edə bilərdi, lakin O (Pak və Müqəddəs), belə etməmişdir, çünki O (Pak və Müqəddəs) – Xeyirxah və Müdrik Hökmdardır. Dünyanı yaratdıqdan sonra O (Pak və Müqəddəs), Kainatın tavanı olan Ərşinə yönəlmişdir. O (Pak və Müqəddəs), Ərşinə Öz əzəmətinə və fövqəlqüdrətinə uyğun bir tərzdə yönəlmişdir. O (Pak və Müqəddəs) – məxluqların Vahid Hamisidir, çünki yalnız O, onlara fayda verə bilər. O (Pak və Müqəddəs) – onların Vahid Şəfaətverənidir, çünki yalnız O onları cəzadan xilas edə bilər. Niyə bəs insanlar düşünmək və anlamaq istəmirlər[4] ki, Əzəmətli Ərşə yönəlmiş və Kainatın bütün işlərini İdarəedən, Öz qullarının Hamisi və şəfaət vermənin tam sərancamı ixtiyarında Olan, göylərin və yerin Xaliqi, ibadətə və pərəstişə layiq olan Vahid Rəbb – Allahdır?!!",{"from":35,"to":35,"text":912},"Fövqəlqüdrətli Hökmdar göydən yerə nazil edilən ilahi qədərinin və səmavi dinin qanunlarına uyğun olaraq qullarını idarə edir. Bu qanunların vasitəsi ilə Allah insanları bəxtiyar və ya bədbəxt, zəngin və ya kasıb, qüdrətli və alçaldılmış, hörmətli və ya mənfur edir. O (Pak və Müqəddəs), bəzi xalqları yüksəldir, bəzilərini də alçaldır və həmçinin qullarına ruzi və maddi nemətlər nazil edir. Sonra isə Onun buyruqları, yerdəki hesablamalara görə, min ilə bərabər olan bir gün ərzində Allahın dərgahına yüksəlir. Lakin Allah bu işlərdən bir anda agah olur.",{"from":42,"to":42,"text":914},"Çoxsaylı möhtəşəm məxluqları xəlq edən Rəbb, sonra əzəmətli Ərşinə çəkilərək, Öz səltənətinin bütün işlərini idarə edir, qeybdə və aşkarda olan hər şeydən agah olur. Qeybi və aşkarı Bilən, Fövqəlqüdrətli, Mərhəmətli adları – Onun gözəl adları arasındadır. Kainat – Onun hüdudsuz elminin, kamil fövqəlqüdrətinin və hərşeyiəhatəedən rəhminin nəticəsidir. O, Kainatda saysız-hesabsız nemətlər yaratmışdır və bu Onun üçün qətiyyən çətin olmamışdır.",{"from":11,"to":55,"text":916},"Məxluqların hər biri, onun həyat tərzinə tam uyğun gələn gözəl görkəmə malikdir. Bu, Fövqəluca Allahın yaratdığı hər şeyə aiddir. Bunu izah edərək, O (Pak və Müqəddəs) bütün bəşəriyyətin ulu babası olan Adəmin torpaqdan xəlq edildiyini xatırladır və insanların bir çox məxluqlardan üstünlüyünü xüsusilə vurğulayır. Adəmin nəsilləri isə, çox kiçik bir damcı nifrətamiz mayedən dünyaya gəlirlər.",{"from":62,"to":62,"text":918},"İnsanı formalaşdıraraq, Allah ona əzələlər, orqanlar və damarlar vermişdir. Nəticədə insan gözəl bir bədən əldə etmişdir və o, o dərəcədə mükəmməldir ki, onun orqanlarından birinin belə yerini daha uğurlu və daha düzgün müəyyənləşdirmək mümkün deyil. Sonra Allah insanın yanına bir mələk göndərib, ona Öz ruhunu üfürdür. Beləliklə, Allahın iradəsi ilə cansız bədən yaşamağa başlayır. Fövqəluca Allah isə insana hər növ nemətlər bağışlamaqda davam edir, onu eşitmə, görmə qabiliyyəti və ürəklə təmin edir. Yenə də, bütün bunlara baxmayaraq, insanlar öz Xaliqinə və Yaradanına çox az minnətdarlıq edirlər.",{"from":69,"to":69,"text":920},"Dirilməni inanılmaz hesab edən kafirlər insanın öldükdən sonra ən kiçik zərrəciklərə parçalanaraq yoxa çıxacağını və onları görməyin və təyin etməyin mümkün olmayacağı haqqında danışmaqdan əl çəkmirlər. Onlar ölümdən sonra dirilmənin ən ağlasığmaz hadisə hesab edirlər. Onlar Xaliqin imkanlarını öz imkanları ilə müqayisə etdiklərinə görə belə düşünürlər. Bu halda onlar haqqı aşkar etməyə cəhd göstərmir, əksinə, zalımlıq, inadkarlıq göstərir, Rəbb ilə qarşılaşacaqlarına inanmırlar. Buna görə Fövqəluca bildirir ki, onlar Onun qarşısında dayanmalı olacaqlarını inkar edirlər.\n\nBu fasiqlərin sözləri onların məqsədləri və niyyətlərini birmənalı şəkildə təsdiq edir, axı əgər onlar həqiqəti dərk etməyə çalışsaydılar, onda onu mütləq anlayardılar, çünki Allah onlara elə təkzibolunmaz dəlillər göstərmişdir ki, onlar aydın və günəş işığı kimi inandırıcıdır. Həqiqətən, dirilməni sübut etmək üçün Allahın insanı, nümunəsi olmadığı halda, yoxluqdan yaratması kifayət edərdi, çünki varlığı təkrar yaratmaq, ilk dəfə xəlq etməkdən olduqca asandır. Dirilmənin doğru olmasını həmçinin Onun yağış nazil edərək, quru torpağı canlandırması və onda yatan toxumları ayıltması da təsdiq edir.",{"from":75,"to":75,"text":922},"Ölüm mələyi – insanların canını almaq vəzifəsini yerinə yetirən mələkdir və ona bəzi digər mələklər də kömək edirlər. Ey kafirlər! Həyatdan ayrıldıqdan sonra, sizi Rəbbinizə qaytaracaqlar ki, törətdiyiniz əməllərinizə görə əvəz alasınız. Əgər siz bu gün dirilməni inkar edirsinizsə, onda Fövqəluca Allahın sizin başınıza nələr gətirəcəyini gözləyin.",{"from":81,"to":81,"text":924},"Fövqəluca, günahkarları gətirib Onun hüzurunda saxladıqda, onların başına nə gələcəyini xəbər verir. Əvvəllər onlar təkəbbürlə böyük günahlar və cinayətlər törədirdilər, lakin Qiyamət günü onlar müti, alçaldılmış və mənfur vəziyyətdə olacaqlar. Onlar törətdikləri cinayətləri etiraf edəcək və Allaha yalvaracaqlar ki, onları dünyaya qaytarsın. Onlar deyəcəklər: “Ey Rəbbimiz! İndi artıq hər şey bizə aydın oldu. Biz haqqı öz gözlərimizlə gördük və ona şübhə etməkdən əl çəkdik. Bizi dünya həyatına göndər və biz mömin olacağıq, çünki biz inkar etdiklərimizin hamısının doğruluğuna əmin olduq”. Həqiqətən, bu günahkarların vəziyyəti dəhşətli və həyəcanlı olacaq. Onlar alçaldılacaq, duaları isə eşidilməyəcək, çünki həmin dəhşətli gündə heç kimə möhlət verilməyəcəkdir. Bu, Allahın qədərinə və qismətinə tam müvafiq olaraq gerçəkləşəcək, çünki Allah Özü fasiqləri küfür və günahları ilə başlı-başına buraxmışdır. Buna görə, sonra Fövqəluca belə buyurur:",{"from":87,"to":87,"text":926},"Allah bütün insanları doğru yola yönəltməyə qadirdir, lakin Onun müdrikliyi göstərir ki, insanlar arasında elələri olacaq ki, onlar doğru yolla getməyəcəklər. Bax buna görə Allah Cəhənnəmi cinlər və insanlarla dolduracağını vəd etmişdir. Bu vəd haqdır və mütləq icra ediləcəkdir. Onun icra edilməsi üçün isə küfrə etiqad edən və günah işlədən cinlər və insanlar olmalıdır.",{"from":94,"to":94,"text":928},"Alçaldılmış və zəlil edilmiş cinayətkarlar Allaha