[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"suras-meta":3,"sura-49-alikhan":694,"$fL7udPQV126QhVpiM5CdsCyf8WZMlOS1ubJ799zROn84":866},[4,12,20,27,34,41,48,54,61,68,74,80,86,93,100,107,114,120,127,134,140,147,154,161,168,175,182,189,196,203,210,217,223,230,236,242,248,255,260,266,273,279,286,292,299,304,310,316,322,328,333,339,344,350,356,361,368,374,380,385,390,396,401,407,412,418,424,430,436,441,447,452,458,463,469,474,480,485,490,496,502,508,514,519,525,530,536,542,547,552,558,564,570,575,581,587,592,598,603,608,614,620,626,632,638,644,650,656,662,667,672,677,682,688],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},1,"سُورَةُ ٱلْفَاتِحَةِ","Əl-Fatihə","Аль-Фатиха","Al-Fatihah","meccan",7,{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},2,"سُورَةُ البَقَرَةِ","Əl-Bəqərə","Аль-Бакара","Al-Baqarah","medinan",286,{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},3,"سُورَةُ آلِ عِمۡرَانَ","Ali-İmran","Али Имран","Ali-Imran",200,{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},4,"سُورَةُ النِّسَاءِ","Ən-Nisa","Ан-Ниса","An-Nisa",176,{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},5,"سُورَةُ المَائـِدَةِ","Əl-Maidə","Аль-Маида","Al-Maidah",120,{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},6,"سُورَةُ الأَنۡعَامِ","Əl-Ənam","Аль-Анам","Al-Anam",165,{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},"سُورَةُ الأَعۡرَافِ","Əl-Əraf","Аль-Араф","Al-Araf",206,{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},8,"سُورَةُ الأَنفَالِ","Əl-Ənfal","Аль-Анфаль","Al-Anfal",75,{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},9,"سُورَةُ التَّوۡبَةِ","Ət-Tövbə","Ат-Тауба","At-Tawbah",129,{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},10,"سُورَةُ يُونُسَ","Yunus","Юнус",109,{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},11,"سُورَةُ هُودٍ","Hud","Худ",123,{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},12,"سُورَةُ يُوسُفَ","Yusuf","Юсуф",111,{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},13,"سُورَةُ الرَّعۡدِ","Ər-Rəd","Ар-Раад","Ar-Rad",43,{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},14,"سُورَةُ إِبۡرَاهِيمَ","İbrahim","Ибрахим","Ibrahim",52,{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},15,"سُورَةُ الحِجۡرِ","Əl-Hicr","Аль-Хиджр","Al-Hijr",99,{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},16,"سُورَةُ النَّحۡلِ","Ən-Nəhl","Ан-Нахль","An-Nahl",128,{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},17,"سُورَةُ الإِسۡرَاءِ","Əl-İsra","Аль-Исра","Al-Isra",{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},18,"سُورَةُ الكَهۡفِ","Əl-Kəhf","Аль-Кахф","Al-Kahf",110,{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},19,"سُورَةُ مَرۡيَمَ","Məryəm","Марьям","Maryam",98,{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},20,"سُورَةُ طه","Ta-Ha","Та Ха",135,{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},21,"سُورَةُ الأَنبِيَاءِ","Əl-Ənbiya","Аль-Анбийа","Al-Anbiya",112,{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},22,"سُورَةُ الحَجِّ","Əl-Həcc","Аль-Хадж","Al-Hajj",78,{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},23,"سُورَةُ المُؤۡمِنُونَ","Əl-Muminun","Аль-Муминун","Al-Muminun",118,{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},24,"سُورَةُ النُّورِ","Ən-Nur","Ан-Нур","An-Nur",64,{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},25,"سُورَةُ الفُرۡقَانِ","Əl-Furqan","Аль-Фуркан","Al-Furqan",77,{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},26,"سُورَةُ الشُّعَرَاءِ","Əş-Şuəra","Аш-Шуара","Ash-Shuara",227,{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},27,"سُورَةُ النَّمۡلِ","Ən-Nəml","Ан-Намль","An-Naml",93,{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},28,"سُورَةُ القَصَصِ","Əl-Qəsəs","Аль-Касас","Al-Qasas",88,{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},29,"سُورَةُ العَنكَبُوتِ","Əl-Ənkəbut","Аль-Анкабут","Al-Ankabut",69,{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},30,"سُورَةُ الرُّومِ","Ər-Rum","Ар-Рум","Ar-Rum",60,{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},31,"سُورَةُ لُقۡمَانَ","Loğman","Лукман","Luqman",34,{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},32,"سُورَةُ السَّجۡدَةِ","Əs-Səcdə","Ас-Саджда","As-Sajdah",{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},33,"سُورَةُ الأَحۡزَابِ","Əl-Əhzab","Аль-Ахзаб","Al-Ahzab",73,{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},"سُورَةُ سَبَإٍ","Səba","Саба","Saba",54,{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},35,"سُورَةُ فَاطِرٍ","Fatir","Фатир",45,{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},36,"سُورَةُ يسٓ","Ya-Sin","Йа Син",83,{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},37,"سُورَةُ الصَّافَّاتِ","Əs-Saffat","Ас-Саффат","As-Saffat",182,{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},38,"سُورَةُ صٓ","Sad","Сад",{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},39,"سُورَةُ الزُّمَرِ","Əz-Zumər","Аз-Зумар","Az-Zumar",{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},40,"سُورَةُ غَافِرٍ","Ğafir","Гафир","Ghafir",85,{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},41,"سُورَةُ فُصِّلَتۡ","Fussilət","Фуссилат","Fussilat",{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},42,"سُورَةُ الشُّورَىٰ","Əş-Şura","Аш-Шура","Ash-Shura",53,{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},"سُورَةُ الزُّخۡرُفِ","Əz-Zuxruf","Аз-Зухруф","Az-Zukhruf",89,{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},44,"سُورَةُ الدُّخَانِ","Əd-Duxan","Ад-Духан","Ad-Dukhan",59,{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},"سُورَةُ الجَاثِيَةِ","Əl-Casiyə","Аль-Джасийа","Al-Jathiyah",{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},46,"سُورَةُ الأَحۡقَافِ","Əl-Əhqaf","Аль-Ахкаф","Al-Ahqaf",{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},47,"سُورَةُ مُحَمَّدٍ","Muhəmməd","Мухаммад","Muhammad",{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},48,"سُورَةُ الفَتۡحِ","Əl-Fəth","Аль-Фатх","Al-Fath",{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},49,"سُورَةُ الحُجُرَاتِ","Əl-Hucurat","Аль-Худжурат","Al-Hujurat",{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},50,"سُورَةُ قٓ","Qaf","Каф",{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},51,"سُورَةُ الذَّارِيَاتِ","Əz-Zariyat","Аз-Зарийат","Adh-Dhariyat",{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},"سُورَةُ الطُّورِ","Ət-Tur","Ат-Тур","At-Tur",{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},"سُورَةُ النَّجۡمِ","Ən-Nəcm","Ан-Наджм","An-Najm",62,{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},"سُورَةُ القَمَرِ","Əl-Qəmər","Аль-Камар","Al-Qamar",55,{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},"سُورَةُ الرَّحۡمَٰن","Ər-Rəhman","Ар-Рахман","Ar-Rahman",{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},56,"سُورَةُ الوَاقِعَةِ","Əl-Vaqiə","Аль-Вакиа","Al-Waqiah",96,{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},57,"سُورَةُ الحَدِيدِ","Əl-Hədid","Аль-Хадид","Al-Hadid",{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},58,"سُورَةُ المُجَادلَةِ","Əl-Mucadilə","Аль-Муджадила","Al-Mujadilah",{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},"سُورَةُ الحَشۡرِ","Əl-Həşr","Аль-Хашр","Al-Hashr",{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},"سُورَةُ المُمۡتَحنَةِ","Əl-Mumtəhinə","Аль-Мумтахана","Al-Mumtahanah",{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},61,"سُورَةُ الصَّفِّ","Əs-Saff","Ас-Сафф","As-Saff",{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},"سُورَةُ الجُمُعَةِ","Əl-Cumuə","Аль-Джумуа","Al-Jumuah",{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},63,"سُورَةُ المُنَافِقُونَ","Əl-Munafiqun","Аль-Мунафикун","Al-Munafiqun",{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},"سُورَةُ التَّغَابُنِ","Ət-Təğabun","Ат-Тагабун","At-Taghabun",{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},65,"سُورَةُ الطَّلَاقِ","Ət-Talaq","Ат-Талак","At-Talaq",{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},66,"سُورَةُ التَّحۡرِيمِ","Ət-Təhrim","Ат-Тахрим","At-Tahrim",{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},67,"سُورَةُ المُلۡكِ","Əl-Mulk","Аль-Мульк","Al-Mulk",{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},68,"سُورَةُ القَلَمِ","Əl-Qələm","Аль-Калам","Al-Qalam",{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},"سُورَةُ الحَاقَّةِ","Əl-Haqqə","Аль-Хакка","Al-Haqqah",{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},70,"سُورَةُ المَعَارِجِ","Əl-Məaric","Аль-Мааридж","Al-Maarij",{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},71,"سُورَةُ نُوحٍ","Nuh","Нух",{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},72,"سُورَةُ الجِنِّ","Əl-Cinn","Аль-Джинн","Al-Jinn",{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},"سُورَةُ المُزَّمِّلِ","Əl-Muzzəmmil","Аль-Муззаммиль","Al-Muzzammil",{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},74,"سُورَةُ المُدَّثِّرِ","Əl-Muddəssir","Аль-Муддассир","Al-Muddaththir",{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ القِيَامَةِ","Əl-Qiyamə","Аль-Кийама","Al-Qiyamah",{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},76,"سُورَةُ الإِنسَانِ","Əl-İnsan","Аль-Инсан","Al-Insan",{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},"سُورَةُ المُرۡسَلَاتِ","Əl-Mursəlat","Аль-Мурсалат","Al-Mursalat",{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ النَّبَإِ","Ən-Nəbə","Ан-Наба","An-Naba",{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},79,"سُورَةُ النَّازِعَاتِ","Ən-Naziat","Ан-Назиат","An-Naziat",{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},80,"سُورَةُ عَبَسَ","Əbəsə","Абаса","Abasa",{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},81,"سُورَةُ التَّكۡوِيرِ","Ət-Təkvir","Ат-Таквир","At-Takwir",{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},82,"سُورَةُ الانفِطَارِ","Əl-İnfitar","Аль-Инфитар","Al-Infitar",{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},"سُورَةُ المُطَفِّفِينَ","Əl-Mutaffifin","Аль-Мутаффифин","Al-Mutaffifin",{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},84,"سُورَةُ الانشِقَاقِ","Əl-İnşiqaq","Аль-Иншикак","Al-Inshiqaq",{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},"سُورَةُ البُرُوجِ","Əl-Buruc","Аль-Бурудж","Al-Buruj",{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},86,"سُورَةُ الطَّارِقِ","Ət-Tariq","Ат-Тарик","At-Tariq",{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},87,"سُورَةُ الأَعۡلَىٰ","Əl-Əla","Аль-Аля","Al-Ala",{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},"سُورَةُ الغَاشِيَةِ","Əl-Ğaşiyə","Аль-Гашийа","Al-Ghashiyah",{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},"سُورَةُ الفَجۡرِ","Əl-Fəcr","Аль-Фаджр","Al-Fajr",{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},90,"سُورَةُ البَلَدِ","Əl-Bələd","Аль-Балад","Al-Balad",{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},91,"سُورَةُ الشَّمۡسِ","Əş-Şəms","Аш-Шамс","Ash-Shams",{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},92,"سُورَةُ اللَّيۡلِ","Əl-Leyl","Аль-Лайл","Al-Layl",{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},"سُورَةُ الضُّحَىٰ","Əd-Duha","Ад-Духа","Ad-Duha",{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},94,"سُورَةُ الشَّرۡحِ","Əş-Şərh","Аш-Шарх","Ash-Sharh",{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},95,"سُورَةُ التِّينِ","Ət-Tin","Ат-Тин","At-Tin",{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},"سُورَةُ العَلَقِ","Əl-Ələq","Аль-Алак","Al-Alaq",{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},97,"سُورَةُ القَدۡرِ","Əl-Qədr","Аль-Кадр","Al-Qadr",{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ البَيِّنَةِ","Əl-Beyyinə","Аль-Баййина","Al-Bayyinah",{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ الزَّلۡزَلَةِ","Əz-Zəlzələ","Аз-Залзала","Az-Zalzalah",{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},100,"سُورَةُ العَادِيَاتِ","Əl-Adiyat","Аль-Адийат","Al-Adiyat",{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},101,"سُورَةُ القَارِعَةِ","Əl-Qariə","Аль-Кариа","Al-Qariah",{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},102,"سُورَةُ التَّكَاثُرِ","Ət-Təkasur","Ат-Такасур","At-Takathur",{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},103,"سُورَةُ العَصۡرِ","Əl-Əsr","Аль-Аср","Al-Asr",{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},104,"سُورَةُ الهُمَزَةِ","Əl-Huməzə","Аль-Хумаза","Al-Humazah",{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},105,"سُورَةُ الفِيلِ","Əl-Fil","Аль-Филь","Al-Fil",{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},106,"سُورَةُ قُرَيۡشٍ","Qureyş","Курайш","Quraysh",{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},107,"سُورَةُ المَاعُونِ","Əl-Maun","Аль-Маун","Al-Maun",{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},108,"سُورَةُ الكَوۡثَرِ","Əl-Kövsər","Аль-Каусар","Al-Kawthar",{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},"سُورَةُ الكَافِرُونَ","Əl-Kafirun","Аль-Кафирун","Al-Kafirun",{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},"سُورَةُ النَّصۡرِ","Ən-Nəsr","Ан-Наср","An-Nasr",{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},"سُورَةُ المَسَدِ","Əl-Məsəd","Аль-Масад","Al-Masad",{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},"سُورَةُ الإِخۡلَاصِ","Əl-İxlas","Аль-Ихлас","Al-Ikhlas",{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},113,"سُورَةُ الفَلَقِ","Əl-Fələq","Аль-Фаляк","Al-Falaq",{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},114,"سُورَةُ النَّاسِ","Ən-Nas","Ан-Нас","An-Nas",{"sura":695,"meta":751},{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121,"ayahs":696},[697,700,703,706,709,712,715,718,721,724,727,730,733,736,739,742,745,748],{"number":5,"arabic":698,"translation":699},"بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تُقَدِّمُوا۟ بَيْنَ يَدَىِ ٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ ۖ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌۭ","Ey iman gətirənlər! Heç bir şeydə Allahı və Onun Elçisini qabaqlamayın. Allahdan qorxun! Həqiqətən, Allah Eşidəndir, Biləndir.",{"number":13,"arabic":701,"translation":702},"يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تَرْفَعُوٓا۟ أَصْوَٰتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ ٱلنَّبِىِّ وَلَا تَجْهَرُوا۟ لَهُۥ بِٱلْقَوْلِ كَجَهْرِ بَعْضِكُمْ لِبَعْضٍ أَن تَحْبَطَ أَعْمَٰلُكُمْ وَأَنتُمْ لَا تَشْعُرُونَ","Ey iman gətirənlər! Səsinizi Peyğəmbərin səsindən yüksəyə qaldırmayın və bir-birinizə müraciət etdiyiniz kimi ona da uca səslə müraciət etməyin. Yoxsa, özünüz də hiss etmədən əməlləriniz hədər gedər.",{"number":21,"arabic":704,"translation":705},"إِنَّ ٱلَّذِينَ يَغُضُّونَ أَصْوَٰتَهُمْ عِندَ رَسُولِ ٱللَّهِ أُو۟لَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ ٱمْتَحَنَ ٱللَّهُ قُلُوبَهُمْ لِلتَّقْوَىٰ ۚ لَهُم مَّغْفِرَةٌۭ وَأَجْرٌ عَظِيمٌ","Həqiqətən, Allahın Elçisi yanında səsini endirənlər o şəxslərdir ki, Allah onların qəlbini təqva üçün sınağa çəkmişdir. Onları bağışlanma və böyük mükafat gözləyir.",{"number":28,"arabic":707,"translation":708},"إِنَّ ٱلَّذِينَ يُنَادُونَكَ مِن وَرَآءِ ٱلْحُجُرَٰتِ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ","Şübhəsiz ki, səni otaqların arxasından səsləyənlərin əksəriyyəti nə etdiklərini anlamırlar.",{"number":35,"arabic":710,"translation":711},"وَلَوْ أَنَّهُمْ صَبَرُوا۟ حَتَّىٰ تَخْرُجَ إِلَيْهِمْ لَكَانَ خَيْرًۭا لَّهُمْ ۚ وَٱللَّهُ غَفُورٌۭ رَّحِيمٌۭ","Sən onların qarşılarına çıxanadək səbir etsəydilər, əlbəttə, bu, onlar üçün daha yaxşı olardı. Allah Bağışlayandır, Rəhmlidir.",{"number":42,"arabic":713,"translation":714},"يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِن جَآءَكُمْ فَاسِقٌۢ بِنَبَإٍۢ فَتَبَيَّنُوٓا۟ أَن تُصِيبُوا۟ قَوْمًۢا بِجَهَٰلَةٍۢ فَتُصْبِحُوا۟ عَلَىٰ مَا فَعَلْتُمْ نَٰدِمِينَ","Ey iman gətirənlər! Əgər bir fasiq sizə bir xəbər gətirsə, onu araşdırın. Yoxsa bilmədən bir qövmə pislik edər, sonra da bunun peşmançılığını çəkərsiniz.",{"number":11,"arabic":716,"translation":717},"وَٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّ فِيكُمْ رَسُولَ ٱللَّهِ ۚ لَوْ يُطِيعُكُمْ فِى كَثِيرٍۢ مِّنَ ٱلْأَمْرِ لَعَنِتُّمْ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ ٱلْإِيمَٰنَ وَزَيَّنَهُۥ فِى قُلُوبِكُمْ وَكَرَّهَ إِلَيْكُمُ ٱلْكُفْرَ وَٱلْفُسُوقَ وَٱلْعِصْيَانَ ۚ أُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلرَّٰشِدُونَ","Bilin ki, Allahın Elçisi aranızdadır. Əgər o, bir çox işlərdə sizə güzəştə getsəydi, çətinliyə düşərdiniz. Lakin Allah sizə imanı sevdirmiş, onu qəlbinizə gözəl göstərmiş, sizdə küfrə, günaha və asi olmağa qarşı nifrət oyatmışdır. Doğru yolda olanlar da bunlardır.",{"number":55,"arabic":719,"translation":720},"فَضْلًۭا مِّنَ ٱللَّهِ وَنِعْمَةًۭ ۚ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌۭ","Bunlar Allahın lütfü və neməti sayəsindədir. Allah Biləndir, Müdrikdir.",{"number":62,"arabic":722,"translation":723},"وَإِن طَآئِفَتَانِ مِنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ ٱقْتَتَلُوا۟ فَأَصْلِحُوا۟ بَيْنَهُمَا ۖ فَإِنۢ بَغَتْ إِحْدَىٰهُمَا عَلَى ٱلْأُخْرَىٰ فَقَٰتِلُوا۟ ٱلَّتِى تَبْغِى حَتَّىٰ تَفِىٓءَ إِلَىٰٓ أَمْرِ ٱللَّهِ ۚ فَإِن فَآءَتْ فَأَصْلِحُوا۟ بَيْنَهُمَا بِٱلْعَدْلِ وَأَقْسِطُوٓا۟ ۖ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلْمُقْسِطِينَ","Əgər möminlərdən iki dəstə bir-biri ilə vuruşsa, onları barışdırın. Əgər onlardan biri digərinə qarşı təcavüz etsə, təcavüzkar dəstə ilə, o, Allahın əmrini yerinə yetirməyə qayıdanadək, vuruşun. Əgər o qayıtsa, hər iki dəstəni ədalətlə barışdırın və insaflı olun. Sözsüz ki, Allah insaflıları sevir.",{"number":69,"arabic":725,"translation":726},"إِنَّمَا ٱلْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌۭ فَأَصْلِحُوا۟ بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ ۚ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ","Möminlər, həqiqətən də qardaşdırlar. Elə isə qardaşlarınızı barışdırın və Allahdan qorxun ki, sizə rəhm edilsin.",{"number":75,"arabic":728,"translation":729},"يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا يَسْخَرْ قَوْمٌۭ مِّن قَوْمٍ عَسَىٰٓ أَن يَكُونُوا۟ خَيْرًۭا مِّنْهُمْ وَلَا نِسَآءٌۭ مِّن نِّسَآءٍ عَسَىٰٓ أَن يَكُنَّ خَيْرًۭا مِّنْهُنَّ ۖ وَلَا تَلْمِزُوٓا۟ أَنفُسَكُمْ وَلَا تَنَابَزُوا۟ بِٱلْأَلْقَٰبِ ۖ بِئْسَ ٱلِٱسْمُ ٱلْفُسُوقُ بَعْدَ ٱلْإِيمَٰنِ ۚ وَمَن لَّمْ يَتُبْ فَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلظَّٰلِمُونَ","Ey iman gətirənlər! Bir camaat digərini məsxərəyə qoymasın. Ola bilər ki, bunlar onlardan daha yaxşı olsunlar. Qadınlar da qadınları lağa qoymasınlar. Ola bilər ki, bunlar onlardan daha yaxşı olsunlar. Bir-birinizə tənə vurmayın və bir-birinizi pis ləqəblərlə çağırmayın. İman gətirdikdən sonra fasiq adlanmaq necə də pisdir. Məhz tövbə etməyənlər zalımlardır.",{"number":81,"arabic":731,"translation":732},"يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱجْتَنِبُوا۟ كَثِيرًۭا مِّنَ ٱلظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ ٱلظَّنِّ إِثْمٌۭ ۖ وَلَا تَجَسَّسُوا۟ وَلَا يَغْتَب بَّعْضُكُم بَعْضًا ۚ أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَن يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتًۭا فَكَرِهْتُمُوهُ ۚ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ تَوَّابٌۭ رَّحِيمٌۭ","Ey iman gətirənlər! Zənnə çox qapılmayın. Çünki zənn edilənlərin bir qismi günahdır. Bir-birinizi güdməyin, bir-birinizin qeybətini qırmayın. Sizdən biriniz ölmüş qardaşının ətini yemək istəyərmi? Siz ki, bundan iyrənirsiniz. Allahdan qorxun! Həqiqətən, Allah tövbələri qəbul edəndir, Rəhmlidir.",{"number":87,"arabic":734,"translation":735},"يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَٰكُم مِّن ذَكَرٍۢ وَأُنثَىٰ وَجَعَلْنَٰكُمْ شُعُوبًۭا وَقَبَآئِلَ لِتَعَارَفُوٓا۟ ۚ إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ ٱللَّهِ أَتْقَىٰكُمْ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌۭ","Ey insanlar! Biz sizi kişi və qadından yaratdıq. Sonra bir-birinizi tanıyasınız deyə, sizi xalqlara və qəbilələrə ayırdıq. Şübhəsiz ki, Allah yanında ən hörmətli olanınız Ondan ən çox qorxanınızdır. Həqiqətən, Allah Biləndir, Xəbərdardır.",{"number":94,"arabic":737,"translation":738},"۞ قَالَتِ ٱلْأَعْرَابُ ءَامَنَّا ۖ قُل لَّمْ تُؤْمِنُوا۟ وَلَٰكِن قُولُوٓا۟ أَسْلَمْنَا وَلَمَّا يَدْخُلِ ٱلْإِيمَٰنُ فِى قُلُوبِكُمْ ۖ وَإِن تُطِيعُوا۟ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ لَا يَلِتْكُم مِّنْ أَعْمَٰلِكُمْ شَيْـًٔا ۚ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌۭ رَّحِيمٌ","Bədəvilər: “Biz iman gətirdik!”– dedilər. De: “Siz qəlbən iman gətirmədiniz! Ancaq: “Biz müsəlman olduq!”– deyin. İman sizin qəlblərinizə hələ daxil olmamışdır. Əgər Allaha və Onun Elçisinə itaət etsəniz, O sizin əməllərinizdən heç bir şey əskiltməz. Şübhəsiz ki, Allah Bağışlayandır, Rəhmlidir!”",{"number":101,"arabic":740,"translation":741},"إِنَّمَا ٱلْمُؤْمِنُونَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ ثُمَّ لَمْ يَرْتَابُوا۟ وَجَٰهَدُوا۟ بِأَمْوَٰلِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ ۚ أُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلصَّٰدِقُونَ","Möminlər ancaq Allaha və Onun Elçisinə iman gətirən, sonra heç bir şəkk-şübhəyə düşməyən, Allah yolunda malları və canları ilə cihad edənlərdir! İmanlarında sadiq olanlar da məhz onlardır.",{"number":108,"arabic":743,"translation":744},"قُلْ أَتُعَلِّمُونَ ٱللَّهَ بِدِينِكُمْ وَٱللَّهُ يَعْلَمُ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۚ وَٱللَّهُ بِكُلِّ شَىْءٍ عَلِيمٌۭ","De: “Siz dininizi Allahamı öyrədirsiniz?” Halbuki Allah göylərdə olanları da, yerdə olanları da bilir. Allah hər şeyi bilir.",{"number":115,"arabic":746,"translation":747},"يَمُنُّونَ عَلَيْكَ أَنْ أَسْلَمُوا۟ ۖ قُل لَّا تَمُنُّوا۟ عَلَىَّ إِسْلَٰمَكُم ۖ بَلِ ٱللَّهُ يَمُنُّ عَلَيْكُمْ أَنْ هَدَىٰكُمْ لِلْإِيمَٰنِ إِن كُنتُمْ صَٰدِقِينَ","Onlar müsəlman olduqlarına görə sənə minnət qoyurlar. De: “Müsəlman olmusunuz deyə mənə minnət qoymayın! Əgər doğru danışanlarsınızsa, bilin ki, əslində Allah sizi imana gətirməklə sizə mərhəmət göstərmişdir!”",{"number":121,"arabic":749,"translation":750},"إِنَّ ٱللَّهَ يَعْلَمُ غَيْبَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ وَٱللَّهُ بَصِيرٌۢ بِمَا تَعْمَلُونَ","Şübhəsiz ki, Allah göylərin də, yerin də qeybini bilir. Allah sizin nə etdiklərinizi görür.",[752,753,754,755,756,757,758,759,760,761,762,763,764,765,766,767,768,769,770,771,772,773,774,775,776,777,778,779,780,781,782,783,784,785,786,787,788,789,790,791,792,793,794,795,796,797,798,799,800,801,802,803,804,805,806,807,808,809,810,811,812,813,814,815,816,817,818,819,820,821,822,823,824,825,826,827,828,829,830,831,832,833,834,835,836,837,838,839,840,841,842,843,844,845,846,847,848,849,850,851,852,853,854,855,856,857,858,859,860,861,862,863,864,865],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},{"edition":867,"sura":323,"blocks":868},"saadi-az",[869,871,873,875,877,879,881,883,885,887,889,891,893,895,897,899,901,903],{"from":5,"to":5,"text":870},"Bu ayə Allaha və Onun Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) necə münasibət bəsləməyi öyrədir və müsəlmanları Peyğəmbərə (s.ə.s.) ehtiram göstərməyə, hörmət etməyə və sevməyə çağırır. Allaha və Onun Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) iman –möminlərə onların hökümlərinə və qadağalarına tabe olmağı və bütün işlərində Qurana və Sünnəyə əsaslanmağı, onları qabağlamağa cəhd göstərməməyi, yəni, onlar yalnız öz mötəbər kəlamlarını dedikdən və müdrik hökm verdikdən sonra, qərar qəbul etməyi bir vəzifə olaraq vacib edir.\n\nHər bir müsəlman bu qaydalara riayət etməlidir, çünki o, yalnız belə etdikdə xoşbəxtliyə və uğura nail ola bilər. Kim onlara əməl etməzsə, özünü əbədi xoşbəxtlikdən, sonsuz səadətdən məhrum etmiş olar.\n\nFövqəlqüdrətli Allah bu ayədə həm də kiminsə rəyini Peyğəmbərin (s.ə.s.) qərarından üstün hesab etməyi qəti qadağan etmişdir və əgər Allahın Elçisinin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) bu və ya digər şəraitdə necə hərəkət etməsi və ya hansı qərarısa qəbul etməsi müsəlmanlara məlum olarsa, onda onlar onun (s.