[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"suras-meta":3,"sura-43-alikhan":694,"$fjbhlDnpoz6pWUqfvB5jsfkC3nGLrYkSNQoGyG7y4K9Y":1079},[4,12,20,27,34,41,48,54,61,68,74,80,86,93,100,107,114,120,127,134,140,147,154,161,168,175,182,189,196,203,210,217,223,230,236,242,248,255,260,266,273,279,286,292,299,304,310,316,322,328,333,339,344,350,356,361,368,374,380,385,390,396,401,407,412,418,424,430,436,441,447,452,458,463,469,474,480,485,490,496,502,508,514,519,525,530,536,542,547,552,558,564,570,575,581,587,592,598,603,608,614,620,626,632,638,644,650,656,662,667,672,677,682,688],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},1,"سُورَةُ ٱلْفَاتِحَةِ","Əl-Fatihə","Аль-Фатиха","Al-Fatihah","meccan",7,{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},2,"سُورَةُ البَقَرَةِ","Əl-Bəqərə","Аль-Бакара","Al-Baqarah","medinan",286,{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},3,"سُورَةُ آلِ عِمۡرَانَ","Ali-İmran","Али Имран","Ali-Imran",200,{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},4,"سُورَةُ النِّسَاءِ","Ən-Nisa","Ан-Ниса","An-Nisa",176,{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},5,"سُورَةُ المَائـِدَةِ","Əl-Maidə","Аль-Маида","Al-Maidah",120,{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},6,"سُورَةُ الأَنۡعَامِ","Əl-Ənam","Аль-Анам","Al-Anam",165,{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},"سُورَةُ الأَعۡرَافِ","Əl-Əraf","Аль-Араф","Al-Araf",206,{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},8,"سُورَةُ الأَنفَالِ","Əl-Ənfal","Аль-Анфаль","Al-Anfal",75,{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},9,"سُورَةُ التَّوۡبَةِ","Ət-Tövbə","Ат-Тауба","At-Tawbah",129,{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},10,"سُورَةُ يُونُسَ","Yunus","Юнус",109,{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},11,"سُورَةُ هُودٍ","Hud","Худ",123,{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},12,"سُورَةُ يُوسُفَ","Yusuf","Юсуф",111,{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},13,"سُورَةُ الرَّعۡدِ","Ər-Rəd","Ар-Раад","Ar-Rad",43,{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},14,"سُورَةُ إِبۡرَاهِيمَ","İbrahim","Ибрахим","Ibrahim",52,{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},15,"سُورَةُ الحِجۡرِ","Əl-Hicr","Аль-Хиджр","Al-Hijr",99,{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},16,"سُورَةُ النَّحۡلِ","Ən-Nəhl","Ан-Нахль","An-Nahl",128,{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},17,"سُورَةُ الإِسۡرَاءِ","Əl-İsra","Аль-Исра","Al-Isra",{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},18,"سُورَةُ الكَهۡفِ","Əl-Kəhf","Аль-Кахф","Al-Kahf",110,{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},19,"سُورَةُ مَرۡيَمَ","Məryəm","Марьям","Maryam",98,{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},20,"سُورَةُ طه","Ta-Ha","Та Ха",135,{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},21,"سُورَةُ الأَنبِيَاءِ","Əl-Ənbiya","Аль-Анбийа","Al-Anbiya",112,{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},22,"سُورَةُ الحَجِّ","Əl-Həcc","Аль-Хадж","Al-Hajj",78,{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},23,"سُورَةُ المُؤۡمِنُونَ","Əl-Muminun","Аль-Муминун","Al-Muminun",118,{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},24,"سُورَةُ النُّورِ","Ən-Nur","Ан-Нур","An-Nur",64,{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},25,"سُورَةُ الفُرۡقَانِ","Əl-Furqan","Аль-Фуркан","Al-Furqan",77,{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},26,"سُورَةُ الشُّعَرَاءِ","Əş-Şuəra","Аш-Шуара","Ash-Shuara",227,{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},27,"سُورَةُ النَّمۡلِ","Ən-Nəml","Ан-Намль","An-Naml",93,{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},28,"سُورَةُ القَصَصِ","Əl-Qəsəs","Аль-Касас","Al-Qasas",88,{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},29,"سُورَةُ العَنكَبُوتِ","Əl-Ənkəbut","Аль-Анкабут","Al-Ankabut",69,{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},30,"سُورَةُ الرُّومِ","Ər-Rum","Ар-Рум","Ar-Rum",60,{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},31,"سُورَةُ لُقۡمَانَ","Loğman","Лукман","Luqman",34,{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},32,"سُورَةُ السَّجۡدَةِ","Əs-Səcdə","Ас-Саджда","As-Sajdah",{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},33,"سُورَةُ الأَحۡزَابِ","Əl-Əhzab","Аль-Ахзаб","Al-Ahzab",73,{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},"سُورَةُ سَبَإٍ","Səba","Саба","Saba",54,{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},35,"سُورَةُ فَاطِرٍ","Fatir","Фатир",45,{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},36,"سُورَةُ يسٓ","Ya-Sin","Йа Син",83,{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},37,"سُورَةُ الصَّافَّاتِ","Əs-Saffat","Ас-Саффат","As-Saffat",182,{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},38,"سُورَةُ صٓ","Sad","Сад",{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},39,"سُورَةُ الزُّمَرِ","Əz-Zumər","Аз-Зумар","Az-Zumar",{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},40,"سُورَةُ غَافِرٍ","Ğafir","Гафир","Ghafir",85,{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},41,"سُورَةُ فُصِّلَتۡ","Fussilət","Фуссилат","Fussilat",{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},42,"سُورَةُ الشُّورَىٰ","Əş-Şura","Аш-Шура","Ash-Shura",53,{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},"سُورَةُ الزُّخۡرُفِ","Əz-Zuxruf","Аз-Зухруф","Az-Zukhruf",89,{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},44,"سُورَةُ الدُّخَانِ","Əd-Duxan","Ад-Духан","Ad-Dukhan",59,{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},"سُورَةُ الجَاثِيَةِ","Əl-Casiyə","Аль-Джасийа","Al-Jathiyah",{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},46,"سُورَةُ الأَحۡقَافِ","Əl-Əhqaf","Аль-Ахкаф","Al-Ahqaf",{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},47,"سُورَةُ مُحَمَّدٍ","Muhəmməd","Мухаммад","Muhammad",{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},48,"سُورَةُ الفَتۡحِ","Əl-Fəth","Аль-Фатх","Al-Fath",{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},49,"سُورَةُ الحُجُرَاتِ","Əl-Hucurat","Аль-Худжурат","Al-Hujurat",{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},50,"سُورَةُ قٓ","Qaf","Каф",{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},51,"سُورَةُ الذَّارِيَاتِ","Əz-Zariyat","Аз-Зарийат","Adh-Dhariyat",{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},"سُورَةُ الطُّورِ","Ət-Tur","Ат-Тур","At-Tur",{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},"سُورَةُ النَّجۡمِ","Ən-Nəcm","Ан-Наджм","An-Najm",62,{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},"سُورَةُ القَمَرِ","Əl-Qəmər","Аль-Камар","Al-Qamar",55,{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},"سُورَةُ الرَّحۡمَٰن","Ər-Rəhman","Ар-Рахман","Ar-Rahman",{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},56,"سُورَةُ الوَاقِعَةِ","Əl-Vaqiə","Аль-Вакиа","Al-Waqiah",96,{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},57,"سُورَةُ الحَدِيدِ","Əl-Hədid","Аль-Хадид","Al-Hadid",{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},58,"سُورَةُ المُجَادلَةِ","Əl-Mucadilə","Аль-Муджадила","Al-Mujadilah",{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},"سُورَةُ الحَشۡرِ","Əl-Həşr","Аль-Хашр","Al-Hashr",{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},"سُورَةُ المُمۡتَحنَةِ","Əl-Mumtəhinə","Аль-Мумтахана","Al-Mumtahanah",{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},61,"سُورَةُ الصَّفِّ","Əs-Saff","Ас-Сафф","As-Saff",{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},"سُورَةُ الجُمُعَةِ","Əl-Cumuə","Аль-Джумуа","Al-Jumuah",{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},63,"سُورَةُ المُنَافِقُونَ","Əl-Munafiqun","Аль-Мунафикун","Al-Munafiqun",{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},"سُورَةُ التَّغَابُنِ","Ət-Təğabun","Ат-Тагабун","At-Taghabun",{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},65,"سُورَةُ الطَّلَاقِ","Ət-Talaq","Ат-Талак","At-Talaq",{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},66,"سُورَةُ التَّحۡرِيمِ","Ət-Təhrim","Ат-Тахрим","At-Tahrim",{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},67,"سُورَةُ المُلۡكِ","Əl-Mulk","Аль-Мульк","Al-Mulk",{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},68,"سُورَةُ القَلَمِ","Əl-Qələm","Аль-Калам","Al-Qalam",{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},"سُورَةُ الحَاقَّةِ","Əl-Haqqə","Аль-Хакка","Al-Haqqah",{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},70,"سُورَةُ المَعَارِجِ","Əl-Məaric","Аль-Мааридж","Al-Maarij",{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},71,"سُورَةُ نُوحٍ","Nuh","Нух",{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},72,"سُورَةُ الجِنِّ","Əl-Cinn","Аль-Джинн","Al-Jinn",{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},"سُورَةُ المُزَّمِّلِ","Əl-Muzzəmmil","Аль-Муззаммиль","Al-Muzzammil",{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},74,"سُورَةُ المُدَّثِّرِ","Əl-Muddəssir","Аль-Муддассир","Al-Muddaththir",{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ القِيَامَةِ","Əl-Qiyamə","Аль-Кийама","Al-Qiyamah",{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},76,"سُورَةُ الإِنسَانِ","Əl-İnsan","Аль-Инсан","Al-Insan",{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},"سُورَةُ المُرۡسَلَاتِ","Əl-Mursəlat","Аль-Мурсалат","Al-Mursalat",{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ النَّبَإِ","Ən-Nəbə","Ан-Наба","An-Naba",{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},79,"سُورَةُ النَّازِعَاتِ","Ən-Naziat","Ан-Назиат","An-Naziat",{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},80,"سُورَةُ عَبَسَ","Əbəsə","Абаса","Abasa",{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},81,"سُورَةُ التَّكۡوِيرِ","Ət-Təkvir","Ат-Таквир","At-Takwir",{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},82,"سُورَةُ الانفِطَارِ","Əl-İnfitar","Аль-Инфитар","Al-Infitar",{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},"سُورَةُ المُطَفِّفِينَ","Əl-Mutaffifin","Аль-Мутаффифин","Al-Mutaffifin",{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},84,"سُورَةُ الانشِقَاقِ","Əl-İnşiqaq","Аль-Иншикак","Al-Inshiqaq",{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},"سُورَةُ البُرُوجِ","Əl-Buruc","Аль-Бурудж","Al-Buruj",{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},86,"سُورَةُ الطَّارِقِ","Ət-Tariq","Ат-Тарик","At-Tariq",{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},87,"سُورَةُ الأَعۡلَىٰ","Əl-Əla","Аль-Аля","Al-Ala",{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},"سُورَةُ الغَاشِيَةِ","Əl-Ğaşiyə","Аль-Гашийа","Al-Ghashiyah",{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},"سُورَةُ الفَجۡرِ","Əl-Fəcr","Аль-Фаджр","Al-Fajr",{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},90,"سُورَةُ البَلَدِ","Əl-Bələd","Аль-Балад","Al-Balad",{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},91,"سُورَةُ الشَّمۡسِ","Əş-Şəms","Аш-Шамс","Ash-Shams",{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},92,"سُورَةُ اللَّيۡلِ","Əl-Leyl","Аль-Лайл","Al-Layl",{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},"سُورَةُ الضُّحَىٰ","Əd-Duha","Ад-Духа","Ad-Duha",{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},94,"سُورَةُ الشَّرۡحِ","Əş-Şərh","Аш-Шарх","Ash-Sharh",{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},95,"سُورَةُ التِّينِ","Ət-Tin","Ат-Тин","At-Tin",{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},"سُورَةُ العَلَقِ","Əl-Ələq","Аль-Алак","Al-Alaq",{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},97,"سُورَةُ القَدۡرِ","Əl-Qədr","Аль-Кадр","Al-Qadr",{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ البَيِّنَةِ","Əl-Beyyinə","Аль-Баййина","Al-Bayyinah",{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ الزَّلۡزَلَةِ","Əz-Zəlzələ","Аз-Залзала","Az-Zalzalah",{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},100,"سُورَةُ العَادِيَاتِ","Əl-Adiyat","Аль-Адийат","Al-Adiyat",{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},101,"سُورَةُ القَارِعَةِ","Əl-Qariə","Аль-Кариа","Al-Qariah",{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},102,"سُورَةُ التَّكَاثُرِ","Ət-Təkasur","Ат-Такасур","At-Takathur",{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},103,"سُورَةُ العَصۡرِ","Əl-Əsr","Аль-Аср","Al-Asr",{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},104,"سُورَةُ الهُمَزَةِ","Əl-Huməzə","Аль-Хумаза","Al-Humazah",{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},105,"سُورَةُ الفِيلِ","Əl-Fil","Аль-Филь","Al-Fil",{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},106,"سُورَةُ قُرَيۡشٍ","Qureyş","Курайш","Quraysh",{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},107,"سُورَةُ المَاعُونِ","Əl-Maun","Аль-Маун","Al-Maun",{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},108,"سُورَةُ الكَوۡثَرِ","Əl-Kövsər","Аль-Каусар","Al-Kawthar",{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},"سُورَةُ الكَافِرُونَ","Əl-Kafirun","Аль-Кафирун","Al-Kafirun",{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},"سُورَةُ النَّصۡرِ","Ən-Nəsr","Ан-Наср","An-Nasr",{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},"سُورَةُ المَسَدِ","Əl-Məsəd","Аль-Масад","Al-Masad",{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},"سُورَةُ الإِخۡلَاصِ","Əl-İxlas","Аль-Ихлас","Al-Ikhlas",{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},113,"سُورَةُ الفَلَقِ","Əl-Fələq","Аль-Фаляк","Al-Falaq",{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},114,"سُورَةُ النَّاسِ","Ən-Nas","Ан-Нас","An-Nas",{"sura":695,"meta":964},{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291,"ayahs":696},[697,700,703,706,709,712,715,718,721,724,727,730,733,736,739,742,745,748,751,754,757,760,763,766,769,772,775,778,781,784,787,790,793,796,799,802,805,808,811,814,817,820,823,826,829,832,835,838,841,844,847,850,853,856,859,862,865,868,871,874,877,880,883,886,889,892,895,898,901,904,907,910,913,916,919,922,925,928,931,934,937,940,943,946,949,952,955,958,961],{"number":5,"arabic":698,"translation":699},"بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ حمٓ","Ha. Mim.",{"number":13,"arabic":701,"translation":702},"وَٱلْكِتَٰبِ ٱلْمُبِينِ","Bu aydın Kitaba and olsun!",{"number":21,"arabic":704,"translation":705},"إِنَّا جَعَلْنَٰهُ قُرْءَٰنًا عَرَبِيًّۭا لَّعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ","Biz Quranı ərəbcə nazil etdik ki, onu anlayasınız.",{"number":28,"arabic":707,"translation":708},"وَإِنَّهُۥ فِىٓ أُمِّ ٱلْكِتَٰبِ لَدَيْنَا لَعَلِىٌّ حَكِيمٌ","Şübhəsiz ki, o, yanımızdakı Ana Kitabdandır. O, ucadır, hikmətlə doludur.",{"number":35,"arabic":710,"translation":711},"أَفَنَضْرِبُ عَنكُمُ ٱلذِّكْرَ صَفْحًا أَن كُنتُمْ قَوْمًۭا مُّسْرِفِينَ","Siz həddi aşan adamlar olduğunuza görə, Biz Zikri sizə çatdırmaqdan vaz keçməliyik?",{"number":42,"arabic":713,"translation":714},"وَكَمْ أَرْسَلْنَا مِن نَّبِىٍّۢ فِى ٱلْأَوَّلِينَ","Biz əvvəlki ümmətlərə də neçə-neçə peyğəmbərlər göndərmişdik.",{"number":11,"arabic":716,"translation":717},"وَمَا يَأْتِيهِم مِّن نَّبِىٍّ إِلَّا كَانُوا۟ بِهِۦ يَسْتَهْزِءُونَ","Onlara elə bir peyğəmbər gəlmədi ki, onu məsxərəyə qoymasınlar.",{"number":55,"arabic":719,"translation":720},"فَأَهْلَكْنَآ أَشَدَّ مِنْهُم بَطْشًۭا وَمَضَىٰ مَثَلُ ٱلْأَوَّلِينَ","Biz onlardan daha qüvvətli olanları məhv etdik. Əvvəlkilərin aqibəti ötüb keçmişdir.",{"number":62,"arabic":722,"translation":723},"وَلَئِن سَأَلْتَهُم مَّنْ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ خَلَقَهُنَّ ٱلْعَزِيزُ ٱلْعَلِيمُ","Əgər sən onlardan: “Göyləri və yeri kim yaratmışdır?”– deyə soruşsan, mütləq: “Onları Qüdrətli və Bilən Allah yaratmışdır!”– deyəcəklər.",{"number":69,"arabic":725,"translation":726},"ٱلَّذِى جَعَلَ لَكُمُ ٱلْأَرْضَ مَهْدًۭا وَجَعَلَ لَكُمْ فِيهَا سُبُلًۭا لَّعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ","O, yeri sizin üçün beşik etdi və orada sizin üçün yollar saldı ki, bəlkə düz gedə biləsiniz.",{"number":75,"arabic":728,"translation":729},"وَٱلَّذِى نَزَّلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءًۢ بِقَدَرٍۢ فَأَنشَرْنَا بِهِۦ بَلْدَةًۭ مَّيْتًۭا ۚ كَذَٰلِكَ تُخْرَجُونَ","Göydən lazım olduğu qədər su endirildi. Biz onunla ölü bir diyarı diriltdik. Siz də beləcə dirildilib çıxarılacaqsınız.",{"number":81,"arabic":731,"translation":732},"وَٱلَّذِى خَلَقَ ٱلْأَزْوَٰجَ كُلَّهَا وَجَعَلَ لَكُم مِّنَ ٱلْفُلْكِ وَٱلْأَنْعَٰمِ مَا تَرْكَبُونَ","O, bütün canlıları və bitkiləri cüt yaratdı. Mindiyiniz gəmiləri və heyvanları yaratdı ki,",{"number":87,"arabic":734,"translation":735},"لِتَسْتَوُۥا۟ عَلَىٰ ظُهُورِهِۦ ثُمَّ تَذْكُرُوا۟ نِعْمَةَ رَبِّكُمْ إِذَا ٱسْتَوَيْتُمْ عَلَيْهِ وَتَقُولُوا۟ سُبْحَٰنَ ٱلَّذِى سَخَّرَ لَنَا هَٰذَا وَمَا كُنَّا لَهُۥ مُقْرِنِينَ","onların belinə, yaxud göyərtəsinə qalxıb yerləşdiyiniz zaman Rəbbinizin nemətini yada salıb deyəsiniz: “Bunu bizə ram edən Allah pakdır, müqəddəsdir. Yoxsa bizim ona gücümüz çatmazdı.",{"number":94,"arabic":737,"translation":738},"وَإِنَّآ إِلَىٰ رَبِّنَا لَمُنقَلِبُونَ","Şübhəsiz ki, biz Rəbbimizə qayıdacağıq”.",{"number":101,"arabic":740,"translation":741},"وَجَعَلُوا۟ لَهُۥ مِنْ عِبَادِهِۦ جُزْءًا ۚ إِنَّ ٱلْإِنسَٰنَ لَكَفُورٌۭ مُّبِينٌ","Müşriklər Allahın qullarından bəzisini Onun bir hissəsi qəbul etdilər (Ona övladlar və şəriklər qoşdular). Həqiqətən, insan açıq-aydın nankordur.",{"number":108,"arabic":743,"translation":744},"أَمِ ٱتَّخَذَ مِمَّا يَخْلُقُ بَنَاتٍۢ وَأَصْفَىٰكُم بِٱلْبَنِينَ","Yoxsa Allah yaratdıqlarından qızları Özünə götürüb oğlanları sizin üçün seçmişdir?",{"number":115,"arabic":746,"translation":747},"وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُم بِمَا ضَرَبَ لِلرَّحْمَٰنِ مَثَلًۭا ظَلَّ وَجْهُهُۥ مُسْوَدًّۭا وَهُوَ كَظِيمٌ","Onlardan birinə, Mərhəmətli Allaha aid etdikləri qız uşağı ilə müjdə verilsə, hirsindən üzü qapqara qaralar.",{"number":121,"arabic":749,"translation":750},"أَوَمَن يُنَشَّؤُا۟ فِى ٱلْحِلْيَةِ وَهُوَ فِى ٱلْخِصَامِ غَيْرُ مُبِينٍۢ","Onlar zinət içində böyüdülən və çəkişmə zamanı aydın danışa bilməyən qızlarınımı Allaha isnad edirlər?",{"number":128,"arabic":752,"translation":753},"وَجَعَلُوا۟ ٱلْمَلَٰٓئِكَةَ ٱلَّذِينَ هُمْ عِبَٰدُ ٱلرَّحْمَٰنِ إِنَٰثًا ۚ أَشَهِدُوا۟ خَلْقَهُمْ ۚ سَتُكْتَبُ شَهَٰدَتُهُمْ وَيُسْـَٔلُونَ","Onlar Mərhəmətli Allahın qulları olan mələkləri qız hesab etdilər. Məgər onlar mələklərin yaradılışının şahidi olublar? Onların bu şahidliyi yazılacaq və buna görə cavab verməli olacaqlar.",{"number":135,"arabic":755,"translation":756},"وَقَالُوا۟ لَوْ شَآءَ ٱلرَّحْمَٰنُ مَا عَبَدْنَٰهُم ۗ مَّا لَهُم بِذَٰلِكَ مِنْ عِلْمٍ ۖ إِنْ هُمْ إِلَّا يَخْرُصُونَ","Onlar dedilər: “Əgər Mərhəmətli Allah istəsəydi, biz onlara ibadət etməzdik!” Onların bu haqda heç bir biliyi yoxdur. Onlar ancaq yalan danışarlar.",{"number":141,"arabic":758,"translation":759},"أَمْ ءَاتَيْنَٰهُمْ كِتَٰبًۭا مِّن قَبْلِهِۦ فَهُم بِهِۦ مُسْتَمْسِكُونَ","Bəlkə onlara bundan əvvəl kitab vermişik və onlar da ona istinad edirlər?",{"number":148,"arabic":761,"translation":762},"بَلْ قَالُوٓا۟ إِنَّا وَجَدْنَآ ءَابَآءَنَا عَلَىٰٓ أُمَّةٍۢ وَإِنَّا عَلَىٰٓ ءَاثَٰرِهِم مُّهْتَدُونَ","Xeyr! Müşriklər: “Biz atalarımızı bu yolda gördük və biz də onların yolunu tutub gedəcəyik!”– deyirlər.",{"number":155,"arabic":764,"translation":765},"وَكَذَٰلِكَ مَآ أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ فِى قَرْيَةٍۢ مِّن نَّذِيرٍ إِلَّا قَالَ مُتْرَفُوهَآ إِنَّا وَجَدْنَآ ءَابَآءَنَا عَلَىٰٓ أُمَّةٍۢ وَإِنَّا عَلَىٰٓ ءَاثَٰرِهِم مُّقْتَدُونَ","Biz səndən əvvəl hansı bir şəhərə xəbərdarlıq edən bir peyğəmbər göndərdiksə, onun cah-calal içində yaşayan sakinləri: “Biz atalarımızı bu yolda gördük və biz də onların yolunu tutub gedəcəyik!”– dedilər.",{"number":162,"arabic":767,"translation":768},"۞ قَٰلَ أَوَلَوْ جِئْتُكُم بِأَهْدَىٰ مِمَّا وَجَدتُّمْ عَلَيْهِ ءَابَآءَكُمْ ۖ قَالُوٓا۟ إِنَّا بِمَآ أُرْسِلْتُم بِهِۦ كَٰفِرُونَ","Peyğəmbər dedi: “Əgər sizə atalarınızın tutduğu o yoldan daha doğrusunu göstərsəm necə?” Onlar dedilər: “Biz sizinlə göndərilənləri inkar edirik”.",{"number":169,"arabic":770,"translation":771},"فَٱنتَقَمْنَا مِنْهُمْ ۖ فَٱنظُرْ كَيْفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلْمُكَذِّبِينَ","Biz də onlardan intiqam aldıq. Bir gör haqqı yalan sayanların aqibəti necə oldu.",{"number":176,"arabic":773,"translation":774},"وَإِذْ قَالَ إِبْرَٰهِيمُ لِأَبِيهِ وَقَوْمِهِۦٓ إِنَّنِى بَرَآءٌۭ مِّمَّا تَعْبُدُونَ","Bir zaman İbrahim öz atasına və qövmünə demişdi: “Mən sizin ibadət etdiklərinizdən uzağam.",{"number":183,"arabic":776,"translation":777},"إِلَّا ٱلَّذِى فَطَرَنِى فَإِنَّهُۥ سَيَهْدِينِ","Yalnız məni yaradandan başqa! Şübhəsiz ki, O məni doğru yola yönəldəcəkdir”.",{"number":190,"arabic":779,"translation":780},"وَجَعَلَهَا كَلِمَةًۢ بَاقِيَةًۭ فِى عَقِبِهِۦ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ","O bunu (“lə ilahə illəllah” kəlməsini) öz nəsli arasında daimi qalacaq bir kəlmə etdi ki, bəlkə doğru yola qayıtsınlar.",{"number":197,"arabic":782,"translation":783},"بَلْ مَتَّعْتُ هَٰٓؤُلَآءِ وَءَابَآءَهُمْ حَتَّىٰ جَآءَهُمُ ٱلْحَقُّ وَرَسُولٌۭ مُّبِينٌۭ","Doğrusu, Mən bunlara da, atalarına da haqq və onu bəyan edən bir elçi gələnədək dolanışıq nəsib etdim.",{"number":204,"arabic":785,"translation":786},"وَلَمَّا جَآءَهُمُ ٱلْحَقُّ قَالُوا۟ هَٰذَا سِحْرٌۭ وَإِنَّا بِهِۦ كَٰفِرُونَ","Onlara haqq gəldikdə isə: “Bu, sehrdir, biz ona inanmırıq!”– dedilər.",{"number":211,"arabic":788,"translation":789},"وَقَالُوا۟ لَوْلَا نُزِّلَ هَٰذَا ٱلْقُرْءَانُ عَلَىٰ رَجُلٍۢ مِّنَ ٱلْقَرْيَتَيْنِ عَظِيمٍ","Onlar dedilər: “Nə üçün bu Quran iki şəhərdən (Məkkədən və ya Taifdən) olan böyük bir adama nazil edilmədi?”",{"number":218,"arabic":791,"translation":792},"أَهُمْ يَقْسِمُونَ رَحْمَتَ رَبِّكَ ۚ نَحْنُ قَسَمْنَا بَيْنَهُم مَّعِيشَتَهُمْ فِى ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا ۚ وَرَفَعْنَا بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْضٍۢ دَرَجَٰتٍۢ لِّيَتَّخِذَ بَعْضُهُم بَعْضًۭا سُخْرِيًّۭا ۗ وَرَحْمَتُ رَبِّكَ خَيْرٌۭ مِّمَّا يَجْمَعُونَ","Sənin Rəbbinin mərhəmətini onlarmı bölüşdürürlər? Biz dünya həyatında onların dolanışıqlarını aralarında bölüşdürdük. Biri digərini öz yanına işçi götürsün deyə, bəzilərinin dərəcələrini digərlərindən üstün etdik. Sənin Rəbbinin mərhəməti onların yığdıqlarından daha xeyirlidir.",{"number":224,"arabic":794,"translation":795},"وَلَوْلَآ أَن يَكُونَ ٱلنَّاسُ أُمَّةًۭ وَٰحِدَةًۭ لَّجَعَلْنَا لِمَن يَكْفُرُ بِٱلرَّحْمَٰنِ لِبُيُوتِهِمْ سُقُفًۭا مِّن فِضَّةٍۢ وَمَعَارِجَ عَلَيْهَا يَظْهَرُونَ","Əgər insanların kafirlik zəminində birləşmiş vahid bir ümmətə çevrilmək təhlükəsi olmasaydı, Mərhəmətli Allahı inkar edənlərin evlərinin tavanlarını və çıxdıqları nərdivanları da gümüşdən edərdik;",{"number":216,"arabic":797,"translation":798},"وَلِبُيُوتِهِمْ أَبْوَٰبًۭا وَسُرُرًا عَلَيْهَا يَتَّكِـُٔونَ","evlərinin qapılarını və söykəndikləri taxtları da.",{"number":237,"arabic":800,"translation":801},"وَزُخْرُفًۭا ۚ وَإِن كُلُّ ذَٰلِكَ لَمَّا مَتَٰعُ ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا ۚ وَٱلْءَاخِرَةُ عِندَ رَبِّكَ لِلْمُتَّقِينَ","Üstəlik zinət də verərdik. Bütün bunlar sadəcə dünya həyatının keçici zövqüdür. Axirət isə sənin Rəbbinin yanında ancaq Allahdan qorxanlar üçündür.",{"number":243,"arabic":803,"translation":804},"وَمَن يَعْشُ عَن ذِكْرِ ٱلرَّحْمَٰنِ نُقَيِّضْ لَهُۥ شَيْطَٰنًۭا فَهُوَ لَهُۥ قَرِينٌۭ","Kim Mərhəmətli Allahın zikrindən üz döndərsə, Biz şeytanı ona calayarıq və o da ona yoldaş olar.",{"number":249,"arabic":806,"translation":807},"وَإِنَّهُمْ لَيَصُدُّونَهُمْ عَنِ ٱلسَّبِيلِ وَيَحْسَبُونَ أَنَّهُم مُّهْتَدُونَ","Şübhəsiz ki, şeytanlar onları haqq yoldan sapdıracaq, onlar isə özlərinin haqq yolda olduqlarını güman edəcəklər.",{"number":256,"arabic":809,"translation":810},"حَتَّىٰٓ إِذَا جَآءَنَا قَالَ يَٰلَيْتَ بَيْنِى وَبَيْنَكَ بُعْدَ ٱلْمَشْرِقَيْنِ فَبِئْسَ ٱلْقَرِينُ","Nəhayət, o, hüzurumuza gəldikdə yoldaşına deyər: “Kaş ki, mənimlə sənin aranda məşriqlə məğrib arasındakı uzaqlıq qədər məsafə olaydı. Sən nə pis yoldaş imişsən!”",{"number":261,"arabic":812,"translation":813},"وَلَن يَنفَعَكُمُ ٱلْيَوْمَ إِذ ظَّلَمْتُمْ أَنَّكُمْ فِى ٱلْعَذَابِ مُشْتَرِكُونَ","Onlara deyilər: “Siz haqsızlıq etdiyinizə görə bu gün əzaba şərik olmağınız sizə heç bir fayda verməz!”",{"number":267,"arabic":815,"translation":816},"أَفَأَنتَ تُسْمِعُ ٱلصُّمَّ أَوْ تَهْدِى ٱلْعُمْىَ وَمَن كَانَ فِى ضَلَٰلٍۢ مُّبِينٍۢ","Sənmi karlara eşitdirəcəksən, yaxud korları və aşkar azğınlıq içində olanları doğru yola yönəldəcəksən?",{"number":274,"arabic":818,"translation":819},"فَإِمَّا نَذْهَبَنَّ بِكَ فَإِنَّا مِنْهُم مُّنتَقِمُونَ","Biz səni götürüb aparsaq da, yenə onlardan mütləq intiqam alacağıq.",{"number":280,"arabic":821,"translation":822},"أَوْ نُرِيَنَّكَ ٱلَّذِى وَعَدْنَٰهُمْ فَإِنَّا عَلَيْهِم مُّقْتَدِرُونَ","Yaxud onlara vəd etdiyimizi sənə göstərəcəyik. Şübhəsiz ki, Bizim onlara gücümüz çatar.",{"number":92,"arabic":824,"translation":825},"فَٱسْتَمْسِكْ بِٱلَّذِىٓ أُوحِىَ إِلَيْكَ ۖ إِنَّكَ عَلَىٰ صِرَٰطٍۢ مُّسْتَقِيمٍۢ","Odur ki, sən özünə vəhy olunan ayələrə sarıl! Əslində, sən düz yoldasan.",{"number":293,"arabic":827,"translation":828},"وَإِنَّهُۥ لَذِكْرٌۭ لَّكَ وَلِقَوْمِكَ ۖ وَسَوْفَ تُسْـَٔلُونَ","Doğrusu, bu Quran sənin üçün və sənin xalqın üçün bir şərəfdir. Siz sorğu-suala tutulacaqsınız.",{"number":241,"arabic":830,"translation":831},"وَسْـَٔلْ مَنْ أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ مِن رُّسُلِنَآ أَجَعَلْنَا مِن دُونِ ٱلرَّحْمَٰنِ ءَالِهَةًۭ يُعْبَدُونَ","Səndən əvvəl göndərdiyimiz elçilərdən (onların davamçılarından) soruş; Biz Mərhəmətli Allahdan başqa ibadət ediləsi məbudlarmı icad etmişik?",{"number":305,"arabic":833,"translation":834},"وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا مُوسَىٰ بِـَٔايَٰتِنَآ إِلَىٰ فِرْعَوْنَ وَمَلَإِي۟هِۦ فَقَالَ إِنِّى رَسُولُ رَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ","Biz Musanı Öz dəlillərimizlə Firon və onun əyanlarının yanına göndərdik. Musa dedi: “Mən aləmlərin Rəbbinin elçisiyəm!”",{"number":311,"arabic":836,"translation":837},"فَلَمَّا جَآءَهُم بِـَٔايَٰتِنَآ إِذَا هُم مِّنْهَا يَضْحَكُونَ","Musa dəlillərimizi onlara bəyan edən kimi onlar buna güldülər.",{"number":317,"arabic":839,"translation":840},"وَمَا نُرِيهِم مِّنْ ءَايَةٍ إِلَّا هِىَ أَكْبَرُ مِنْ أُخْتِهَا ۖ وَأَخَذْنَٰهُم بِٱلْعَذَابِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ","Bizim onlara göstərdiyimiz hər bir möcüzə, əvvəlkilərdən daha da üstün idi. Biz onları əzabla yaxaladıq ki, bəlkə, doğru yola qayıdalar.",{"number":323,"arabic":842,"translation":843},"وَقَالُوا۟ يَٰٓأَيُّهَ ٱلسَّاحِرُ ٱدْعُ لَنَا رَبَّكَ بِمَا عَهِدَ عِندَكَ إِنَّنَا لَمُهْتَدُونَ","Onlar: “Ey sehrbaz! Sənə verdiyi əhd xatirinə Rəbbinə bizdən ötrü dua et, biz də doğru yola gələk”– dedilər.",{"number":329,"arabic":845,"translation":846},"فَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُمُ ٱلْعَذَابَ إِذَا هُمْ يَنكُثُونَ","Biz əzabı onlardan uzaqlaşdıran kimi, sözlərindən döndülər.",{"number":334,"arabic":848,"translation":849},"وَنَادَىٰ فِرْعَوْنُ فِى قَوْمِهِۦ قَالَ يَٰقَوْمِ أَلَيْسَ لِى مُلْكُ مِصْرَ وَهَٰذِهِ ٱلْأَنْهَٰرُ تَجْرِى مِن تَحْتِىٓ ۖ أَفَلَا تُبْصِرُونَ","Firon qövmünü çağırıb dedi: “Ey xalqım! Məgər Misir səltənəti və altımdan axan bu çaylar mənim deyilmi? Məgər görmürsünüzmü?",{"number":99,"arabic":851,"translation":852},"أَمْ أَنَا۠ خَيْرٌۭ مِّنْ هَٰذَا ٱلَّذِى هُوَ مَهِينٌۭ وَلَا يَكَادُ يُبِينُ","Ya da mən bu aciz və az qala sözünü belə aydın başa sala bilməyən adamdan daha üstün deyiləmmi?",{"number":285,"arabic":854,"translation":855},"فَلَوْلَآ أُلْقِىَ عَلَيْهِ أَسْوِرَةٌۭ مِّن ذَهَبٍ أَوْ جَآءَ مَعَهُ ٱلْمَلَٰٓئِكَةُ مُقْتَرِنِينَ","Nə üçün ona qızıl bilərziklər taxılmayıb və onunla birlikdə bir-birinin ardınca mələklər gəlməyib?”",{"number":235,"arabic":857,"translation":858},"فَٱسْتَخَفَّ قَوْمَهُۥ فَأَطَاعُوهُ ۚ إِنَّهُمْ كَانُوا۟ قَوْمًۭا فَٰسِقِينَ","Firon öz xalqını aldatdı, onlar da ona itaət etdilər. Həqiqətən, onlar fasiq adamlar idilər.",{"number":355,"arabic":860,"translation":861},"فَلَمَّآ ءَاسَفُونَا ٱنتَقَمْنَا مِنْهُمْ فَأَغْرَقْنَٰهُمْ أَجْمَعِينَ","Onlar Bizi qəzəbləndirdikdə onlardan intiqam alıb hamısını dənizdə batırdıq.",{"number":362,"arabic":863,"translation":864},"فَجَعَلْنَٰهُمْ سَلَفًۭا وَمَثَلًۭا لِّلْءَاخِرِينَ","Biz onları sonradan gələn nəsillər üçün izi-tozu itirilib yox edilmiş bir millətə və ibrət alınmalı bir həqiqətə çevirdik.",{"number":369,"arabic":866,"translation":867},"۞ وَلَمَّا ضُرِبَ ٱبْنُ مَرْيَمَ مَثَلًا إِذَا قَوْمُكَ مِنْهُ يَصِدُّونَ","Məryəm oğlu örnək göstərilincə sənin xalqın sevincdən güldü.",{"number":375,"arabic":869,"translation":870},"وَقَالُوٓا۟ ءَأَٰلِهَتُنَا خَيْرٌ أَمْ هُوَ ۚ مَا ضَرَبُوهُ لَكَ إِلَّا جَدَلًۢا ۚ بَلْ هُمْ قَوْمٌ خَصِمُونَ","Onlar dedilər: “Bizim məbudlarımız yaxşıdır, yoxsa o?” Onlar bunu sənə yalnız höcət etmək üçün dedilər. Doğrusu, onlar höcətləşən adamlardır.",{"number":298,"arabic":872,"translation":873},"إِنْ هُوَ إِلَّا عَبْدٌ أَنْعَمْنَا عَلَيْهِ وَجَعَلْنَٰهُ مَثَلًۭا لِّبَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ","O, yalnız və yalnız Bizim nemət verdiyimiz və İsrail oğullarına nümunə etdiyimiz bir quldur.",{"number":209,"arabic":875,"translation":876},"وَلَوْ نَشَآءُ لَجَعَلْنَا مِنكُم مَّلَٰٓئِكَةًۭ فِى ٱلْأَرْضِ يَخْلُفُونَ","Əgər istəsəydik, yer üzündə içinizdən sizi əvəz edəcək mələklər yaradardıq.",{"number":391,"arabic":878,"translation":879},"وَإِنَّهُۥ لَعِلْمٌۭ لِّلسَّاعَةِ فَلَا تَمْتَرُنَّ بِهَا وَٱتَّبِعُونِ ۚ هَٰذَا صِرَٰطٌۭ مُّسْتَقِيمٌۭ","Həqiqətən, İsanın yer üzünə enməsi Saatın yaxınlaşmasının əlamətidir. Qiyamətə şəkk etməyin və Mənə tabe olun. Budur, düz yol!",{"number":349,"arabic":881,"translation":882},"وَلَا يَصُدَّنَّكُمُ ٱلشَّيْطَٰنُ ۖ إِنَّهُۥ لَكُمْ عَدُوٌّۭ مُّبِينٌۭ","Şeytan sizi doğru yoldan döndərməsin. Şübhəsiz ki, o sizin açıq-aydın düşməninizdir.",{"number":402,"arabic":884,"translation":885},"وَلَمَّا جَآءَ عِيسَىٰ بِٱلْبَيِّنَٰتِ قَالَ قَدْ جِئْتُكُم بِٱلْحِكْمَةِ وَلِأُبَيِّنَ لَكُم بَعْضَ ٱلَّذِى تَخْتَلِفُونَ فِيهِ ۖ فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَأَطِيعُونِ","İsa aydın dəlillərlə gəldiyi zaman dedi: “Mən sizə hikmət gətirmişəm və barəsində ziddiyyətə düşdüyünüz bəzi şeyləri izah etmək üçün gəlmişəm. Allahdan qorxun və mənə itaət edin!",{"number":167,"arabic":887,"translation":888},"إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ رَبِّى وَرَبُّكُمْ فَٱعْبُدُوهُ ۚ هَٰذَا صِرَٰطٌۭ مُّسْتَقِيمٌۭ","Həqiqətən, Allah mənim də Rəbbim, sizin də Rəbbinizdir. Elə isə Ona ibadət edin! Budur düz yol!”",{"number":413,"arabic":890,"translation":891},"فَٱخْتَلَفَ ٱلْأَحْزَابُ مِنۢ بَيْنِهِمْ ۖ فَوَيْلٌۭ لِّلَّذِينَ ظَلَمُوا۟ مِنْ عَذَابِ يَوْمٍ أَلِيمٍ","Firqələr öz aralarında ixtilafa düşdülər. Ağrılı-acılı bir günün əzabından vay zalımların halına!",{"number":419,"arabic":893,"translation":894},"هَلْ يَنظُرُونَ إِلَّا ٱلسَّاعَةَ أَن تَأْتِيَهُم بَغْتَةًۭ وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ","Onlar özləri də hiss etmədən o Saatın qəflətən onlara gəlməsindən başqa bir şeymi gözləyirlər?",{"number":425,"arabic":896,"translation":897},"ٱلْأَخِلَّآءُ يَوْمَئِذٍۭ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلَّا ٱلْمُتَّقِينَ","O gün müttəqilərdən başqa bütün dostlar bir-birinə düşmən kəsiləcəklər.",{"number":431,"arabic":899,"translation":900},"يَٰعِبَادِ لَا خَوْفٌ عَلَيْكُمُ ٱلْيَوْمَ وَلَآ أَنتُمْ تَحْزَنُونَ","Ey qullarım! Həmin gün sizə qorxu yoxdur və siz heç kədərlənməyəcəksiniz də.",{"number":202,"arabic":902,"translation":903},"ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ بِـَٔايَٰتِنَا وَكَانُوا۟ مُسْلِمِينَ","Siz ayələrimizə iman gətirib müsəlman olmusunuz.",{"number":442,"arabic":905,"translation":906},"ٱدْخُلُوا۟ ٱلْجَنَّةَ أَنتُمْ وَأَزْوَٰجُكُمْ تُحْبَرُونَ","Siz də, zövcələriniz də fərəhlə Cənnətə daxil olun!",{"number":448,"arabic":908,"translation":909},"يُطَافُ عَلَيْهِم بِصِحَافٍۢ مِّن ذَهَبٍۢ وَأَكْوَابٍۢ ۖ وَفِيهَا مَا تَشْتَهِيهِ ٱلْأَنفُسُ وَتَلَذُّ ٱلْأَعْيُنُ ۖ وَأَنتُمْ فِيهَا خَٰلِدُونَ","Onlar üçün qızıl sinilər və piyalələr dolandırılacaqdır. Orada nəfslərin istədiyi və gözlərə xoş gələn hər şey olacaqdır. Siz orada əbədi qalacaqsınız.",{"number":453,"arabic":911,"translation":912},"وَتِلْكَ ٱلْجَنَّةُ ٱلَّتِىٓ أُورِثْتُمُوهَا بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ","Xeyirxah əməllərinizin nəticəsi kimi varis olduğunuz Cənnət budur.",{"number":229,"arabic":914,"translation":915},"لَكُمْ فِيهَا فَٰكِهَةٌۭ كَثِيرَةٌۭ مِّنْهَا تَأْكُلُونَ","Orada sizin üçün bol-bol meyvələr vardır, onlardan yeyəcəksiniz.",{"number":464,"arabic":917,"translation":918},"إِنَّ ٱلْمُجْرِمِينَ فِى عَذَابِ جَهَنَّمَ خَٰلِدُونَ","Şübhəsiz ki, günahkarlar əbədi olaraq Cəhənnəm əzabı içində qalacaqlar.",{"number":60,"arabic":920,"translation":921},"لَا يُفَتَّرُ عَنْهُمْ وَهُمْ فِيهِ مُبْلِسُونَ","Onların əzabı yüngülləşdirilməyəcək və onlar orada naümid qalacaqlar.",{"number":475,"arabic":923,"translation":924},"وَمَا ظَلَمْنَٰهُمْ وَلَٰكِن كَانُوا۟ هُمُ ٱلظَّٰلِمِينَ","Biz onlara zülm etmədik, lakin onlar özləri zalım idilər.",{"number":174,"arabic":926,"translation":927},"وَنَادَوْا۟ يَٰمَٰلِكُ لِيَقْضِ عَلَيْنَا رَبُّكَ ۖ قَالَ إِنَّكُم مَّٰكِثُونَ","Onlar Cəhənnəm gözətçisini çağırıb deyəcəklər: “Ey Malik! Qoy Rəbbin canımızı alıb qurtarsın!” O isə: “Siz burada əbədi qalacaqsınız!”