yalvaracaqlar ki, onları dünya aləminə qaytarsın və onlar orada etmədiklərinin yerini doldursunlar, lakin onlar geriyə qayıda bilməyəcəklər. Onlara ancaq Cəhənnəm Odunun coşub daşan alovlarında müdhiş əzablar çəkməkdən başqa bir şey qalmayacaq və buna görə də onlara belə deyiləcək: “Bu günün baş verəcəyini unutduğunuza görə sarsıdıcı əzablı cəzanı dadın! Siz Axirət həyatını yaddan çıxartdınız, sanki bu qorxunc günlə rastlaşmayacağınız kimi, ondan üz çevirdiniz və xeyirxah işlər görmədiniz. Bu gün Biz, işgəncəyə məruz qalasınız deyə, sizi Cəhənnəm Oduna atacağıq, çünki sizdən alınacaq ədalətli qisas sizin törətdiyiniz cinayətlərinizə tamamilə uyğun olmalıdır. Siz haqqı unutqanlığa düçar etdiniz və bu gün siz unudulacaq və ardı-arası kəsilməyən cəzaya uğradılacaqsınız”. Cəza sonsuz olmadıqda, əzabkeşləri onun yüngülləşəcəyi və təsəlli gözləyir. Cəhənnəmdəki cəzaya gəldikdə isə, o – rahatlıqla və təskinlik tapmaqla uyuşmazdır, çünki o əbədidir və fasiləsizdir. Allah bizi ondan qorusun! Lakin Cəhənnəm əzabkeşləri bu cəzaya layiqdirlər, çünki onlar küfrə etiqad etmiş, günahlar törətmiş və öz Rəbbinə itaətsizlik göstərmişlər[5].\n\nAllahın ayələrini qəbul etməyən kafirləri və onları gözləyən cəzanı xatırlatdıqdan sonra, Fövqəluca Allah möminlərin məziyyətlərindən və onlardan ötrü hazırlanmış mükafatlardan xəbər verir. Fövqəluca buyurur:",{"from":101,"to":108,"text":930},"Həqiqi iman həmişə təkzibolunmaz dəlillərlə təsdiq edilir. Bu dəlillərdən biri də Kəramətli Qurana olan münasibətdir. Həqiqi iman sahibləri Quran ayələrini, Allahın elçilərinin (onlara salam olsun!) nəsihətlərini və Allahın ayələri üzərində düşünməyə çağırışı eşidəndə, onlar qulaq asır və onlara riayət edirlər. Onlar Allah xatırlanan zaman müti olur, öz Rəbbini dərk etmək imkanına sevinir və səcdə qılırlar. Bu zaman onlar Allaha həmd edir və nə qəlbən, nə də bədən hərəkətləri ilə təkəbbürlük göstərmirlər. Əgər onlar təkəbbür göstərsəydilər, onda Fövqəluca Rəbbə itaət etməkdən boyun qaçırardılar. Lakin bu xüsusiyyət onlara xas deyil və buna görə onlar Quran ayələri qarşısında itaət edir və onları mütiliklə qəbul edirlər. Onların ürəkləri Səmavi Vəhy qarşısında açılır, qəlbləri isə onların qarşısında baş əyir. Yalnız bu qaydada Rəhmli Rəbbin mərhəmətini qazanmaq və düz yolla getmək olar.\n\nBununla yanaşı onlar öz böyürlərini rahat yataqlarından ayırırlar ki, daha gözəl bir rahatlıq olan ibadət aləminə dalsınlar, gecə namazı qılsınlar və dua ilə Fövqəluca Allaha yalvarsınlar. Onlar Ondan maddi və mənəvi nemətlər nazil etməsini və onları hər növ şərlərdən xilas etməsini xahiş edirlər. Onlar Ona təqva və ümid ilə müraciət edirlər. Onlar əməllərinin rədd ediləcəyindən qorxur və Onun mükafatına ümid bəsləyirlər.