ə.s.) yolu ilə getməli və onların, kimliyindən asılı olmayaraq hər hansı bir başqasının qərarına üstünlük vermələrinə haqqı yoxdur.\n\nSonra Allah möminlərə əmr edir ki, bütün işlərində öz Rəbbindən qorxsunlar. Talık b. Həbib rəvayət edib ki, bundan ötrü möminlər Allah itaət etməli, Onun mükafatına ümid bəsləməli və Onun cəzalandıracağından qorxaraq, onlara məlum olan günahları işlətməkdən çəkinməlidirlər.\n\nOnun gözəl adları arasında – Eşidən və Bilən adları. O (Pak və Müqəddəs), mənbəyinin harada olmasından asılı olmayaraq[1] çıxan hər hansı səsi, o, hətta ən uzaq yer güşələrində yaransa belə, eşidir. O (Pak və Müqəddəs), bütün gizli və aşkar şeylərdən, labüd və ağlasığmaz, mümkün və xəyali, baş vermiş və ya baş verəcək şeylərdən xəbərdardır. Fövqəluca bu iki gözəl adlarını Öz qullarına ona görə xatırladır ki, müsəlmanlar Onun hökümlərini daha yaxşı yerinə yetirsinlər, gözəl əxlaqı yüksək dəyərləndirsinlər və Ona itaətsizlik göstərməkdən çəkinsinlər.",{"from":13,"to":13,"text":872},"Bu – Allahın Elçisi (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) ilə ünsiyyət qaydalarıdır. Onunla (s.ə.s.) nəzakətlə, ehtiramla, mehribanlıqla və hörmətlə, səsi səsindən yüksəltmədən söhbət edilməlidir. Peyğəmbər (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) – qeyri-adi bir insandır və sizin ona (s.ə.s.) aid vəzifəniz, başqa müsəlmanlara olan münasibətlərinizdən fərqlənir. Siz ona (s.ə.s.) iman gətirməli və bütün qəlbinizlə onu (s.ə.s.) sevməli və hətta onunla (s.ə.s.) danışıq zamanı ona (s.ə.s.) xüsusi hörmət və ehtiram göstərməlisiniz. Əgər siz Allaha itaət etsəniz və bu hökümləri yerinə yetirsəniz, onda O (Pak və Müqəddəs), əməllərinizi qəbul edər və sizə bol mükafat verər, yox, əgər bunu etməsəniz, bütün xeyirxah əməllərinizin necə püç və faydasız olduğunu heç özünüz də hiss etməyəcəksiniz.",{"from":21,"to":21,"text":874},"Rəbb onların qəlblərini sınaqdan keçirmiş və onlar bu imtahandan şərəflə çıxmışlar və onda O (Pak və Müqəddəs), onların qüsurlarını təmizləmişdir ki, onların yerini iman və təqvalılıq tuta bilsin. Onlara bağışlanma və onun sayəsində onlara nə şərin, nə də cəzanın toxunmayacağı və içində can atdıqları və arzuladıqları hər şeyi tapacaqları böyük mükafat hazırlanmışdır. Bu mükafat o qədər gözəldir ki, onu təsvir etmək mümkün deyil və onun haqqında ən yaxşı bilən yalnız Tək Allahdır.\n\nBu ayə, Fövqəlucanın Öz hökümləri, qadağaları və çoxsaylı çətinlikləri və məhrumiyyətləri ilə insanların ürəklərini və qəlblərini sınaqdan keçirdiyini təsdiq edir.",{"from":28,"to":28,"text":876},"Bu vəhy Allahın nazil etdiyi qanunlardan xəbəri olmayan cahil və qaba bədəvilər haqqındadır. Bir neçə belə köçəri ərəb Allahın Elçisinin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) yanına gəldikdə, o (s.ə.s.) zövcələrindən birinin otağında idi. Bədəvilər səbirsizlik göstərib, ədəb qaydalarına riayət etmədən, yüksək səslə onu (s.ə.s.): “Muhəmməd! Muhəmməd!” – deyə uca səslə çağırmağa başladılar.\n\nAllah onları bu rəftarlarına görə qınadı və qeyd etdi ki, onlar Onun dininə dair heç nə bilmir və Elçiyə (s.ə.s.) necə yanaşmağı da bacarmırlar. Bu onu göstərir ki, insanın davranışı və gözəl əxlaqı onun düşüncəli və ağıllı olmasına dəlalət edir. Həqiqətən də, gözəl əxlaq – zəkalı olmağın nişanəsidir və o, insana çoxlu faydalar gətirir. Buna görə Fövqəluca belə buyurur:",{"from":35,"to":35,"text":878},"O (Pak və Müqəddəs), qullarına günahlarını və ədəbzis hərəkətlərini bağışlayır və onlara rəhm edir, onlara tövbə etmək imkanı verir və cəzalandırmağa tələsmir.",{"from":42,"to":42,"text":880},"Budur, gözəl əxlaqın daha bir təzahürü. Sağlam təfəkkürlü və düşüncəli müsəlmanlar bu məziyyətləri ilə fərqlənirlər: hər hansı bir insan özünə bir çox günahlar etməyə yol verdikdə, onun gətirdiyi xəbərin doğruluğu təsdiq edilmədən, heç bir tədbir görülməməlidir. Yalançılara və fasiqlərə etibar etmək[2] çox zərərli nəticələrə səbəb ola bilər və insana günah işlətməyə imkan verər. Əgər belə insanların sözlərinə diqqət yetirilərsə və onlara doğru danışan, ədalətli möminlərə inanıldığı kimi, etibar edilərsə, onda bir çox günahsız insanların həyatını və malını təhlükə altında qoymaq olar. Şübhəsiz ki, nəticədə insan buna bərk təəssüflənməli olacaqdır. Belə hallardan çəkinmək üçün müsəlmanlar günahkarların onlara xəbər verdikləri hər sözü aydınlaşdırmalıdırlar.\n\nƏgər toplanmış əlavə məlumatlar fasiqin dediklərini təsdiq edərsə, onda onun sözlərinə inanmaq və onu nəzərə almaq olar. Əgər xəbər verənin yalan danışması aydınlaşarsa, onun iftiraçı səciyyəli xəbəri əsasında heç bir qərar qəbul etmək olmaz. Bu ayənin əsasında aşağıdakı nəticəyə gəlmək olar: haqlı insanın sözlərinə etibar edilməli, yalançının sözləri kənara atılmalı, günahkarın (fasiqin) sözləri isə yoxlanmalıdır. Bu prinsipi rəhbər tutaraq mömin müsəlman alimlər Elçinin (s.ə.s.) yolundan sapan doğru danışan “xaricilərin” rəvayət etdikləri hədisləri qəbul edirdilər.",{"from":11,"to":11,"text":882},"Heç vaxt unutmayın ki, alicənab, sədaqətli, müdrik tərbiyəçi, sizin üçün yaxşılıqdan başqa heç nə arzulamayan Allahın Elçisi (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) sizin aranızdadır. O (s.ə.s), sizə, sizin özünüzdən daha yaxşı qayğı çəkir, çünki siz, adətən, əksər hallarda, onun (s.ə.s.) əmrini pozaraq, özünüz özünüzə pislik edir və zərər vurursunuz. Əgər o (s.ə.s.), qərar qəbul edərkən bütün məsələlərdə sizin istədiyinizi etsəydi, onda siz mütləq bəlaya düçar olardınız. Lakin bu baş vermir, çünki o (s.ə.s.) sizə doğru yol göstərir.\n\nFövqəluca sizin qəlblərinizdə haqqa məhəbbət bəsləmək hissi yerləşdirmişdir və onun sayəsində siz haqqı hər şeydən üstün tutursunuz, sizin qəlbiniz ona meyl edir və ona iman gətirməyə hazırdır. Sonra O (Pak və Müqəddəs), sizə haqqı izah etmiş və onun təsdiqi üçün sizə çoxsaylı möcüzələr və dəlillər göstərmiş və nəhayət, O (Pak və Müqəddəs), sizə Rəbbinizin doğru yoluna gəlməyə kömək etmişdir. O (Pak və Müqəddəs), sizn ürəklərinizdə şərə qarşı nifrət oyatmış və günah işlədilməsinə ikrah hissi aşılamış və onların qüsurluluğunu və ziyankarlığını sizə açıqlamış və sizi onlara meyl etməkdən xilas etmişdir.