– deyəcək.",{"number":153,"arabic":929,"translation":930},"لَقَدْ جِئْنَٰكُم بِٱلْحَقِّ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَكُمْ لِلْحَقِّ كَٰرِهُونَ","Biz sizə haqqı təqdim etdik, lakin çoxunuz haqqı xoşlamırdı.",{"number":491,"arabic":932,"translation":933},"أَمْ أَبْرَمُوٓا۟ أَمْرًۭا فَإِنَّا مُبْرِمُونَ","Yoxsa müşriklər işə qəti qərarmı verdilər? Əslində, qəti qərarı Biz veririk.",{"number":497,"arabic":935,"translation":936},"أَمْ يَحْسَبُونَ أَنَّا لَا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَنَجْوَىٰهُم ۚ بَلَىٰ وَرُسُلُنَا لَدَيْهِمْ يَكْتُبُونَ","Yoxsa onlar elə hesab edirlər ki, Biz onların sirlərini və gizli danışıqlarını eşitmirik? Xeyr! Yanlarında əməllərini yazan elçilərimiz vardır.",{"number":503,"arabic":938,"translation":939},"قُلْ إِن كَانَ لِلرَّحْمَٰنِ وَلَدٌۭ فَأَنَا۠ أَوَّلُ ٱلْعَٰبِدِينَ","De: “Əgər Mərhəmətli Allahın övladı olsaydı, ona ilk ibadət edən mən olardım.",{"number":509,"arabic":941,"translation":942},"سُبْحَٰنَ رَبِّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ رَبِّ ٱلْعَرْشِ عَمَّا يَصِفُونَ","Göylərin və yerin Rəbbi, Ərşin Rəbbi müqəddəsdir və onların Ona aid etdikləri sifətlərdən uzaqdır!”",{"number":247,"arabic":944,"translation":945},"فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا۟ وَيَلْعَبُوا۟ حَتَّىٰ يُلَٰقُوا۟ يَوْمَهُمُ ٱلَّذِى يُوعَدُونَ","Onları burax, qoy vəd olunduqları günə qovuşanadək batil işlərə dalsınlar və bir müddət əylənsinlər.",{"number":520,"arabic":947,"translation":948},"وَهُوَ ٱلَّذِى فِى ٱلسَّمَآءِ إِلَٰهٌۭ وَفِى ٱلْأَرْضِ إِلَٰهٌۭ ۚ وَهُوَ ٱلْحَكِيمُ ٱلْعَلِيمُ","Göydə də məbud, yerdə də məbud yalnız Odur. O, Müdrikdir, Biləndir.",{"number":272,"arabic":950,"translation":951},"وَتَبَارَكَ ٱلَّذِى لَهُۥ مُلْكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا وَعِندَهُۥ عِلْمُ ٱلسَّاعَةِ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ","Göylərin, yerin və onların arasında olan hər şeyin sahibi olan Allah nə qədər xeyirxahdır! O Saat haqqında bilgi Ondadır və siz Onun hüzuruna qaytarılacaqsınız.",{"number":531,"arabic":953,"translation":954},"وَلَا يَمْلِكُ ٱلَّذِينَ يَدْعُونَ مِن دُونِهِ ٱلشَّفَٰعَةَ إِلَّا مَن شَهِدَ بِٱلْحَقِّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ","Müşriklərin Onu qoyub yalvardıqları tanrılar şəfaət verə bilməzlər. Mənasını bilərək haqqa şəhadət verənlər isə istisnadır.",{"number":537,"arabic":956,"translation":957},"وَلَئِن سَأَلْتَهُم مَّنْ خَلَقَهُمْ لَيَقُولُنَّ ٱللَّهُ ۖ فَأَنَّىٰ يُؤْفَكُونَ","Əgər onlardan özlərini kimin yaratdığını soruşsan, əlbəttə: “Allah!”– deyərlər. Gör necə də haqdan döndərilirlər!",{"number":195,"arabic":959,"translation":960},"وَقِيلِهِۦ يَٰرَبِّ إِنَّ هَٰٓؤُلَآءِ قَوْمٌۭ لَّا يُؤْمِنُونَ","Peyğəmbər dedi: “Ey Rəbbim! Bunlar iman gətirməyən adamlardır!”",{"number":291,"arabic":962,"translation":963},"فَٱصْفَحْ عَنْهُمْ وَقُلْ سَلَٰمٌۭ ۚ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ","Onlara “Salam!” deyib, vaz keç. Onlar tezliklə biləcəklər.",[965,966,967,968,969,970,971,972,973,974,975,976,977,978,979,980,981,982,983,984,985,986,987,988,989,990,991,992,993,994,995,996,997,998,999,1000,1001,1002,1003,1004,1005,1006,1007,1008,1009,1010,1011,1012,1013,1014,1015,1016,1017,1018,1019,1020,1021,1022,1023,1024,1025,1026,1027,1028,1029,1030,1031,1032,1033,1034,1035,1036,1037,1038,1039,1040,1041,1042,1043,1044,1045,1046,1047,1048,1049,1050,1051,1052,1053,1054,1055,1056,1057,1058,1059,1060,1061,1062,1063,1064,1065,1066,1067,1068,1069,1070,1071,1072,1073,1074,1075,1076,1077,1078],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},{"edition":1080,"sura":92,"blocks":1081},"saadi-az",[1082,1084,1086,1088,1090,1092,1094,1096,1098,1100,1102,1104,1106,1108,1110,1112,1114,1116,1118,1120,1122,1124,1126,1128,1130,1132,1134,1136,1138,1140,1142,1144,1146,1148,1150,1152,1154,1156,1158,1160,1162,1164,1166,1168,1170,1172,1174,1176,1178,1180,1182,1184,1186,1188,1190,1192,1194,1196,1198,1200,1202,1204,1206,1208,1210,1212,1214,1216,1218,1220,1222,1224,1226,1228,1230,1232,1234,1236,1238,1240,1242],{"from":5,"to":13,"text":1083},"Bu, Fövqəlucanın Aydın Kitab adlandırdığı Şərəfli Qurana and içilməsidir. O (Pak və Müqəddəs), Quranın məhz nəyi izah etdiyini qeyd etməmişdir və bundan belə çıxır ki, Allahın qulları, onda bilməyə ehtiyacları olan bütün dünyəvi və dini məsələlərin izahını tapa bilərlər.",{"from":21,"to":21,"text":1085},"Rəbb, Özünün sonuncu vəhyini bütün dillərdən ən zəngin və ən aydın olan bir dildə nazil etməsinin dəlili olaraq bu andı içmişdir. Bu ona görə edilmişdir ki, insanlar Kitabı anlaya bilsinlər. Allah onun qavranılmasını asanlaşdırmış və qulları üçün əlverişli etmişdir ki, onlar onun sözlərini başa düşsünlər və onlarda əks olunmuş mənanı anlasınlar.",{"from":28,"to":28,"text":1087},"Quran ən ali məqamda, ən yüksək və ən yaxşı yerdə saxlanılır. Onun yeri gözəldir, onun şöhrəti və əhəmiyyəti böyükdür, onun hökmləri, qadağaları və hekayətləri hikmətlə doludur. Onun bütün əmrləri hikmət və ədalətlə tərtib olunmuşdur.\n\nSonra Fövqəluca bildirir ki, Onun mərhəməti və müdrikliyi Ona Öz qullarını özbaşına buraxmağa, onları, hətta əgər onlar zalım olsalar və həddi aşsalar belə, unutmağa imkan vermir. Onun alicənablığı və müdrikliyi Ona imkan vermir ki, onları peyğəmbərlərdən və Kəramətli Kitablardan məhrum etsin və buna görə sonra O (Pak və Müqəddəs Olan) belə buyurur:",{"from":35,"to":35,"text":1089},"Məgər siz Bizdən üz döndərib, Bizə itaətdən imtina etdiyinizə görə Biz sizdən üz çevirib, sizi unuda bilərikmi? Əksinə, Biz sizə Aydın Kitab göndərər və onda sizin üçün zəruri olan hər şeyi izah edərik. Əgər siz ona iman gətirsəniz və doğru yolla getsəniz, onda uğur qazanarsınız, yox əgər siz ondan üz çevirsəniz, onda siz günahlarınıza artıq bəraət qazandıra bilməzsiniz, çünki bu Kitab sizin törətdiklərinizin hamısının qüsurluluğunu ifşa edir.",{"from":42,"to":42,"text":1091},"Fövqəluca əvvəllər də insanları özbaşına qoymurdu və onlara peyğəmbərlər göndərirdi. Onlar öz xalqlarını tək Allaha ibadət etməyə, Ona şərik qoşmamağa çağırırdılar, lakin onların çoxu kafirlikdən əl çəkmək istəmirdilər. Buna görə Allah buyurur:",{"from":11,"to":11,"text":1093},"Onlar təkəbbürlə peyğəmbərlərin təlimini rədd edər və özlərini haqdan üstün tuturlar.",{"from":55,"to":55,"text":1095},"Bu xalqlar nəhəng gücə malik idilər və böyük işlər görürdülər, lakin onları məhv etmək Allah üçün çətin deyildi. Onların haqqında yalnız ibrətli hekayətlər və əfsanələr qalmışdır və siz onlardan faydalı nəticələr çıxarmalısınız ki, kafirliyə uğramayasınız və onların ardınca getməyəsiniz.",{"from":62,"to":62,"text":1097},"Allah – Vahid İlahdır ki, Onun şərikləri yoxdur. Bütün məxluqlar əzəldən və əbədi olaraq Ona qəlbən və cismən itaətkardırlar. Müşriklər bunu etiraf edirlər, amma buna baxmayaraq, Allaha övladlar, zövcə və şəriklər qoşmaqda davam edirlər!! Onlar nə yaratmaq, nə ruzi vermək, nə öldürmək, nə də həyata qaytarmaq qabiliyyəti olmayanı necə Ona bərabər tuturlar?!",{"from":69,"to":69,"text":1099},"Rəbb Öz mərhəmətinin və fövqəlqüdrətinin kamilliyinin bir sıra dəlillərini gətirir və qullarına xatırladır ki, O (Pak və Müqəddəs), onlardan ötrü yeri yaratmış və onu onların beşiyi və məskəni etmişdir və onlar orada istədiklərini edə bilərlər. O (Pak və Müqəddəs), onun üzərində yollar çəkmiş, dağlardan və dərələrdən çığırlar salmışdır ki, siz uzaq ölkələrə keçib gedə biləsiniz. Ola bilsin ki, siz döşənmiş cığırlarla gedəsiniz və yolsuzluq üzündən azıb qalmayasınız və Allahın sizə əta etdiyi mərhəmətindən ibrət alasınız və onları üzərində düşünəsiniz.",{"from":75,"to":75,"text":1101},"O (Pak və Müqəddəs) sizə: nə çox, nə də az, nə qədər zəruri idisə, o qədər də su nazil etmişdir. Suyun çatışmazlığı sizin ondan məmnun qalmağınıza imkan verməzdi. Onun həddən artıqlığı isə sizə və torpaqlarınıza zərər vurardı. Lakin Allahın mərhəməti sayəsində yağışlar torpağı suvarmaq və insanları quraqlıqdan və fəlakətlərdən xilas etməyə çatan miqdarda su gətirir. Bu suyun hesabına Allah yeri, o quruyub öldükdən sonra, canlandırıb həyata qaytarır. Sizin də, öldükdən sonra Qiyamət gününün başlanmasına qədər qalacağınız bərzəxdəki həyatınızın vaxtı sona yetdikdə, O (Pak və Müqəddəs), sizi eynilə bu qaydada dirildəcək və hər birinizə etdiyiniz əməllərə görə əvəz verəcəkdir.",{"from":81,"to":94,"text":1103},"O (Pak və Müqəddəs), torpaqda yetişib böyüyən canlı məxluqlardan, onların özlərindən və həmçinin insanların heç özlərinin də bilmədiyi hər şeydən cütlər yaratdı. O (Pak və Müqəddəs), qadını və kişini, dündüzü və gecəni, soyuğu və istini və bir çox başqa şeyləri xəlq etdi. O (Pak və Müqəddəs), gəmilər yaratdı ki, onların arasında yelkənliləri də, çoxdorluları, buxarla işləyənləri və həmçinin sizin minik kimi istifadə etdiyiniz heyvanlar da vardır. Gəmilərin göyərtəsində qürurla dayanaraq və minik atlarının da üstündə fəxrlə oturaraq, siz bu məxluqları sizə ram etmiş Rəbbinizin mərhəmətini xatırlamalı və bundan ötrü Ona həmd etməlisiniz.\n\nBuna görə sonra Fövqəluca buyurur ki, möminlər gəmilərin göyərtəsinə qalxdıqda və minik heyvanlarının üstünə oturduqda, deyirlər: “...“Bunu bizə Ramedən – Pakdır! Axı biz buna qadir deyildik. Həqiqətən, biz Rəbbimizə qayıdacağıq!” Əgər O (Pak və Müqəddəs), qurunu və dənizi bizə itaət etdirməsəydi, biz özümüz bunu etməyə nail ola bilməzdik. Lakin Fövqəluca Özünün xeyirxahlığı və mərhəməti sayəsində onları bizə tabe etmiş və nail olacağımızın əldə edilməsi yolunu asanlaşdırmışdır.\n\nBunun mənası, ondadır ki, məhz qullarına nemətlərini əta edən Rəbb yalnız hər növ ibadətə, insanların Ona dua etmələrinə və Onun qarşısında səcdə qılmalarına layiqdir.",{"from":101,"to":115,"text":1105},"Fövqəluca Ona övlad aid edən müşriklərin müdhiş yalanından xəbər verir. O (Pak və Müqəddəs) heç kimə və heç nəyə möhtac deyildir, amma bütün varlıqların Ona ehtiyacı var. Onun nə zövcəsi, nə uşaqları, nə də Ona bərabər kimsə yoxdur! Buna görə müşriklərin verdikləri bəyanatlar uydurmadır və onların naqisliyini bir sıra üsullarla aşkar etmək mümkündür.\n\nBirincisi, Bütün məxluqlarAllahın qullarıdır, qulluq isə atalıq əlaqəsi ilə bir araya sığmaz.\n\nİkincisi, uşaq valideynlərinin bir hissəsidir, Fövqəluca Allah isə öz yaratdıqları ilə heç bir ümumi oxşarlığa malik deyil və onlardan Özünün gözəl sifətləri və həmdəlayiq adları ilə müqayisəolunmaz dərəcədə fərqlənir. Uşaq – öz valideynlərinin bir parçasıdır və buna görə Allahın övladları yoxdur və ola da bilməz.\n\nÜçüncüsü, müşriklər mələkləri Allahın qızları sayırdılar. Yaxşı məlumdur ki, qadınlar kişilərə nisbətən daha aşağı vəziyyətdədirlər. Sən gör ki, bu fasiqlər qızları Allaha aid edərək, Allahın oğulları olmaması, özlərində isə olması ilə necə qürrələnirlər?! Doğrudanmı onlar elə qərara gəliblər ki, Allahın Özündən də üstündürlər?!\n\nDördüncüsü, müşriklər qızları Allaha aid etdikləri halda, özləri onlara ikrah hissi ilə yanaşırdılar. Onlar belə davranmağa necə cəsarət edirdilər?!\n\nBeşincisi, qadınlar kişilərdən daha çox nöqsana malikdirlər. Bu nöqsanlar onların düşüncə tərzində, mülahizələrində və öz fikirlərini ifadə etmək bacarığında təzahür edir və buna görə Fövqəluca buyurur:",{"from":121,"to":121,"text":1107},"Doğrudanmı siz, öz gözəllikləri kamil olmayan və bərbəzəkli geyimlər və zinətlər haqqında düşünən qızlarımı Allaha aid edirsiniz? İnsanın danışmaq və başqalarını inandırmaq bacarığının zəruri olduğu çəkişmələrdə onlar öz fikirlərini aydın ifadə etməyə və öz nəzər nöqtəsini məharətlə sübuta yetirməyə qabil deyillər. Müşriklər Fövqəluca Allaha belə bir böhtan atmağa necə cəsarət ediblər?",{"from":128,"to":128,"text":1109},"Altıncısı, müşriklər Allahın alicənab qullarını qadın hesab etdilər. Onlar əvvəlcə Rahmanın yaxın qullarını ilahi mənşəli varlıqlar səviyyəsinədək ucalara qaldırdılar və onları Allaha bərabər tutdular, sonra isə onları alçaldıb, dişi cinsli məxluqlar adlandırdılar. Allaha böhtan atan və Onun elçiləri ilə (onlara Allahın salamı olsun!) düşmənçilik edən fasiqlərin yalançı iddialarında ziddiyyəti Aşkaredənə həmd olsun!