\n\nOnlar həm də Allahın onlara nəsib etdiyi var-dövlətdən sədəqə paylayırlar. Fövqəluca sədəqənin ölçüsü və sədəqəni kimə verəcəkləri haqqında xəbər verməmişdir və bu o deməkdir ki, müzakirə etdiyimiz ayədə sədəqə haqqında bu sözün ən geniş mənasında bəhs edilir. Belə sədəqələrə aid olanlar – zəkat, günahların bağışlanması üçün verilən sədəqə, zövcələrə, qohumlara verilən və digər vacib ianələr və həmçinin hər hansı xeyirxah təşəbbüslə bağlı olan qeyri-məcburi nafilə – könüllü sədəqələrdir. Əgər insan öz varını xeyirxah məqsədlərə xərcləyirsə, bu ona, sədəqənin varlı və ya kasıb, yaxın və ya yad adam üçün sərf edilməsindən asılı olmayaraq, fayda gətirir. Belə xeyirxahlıqlara görə mükafata gəldikdə isə, o, verdiyi faydadan asılı olaraq, müxtəlif olacaqdır. Buna görə, möminlərin əməllərini xatırlatdıqdan sonra Fövqəluca Allah, onları gözləyən mükafatlardan xəbər verərək, belə buyurur:",{"from":115,"to":115,"text":932},"Bu, Allahın məxluqlarının hamısına aiddir, çünki “nəfs” (“ruh”) sözü inkar cümlənin mətnində müəyyən önşəkilçisiz[6] işlədilmişdir. Təqva sahibləri üçün hazırlanmış çox böyük yaxşılıqlar və heyrətamiz nemətlər, böyük sevinc və heyranedici ləzzətlər haqqında heç kimin məlumatı yoxdur. Buna görə Allahın Elçisi (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) xəbər vermişdir ki, Fövqəluca Allah belə buyurub: “Mən Öz saleh qullarım üçün gözlərin görmədiyi, qulaqların eşitmədiyi və hətta insanın ürəyindən belə keçirmədiyi şeylər tədarük etmişəm”.\n\nBu möminlər gecə namazları qılır, Allaha dua edir və etdikləri xeyirxah əməllərini kənar baxışlardan gizlədərdilər. Onlar et-dikləri yaxşılıqlara uyğun gələn mükafata layiqdirlər və buna görə Allah da Cənnət mükafatlarını müəyyən vaxtadak onlardan gizli saxlayır.",{"from":121,"to":121,"text":934},"Fövqəluca ağıllı insanları dəvət edir ki, bir-birinə tamamilə zidd keyfiyyətlərə malik məxluqların arasında mövcud olan açıq-aşkar fərqin üzərində düşünsünlər. Hikmət və sağlam düşüncə belə məxluqlar arasında çox böyük fərqin olmasını tələb edir. Məgər ürəyi imanla dolu olan, dinin hökmlərini yerinə yetirən, haqq dinin bütün tələblərinə riayət edən və Allahın qəzəbinə səbəb olan və imana sarsıdıcı təsir göstərən cinayətlərdən çəkinən mömin, ürəyini mərəz tutmuş və həmçinin imandan və mənəvi başlanğıcdan məhrum olan, öz cahilliyi və fasiqliyi üzündən günah işlədən və Allaha itaətsizlik edən günahkarla müqayisə edilə bilərmi? Məgər bu, tamamilə bir-birinin əksi olan insanlar, bərabər ola bilərlərmi? Əlbəttə yox! Sağlam təfəkkür və səmavi din birmənalı şəkildə sübut edir ki, mömin günahkara oxşar deyil. Bu, gecənin gündüzə, nurun isə zülmətə oxşamadığı kimidir. Bu isə o deməkdir ki, Axirət həyatında onları gözləyən əvəz tamamilə müxtəlif olacaqdır.",{"from":128,"to":128,"text":936},"Dinin fərz və vacib olmayan göstərişlərini yerinə yetirən möminlər hər növ nemətlər və ləzzətlərlə dolu olan Cənnət bağlarında qalacaqlar. Cənnət bağları – insanın qəlbinə və ruhuna sahib olan əmin-amanlıq, sevinc və səadət mənbəyidir. Bu, əbədi xoşbəxtlik məkanıdır ki, möminlər orada Rəbbimiz Allahın yaxınlığında olacaqlar. Onlar orada Allahın yaxınlığından həzz alacaq, Onun mübarək Simasına baxacaq və Onun ilahi nitqindən ləzzət aparacaqlar. Allah onlara etdikləri