\n\nAllahın mərhəməti sayəsində imanı ən nurlu və gözəl gerçəklik kimi sevən və kafirliyə, şərəfsizliyə və itaətsizliyə nifrət edən insanlar mömindirlər və onlar doğru yolla gedirlər. Onların baxışları düzgündür, əməlləri isə xeyirxahdır, çünki onlar haqq dinə gəlmişlər və doğru yolla gedirlər.\n\nOnların düşmənləri isə yollarından azmış və azğınlığa düşmüşlər: onlar kafirliyi, şərəfsizliyi və itaətsizliyi sevmiş və imana və möminliyə kin-küdurət bəsləmişlər. Həqiqətən, bundan daha ağır günah yoxdur və buna görə də Allah onların ürəklərini möhürləmişdir. Şərəfli Quran buyurur: “...Onlar yoldan sapan kimi, Allah da onların ürəklərini sapdırmışdır...” (Səff, 61\u002F5). Haqq onlara gəldi, lakin onlar ona iman gətirmədilər və qəlbləri kor oldu.",{"from":55,"to":55,"text":884},"Möminlər öncəki ayədə xatırlanan böyük neməti öz səyləri nəticəsində deyil, Allahın səxavəti və xeyirxahlığı sayəsində almışdılar. O (Pak və Müqəddəs), bəxş etdiyi nemətlərə görə kimin şükür edəcəyini bilir və onlara yer üzündə hər işdə kömək edir və həmçinin insanlardan kimin naşükür olacağını və Onun mərhəmətinə layiq olmadığını da bilir. Buna görə O (Pak və Müqəddəs), qullarına bu ən böyük neməti ilə, ilahi müdrikliyi tələb etdiyi zaman, himayə edir.",{"from":62,"to":62,"text":886},"Fövqəluca möminlərə bir-biri ilə vuruşmağı və öz qardaşlarına qarşı güc tətbiq etməyi qadağan etmişdir. Əgər buna baxmayaraq möminlər arasında döyüş başlayarsa, onda düşmənçilik edən tərəflərə aidiyyəti olmayan möminlər bu böyük bəlanı dayandırmağa və müsəlmanları barışdırmağa borcludurlar. Onlar öz vasitəçilik vəzifələrini ən yüksək səviyyədə yerinə yetirməlidirlər ki, qardaşlar arasında əmin-amanlıq bərqərar olsun. Onlar sülhə və razılaşmaya nail ola bilsələr, bu çox gözəl olar. Əgər tərəflərdən biri digərinə qarşı zülm etsə, onda müsəlmanlar ədalətsizlik edənlərə qarşı, onlar Allahın və Onun Elçisinin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) hökümlərinə tabe olanadək və yaxşılıq etməyə razılaşanadək, zülmün qarşısını almalıdırlar, çünki qan tökülməsi və zorakılıq zülmün ən böyük təzahürüdür.\n\nMüsəlmanlara əmr olunmuşdur ki, belə hallarda ədalətli şərtlərlə sülh əldə edilməsinə kömək göstərsinlər. Düşmənləri ədalətsizcəsinə də barışdırmaq olar və bu zaman tərəflərdən birinin haqqına etinasızlıq edilir və o pozulur, lakin Fövqəluca möminlərə belə müqavilələr bağlamağı qadağan edir. Buna görə, tərəflərdən heç biri, Allahın əmrini pozmasın deyə, öz qohum-əqrabasının və ya öz tayfasının mənafelərini ədalət prinsiplərindən üstün tutmamalıdır.\n\nEy möminlər! Qərar qəbul edəndə və ya hökm çıxaranda qərəzli olmayın! Həm də öz zövcələrinizə və övladlarınıza ədalətlə yanaşın!\n\nBir səhih hədisdə rəvayət edilir ki, Allahın Elçisi (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) demişdir: “Qərəzli olmayan hakimlər Allahın qarşısında nurdan olan kürsüdə əyləşəcəklər. Onlar - ədalətli qərarlar qəbul edənlər, öz ailələrinə və tabeliyində olanlara ədalətlə yanaşanlardır”.",{"from":69,"to":69,"text":888},"Allah bu möhkəm bağla mömin müsəlmanların ürəklərini birləşdirmişdir. Müsəlman, harada olmasından asılı olmayaraq, - qərbdə və ya şərqdə, - o, Allaha, mələklərə, qüdsi Kitablara, elçilərə və Qiyamət gününə inanır. Deməli, o, bütün digər möminlərin hamısının qardaşıdır. Bu qardaşlığa görə hər bir mömin özü üçün arzu etdiyini qardaşı üçün də arzu etməli, özünə görə keçirdiyi həyəcanı qardaşı üçün də keçirməlidir. Buna görə, Muhəmməd Peyğəmbər (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) möminlərin qardaşlığını elan edərək, belə demişdir: “Bir-birinizə həsəd çəkməyin, malınızın qiymətini artırmayın, bir-birinizlə düşmənçilik etməyin və ey Allahın qulları, qardaş olun! Müsəlman müsəlmanın – qardaşıdır: o onu incitmir, köməyini ondan əsirgəmir və aldatmır”. Bu hədisi əl-Buxari və Müslüm rəvayət etmişlər.\n\nOnlar bir hədis də rəvayət etmişlər ki, onda Peyğəmbər (s.ə.s.) belə demişdir: “Möminlər tikiliyə bənzərlər: onlar bir-birilərini saxlarlar”. Bunu söyləyib, o (s.ə.s.) hər iki əlinin barmaqlarını bir-birinə keçirdi.\n\nAllah və Onun Elçisi (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) möminlərə mömin qardaşları qarşısında öz vəzifələrini qüsursuz yerinə yetirməyi buyurublar və bunun sayəsində müsəlmanları həmişə qarşılıqlı məhəbbət və razılıq hissi birləşdirir. Bu səmimi hisslər onları bir-birinə qayğı göstərməyə yönəldir və onlar möminləri barrikadaların müxtəlif tərəflərində və bir-biri ilə döyüşə başlamaq istədiklərini və ürəklərinin isə kin-küdurətlə dolduğunu gördükdə, var qüvvələri ilə mübahisəyə girişən qardaşları barışdırmağa, onların ədavəti və nifrətinin alovunu söndürməyə can atırlar.\n\nSonra Fövqəluca Ondan qorxmağı əmr edərək bildirir ki, yalnız öz mömin qardaşının haqqına hörmət edənlər və onların qarşısında bütün borclarını yerinə yetirənlər təqvalı mömin sayıla bilər. Təkcə belə səmimi təqvalılıq möminlərə Allahın mərhəmətinə nail olmaqda kömək edər. Onun əfv etdiyi isə həm bu dünyada, həm də ölümdən sonra ən böyük qismət əldə edəcəkdir.\n\nBu ayə birmənalı şəkildə təsdiq edir ki, insanın müsəlmanların qarşısında vəzifələrini yerinə yetirməməsi, onu Rəbbin mərhəmətindən olduqca çox uzaqlaşdırır. Əgər bu ayəni öncəki ilə əlaqələndirsək, onda aydın olacaq ki, müsəlmanlar arasında döyüş möminlərin qardaşlığı ilə bir araya sığmazdır və buna görə ən böyük günahlardandır. Lakin bununla yanaşı, bir-biriləri ilə vuruşan müsəlmanlar möminlikdən və qardaşlıqdan çıxmırlar. Həm bu, həm də digər bütün böyük günahlarda olduğu kimi, Allaha şərik qoşanlar istisna olmaqla, insan islamdan çıxmır[3]. Sünnənin bütün ardıcılları və vahid müsəlman ümməti tərəfdarları buna qəti əmindirlər.