\n\nYeddincisi, müşriklərin iddiaları tənqidə davam gətirmir, çünki onlar mələklərin yaradılışı zamanı iştirak etməmişdilər. Bəs onlar niyə özlərinə heç nə məlum olmayan şeylər barədə danışırlar?!! Onlar söylədiklərinə görə mütləq cavab verməli olacaqlar və onlar cəzadan qaçmağa nail ola bilməyəcəklər.",{"from":135,"to":135,"text":1111},"Fövqəluca bildirir ki, müşriklər Allahın Özünə belə lazım olduğuna istinad edərək, mələklərə ibadət edirdilər. Bütün zamanlarda müşriklər Onun qədəri ilə özlərinə bəraət qazandırmağa cəhd göstərirlər, lakin bu bəraət əsassızdır. O, həm sağlam düşüncəyə, həm də Onun dininə ziddir. Sağlam düşüncə ilə ziddiyyətin təzahürü özünü onda göstərir ki, heç bir ağıllı adam qədərlə özünə bəraət qazandıra bilməz. Belə bir addım atan hər kəs özünü olduqca çətin bir vəziyyətə salmış olur. Dinlə ziddiyyətə gəldikdə isə, Fövqəluca Allah belə bir bəraəti uydurma adlandırmış və xatırlatmışdır ki, ona yalnız elçilərə iman gətirməmiş müşriklər müraciət edirlər. Fövqəluca qullarına haqqı izah edir və bundan sonra onların kafirliyə və müşrikliyə haqq qazandırmasına ən kiçik bəraət əldə etmək imkanı belə qalmır. Müşriklərə isə özlərini doğrultmaq üçün yalnız əsassız güman və zənnə qapılaraq, bilmədikləri məlumatlar barədə fərziyyələrlə danışmaq qalır.",{"from":141,"to":141,"text":1113},"Məgər onların əməllərinin xeyirxahlığını və sözlərinin doğruluğunu təsdiq edən Mübarək Kitabları var? Yoxdur! Allah onlara Muhəmmədi (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) göndərmişdir ki, onları gələcək cəzalardan xəbərdar etsin. Ona (s.ə.s.) qədər onlara nəsihət verənlər gəlməmişdilər. Beləcə, müşriklərin iddiaları nə məntiqə, nə də naslara istinad etmir və bu iki əsasa zidd olan nə varsa – yalan və uydurmadır.",{"from":148,"to":148,"text":1115},"Müşriklər öz yollarını azdıqlarına şübhə edirdilər, çünki əvvəllər bu yolla onların ata-babaları getmişdilər! Həqiqətən, bu şübhə əsassızdır, lakin bütün tarix boyu məhz o, kafirləri Allahın elçilərinin (onlara salam olsun!) təlimini rədd etməyə məcbur eləmişdir.",{"from":155,"to":155,"text":1117},"Bütün zamanlarda haqqı təkəbbürlə inkar edən varlılar tapılır, dünyəvi ləzzətlərə aludə olur, var-dövlətə və hakimiyyətə aldanırdılar. Buna görə qureyşlilər belə deyənlərin ilkinciləri deyildilər. Müşriklər həmişə yolunu azmış əcdadlarını kor-koranə yamsılamaqda davam edirdilər. Onlar haqqı və düz yolu axtarmılar, yalnız öz baxışlarını fanatikcəsinə müdafiə edir və öz yanlış baxışlarına bəraət qazandırmağa cəhd göstərirlər.",{"from":162,"to":162,"text":1119},"Hər bir elçi deyirdi: “Doğrudanmı siz, hətta atalarınız yanılmışlarsa, mənim ardımca doğru yolla getməyəcəksiniz?” Lakin yanlış şübhələrin onlara əzab verdiyi fasiqlər, belə cavab verirdilər: “Biz sizin hamınızla göndərilənə inanmırıq”. Onların sözlərindən aydın olur ki, onlar doğru yolla və haqqın yolu ilə getmək istəmir və əksinə, yalana inanmağı və özlərinin alçaq istəklərinə uyğun hərəkət etməyi arzulayırdılar.",{"from":169,"to":169,"text":1121},"Allah, haqqı yalan hesab etdiklərinə və onu öz yaramaz şübhələri üzündən təkzib etdiklərinə görə onlardan intiqam aldı. Elçiləri yalançı saydıqlarına görə onların aqibəti gör necə dəhşətli oldu! Qoy kafirlər öz günahlarından dəhşətlənsinlər ki, əvvəlkilərin başına gələn onları da haqlamasın.",{"from":176,"to":183,"text":1123},"Fövqəluca Öz sevimlisinin – Kitab əhli və ərəb müşrikləri özlərini onun davamçıları saydıqları – İbrahimin (ə) yolu haqqında xəbər verir. Onların hamısı bildirirdilər ki, onun (ə) yolu ilə düz gedirlər və buna görə Rəbb onlara Özünün böyük elçisinin və sevimlisinin haqq dinini və onun (ə) öz nəsillərinə irs qoyduğu təlimi onlara xatırladır. Bir dəfə o (ə), atasına və uydurulmuş ilahlara ibadət edən və nəzir verən xalqına dedi ki: “Mən sizin cinayətlərinizə nifrət edirəm və mən özümü sizə aid etmirəm. Mən yalnız Xaliqimə ibadət edirəm, Ondan kömək və himayə diləyirəm və Onun məni doğru yola yönəldəcəyinə, mənə haqqı öyrədəcəyinə və işlərimdə ona əsaslanacağıma yardım göstərəcəyinə təvəkkül edirəm. O (Pak və Müqəddəs), məni dünya həyatına yararlı yaratmış və Onun nəsihətləri sayəsində Axirət həyatında xoşbəxtlik tapa biləcəyəm.",{"from":190,"to":190,"text":1125},"O (ə) öz nəsillərinə Vahid Allaha iman gətirməyi, yalnız Ona qulluq etməyi və uydurma ilahlara ibadətlə heç bir əlaqəsi olmamağı vəsiyyət etmişdir. O (ə) ümid bəsləyirdi ki, insanlar şanlı əcdadlarının bu yola möhkəm bağlılığını və onun (ə) nəsihətlərini və həmçinin onun (ə) nəsilləri olan İshaqın (ə), Yəqubun (ə) və bir çox digərlərinin nəsihətlərini yadda saxlayaraq haqq dinə qayıdarlar. Buna görə Fövqəluca belə buyurur: “İbrahimin dinindən, axmaqlardan başqa, kim üz döndərər?” (Bəqərə, 2\u002F130). İbrahimin (ə) nəsihətləri isə bir çox əsrlər boyu, onlar dəbdəbələr və zalımlıq bataqlığına dalana qədər, öz nəsillərinin yaddaşında yaşamışdı.",{"from":197,"to":197,"text":1127},"Allah insanlara maddi nemətlərdən istifadə etməyə və dünyəvi ləzzətlərdən məmnun olmağa icazə vermişdir, lakin onlar belə zövq almağı həytın mənasına və yaşamalarının məqsədinə çevirdilər. Bütün dünyəvi şeylərə bəslənən məhəbbət onların baxışlarında kök salana və onların dəyişilməz məziyyətlərinə çevrilənə qədər onların ürəklərinə hakim kəsildi. Bax onda şübhə edilməsi mümkün olmayan haqq onlara gəldi və onlara peyğəmbərliyi heç bir şübhə yeri qoymayan, hər növ dəlillərlə, möcüzələrlə və xeyirxah əxlaqi ilə və həmçinin təlimi, moizələri və əvvəlki elçilər haqqında bəyanatları təsdiq edən Elçi (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) də gəldi.",{"from":204,"to":204,"text":1129},"Haqq, heç olmazsa bir qətrə imanı və ağlı olan hər kəsi inandırmağa və özünə tabe etməyə həmişə qadirdir. Buna görə müşriklərin dediyi sözlər inadcıllığın və düşmənçiliyin ən böyük təzahürü idi. Lakin bütpərəstlər peyğəmbərliyi etməklə və ondan üz döndərməklə qane olmurdular və onu ən yaramaz tərzdə biabır etməyə çalışırdılar və onu sehrbazlıq adlandırdıqdan sonra sakitləşdilər, halbuki sehrbazlıqla ən yaramaz və yalançı adamlar məşğul olurlar. Onları bu əmələ sövq edən isə Allahın onlara və atalarına verdiyi var-dövlət olmuşdu.",{"from":211,"to":211,"text":1131},"Onlar öz mənfur uydurmalarını Allaha qarşı yönəldərək, deyirdilər: “Niyə Allah bu vəzifə üçün Məkkənin və ya Taifin hörmətli sakinlərindən birini, məsələn, əl-Valid b. əl-Muğiri seçməmişdir?” Fövqəluca onların iddiasını rədd edərək, belə buyurur:",{"from":218,"to":218,"text":1133},"Məgər onlar Allahın nemətlərinin xəzinədarlarıdırlar? Məgər onlar bu xəzinələrə öz istədikləri kimi sərəncam çəkir və istədiklərini peyğəmbər və elçi seçirlər? Nemətləri təkcə Allah bölür və bu dünyada insanlarin birini digərindən üstün edir. Rəbbinin mərhəməti isə insanların yığdığı var-dövlətdən daha yaxşıdır.\n\nƏgər qulların həyatı və onların ruzisi, bəzilərinə Özünün hikməti və mərhəmətinə uyğun olaraq bolluca qismət nəsib edən, digərlərinə isə qismətini azaldan Fövqəlucanın əlindədirsə, onda bütün nemətlərdən ən əzəmətlisi olan peyğəmbər vəhyi haqqında nə demək olar?! Halbu ki, o, hər şeydən daha çox Onun hakimiyyəti altında olmağa layiqdir![4] Həqiqətən, kimin Onun elçisi olmağa layiq olduğunu O (Pak və Müqəddəs) Özü daha yaxşı bilir.\n\nBu sözlərdən aydın olur ki, bütpərəstlərin iddiaları nə dərəcədə yaramaz və əsassızdır. Rəbb onların yalan iddialarını qətiyyətlə rədd etmiş və bununla bildirmişdir ki, onlar Onun səltənəntində gedən hadisələr və proseslər üzərində hakimiyyətə malik deyillər və bütün dünyəvi və mənəvi işlərin sonucu Onun əllərindədir. Müşriklərin iftiraları isə yalnız onların zalımlığını və haqqa bəslədikləri kin-küdurəti təsdiq edir.\n\nOnlar soruşurlar: “Niyə bu Quran Məkkədən və ya Taifdən olan mühüm mövqeyə malik bir adama nazil edilməmişdir?” Əgər onlar insanların şəxsiyyətini araşdırıb, düzgün başa düşə bilsəydilər, onun sifətlərini layiqincə dəyərləndirməyi bacarsaydılar və onların Allah qarşısında və Onun məxluqları qarşısında hansı mövqe tutduğunu bilsəydilər, onda anlayardılar ki, Abdullahın oğlu və Əbdül-Mütəllibin nəvəsi – Muhəmməd (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) ən ləyaqətli, şöhrətli, ağıllı, dərrakəli, sağlam düşüncəli, xoşəxlaqlı, mərhəmətli, rəhmli, xeyirxah və gözəl insandır. Allahın ona, onun ailəsinə salavatı və salamı olsun!\n\nHəqiqətən, o (s.ə.s.) ən kamil məziyyətlərə malik idi və yer üzündə ən yaxşı insan idi. Dünya hələ onun kimisini görməmişdi və Qiyamət gününə qədər də görməyəcəkdir və bu rəylə, yalnız nadanlıq və azğınlıq bataqlığına düşənlər, lovğalıq və təkəbbür xəstəliyinə tutulanlar istisna olmaqla, onun tərəfdarları da, düşmənləri də razılaşırlar. Necə olmuşdu ki, kafir qureyşlilər belə kamil sifətlərin heç bir tozcuğuna da malik olmayanları ondan üstün tuturdular?\n\nBu insan[5] öz axmaqlığı və yaramazlığı üzündən daş heykəlləri və ağacları özünə ilah etmişdi. O, onlara ibadət edir, onlara nəzir gətirir, onlara yardım və xilas üçün dua edir, halbuki onlar ona nə bir fayda verə, nə zərər vura, nə ona nemət əta edə, nə də onlardan məhrum edə bilməzdilər. Kiminsə köməyinə ehtiyacı olandan havadarlıq istəmək faydasız bir işdir! Təkcə axmaqlar və ağılsızlar belə addımlar ata bilərlər. Niyə müşriklər belə bir adamı “böyük insan” hesab edirdilər? Onların bu adamı sonuncu Peyğəmbər (s.ə.s.), Adəmin (ə) bütün oğullarının Ağası – Muhəmməddən (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) üstün tutmağa nə məcbur etmişdi? Həqiqətən də, kafirlər sağlam düşüncə qabiliyyətinə malik deyillər!\n\nSonra Fövqəluca Allah xəbər verir ki, O (Pak və Müqəddəs), bu dünyada bəzi adamları digərlərindən üstün edir ki, insanların bəziləri işləri idarə etmək və iş görməkdən ötrü digərlərini işə götürsünlər. Əgər bütün insanlar eyni dərəcədə varlı olsaydılar, onda bir-birilərinə ehtiyac duymazdılar və xeyirxahlıq etmək və fayda vermək imkanından məhrum olardılar.