xeyirxah əməllərə görə bu qəbulu göstərəcək, çünki insan öz Rəbbinin mərhəməti sayəsində belə saleh əməllər edir ki, Cənnətin yüksək və zəngin saraylarında yaşamağa layiq görülsün. Nə pul, nə ordu, nə qulluqçular, nə övladlar insana bu bağlarda məskunlaşmağa kömək etməyəcəkdir. İnsan buna görə həyatını qurban versə də, buna nail ola bilməz, çünki imandan və saleh əməllərdən başqa heç bir şey Allahın qulunu Səadət məskəninə yaxınlaşdıra bilməz.",{"from":135,"to":135,"text":938},"Mürtədlər, cəzalandırmaq və işgəncə vermək üçün mümkün olan hər növ zəruri vasitələrin toplanıb saxlandığı Cəhənnəmdə əbədi olaraq qalacaqlar. Onlar bədbəxt olacaq və taqətdən salınacaqlar və buna baxmayaraq, Cəhənnəm əzablarının arası bir an belə kəsilməyəcək. Günahkarlara verilən ağrı və işgəncə hədsiz dərəcədə dəhşətli olduqda, onlar Cəhənnəmdən çıxmağa cəhd göstərəcəklər. Onları tutub geri qaytaranda, onlar xilas olmaq ümidindən məhrum olacaq və bu onların əzabını daha da artıracaq. Belə olduqda onlara deyiləcək: “Yalan hesab etdiyiniz cəzanı dadın! Budur sizin sığınacağınız və əbədi məskəniniz olacaq Cəhənnəm Odu!” Lakin hələ bu, günahkarları gözləyən yeganə cəza deyil. Cəhənnəm məşəqqətlərinin astanası – ölümdən sonra cəza olacaqdır ki, günahkarlar onu hələ Qiyamət günü başlayanadək dadmalı olacaqlar. Buna görə sonra Fövqəluca belə buyurur:",{"from":141,"to":141,"text":940},"Kafirləri və günahkarları Cəhənnəm cəzasının ağırlığına nisbətən daha “yüngül” əzab qəbirdə gözləyir. Onlardan bəziləri hələ həyatda ikən yer üzündə cəzalandırılır, çünki onlar öldürülür, edam edilir və ya başqa-başqa üsullarla cəzalandırılır. Bütpərəstlərlə də məhz bu baş vermişdi. Onlar Bədr döyüşündə öldürülmüşdülər. Onlardan bəziləri isə dünya həyatından ayrılarkən cəzalandırılacaqdır. Fövqəluca buyurur: “...Zalımları onlar can verərkən görəydin; mələklər əllərini onlara uzadaraq: “Canınızı verin! Bu gün sizə Allah haqqında nahaq danışdığınıza və Onun ayələrinə təkəbbürlə yanaşdığınıza görə alçaldıcı əzab veriləcəkdir” (Ənam, 6\u002F93). Onlar həyatdan ayrılan kimi, bu cəza qəbir cəzası ilə əvəz olunur və Qiyamət günü başlananadək davam edir.\n\nMüzakirə etdiyimiz ayə qəbirdə cəzanın gerçək olmasının dəlillərindəndir. Onda birmənalı şəkildə daha az ağır cəzanın Cəhənnəmdəki daha dəhşətli cəzadan əvvəl olacağı xatırlanır. İnsanların hələ ölümqabağı qismən cəzalandırıldığını nəzərə alaraq, Fövqəluca Allah xəbər verir ki, bu hal onlardan bəzilərinə[8] günahlarını tövbə etməyə və doğru yola qayıtmağa imkan verir. Fövqəluca buyurur: “Quruda və dənizdə yaranan fəsad insanların öz əllərinin törətdiklərinə görədir ki, onlar əməllərinin bir qismini dadsınlar və qayıtsınlar” (Rum, 30\u002F41).",{"from":148,"to":148,"text":942},"Heç kim Fövqəluca Rəbbin ayələrindən üz döndərəndən daha zalım ola bilməz. Quran ayələri, qullarını gözəl əxlaqa və gözəl tərbiyəyə çağıran, onlara elçilər göndərən və onları Öz qayğısı ilə hərtərəfli əhatə edən Allaha yaxınlaşmaqda insanlara kömək edir. Bu