\n\nOnların hamısı, müsəlmanların möminləri ədalətlə barışdırmalı olmaları barədə və onların arasından digər müsəlmanların haqlarına təcavüz edənlərə və Allahın hökmünə itaət etmək istəməyənlərə qarşı vuruşmalı olmaları barədə yekdildirlər. Amma əgər onlar bütün məsələlərdə Onun şəriətinə itaət etməyə razılaşsalar, onda onlar razılığa gələnlərlə müharibəyə son verməlidirlər. Möminlərlə müharibəyə gəldikdə isə, bilmək lazımdır ki, heç kəs digər müsəlmanların malına qəsd etmək haqqına malik deyil, çünki Fövqəluca zorakılıq törədərək, tövbə etmək istəməyən müsəlmanları öldürməyə icazə versə də, onların malının mənimsənilməsinə yol verməmişdir.",{"from":75,"to":75,"text":890},"Fövqəluca müsəlmanların bir-birinə dair növbəti vəzifələrini xatırladır və müsəlmanları lağa qoymağı qadağan edir. Bu, bir müsəlmanın digərini alçalda biləcək bütün xoşagəlməz sözlərinə və acıq verən hərəkətlərinə aiddir. Bu – böyük günahdır və islam belə müraciətləri qəti surətdə qadağan edir.\n\nİnsanlara belə münasibət göstərilməsi, bir qayda olaraq, təkəbbür və dikbaşlıqdan irəli gəlir. Amma özündənrazı lovğanın istehza etdiyi adam onun özündən də yaxşı ola bilər. Əsil həqiqətdə, çox vaxt belə də olur, çünki başqalarını məsxərəyə qoymağa yalnız ürəkləri pozğun sifətlərlə dolu, nəciblikdən və digər müsbət məziyyətlərdən məhrum, yaramaz əxlaq sahibi olan adamlar yol verirlər. Muhəmməd Peyğəmbər (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) demişdir: “Müsəlman qardaşına nifrət edirsə, deməli o, kifayət qədər pislik etmişdir».\n\nEy iman gətirənlər! Nə sözünüzlə, nə də əməlinizlə bir-birinizi ləkələməyin. Rəbb sizə hər ikisini də qadağan etmişdir ki, sizi Cəhənnəm Odundan qorusun. Yadınıza salın Onun buyurduğunu:: “Vay halına hər bir qeybətçinin və ürəksındıranın!” (Huməzə, 104\u002F1).\n\nAllahın: “Özünüzü incitməyin” ifadəsi bütöv bir bədənin hissələrinə bənzəyən müsəlmanların vəhdətini xüsusilə vurğulayır. Bundan başqa, insan bir başqasını təhqir edəndə, onu özünə qarşı eyni tərzdə cavab qaytarmağa təhrik edir və belə çıxır ki, o, özü özünü təhqir edir.\n\nÖz qardaşlarınızı xoşagəlməz ləqəblərlə hirsəndirməyin və onlara ayama qoşmayın. Ləqəblərə gəldikdə isə, insanın ləyaqətini alçaltmayan və insanın özünün etiraz etmədiyi ləqəblər bu ayənin tələblərinə aid deyildir və onlar şəriətlə qadağan edilməmişdir.\n\nİnsanın imanı və möminliyi unutması, Allahın hökümlərini pozması, günah işlətməsi və şərəfsizlik yayması çox pisdir. Bunlardan biri də müsəlmanı incidən ləqəblərlə onu çağırmaqdır. Kim öz din qardaşını incidərsə, Allaha tövbə etməli, layiq olmadığı halda təhqir etdiyi insandan bağışlanma diləməli və bundan sonra onun haqqında yalnız yaxşı rəydə olmalıdır. Kim tövbədən imtina etsə, günahkar və zalımdır. Buna görə bütün insanlar iki dərəcəyə bölünürlər: onlar ya tövbə etməyən günahkarlar, ya da tövbə etmiş möminlər olur. Üçüncüsü – yoxdur!",{"from":81,"to":81,"text":892},"Fövqəlqüdrətli və Böyük Allah müsəlmanlara öz mömin qardaşları haqqında pis fikirləşməyi qadağan etmişdir, çünki əksər hallarda bu onları günah işlətməyə yönəldir. Hər hansı bir insan haqqında əsası olmayan şübhələr və yaramaz fikirlər bilavasitə günah sözlərlə və əməllərlə bağlı olur. Bu fikirlər insanın qəlbinə nüfuz edir və o, sonradan peşman olacağı sözü və ya işi demədikcə və yaxud etmədikcə, onu rahat buraxmır.\n\nBu ayə müsəlmanlar haqqında nəinki pis firkirləşməyi, hətta onlara düşmənçilik və ədavət bəsləməyi də qadağan edir.\n\nEy möminlər! Müsəlmanların nöqsanlarını öyrənməyə cəhd göstərməyin və onları bəyan etməyin. Qardaşlarınızın səhvlərini vurğulamağa səy göstərməyin ki, sizin əməlləriniz də öz ardınca arzuolunmaz nəticələr gətirməsin. Qardaşlarınız haqqında onların xoşlamadıqları söz, bu, hətta həqiqət olsa da, danışmayın. Müsəlmanların ardınca qeybət danışmağı Muhəmməd Peyğəmbər (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) məhz belə şərh etmişdi.\n\nFövqəluca Allah qullarını bu günahdan çəkindirmək üçün, öz qardaşının ardınca qeybət edən insanı, qardaşının ətini yeyənə bənzədərək, belə hərəkətin nə dərəcədə murdar olduğunu xüsusilə qeyd edir. Əlbəttə ki, siz heç vaxt öz qardaşınızın ətini yeməzsiniz, xüsusilə, əgər onun canı çıxmış və ölmüşdürsə. Buna görə onun ardınca haqqında pis danışmayın və o sağ olduqca, ətini yeməyin.\n\nAllahdan qorxun ki, Onun gözəl adları arasında – Tövbəqəbuledən və Rəhimli adları vardır. O (Pak və Müqəddəs), qullarına tövbə etmək imkanı verir, bunda onlara kömək edir, sonra da onları bağışlayır və onların tövbəsini qəbul edir.\n\nBu ayə müsəlmanları müsəlmanların ardınca qeybət etməkdən çəkindirir. Bu günah ən böyük günahlardan biridir və Fövqəluca buna görə onu başqa bir böyük günaha – ölü ətini qida kimi istifadə etməyə bənzədir.",{"from":87,"to":87,"text":894},"Rəbb xəbər verir ki, Adəmin bütün nəsilləri vahid bir mənşəyə malikdirlər. Onların hamısı bir insan nəslinə mənsubdurlar və bir kişi və bir qadından – Adəm və Həvvadan törədilmişlər. Allah onlardan çoxsaylı kişi və qadınlar yaratmış və onları yer üzündə yerləşdirərək, çoxsaylı xalqlara və azsaylı qəbilələrə çevirmişdir ki, onlar bir-birilərini tanısınlar. Bunun sayəsində insanlar bir-birilərinin hesabına çoxlu yeniliklər öyrənir, bir-birilərinə kömək edir, bir-birilərindən onlara əvvəl məlum olmayan şeyləri mənimsəyirlər. Bundan başqa, onlar qohumluq münasibətləri yaradır, şadlıq və fəlakət anlarında bir-birilərini müdafiə edirlər. Onlar tənhalıqda yaşasaydılar bu yardımlaşma mümkün olmazdı, lakin Allah onlara rəhm edərək, onları xalqlar və qəbilələr toplusu halına gətirmişdir ki, onlar birgə yaşayaraq, mehriban qohumluq münasibətləri saxlasınlar. Lakin nə çoxsaylı qohumlar, nə böyük bir xalqa mənsubluq, nə də adlı-sanlı mənşəyə mənsubiyyət insanın Allahın hörmətinə və mərhəmətinə layiq olmağa kömək etməz, çünki Onun insanlar arasından ən çox hörmət etdiyi - ən çox xeyirxah və ən çox təqvalı olan qullarıdır ki, onlar Ona itaət edir və günahlardan çəkinirlər.\n\nAllaha qulları haqqında hər şey məlumdur. O (Pak və Müqəddəs), bilir ki, onlardan kimisi özünü elə aparır ki, sanki Ondan qorxur, kimisi də həqiqətən Allahdan qorxur və O (Pak və Müqəddəs), hər bir insana onun layiq olduğu əvəzi verəcəkdir.