\n\nAllahın mərhəməti, həqiqətən də, onların yığıb topladıqlarından daha faydalıdır. Bu isə o deməkdir ki, mənəvi nemətlər və iman dünya nemətlərindən və var-dövlətindən daha yaxşıdır. Fövqəluca belə buyurur: “De: “Bu – Allahın mərhəməti və rəhmidir”. Qoy onlar buna sevinsinlər, çünki bu onların yığdıqlarından daha yaxşıdır” (Yunus, 10\u002F58).",{"from":224,"to":224,"text":1135},"Dünya həyatı Allah qarşısında dəyərsizdir və əgər Onun xeyirxahlığı və hər şeydən üstün tutduğu qullarına bəslədiyi mərhəməti olmasaydı, onda O (Pak və Müqəddəs), kafirlərə saysız-hesabsız var-dövlət, gümüşdən damlar və pilləkanlar verərdi ki, onun vasitəsilə qulları öz saraylarının damına qalxardılar.",{"from":216,"to":237,"text":1137},"Allah bu keçici dünyada kafirlərə saysız-hesabsız var-dövlət, bəzək şeyləri və onların istədikləri hər şeyi verməyə hazırdır ki, onlar kafirlərin nəzərində dünya həyatını daha da bər-bəzəkli göstərsin. Lakin Fövqəlucanın Öz qullarına qarşı rəhmli olması Onu belə etməkdən saxlayır, çünki O (Pak və Müqəddəs), bilir ki, dünyavi nemətlərə bəslənəcək məhəbbət bütün insanları kafirliyə və çoxlu günahlar törətməyə sövq edə bilər. Bu ayə aydın göstərir ki, Rəbb Öz qullarını, ümumiyyətlə və ayrı-ayrı hallarda, bir sıra maddi nemətlərdən insanların öz xeyri üçün məhrum edir. Bütün maddi cazibədarlıqlar Allah nəzdində heç ağcaqanadın bir qanadı dəyərində də deyildir: onlar acıdırlar, narahatdırlar, fanidirlər və Axirət həyatının səfası ilə heç müqayisəyə belə gəlməzlər. Axirət ləzzətləri yalnız Allahın hökmlərini yerinə yetirən və günahlardan çəkinən təqvalı möminlər üçündür. Cənnət nemətləri füsunkardır və mükəmməldir və xoşbəxt möminlər onların arasında ürəklərinin istədiyi və baxışlarının rastlaşdığı hər şeyi əbədi olaraq, həmişə nuş edə biləcəklər. Bu aləmlər arasında fərq necə də böyükdür!!",{"from":243,"to":243,"text":1139},"Fövqəluca xəbər verir ki, Allahı zikr etməkdən üz döndərən hər kəsi sərt cəza gözləyir. Belə insan Mərhəmətli Allahın Öz qullarına əta etdiyi, Onun nemətlərindən ən əzəmətlisi olan, Mübarək Qurandan üz döndərir. Kim ona iman gətirirsə, o, bu misilsiz bəxşişi qəbul etmişdir və mütləq uğura nail olacaqdır və kimsə onu rədd etmişsə və ondan üz çevirmişsə, o, zərər çəkəcək və bundan sonra o, heç vaxt xoşbəxtliyə nail ola bilməz. Mərhəmətli Rəbb isə şeytanı ona həvalə edər və o da onu hər yerdə müşayiət edər, ona yalan vədlər verər, onda yaramaz istəklər oyadar və onu günah etməyə sövq edər.",{"from":249,"to":249,"text":1141},"Şeytan haqdan üz döndərən insanların gözündə yalanı bəzəyəcək və o zaman iki şər onlarda birləşib vəhdət yaradacaq. Kimsə deyə bilər ki, onlar yollarını azıblar və buna görə yanlış olaraq zənn edirlər ki, doğru hərəkət edirlər. Bu artıq özünə bəraət qazandırmaqdır. Xeyr! Onlara və onlar kimilərə bəraət yoxdur, çünki onların cəhalətinin səbəbi, doğru yolu tapmaq və o yolla getmək imkanı əllərində olduğu halda, Allahı xatırlamaqdan şüurlu surətdə boyun qaçırmalarıdır. Onlar yalana itaət edərək, Allahın Təlimindən əl çəkdilər, halbuki onu qəbul etməkdə onlara heç nə mane olmurdu. Onlar öz günahlarına görə cavab verməlidirlər! Onlar cinayətlərinə görə məsuliyyət daşımalıdırlar!\n\nYanılma, aldanma, korluq – bu dünyada belə qismət Allahı zikr etməkdən boyun qaçıranların və onların əlaltılarının hamısını gözləyir. Onlar öz Rəbbi hüzurunda dayandıqda isə, daha dəhşətli bir vəziyyətdə olacaqlar. Tövbə, hüzn və qəm-qüssə onların ürəyini yaxalayacaq və onları başlarına gəlmiş müsibətdən xilas edə bilməyəcək, onların ayrılmaz yoldaşı olan şeytan isə onlara xəyanət edəcək. Buna görə, sonra Fövqəluca buyurur:",{"from":256,"to":256,"text":1143},"Fövqəluca həmçinin belə buyurur: “Həmin gün zalım öz əllərini çeynəyəcək və deyəcək: “Gərək Elçinin yolu ilə gedəydim! Vay halıma! Gərək filankəsi özümə dost tutmayaydım! Zikr mənə çatdıqdan sonra o, məni ondan çəkindirdi”. Həqiqətən, şeytan insanı köməksiz qoyur” (Furqan, 25\u002F27-29).",{"from":261,"to":261,"text":1145},"Siz Allaha itaətsizlik etdiniz və öz həmdaşlarınızla birlikdə zalımlıq edirdiniz. İndi isə hamınızı ədalətli qisas haqlamışdır, lakin sizin birlikdə cəza çəkməyinizdən əzabınız asanlaşmayacaq. Sizin böyük müsibətə tək düşməməyiniz dünya həyatında olduğu kimi sizə təsəlli verməyəcək, onda insan yanında onunla bərabər cəza çəkənlərin və ya bədbəxtlərin olmasından rahatlıq tapırdı. Bu gün Allahın cəzası bütün ağrı və əzabları özündə birləşdirəcək və Cəhənnəm əzabkeşləri heç nədən rahatlıq əldə edə bilməyəcəklər. Ey Rəbbimiz, bizə xilas və əmin-amanlıq bəxş et və bizə Öz mərhəmətinlə himayə et!",{"from":267,"to":267,"text":1147},"Fövqəluca Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) təsəlli verərək, əmr edir ki, müşriklərin ona (s.ə.s) iman gətirməkdən imtina etdiklərinə görə nahaq həyəcanlanmasın, axı onların qəlbi xeyirxahlıqdan məhrumdur və onlarda onları doğru yola ayaq basmağa təkan verən təmizlik yoxdur. Onlara yanlış yolda olmaları bəllidir, buna baxmayaraq onunla getməkdə davam edirlər və bundan razıdırlar.\n\nKarın eşitmə və korun da görmə qabiliyyətinə malik olmaması kimi, yolunu azmış günahkarlar da doğru yolla getməyə qabil deyillər. Onların ağlı və təhtəlşüuru ciddi bir xəstəliyə tutulmuşdur, çünki onlar Allahı zikr etməkdən üz döndəriblər. Onların baxışları və əqidələri yanlışdır, sifətləri isə yaramaz və çirkindir. Bu keyfiyyətlər onlara doğru yola gəlməyə mane olur və onları getdikcə daha dərin həlak burulğanına batırır. Buna görə onları ya bu dünyada, ya da ölümdən sonra cəza mütləq haqlayacaqdır. Fövqəluca buyurur:",{"from":274,"to":274,"text":1149},"Əgər Allah onları cəzaya məruz qoyanadək səni vəfat etdirərsə belə, əmin ol ki, onlar əvəzini mütləq alacaqlar. Rəbbinin haqq vədi belədir.",{"from":280,"to":280,"text":1151},"Biz cəza nazil edir və ya onu müəyyən vaxtadək yalnız Öz hikmətimizə uyğun olaraq təxirə salırıq. Buna görə nə səni, nə də sənin düşmənlərini nəyin gözlədiyinə şübhə etmə.",{"from":92,"to":92,"text":1153},"Xeyirxah işlər gör və özünü tərifəlayiq məziyyətlərlə bəzə, başqalarını da buna dəvət et və var qəlbinlə Allahın hökmlərini icra etməyə səy göstər, çünki sən haqq yolla gedirsən və o, səni Ona doğru və Onun mərhəmət məkanına aparır. Bunu bilərək, sən bu yoldan daha möhkəm yapışmalısan, axı bu – haqq, ədalət və həqiqət çığırıdır. Sən bu yolla irəliləyərək möhkəm zəminə istinad edəcəksən, halbuki sənə dost olmayanlar müşriklik, yanlışlıq, zalımlıq və özbaşınalıq içində batıb qalacaqlar.",{"from":293,"to":293,"text":1155},"Şərəfli Quran sizin adınızı şan-şöhrətli edəcək və siz bununla fəxr edəcəksiniz. Heç bir lütüfkarlıq sizə bəxş edilmiş bu Kitabla müqayisə edilə bilməz: o, sizə bu dünyada və ölümdən sonra nail oluna biləcək neməti xatırladır, sizi ona can atmağa çağırır və həm də şər və ondan qorunmaq barədə sizə xəbərdarlıq edir. Qiyamət günü sizdən ona iman gətirməyiniz sayəsində ucalmağınızdan və onun nəsihətlərindən fayda götürməyinizdən və yaxud da onun nəsihətlərindən üz döndərdiyiniz barədə soruşulacaq. Əgər siz bu Kitaba əsaslanmamışsınızsa, onda o, sizin əleyhinizə şahidlik edəcək və sizi kafirlikdə və Allahın nemətlərinə qarşı naşükürlüyünüzdə ifşa edəcək.",{"from":241,"to":241,"text":1157},"Əgər bu belə olsaydı, onda müşriklər əvvəlki elçilərdən (onlara salam olsun!) birinin yolu ilə gedərdilər ki, bu da onlara haqq qazandırardı. Əgər sən onlardan soruşsan və ya sənə qədər peyğəmbərlərin və elçilərin nə etdikləri haqqında həqiqəti bilsən, onda əmin olarsan ki, onlardan heç biri insanları Allahdan başqa heç kimə ibadət etməyə çağırmazdılar. Bütün peyğəmbərlər, ilkindən tutmuş sonuncusuna qədər, insanlara yalnız şəriki Olmayan Vahid Allaha ibadət etməyi təbliğ edərdilər.\n\nFövqəluca buyurur: “Biz hər ümmətə elçi göndərmişik: “Allaha ibadət edin və taqutdan çəkinin!” (Nəhl, 16\u002F36). Allahın insanlara göndərdiyi hər peyğəmbər (ə) öz xalqına belə sözlərlə müraciət edərdi: “Yalnız Allaha ibadət edin, çünki sizin Ondan başqa ilahınız yoxdur”. Bütün bunlar bir daha təsdiq edir ki, müşriklər uydurduqları “ilahlara” ibadət etmək üçün heç bir əsasa malik deyildilər və nə sağlam təfəkkürə, nə də Allahın elçilərinin (onlara salam olsun!) gerçək xəbərlərinə istinad etmirdilər.\n\nSonra Fövqəluca Musa peyğəmbərin (ə) vəzifəsindən və onun dəvətindən xəbər verir. Onun (ə) vəzifəsi ən şərəfli vəzifələrdən biri idi və çox vaxt Kitabda onun (ə) barəsində rəvayət edərək, Fövqəluca onunla (ə) Firon (L) arasında baş verən qarşıdurmanı xatırlayır.",{"from":305,"to":305,"text":1159},"Bu dəlillər Musanın (ə) bütün dediklərinin həqiqiliyinə şübhə yeri qoymurdu. Əsa, ilan, çəyirtgə sürüsü, bitlər və bir çox digər möcüzələr ilə olan hekayətlərin hamısı onun (ə) doğruçuluğunu təsdiq edirdi. Buna görə, Musa (ə) Firona (L) və Misir zadəganlarına müraciət etmiş, onları Böyük Rəbbə iman gətirməyə dəvət etmiş və onları Ondan başqa kiməsə ibadət etməkdən çəkindirmişdi.",{"from":311,"to":311,"text":1161},"Onlar Allahın möcüzələrini inkar etdilər və arsızlıqları və təkəbbürləri üzündən onları məsxərəyə qoymağa başladılar. Lakin onların iman gətirməməsinə səbəb Musanın (ə) göstərdiyi möcüzələrdə tapa bilmədikləri nöqsanlar və anlaşılmazlıqlar olmadı və buna görə sonra Fövqəluca belə buyurdu:",{"from":317,"to":317,"text":1163},"Allah onları üstünə çəyirtgə sürüsü, bit və qurbağa göndərdi, Nil çayının və quyuların suyu isə qana çevrildi. Bütün bu möcüzələr onları öz müşrikliyindən və cinayətlərindən əl çəkib, haqq yola qayıtmağa və islama gəlməyə sövq etməliydi.",{"from":323,"to":323,"text":1165},"Cəza onları yaxalayanda, onlar Musaya (ə) müraciət edib, dedilər: “Ey sehrbaz! Rəbb səni seçmiş və böyük rütbə ilə şərəfləndirmişdir, odur ki, Ondan xahiş et bizi bu cəzadan xilas etsin və biz onda hökmən doğru yola gələrik”. Ola bilsin ki, onlar onu (ə) məsxərəyə qoymaq üçün “sehrbaz” adlandırmışdılar. Lakin ola da bilər ki, bu müraciət onların ona (ə) hörmətlə yanaşmasını təsdiq edirdi, çünki onlar sehrbazları və cadugərləri ən savadlı insanlar hesab edirdilər.",{"from":329,"to":329,"text":1167},"Andı pozaraq, onlar kafirliyə qayıtdılar. Fövqəluca buyurur: “Biz onlara müxtəlif möcüzələr kimi çoxlu miqdarda daşqın, çəyirtgə, bit, qurbağa və qan göndərdik. Lakin onlar təşəxxüs satdılar – onlar günahkar xalq idi. Cəza onları yaxalayanda deyirdilər: “Ey Musa! Rəbbinə Onun sənə vəd etdiyi barədə bizim üçün dua et. Əgər sən bizi cəzadan xilas etsən, onda biz sənə inanar və İsrail oğullarını səninlə buraxarıq”. Biz onları, mütləq çatmalı olduqları müəyyən müddətədək, cəzadan xilas etdikdə, onlar vədlərini pozurdular” (Əraf, 7\u002F133-135).",{"from":334,"to":334,"text":1169},"Firon (L) şərəfsizliyi ilə təkəbbürlənərək, öz hakimiyyətinə, var-dövlətinə və qüdrətli qoşunlarına aldanıb yolunu azdı. O (L) dedi: “Məgər mən bu torpaqların və Nildən mənsəbini götürüb, bizim bağlarımızdan və saraylarımızın yanından axan bu çayların sərəncamçısı deyiləmmi? Məgər siz mənim nəhəng, ucsuz-bucaqsız mülklərimi görmürsünüzmü?” Firon (L) özünün hədsiz nadanlığı üzündən özünə məxsus olmayan məziyyətlər, əməllər və var-dövlətlə öyünür və lovğalanırdı.",{"from":99,"to":99,"text":1171},"Firon (L) böyük peyğəmbər Musanı (ə), Mərhəmətli Allahın Özü ilə danışan və Onun nəzdində şərəfli yer tutan İmran oğlunu (ə) zavallı insan adlandırdı. Təkəbbürlü günahkar qərara aldı ki, o (L) – qüdrətli bir hökmdardır, Musa (ə) isə, yalnız zavallı bir sadəlövhdür və həm də çətinliklə danışır. Musa (ə) natiq deyildi və insanlarla çətinliklə danışırdı, lakin insan ürəyində olanları ətrafdakılara çatdırmaq istəyəndə, hətta buna çətinliklə nail olsa da, bu, nöqsan deyil.",{"from":285,"to":285,"text":1173},"Niyə Musa (ə) zinətli əşyalar geymir və qızıl qolbaq taxmır? Niyə mələklər onu (ə) qorumaq üçün onunla gəlməmişlər? Niyə onlar onun (ə) vəzifəsini yerinə yetirmək üçün ona (ə) kömək etmirlər?",{"from":235,"to":235,"text":1175},"Firon (L) xalqını haqdan şübhələnməyə məcbur edərək, onun ağlını dumanlandırmışdı, halbuki onun (L) bütün dəlilləri tənqidə tab gətirmirdi və heç bir əsasa malik deyildi. Belə sübutlarla nə haqqı, nə də yalanı təsdiq etmək mümkün olmazdı. Onlar təkcə cahil axmaqlara inandırıcı görünə bilərdi.