ayələr dini hökmlərdən ibarətdir, insanlara maddi və mənəvi nemət gətirən hər şeyi öyrədir və onlara dünya həyatında və ya imanda zərər vura bilən şeylərdən çəkindirir. İnsanlar belə keyfiyyətlərə malik olan Kitaba iman gətirməli, ona tabe olmalı və Allaha onu nazil etdiyinə görə minnətdarlığını bildirməlidirlər. Lakin fasiqlər əksinə davranırlar. Onlar Quran ayələrinə iman gətirməkdən imtina edir və Quranın hökmlərini yerinə yetirmirlər. Əksinə, onlar Şərəfli Qurandan üz döndərir və onu unudurlar. Həqiqətən də, onlar ən böyük cinayət törədir və ən sərt cəzaya layiq olurlar.\n\nPeyğəmbərə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) nazil edilmiş Quran ayələrini xatırlatdıqdan sonra, qullarına nəsihət üçün Fövqəluca Allah bildirir ki, Quran ilk Səmavi Vəhy və Muhəmməd Peyğəmbər (s.ə.s.) də Allahın elçilərinin birincisi deyildir. Fövqəluca belə buyurur:",{"from":155,"to":155,"text":944},"Musaya (ə) Quranın gerçəkliyini təsdiq edən Tövrat nazil edilmişdi və Quran da onun gerçəkliyini təsdiq edir. Onlarda nazil edilmiş ayələr eynilə doğrudur və onların həqiqiliyi eyni ilə sübuta yetirilir. Ey Muhəmməd, sən Musa (ə) ilə görüşəcəyinə şübhə etmə. Sənə nazil edilən biliklərin həqiqiliyi təsdiq edilmişdir və şübhə doğurmur.\n\nMusanın (ə) Kitabına gəldikdə isə, o, İsrail oğulları üçün doğru yol rəhbərliyi idi. Onda İsrail oğullarının əsas və fərdi məsələlərinə dair o zamanın tələblərinə uyğun gələn hökmlər toplanmışdı. Qurana gəldikdə isə, o, bütün bəşəriyyət üçün doğru yol rəhbəridir. Onda insanların öz dünyəvi və mənəvi həyatı haqqında necə qayğı çəkməli olduqları izah edilmiş və onda nazil edilmiş qanunlar Qiyamət günü başlayana qədər qüvvədə qalacaqdır. Fövqəluca belə buyurur: “Həqiqətən, o, Bizim dərgahımızda Ana Kitabdadır. Alidir, Hikmətlidir” (Zuxruf, 43\u002F4).",{"from":162,"to":162,"text":946},"Fövqəluca Allah İsrail oğullarından bəzilərini təqlid edilməyə layiq rəhbərlər etdi və onlar din və imanın tələbləri məsələlərində çox yaxşı bacarığa malik idilər. Onlar özləri doğru yolla gedirdilər və qalanlarını da arxalarınca aparırdılar. İsrail oğullarına nazil edilən Kitab bu yola rəhbərlik etmək üçün təyin olunmuşdu. Onların arasında iman sahibi olan başçılar var idi ki, onlar Allahın iradəsi ilə doğru yolu insanlara izah edirdilər, onların arasında həm də sadə möminlər var idi ki, öz başçılarının ardınca gedirdilər. Birincilərə aid olan möminlər ən yüksək dərəcəyə qalxmağa nail olmuş sadiq insanlardı ki, bu da peyğəmbərlərin və elçilərin ardıcıllarına xas olan keyfiyyətlərdəndir. Onlar buna layiqincə səbirlə yanaşdıqlarına görə nail olmuşdular. Onlar dini səbirlə öyrənir, onu ətraflarındakılara öyrədir, Allaha iman gətirilməsini səbirlə nəsihət edir, bu yolda bütün çətinlikləri mətinliklə qarşılayır, günahlardan çəkinir və özlərini alçaq ehtiraslardan saxlayırdılar. Bununla yanaşı onlar Allahın ayələrinə əminliklə inanırdılar. Onların imanı o dərəcədə möhkəm idi ki, qəti etiqada çevrilmişdi. Qəti etiqad dedikdə, insanı