\n\nBu ayədən aydın olur ki, hər bir insan öz mənşəyini, nəslinin tarixini bilməyə borcludur, axı Allah insanları məhz buna görə xalqlar və qəbilələr birliklərinə çevirmişdir[4].",{"from":94,"to":94,"text":896},"Allahın Elçisinin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) zamanında yaşamış bəzi bədəvilər islamı kor-koranə qəbul etmiş, mahiyyətini isə dərk etməmişdilər və dinin ən mühüm tələblərini yerinə yetirmirdilər, amma bununla yanaşı belə hesab edirdilər ki, onların imanı kamil və qüsursuzdur. Fövqəluca Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) əmr edir ki, onların yanıldıqlarına gözlərini açsın və onlara desin: “Elə fikirləşməyin ki, sizin imanınız qüsursuzdur və siz qəlbinizin və bədəninizin kamilliyinə nail olmusunuz. Yaxşı olar deyəsiniz ki, siz müsəlmansınız, yəni, Allaha itaət edirsiniz və hələlik sadəcə müsəlmansınız. İman sizin qəlbinizə hələ daxil olmamışdır. Siz ya Allah qarşısında qorxudan müsəlman olmuşsunuz, ya da Onun vəd etdiyi mükafatı almaq ümidi ilə ürəklərinizdə imanın cücərtiləri əmələ gəlmişdir, lakin siz hələ onun bütün füsunkarlığını hiss etməmisiniz».\n\nBu ayədə elə bir göstəriş var ki, iman bu bədəvilərin ürəklərinə daxil olacaq və bu sonradan belə də oldu, çünki Allah onları həqiqi imanla şərəfləndirdi və onları Onun yolunda mətin mübarizlərə döndərdi.\n\nƏgər siz xeyirxahlıq edərsinizsə və şərdən qaçınarsınızsa, onda Allah hətta zərrə qədər belə mükafatınızdan əskiltməz və hər birinizi böyük və kiçik xeyirxah əməllərinizə görə artıqlaması ilə təltif edər. Həqiqətən, Allah – Bağışlayandır və Rəhimlidir. O (Pak və Müqəddəs), qullarına tövbə etmələri üçün imkan verir və onlar günahlarını tövbə etdikdə, mərhəmətini və şəfqətini onlardan əsirgəmir.",{"from":101,"to":101,"text":898},"Həqiqi möminlər iki məziyyətə malikdirlər: möhkəm iman sahibidirlər və Allah yolunda müharibədə iştirak edirlər. Kafirlərlə, yalnız ürəklərində iman kök salmış möminlər döyüşürlər. Onlar islam, düzgün baxışlar və Allahın qanunlarını yer üzündə bərqərar etmək uğrunda vuruşurlar. Bu o deməkdir ki, onlar həm də ciddi-cəhdlə öz yol verdikləri nöqsanları ilə də mübarizə aparırlar. Təkcə kəmetiqadlar Allah yolunda mübarizədə iştirakdan yayınmağa cəhd göstərirlər.\n\nFövqəluca həmçinin qeyd edir ki, gerçək imanın mütləq şərti seçilmiş yolun doğruluğuna hər hansı şübhənin olmamasındadır[5]. İman, Allahın quluna, o, Allahın bütün hökümlərinin və verdiyi xəbərlərinin müdrikliyinə və doğruluğuna möhkəm əmin olduqda və şübhə onun qəlbində özünə yer tapmadıqda fayda verir.\n\nƏsil mömin, öz imanını gözəl əməlləri ilə təsdiq edən şəxsdir. Səmimiyyətlə iddia etmək çox ciddi və əhəmiyyətli məsələdir və o, inandırıcı dəlillərə möhtacdır. Xalis imanla iddia etmək isə daha əhəmiyyətlidir, çünki məhz belə iman əbədi xoşbəxtliyin və sonsuz uğurun rəhnidir. Buna görə yalnız iman gətirmiş və dinin ondan tələb etdiklərinin hamısını yerinə yetirən şəxs səmimi mömin hesab oluna bilər. Kim bunu etmirsə, onda o özünün mömin olmasını iddia etməkdə yalan danışır. Bundan da başqa, onun iddiaları da mənasızdır, çünki Fövqəluca Allah bilir ki, insanın qəlbində nələr gizlədilmişdir.",{"from":108,"to":108,"text":900},"İnsana özünü əsil mömin saymaq və ya öz dinini qəti inkar etmək yaraşmaz. Belə hərəkət edənlər heç bir anlayışı olmadan Allahın adından danışırlar. Bu isə nadanlığın və pis əxlaqın nəticəsidir. Dünyada heç bir şey Allahdan gizli qalmır. O (Pak və Müqəddəs), insanların ürəklərində nəyin: imanın və ya küfürün, xeyirxahlığın və ya pozğunluğun gizlədildiyini bilir. Fövqəluca bunlardan çox gözəl xəbərdardır və hər bir insana onun layiq olduğunun əvəzini verəcəkdir: xeyirxahlığa xeyirxahlıqla, pisliyə də pisliklə.\n\nÖzlərini səmimi mömin adlandıran, əsil həqiqətdə, belə olmayan insanlara gəldikdə isə, onların arasında elələri var ki, onlar sadəcə öz imanını Allaha bildirmək istəyirlər. Artıq bundan sonra onların bunu etməyə ehtiyacı yoxdur, çünki onlar bildilər ki, Allah hər şeydən xəbərdardır. Amma onların arasında elələri də var ki, onlar islamı qəbul edərək, elə zənn edirlər ki, Allahın Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) mərhəmət göstərirlər. Onlar güman edirlər ki, islamı qəbul etmələri onlara heç bir fayda verməyəcək, yalnız Peyğəmbərə (s.ə.s.) bu dünyada şöhrət gətirəcək. Onlar özlərini mömin adlandırırlar, lakin onların bu davranışı onları şərəfləndirmir. Onlar Allahın Elçisinin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) qarşısında qürurlanmalı olmadıqları bir şeylə fəxr edirlər. Onlar ona (s.ə.s.) mərhəmətlə yanaşmırlar, halbuki Fövqəluca Allah onlara mərhəmət göstərir.",{"from":115,"to":115,"text":902},"Allah onlara böyük bir mərhəmət göstərib, onları xəlq etmiş və onlara görünən və görünməyən saysız-hesabsız nemətlər əta etmişdir. Lakin bunlarla yanaşı O (Pak və Müqəddəs), onlara doğru yol göstərmiş, islama gəlməyə yardım etmiş və onlara iman vermişdir və Fövqəlucanın bu xeyirxahlığı bütün başqa şeylərdən, həqiqətən, üstündür.",{"from":121,"to":121,"text":904},"Allah Onun məxluqlarının nəzərindən gizli qalan hər şeyi bilir. O (Pak və Müqəddəs), dənizlərin hədsiz dərinliklərində örtülü qalan, ucsuz-bucaqsız səhralarda mübhəm olan, gecə pərdəsi altında gizlənən və gündüzün işıqlanması ilə yoxa çıxan nələr varsa, hamısından xəbərdardır. O (Pak və Müqəddəs), yağışın hər damcısından və səhradakı qum zərrələrinin hər birindən agahdır. O (Pak və Müqəddəs), qəlbin gizli niyyətləri və ən məharətlə gizlədilən əməlləri bilir. Fövqəluca buyurur: “Qeybin açarları Onun yanındadır və onların barəsində bilən yalnız Odur. Dənizdə və quruda olanlar Ona məlumdur. Hətta bir yarpaq belə (ağacdan) Onun icazəsi ilə düşər. Yerin zülmətində bir toxumcuq, nə isə təzə və ya qurumuş bir şey yoxdur ki, Aydın Kitabda yazılmamış olsun” (Ənam, 6\u002F59).\n\nAllah həmçinin insanların əməllərindən də xəbərdardır. O (Pak və Müqəddəs), onları hesaba alır və onlardan hər birinə görə Özünün sonsuz mərhəmətinə və kamil müdrikliyinə uyğun olaraq artıqlaması ilə əvəz verəcəkdir."]