\n\nMəgər Misir torpaqlarının və çaylarının Firona (L) məxsus olması, onun (L) haqqa etiqad etdiyinə dəlilmiydi? Məgər Musanın (ə) tərəfdarlarının az olması, fikrini çətinliklə izah etməsi və anasının ona (ə) bəzəkli pal-paltar geydirməməsi, onun (ə) yolunu azmasınımı bildirirdi? Amma Firon (L) ağıldan məhrum, onun hər dediyi sözlə razılaşan, haqq ilə yalanı ayırd edə bilməyən insanlara müraciət edirdi. Onlar əxlaqsız və günahkar xalq idi və onların pozğunluğu və günahkar olması üzündən Allah Firona (L) onların üzərində hökmranlıq etməyə, onlar üçün bütpərəstliyi və şəri bəzəyib gözəl göstərməyə imkan vermişdi.",{"from":355,"to":362,"text":1177},"Onların taleyi Allahın nəsihətlərinə diqqət yetirməyə qadir olan insanlar üçün ibrət dərsi olmuşdur.",{"from":369,"to":369,"text":1179},"İnsanlara xatırladanda ki, Allahdan başqa heç kimə ibadət etmək olmaz və hətta Məryəm oğlu İsa peyğəmbərə (ə) də ibadət etmək bütpərəstlik və müşriklikdir, onlar sənin moizələrindən üz döndərirlər, səni yalançılıqda günahlandırırlar, sənə nifrət bəsləyirlər və bərkdən qışqıraraq, sənin və sənin dəlillərin üzərində qələbə çaldıqlarını bəyan edirlər.",{"from":375,"to":375,"text":1181},"Ey Muhəmməd! Sən nəinki təkcə bizim ilahlarımıza deyil, İsaya ibadət etməyi də qadağan edirsən. Bundan sonra da sən bizim hamımızı cəza ilə qorxudursan. Məgər sənin Kitabında yazılmayıb ki: “Siz və Allahdan başqa ibadət etdikləriniz, girəcəyiniz Cəhənnəm üçün yanacaqsınız” (Ənbiya, 21\u002F98). Bizim hamımıza yaxşı məlumdur ki, İsa (ə) Allahın ən yaxınlarından biri idi və onu (ə) yaxşı aqibət gözləyir. Niyə sən onu bizim ilahlarımızla müqayisə etdin və insanlara hətta ona ibadət etməyə imkan vermirsən? Yaxşı olardı ki, sən öz yalançı bəyanatlarının bir-birinə zidd gəlməməsinin qayğısına qalaydın.\n\nMüşriklər qərara almışdılar ki, Muhəmməd (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) daş heykəllərə və İsa peyğəmbərə (ə) eyni aqibət nəsib olacağını xəbər vermişdir və bu onun (s.ə.s.) əvvəl bildirdikləri ilə uyğun gəlmirdi. Onlar başa düşürdülər ki, ziddiyyətin olması mənbənin səhih olmamasını təsdiq edir.\n\nBu, Muhəmməd Peyğəmbərin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) zamanında müşriklərin düşdüyü ən dərin azğınlıqlardan biri idi. Onlar belə bir nəticə çıxarmaqla sevinməyə başladılar, şadyanalıq və bir-birilərini təbrik etməyə girişdilər. Həmd olsun Allaha! Bu sadəcə əsassız və yalançı bir şübhə idi ki, kafirlər onu insanların ürəyinə salmağa cəhd göstərirdilər. Fövqəluca həm İsa peyğəmbərə (ə), həm də bütlərə ibadəti qadağan etmişdir, çünki ibadətə layiq yalnız Fövqəlqüdrətli Allahdır. Nə mələklər, nə peyğəmbərlər, nə elçilər, həm də digər məxluqlar ibadətə layiq deyillər. Buna görə də Allahın İsa peyğəmbərə (ə) və bütün digər məxluqlara ibadəti qadağan etməsində qəribə bir şey yoxdur. Bu peyğəmbərin (ə) nə üstünlüyü, onun Allah dərgahında yüksək mövqe tutması onu (ə) ilah etmir. Bu baxımdan o (ə) digər məxluqlardan heç nə ilə fərqlənmir və buna görə sonra Fövqəluca belə buyurur:",{"from":298,"to":298,"text":1183},"Allah onu (ə) peyğəmbər və mömin etmiş, ona (ə) hikmət və aydın biliklər vermişdir. Onun (ə) nümunəsində İsrail oğulları, bütün varlıqlar üzərində hökmdar olan və insanı atasız xəlq etməyə qadir olan Allahın fövqəlqüdrətinə əmin olmuşdular.\n\nMüşriklərin Fövqəlucanın: “Siz və Allahdan başqa ibadət etdikləriniz, girəcəyiniz Cəhənnəm üçün yanacaqsınız” (Ənbiya, 21\u002F98) buyuruğuna şübhə etmələrinə gəldikdə isə, onları bir-neçə üsulla alt-üst etmək olar.\n\nBirincisi, bu ayənin sözləri cansız əşyalara xasdır, İsaya (ə) və möminlərə aid deyildir. İkincisi, bu ayədə Rəbb bütlərə və daş heykəllərə ibadət edən Məkkə müşriklərinə müraciət etmişdir. Üçüncüsü, sonrakı ayələrin birində Allah belə buyurur: “O kəslərə ki, Biz əzəldən ən yaxşısını təyin etmişik, onlar ondan ayrılacaqlar” (Ənbiya, 21\u002F101). Heç şübhə yoxdur ki, bu ayədə həm İsadan (ə), həm də digər peyğəmbərlər və möminlərdən bəhs edilir.",{"from":209,"to":209,"text":1185},"Bax onda Biz onlara göndərdiyimiz elçiləri mələklərin arasından seçərdik. Sizə gəldikdə isə, ey insan toplusu, sizin mələklərə bənzəməyə gücünüz çatmaz. Buna görə Allah sizə rəhm edərək, elçilərini insanlardan göndərir ki, onlardan nümunə götürə biləsiniz.",{"from":391,"to":391,"text":1187},"Bir şərhə görə, burada İsanın (ə) doğulması, dirilmənin geçəkliyinin dəlili kimi nəzərdə tutulub. Allah insanı atası olmadan yaratmaq qüdrətinə malikdir və O (Pak və Müqəddəs), Qiyamət günü ölüləri diriltməkdə heç bir çətinlik çəkməyəcək. Digər bir şərhə görə isə, İsanın zühuru – bu, Qiyamət gününün ən böyük əlamətlərindən biri olacaq, dünyanın sonuna az qalmış, onun (ə) yer üzünə gəlməsidir.\n\nQiyamət gününün gələcəyinə şübhə etməyin və yadda saxlayın ki, bu məsələdə şübhə kafirliyə bərabərdir. Rəbbinizin ardıcan gedin, yəni, Onun əmrlərini icra edin və Onun qadağalarına itaətsizlik etməyin. Məhz bu yol sizi Fövqəlqüdrətli və Böyük Allaha aparacaqdır.",{"from":349,"to":349,"text":1189},"Şeytan vaxtını itirmir və var gücü ilə sizi azdırmağa və Allahın hökmlərini yerinə yetirməkdən yayındırmağa cəhd göstərir.",{"from":402,"to":402,"text":1191},"İsa (ə) ölənləri dirildir, korları və cüzam xəstəliyinə tutulanları sağaldırdı. Onun göstərdiyi möcüzələr onun peyğəmbərliyinin və onun təliminin doğruluğunu təsdiq edirdi. O (ə), İsrail oğullarına deyirdi: “Mən sizə peyğəmbər kimi və faydalı biliklərlə gəlmişəm. Mən sizə həqiqəti xəbər verəcək və sizi maraqlandıran sualarınızı cavablandıracağam və beləliklə sizdə şübhə və aydın olmayan bir şey qalmayacaq. Tək Allaha ibadət edin və Ona şəriklər qoşmayın, Onun əmirlərini yerinə yetirin və günahlardan çəkinin, mənə gəldikdə isə, mənə iman gətirin, sözlərimə inanın və ardımca gəlin”.\n\nİsa peyğəmbər (ə) Musa peyğəmbərin (ə) dinini sona çatdırmaq və həmçinin Tövratın bəzi hökmlərinin asanlaşdırılması və təkmilləşdirilməsi üçün gəlmişdi. Bax buna görə hər bir yəhudi ona (ə) itaət etməli və onunla (ə) razılaşmalı idi.",{"from":167,"to":167,"text":1193},"İsa (ə) bu sözləri ilə xalqına aydın bildirdi ki, Fövqəluca Allahdan başqa Rəbb yoxdur, yalnız O (Pak və Müqəddəs), bütün məxluqlarının qayğısına qalaraq, onlara həm açıq, həm də gizli hər növ nemətlər əta edir. Bundan başqa, o (ə) onlara anladır ki, yalnız Allah ibadətə layiqdir və Onun şərikləri yoxdur, o (ə) isə Onun yalnız qullarından biridir. İnsanları Allaha aparan və Cənnət bağları ilə nəticələnən düz yol budur. Bütün bunlar, İsa peyğəmbəri (ə) Allahın Oğlu və ya xristianların iddia etdiyi kimi, “müqəddəs üçlüyün” mahiyyəti adlandırılmaqla qəti ziddiyyət təşkil edir.",{"from":413,"to":413,"text":1195},"Yəhudilər İsanın (ə) təlimini rədd etdilər və ona (ə) böhtan atdılar. Onlar onun (ə) haqqında müxtəlif iddialar yürütməyə başladılar və buna görə firqələrə bölündülər. Yalnız Fövqəluca Allahın doğru yola yönəltdiyi kəslər onun (ə) peyğəmbərliyinə iman gətirdilər, onun (ə) moizələrinə şübhə ilə yanaşmadılar və onu (ə) Allahın qulu və elçisi olaraq qəbul etdilər.\n\nƏzablı Gün başlayanda zalımları böyük hüzn çulğayacaqdır. Onlar müdhiş kədərə qərq olacaqlar və hədsiz dərəcədə böyük ziyana düşəcəklər.",{"from":419,"to":419,"text":1197},"Doğrudanmı Qiyamət gününü inkar edən kafirlər, məgər Qiyamət Saatından başqa bir şeymi gözləyirlər? O, qəflətən başlayacaqdır. Bu saat mütləq başlayacaq və onda heç kim ona iman gətirməyənlərin və möminləri məsxərəyə qoyanların halına qibtə etməyəcəkdir.",{"from":425,"to":425,"text":1199},"Qiyamət günü bir-birini küfrə və günahlara görə sevən dostlar düşmənlərə çevriləcəklər, çünki onların bu dünyadakı dostluğu Allaha imana əsaslnmırdı və Qiyamət günü belə məhəbbət düşmənçiliyə və nifrətə çevrilir. Yalnız müşriklikdən və günahlardan ehtiyat edən möminlər bir-birilərinə dost olaraq qalacaqlar, çünki onlar bir-birilərini Allah xatirinə sevmişdilər, belə məhəbbət isə, Allahın Özü kimi əbədidir.",{"from":431,"to":431,"text":1201},"Fövqəluca Onun təqvalı qullarını gözləyən mükafat haqqında xəbər verir və buyurur ki, Qiyamət günü O (Pak və Müqəddəs) onlara, ürəklərinə böyük sevinc gətirəcək, şər və qəm-qüssədən əmin olmalarına təminat verəcək sözlərlə müraciət edəcəkdir.\n\nEy Allahın qulları! Siz heç nədən qorxmamalı və kədərlənməməlisiniz. Sizi qarşıda nəyin gözlədiyindən ehtiyat etməyinizə və əvvəllər törətdiklərinizə görə qəm-qüssə yeməyinizə dəyməz. İnsan hər cür yaramaz və xoşagəlməz şeylərdən müdafiə edildikdə, onu mütləq yaxşı və arzuedilən bir şey gözləyir.",{"from":202,"to":202,"text":1203},"Fövqəluca Öz təqvalı qullarını mömin adlandırmışdır və bu isə o deməkdir ki, onlar var qəlbi ilə öz Rəbbinə iman gətirmişdilər və bu imanın tələb etdiyi nə var idisə, hamısını yerinə yetirirdilər, yəni, onun əsil mənasını dərk etməyə nail olurdular, xeyirxah işlər görürdülər və həmişə Allah itaət edirdilər. Bu ayədə Fövqəluca xüsusilə qeyd edir ki, onlar savab işləri həm qəlbən və həm də bədən hərəkətləri ilə yerinə yetirirdilər.",{"from":442,"to":442,"text":1205},"Mərhəmət göstərilmişlər və ehtirama layiq olanlar kimi Cənnətə girin. Orada sizi nemətlər və sevinc, ləzzətlər və həzzlər gözləyir ki, onları sözlə təsvir etmək mümkün deyil və siz orada həmçinin Cənnət mükafatına layiq olanlarla birlikdə qalacaqsınız. Siz onların arasında öz zövcələrinizi, övladlarınızı, dostlarınızı və digər saleh insanları tapacaqsınız və hamınız Cənnətdə əbədi olaraq qalacaqsınız.",{"from":448,"to":448,"text":1207},"Cənnət sakinlərinin ətrafında daima gənc yeniyetmələr gəzəcəklər və onlar cənnətliklərə füsunkar qızıl sinilərdə ləzzətli yeməklər və təmiz gümüşdən hazırlanmış dağ billuri kimi şəffaf nəfis piyalələrdə içkilər təklif edəcəklər. Onlar ürəklərindən keçən və gözlərinə xoş gələn şeylər alacaqlar. Bu, Cənnətin bütün nemətlərinə, zövq və səfalarına aiddir ki, onların arasında insan nəfsinin arzuladığı ləzzətli yeməklər və içkilər, bəzək şeyləri və qadınlar və həmçinin gözəl mənzərələr, kölgə salan ağaclar, həvəsləndirici həzlər, qızıl saraylar və insana sevinc bəxş edən bir çox digər şeylər olacaqdır. Bütün bunlara yiyələnmək Cənnət sakinləri üçün mümkün olacaq və bütün bunlar yalnız onlar üçün olacaqdır. Buna görə Fövqəluca buyurur: “Orada onlar üçün meyvələr və istədikləri hər şey olacadır” (Yasin, 36\u002F57). Bunlarla yanaşı möminlər biləcəklər ki, onlar bu heyranedici gözəlliklərin içində əbədi qalacaqlar və bu, onları təsvirolunmaz dərəcədə sevindirəcəkdir. Onların zövq almasında fasilə olmayacaqdır və o, saatbasaat artıb çoxalacaqdır.",{"from":453,"to":453,"text":1209},"Allah Öz mərhəməti sayəsində sizin əməllərinizə görə onu sizə mükafat olaraq bağışlamışdır.",{"from":229,"to":229,"text":1211},"Fövqəluca buyurur: “Onların hər ikisində bütün meyvələr iki növdür” (Rahman, 55\u002F52). Cənnət sakinləri bu ləzzətli meyvə və əla bəhərlərdən – ürəklərinin istədiyi hər şeydən həzz alacaqlar.",{"from":464,"to":464,"text":1213},"Cəhənnəm odu küfrə etiqad edən və günah işlədən fasiqləri udacaq. Alov hər tərəfdən onları öz dilləri ilə bürüyəcək və əzabkeşlər heç vaxt oradan xilas olmayacaqlar.",{"from":60,"to":60,"text":1215},"Onların əzabı qurtarmayacaq, iztirabları isə yüngülləşdirilməyəcək. Onlar yaxşı sonluq və rahatlıq əldə edəcəklərinə bütün ümidlərini itirəcəklər. Onlar Böyük Rəbbə xilas olmaları haqqında müraciət edəcəklər, amma təkcə sərt rədd cavabı alacaqlar. Fövqəluca buyurur: “Onlar deyəcəklər: “Ey Rəbbimiz! Bizim talesizliyimiz bizə güc gəldi və biz yolunu azmış insanlar olduq. Ey Rəbbimiz! Bizi buradan çıxart. Əgər biz qayıtsaq, doğrudan da zalımlar olarıq”. O deyəcək: “Burada rüsvayçılıqla qalın və Mənimlə danışmayın!” (Muminun, 23\u002F106-108). Budur günahkarların öz əməlləri ilə özlərinə zərər vuraraq layiq olduqları böyük cəza!",{"from":475,"to":475,"text":1217},"Allah heç kimlə zalımcasına davranmır və yalnız günah işlədənləri, cinayət törənədləri cəzalandırır.",{"from":174,"to":174,"text":1219},"Əzabkeşlər od burulğanında qovrulduqları halda iztirablardan xilas olmaq ümidi ilə Cəhənnəmin gözətçisinə müraciət edəcəklər: “Ey Malik! Qoy Rəbb canımızı alsın ki, biz rahatlana bilək. Bizim artıq bu müdhiş hərarətə və sərt cəzaya dözməyə gücümüz çatmır”. Onların xahişinə cavab olaraq Malik deyəcək: “Siz burada əbədi olaraq qalacaqsınız və heç kim sizi buradan xilas etməyəcək”. Əzabkeşlər məqsədlərinə nail ola bilməyəcəklər, mələyin cavabı isə onların qalan ümidini də puç edəcək və müsibətlərini artıracaqdır. Bundan başqa, mələk günahkarları törətdikləri cinayətlərinə görə qınayacaq və deyəcəkdir:",{"from":153,"to":153,"text":1221},"Haqq sizə gəlmişdi və sizi ona iman gətirməyi və Allaha itaəti vacib etmişdi. Əgər siz elə etsəydiniz, onda xoşbəxtlik və uğur əldə qazanardınız, lakin sizin əksəriyyətiniz haqqı sevmirsiniz. Bu da sizin əbədi bədbəxtliyinizin səbəbidir.",{"from":491,"to":491,"text":1223},"Kafirlər haqqa və onu təbliğ edən Elçiyə (s.