saleh əməllərə yönəldən doğru biliklər nəzərdə tutulur. Onlar möhkəm etiqada, Allahın dinini etibarlı mənbələrdən öyrənmək sayəsində, doğruluğuna şübhə yeri qoymayan dəlillərə istinad etməklə nail olurdular. Onlar Rəbbin qanunlarını və onları təsdiq edən dəlilləri, öz biliklərinin səhihliyinə tam əmin olana qədər öyrənirdilər. Bu isə o deməkdir ki, məhz səbirlilik və əminlilik insana dində təqlid edilmək üçün nümunə olmağa kömək edir.",{"from":169,"to":169,"text":948},"O zamanlarda İsrail oğulları arasında çoxsaylı ziddiyyətlər mövcud idi. Onların bəziləri haqlı idi, bəziləri isə yanlışlığa yol verirdilər, digərləri haqdan qəsdlə üz döndərirdilər. Qiyamət günü başlandıqda isə, Fövqəluca Allah onların arasında ixtilafa düşdükləri məsələlər barədə hökm çıxaracaqdır. İsrail oğulları arasında mövcud olan bəzi ziddiyyətlərə cavabları Şərəfli Quranda tapmaq olar. Bu Kitab İsrail oğullarının haqqa uyğun olan baxışlarının doğruluğunu təsdiq edir. Onların əleyhdarlarının baxışlarına gəldikdə isə, onlar yanlış idi.",{"from":176,"to":176,"text":950},"Məgər Muhəmməd Peyğəmbəri (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) inkar edən kafirlər üçün Hudun (ə), Salihin (ə) və Lutun (ə) xalqlarının yaşadıqları məskənlərin xarabalıqlarında gəzib dolaşmaları kifayət etmir?! O xalqların hər biri dəhşətli əzablara düçar edilmişdi. Həqiqətən, bu aydın ayələr Allahın elçilərinin doğruçuluğunu, zalımların və müşriklərin əxlaqsızlığını təsdiq edir. Əgər insanlar özlərindən əvvəlki kafirlərin izi ilə getsələr, onda onları da kafir xalqların taleyi gözləyəcəkdir. Bu ayələr həm də ona dəlalət edir ki, Fövqəluca Allah Öz qullarını törətdikləri cinayətlərə görə cəzalandırır və onları Məhşər və Qiyamət günü mütləq dirildəcəkdir. Doğrudanmı bundan sonra da insanlar öz Rəbbinin ayələrinə qulaq asmayacaqlar? Doğrudanmı onlar özləri üçün faydalı ibrət dərsı almayacaqlar? Əgər onlar dinləməyi bacarırlarsa və sağlam təfəkkürə malikdirlərsə, onda onlar, özlərini açıq-aydın məhvə məhkum edən əməllər törətməkdən əl çəkərlər.",{"from":183,"to":183,"text":952},"Məgər onlar Allahın nemətlərini və Allahın müdrikliyinin kamilliyini görmürlər? Allah bitkidən əsər-əlamət olmayan qupquru torpağa yağış yağdırır və orada hər növ bitkilər və əkinlər çıxır. Bu bitki və əkinlər heyvanlar üçün yemə və insanlar üçün qidaya çevrilir. Məgər insanlar Allahın ölü torpağı canlandıran və insanları ruhlandıran bu nemətini görmürlər? Onlar bu neməti gözləri ilə görməli, qəlbən dərk etməli və doğru yola gəlməlidirlər. Lakin onlar haqqa qarşı kordurlar və Allahın ayələrinə laqeyddirlər. Onlar ətraflarındakı aləmə ağıllı insanların gözü ilə baxmırlar, çünki onların baxışları laqeyd və etinasızdır. Buna görə onlar doğru yola gələ bilmirlər.",{"from":190,"to":190,"text":954},"Kafir cinayətkarlar vəd edilmiş Qiyamət saatının başlanmasını sürətləndirməyi istəyirlər və bununla Allahın elçilərinin “yalanını” ifşa etməyə cəhd göstərirlər ki, bu da onların cahilliyinə və düşmənçiliyinə dəlalət