ə.s.) və möminlərə qalib gəlmək üçün, insanların gözünə qum ataraq və öz yaramaz iddialarını yalan sözlərlə bəzəyərək, öz məkirli fitnələrinimi planlaşdırırdılar? Allah isə qərar qəbul etmişdir və o, onların planlaşdırdıqlarından daha yaxşıdır. Allah onların niyyətlərini darmadağın, cəhdlərini isə əbəs edəcəkdir. Bütün zamanlarda Fövqəlqüdrətli Allah möminləri dəlillərlə silahlandırır və onların qarşısında imkanlar açır ki, onlar haqqı təsdiq və yalanı məhv edə bilsinlər. Bu barədə Fövqəluca belə buyurur: “Lakin Biz haqqı yalanın üstünə atırıq və o onun beynini dağıdıb, yox edir. Vay sizin halınıza ki, siz aid edirsiniz!”[11] (Əmbiya, 21\u002F18).",{"from":497,"to":497,"text":1225},"Doğrudanmı onlar öz nadanlıqları və öz korluqları üzündən elə zənn edirlər ki, Allah onların heç kimə açmadıqları sirlərindən və öz aralarında apardıqları gizli danışıqlardan xəbərsizdir? Fasiq günahkarlar günah işlədərək elə düşünürlər ki, öz cinayətlərinin yaramaz nəticələrini görməyəcək və başqalarından gizlətdiklərinə görə əvəz almayacaqlar. Lakin Allah onların yanlış gümanlarını təkzib etmişdir. O (Pak və Müqəddəs) onların bütün gizli niyyətləri və söhbətlərindən xəbərdardır. Bununla yanaşı O (Pak və Müqəddəs), alicənab mələkləri yer üzünə göndərir və onlar insanların arasında olurlar və onların etdiklərinin hamısını yazırlar. Onlar yazdıqları kitabları Qiyamət gününə kimi saxlayacaqlar və həmin gün onları insanlara təqdim edəcəklər və onda fasiqlər bütün törətdiklərini öz qabaqlarında görəcəklər və Rəbb heç kimlə zalımcasına davranmayacaq.",{"from":503,"to":503,"text":1227},"Ey şərəfli Peyğəmbər! Tək Olana və heç kimə Ehtiyacıolmayana, nə zövcəsi, nə övladları, nə tayı-bərabəri, nə özünəbənzəri olmayana oğul aid edənləri çağır və onlara de: “Əgər Allahın oğlu olsaydı, mən birinci olaraq ona ibadət edərdim, çünki oğul həmişə valideyninin bir hissəsidir. Mən Böyük Allahın razı olduğu hər işi birinci icra etməyə hazıram, lakin kimsə deyəndə ki, Allahın oğlu var, mən birinci olaraq bu yalan iddiaya etiraz edəcəyəm və heç vəchlə onunla barışa bilmərəm”.\n\nAllahın Elçisinin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) belə davranışı buna bənzər iddiaların yanlışlığının ən böyük dəlillərindən idi və bu, Allahın elçilərinin (onlara salam olsun!) həyatı ilə tanış olan hər kəsə aydındır. Onlar həmişə birinci olaraq hər hansı xeyirxah işi yerinə yetirərdilər və bu zəmində bütün qalan insanları qabaqlayardılar. Həm də onlar birinci olaraq istənilən pis əməldən geri çəkilərdilər və başqalarının gözü qarşısında onun qüsurluluğunu ifşa edərdilər. Əgər Mərhəmətli Allahın oğlu olsaydı, onda elçilərin ən əzəmətlisi olan Abdullah oğlu Muhəmməd (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) birinci olaraq ona ibadət edərdi və müşriklər onu (s.ə.s.) qabaqlaya bilməzdilər.\n\nBelə bir rəy də var ki, bu ayə aşağıdakı mənanı verir: “Əgər Mərhəmətlinin oğlu olsaydı, mən onsuz da yalnız tək Allaha ibadət edərdim, necə ki, indi də belə edirəm. Mən Ona ibadət edirəm, müvafiq baxışlara etiqad edirəm və Onun nifrətinə layiq olan hər şeyi rədd edirəm. Mənim qəlbim, mənin vücudum və mənim dilim Ona mütidir və əgər sizin dediyiniz həqiqət olsaydı, onda mən onu birinci olaraq təsdiq edərdim”.\n\nBütün bunlardan aydın olur ki, müşriklərin baxışları nə dərəcədə yalan və zərərli idi və onlar sağlam düşüncədən və peyğəmbərlərin həqiqi təlimindən necə də uzaq idilər.",{"from":509,"to":509,"text":1229},"Allahın nə şərikləri, nə köməkçiləri, nə də övladları yoxdur. O (Pak və Müqəddəs) müşriklərin Ona şərik qoşduqları hər şeydən Pakdır!",{"from":247,"to":247,"text":1231},"Ey Muhəmməd! Qoy onlar mövcud olmayana inanmaqda davam etsinlər. Onların təlimi onlara yalnız zərər gətirəcəkdir. Bu – bir burulğandır ki, onlar oraya dalmışlar və onların bilikləri haqqa və Allahın elçilərinin gətirdiklərinə ziddir. Onların əməlləri isə, sadəcə, axmaqcasına bir oyunbazlıqdır ki, onların ruhunu saflaşdırmır və onlara faydalı nəticələr vermir.\n\nBuna görə Allah kafirləri xəbərdar edir ki, Qiyamət günü başlandıqda onlar mütləq biləcəklər ki, özləri üçün yalnız bitib-tükənməz müsibətlər və əbədi iztirablar hazırlamışlar.",{"from":520,"to":520,"text":1233},"Bütün göylərin sakinləri və yer üzünün mömin sakinləri Allaha ibadət edirlər, Ona ehtiram bəsləyir və Onu şərəfləndirirlər, Onun əzəməti qarşısında mütilik göstərir və Onun fövqəlqüdrəti qarşısında özlərinin acizliyini hiss edirlər. Fövqəluca buyurur: “Onu yeddi göy, yer və onlarda olanlar mədh edirlər. Elə bir şey yoxdur ki, Onu həmd ilə şərəfləndirməysin” (İsra, 17\u002F44); “Göylərdə və yerdə olanlar və həmçinin onların kölgələri könüllü və ya qeyri-iradi olaraq Allahın qarşısında səhərlər və axşam qabağı səcdəyə qapılırlar” (Rəd, 13\u002F15).\n\nBütün məxluqlar ya öz arzusu, ya da məcburən Ona sitayiş və ibadət edirlər. Göylərdə və yerdə bütün varlıqlar Onu sevir və öz Allahı sayırlar. Onun böyüklüyü təkrarsızdır, kamilliyi hər növ tərifə layiqdir. O (Pak və Müqəddəs) Öz məxluqlarından ayrıdır və göylərin üstündə Öz şanlı Ərşindədir.\n\nMüdrik və Bilən adları – Onun gözəl adlarındandır. İlahi müdrikliyinin dəlili – Onun yaratdığı varlıqlar və nazil etdiyi qanunlardır. Kainatda hər şey müdrik ilahi planı əsasında xəlq edilmişdir və Allahın təyin etdiyi qədəri, Onun dini hökmləri və müəyyənləşdirdiyi əvəzvermə qanunu da bu plandan irəli gəlir. O (Pak və Müqəddəs) bütün aşkar və gizli olan hər şeydən, hər iki dünyada gedən proseslərdən xəbərdardır və heç nə Onun diqqətindən yayınmır – nə ən kiçik, nə də ən böyük şeylər. Hətta ən kiçicik zərrəciklər belə Onun xəbəri olmadan hərəkət etmirlər.",{"from":272,"to":272,"text":1235},"Bu o deməkdir ki, Allah böyükdür, şanlıdır, çoxsaylı xeyirxahlıqlar edir, ən gözəl sifətlərə və məhdudiyyətsiz hakimiyyətə malikdir. Buna görə də Rəbb göylərin, yerin və onların arasında olanların Ona məxsus olduğunu və Onun bütün hər şey barədə bildiyini xatırlatmışdır. Qeyb yalnız Tək Ona bəllidir və Ondan başqa onun barəsində məxluqlardan heç kim bilmir: nə seçilmiş elçi, nə də yaxın mələk. Təkcə O (Pak və Müqəddəs), Qiyamət gününün havaxt başlayacağını bilir. Fövqəluca Allahın hakimiyyətinin kamilliyi də, yalnız yer üzündəki həyatın və Axirət həyatının Onun ixtiyarında olması ilə təzahür edir. Bütün canlı varlıqlar öldükdən sonra Ona qayıdacaqlar və O (Pak və Müqəddəs), onların arasında ədalətlə hökm çıxaracaqdır. Heç bir məxluq Onun iradəsinə qarşı çıxa bilməz və heç kim Onun qarşısında Onun icazəsi olmadan şəfaətçilik edə bilməz.",{"from":531,"to":531,"text":1237},"Siz dua ilə kimə müraciət etsəniz də, istər peyğəmbər olsun, mələk və ya hər hansı bir kəs olsun, bilin ki, onlar öz bildikləri kimi şəfaətçilik sərəncamına malik deyillər, yalnız Allahın icazəsi ilə şəfaət edə biləcəklər və təkcə o şəxslər üçün ki, O (Pak və Müqəddəs) onlardan razı qalmış olsun. Buna görə O (Pak və Müqəddəs) buyurur ki, təkcə haqqı təsdiq edənlərə, yəni onu qəlbən qəbul edənlərə, dili ilə təsdiq edənlərə və nəyə iman gətirdiklərini qətiyyətlə bilənlərə şəfaət ediləcəkdir. Beləliklə, haqqı təsdiq etmək vacib şərtdir və onun yerinə yetirilməsi Qiyamət günü şəfaət verənlərin arasına düşməyə layiq olmağa səbəb olacaqdır. Bundan ötrü isə Fövqəluca Allahın vahidliyinə, Onun peyğəmbərlərinə və elçilərinə və onların təbliğ etdikləri hər şeyə, dinin əsas və ya fərdi məsələlərinə, sarsılmaz gerçəkliklərə və ya ehkamlara iman gətirmək lazımdır. Yalnız bu məziyyətlərə malik olanlara şəfaətçilik fayda verəcək: onlar Allahın cəzasından xilas ediləcək və Onun mükafatını qazanacaqlar.",{"from":537,"to":537,"text":1239},"Əgər sən müşriklərdən soruşsan ki, Rəbb və Xaliq kimdir, onlar mütləq deyəcəklər ki, yalnız Allahdır və heç bir başqası Onunla birgə bu hakimiyyəti bölüşmür. Onda bəs onlara Allaha ibadət etməyə və tək Ona səmimi qulluq etməyə nə mane olur?!\n\nMüşriklər etiraf edirlər ki, yalnız Allah onları xəlq etmişdir və onları idarə edir və bu iman onları tək Allaha ibadət etməyi zəruriləşdirirdi. Budur bütpərəstliyin və çoxallahlığın qüsurluluğunun ən böyük dəlili!!",{"from":195,"to":195,"text":1241},"Bu ayə Fövqəlucanın “Saat haqqında bilik – Ondadır” ifadəsinin mənaca davamıdır. O (Pak və Müqəddəs), bu dünyanın sonunun başlayacağı müddəti və Elçinin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) öz qəbilədaşlarının kafirliyindən gileyləndiyi haqqında bilir.\n\nEy Muhəmməd! Sən, onların səni qəbul etmədiklərinə görə kədərlənirsən və bu, Allaha yaxşı məlumdur. O (Pak və Müqəddəs) onların cəzalandırılmasını tezləşdirə bilər, O (Pak və Müqəddəs) – dözümlü və səbirlidir. O (Pak və Müqəddəs) qulları cəzalandırmağa tələsmir, onlara imkan verir ki, tövbə etsinlər və Mərhəmətli Rəbbin yoluna qayıtsınlar.",{"from":291,"to":291,"text":1243},"Onlarla mülayim dolan və onların sənə etdikləri haqsızlığa və təhqirlərə görə güzəştə get və qoy müşriklər səndən xeyirxah sözlərdən başqa bir şey eşitməsinlər, çünki zəkalı və düşüncəli insanlar cahil adamlarla məhz belə rəftar etməlidirlər.\n\nFövqəluca buyurur: “Mərhəmətlinin qulları o kəslərdir ki, yer üzündə mütiliklə yeriyirlər, cahillər onlara müraciət etdikdə, onlar: “Salam!” – verib keçirlər” (Furqan, 25\u002F63).\n\nAllahın Elçisi (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) Rəbbin iradəsinə təslim oldu və bütün haqsızlıqları və təhqirləri öz cahil xalqına bağışladı və onların kobudluğuna yaxşılıq və xoş sözlərlə cavab verdi. Allahın gözəl əxlaq bəxş etdiyi, göylərin və yerin sakinləri və hətta hündürlüklərdəki ulduzlar üzərində ucaltdığı alicənab Elçisinə Allahın salavatı və salamı olsun! Kafirlərə qəldikdə isə, çox tezliklə onlar öz pis əməllərinin və cinayətlərinin ağır nəticələri haqqında biləcəklər.\n\n[9] “Əhdi pozdular” kimi tərcümə etdiyim (يَنْكُثُون) sözünün mənalarından biri də Mahmud Zənqanın Quran Lüğətində - eynilə “əhdi pozdular” kimi verilmişdir. F.S."]