edir. Onlar deyirlər: “Vədiniz havaxt yerinə yetiriləcək? Cəzalandırılmağımız haqqında hökm nə zaman çıxarılacaq? Əgər siz doğru deyirsinizsə, qoy bu tez baş versin”.",{"from":197,"to":197,"text":956},"Qəti hökmün çıxarıldığı gün kafirlər cəzaya məruz qoyulacaq və özləri özlərinə heç nə ilə kömək edə bilməyəcəklər. Əgər Qiyamət günü, haqq onlara aydın olduqdan sonra əldən çıxardıqlarının yerini doldursunlar deyə onlara möhlət verilsəydi, onda onlar Qiyamət gününün tezliklə gəlməsini arzu edə bilərdilər. Lakin Axirətdə onlara növbəti sınaqdan keçmək imkanı verilməyəcəkdir, çünki artıq bu zaman haqqa iman gətirməmək, sadəcə, mümkün deyildir. Onlara əldən çıxardıqlarının yerini doldurmaq üçün möhlət verilməyəcək!",{"from":204,"to":204,"text":958},"Əgər fasiqlər səninlə əsil cahillər kimi davranırlarsa və vəd edilmuş cəzanı tezləşdirməyi istəyirlərsə, onlardan üz döndər və ağrı-acılı cəza onlara yetişənə qədər gözlə. Bu qisas onun üçün müəyyən olunmuş müddətdə mütləq baş verəcəkdir və bu müddət çatdıqda, ona möhlət verilməyəcəkdir. Fasiqlərə gəldikdə isə, onlar da sizin bəxtinizin baş verəcək dönüklüyünü gözləyirlər. Onlar ümid edirlər ki, sizə bədbəxtliklər nəsib olacaq, lakin bilmirlər ki, gözəl son – müttəqilərin olacaqdır.\n\n[1] 1) Əyyam – bu söz dilimizdə də ərəb dilində olduğu kimi, “dövr”, “müəyyən bir zaman”, “qərinə”, “çağ” sözlərilə konkret olmayan vaxt mənasında işlədilir. 2) Ayənin (rus dilindən etdiyim) bu tərcüməsində «шесть дней» (“altı gün”) ifadəsi verilmişdir. Ərəb dilində ayənin həmin ifadəsi “فى سِتَّةِ اَيَّامٍ “ şəklindədir (əlfbamızla: “fi sittəhi əyyamin”). Azərbaycan və rus dillərindəki, o cümlədən, türk dilindəki ənənəvi Quran tərcümələrində də bu fraqment, bir qayda olaraq, “altı gün” kimi tərcümə edilir və “gün - yəvm”) kəlməsinin Quran lüğətlərində verilən cəm şəkli olan – “əyyam” sözünün digər mühüm bir mənası – dövr, zaman, çağ mənaları nədənsə nəzərə alınmamışdır. Qurandakı “fi sittəhi əyyamin” ifadəsi, sadəcə, altı gün deyil, altı əyyam, dövr mənasında götürülərsə, orijinala daha müvafiq gələr. Bu söz doğma Azərbaycan dilimizdə də eyni mənada işlədilmişdir və indi də işlədilməkdədir və “bir neçə gün” mənasını deyil, “qeyri-müəyyən bir dövr” mənasını ifadə edir. 3) Təkcə Türkiyə Respublikası Dəyanət Vəqfinin çevirdiyi Quranın müvafiq ayəsində “fi sittəhi əyyamin” ifadəsi: “altı günde (devirde, evrede)” kimi verilmişdir. Bundan başqa, 4-cü ayədən sonra gələn 5-ci ayədə Fövqəluca Allah “bir günün”, yer hesabı ilə, min ilə bərabər olduğunu bildirir ki, bu da, əslində, dolayısı ilə, altı əyyama aid edilə bilən amildir. Beləliklə, gəldiyimiz nəticə budur ki, ayənin həmin ifadəsini “altı gün” kimi deyi, “altı əyyam”, “altı dövr” olaraq tərcümə etmək daha əfzəldir, Allahın kəlamına daha uyğundur. Mən ayənin tərcüməsində, dilimizdə ta qədimlərdən bu günədək eyni mənada işlənən “əyyam” sözündən yaralanmağı, Rəbbimin izni ilə, məqsədəuyğun saydım. Son qərar isə Ona məxsusdur. Allah daha yaxşı bilir. Tərc. F.S."]