[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"suras-meta":3,"sura-64-alikhan":694,"$fCNy0-p1kIynJIBn-JAREyR8c4RjhMLvpdsoO3ko-kDY":866},[4,12,20,27,34,41,48,54,61,68,74,80,86,93,100,107,114,120,127,134,140,147,154,161,168,175,182,189,196,203,210,217,223,230,236,242,248,255,260,266,273,279,286,292,299,304,310,316,322,328,333,339,344,350,356,361,368,374,380,385,390,396,401,407,412,418,424,430,436,441,447,452,458,463,469,474,480,485,490,496,502,508,514,519,525,530,536,542,547,552,558,564,570,575,581,587,592,598,603,608,614,620,626,632,638,644,650,656,662,667,672,677,682,688],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},1,"سُورَةُ ٱلْفَاتِحَةِ","Əl-Fatihə","Аль-Фатиха","Al-Fatihah","meccan",7,{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},2,"سُورَةُ البَقَرَةِ","Əl-Bəqərə","Аль-Бакара","Al-Baqarah","medinan",286,{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},3,"سُورَةُ آلِ عِمۡرَانَ","Ali-İmran","Али Имран","Ali-Imran",200,{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},4,"سُورَةُ النِّسَاءِ","Ən-Nisa","Ан-Ниса","An-Nisa",176,{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},5,"سُورَةُ المَائـِدَةِ","Əl-Maidə","Аль-Маида","Al-Maidah",120,{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},6,"سُورَةُ الأَنۡعَامِ","Əl-Ənam","Аль-Анам","Al-Anam",165,{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},"سُورَةُ الأَعۡرَافِ","Əl-Əraf","Аль-Араф","Al-Araf",206,{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},8,"سُورَةُ الأَنفَالِ","Əl-Ənfal","Аль-Анфаль","Al-Anfal",75,{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},9,"سُورَةُ التَّوۡبَةِ","Ət-Tövbə","Ат-Тауба","At-Tawbah",129,{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},10,"سُورَةُ يُونُسَ","Yunus","Юнус",109,{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},11,"سُورَةُ هُودٍ","Hud","Худ",123,{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},12,"سُورَةُ يُوسُفَ","Yusuf","Юсуф",111,{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},13,"سُورَةُ الرَّعۡدِ","Ər-Rəd","Ар-Раад","Ar-Rad",43,{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},14,"سُورَةُ إِبۡرَاهِيمَ","İbrahim","Ибрахим","Ibrahim",52,{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},15,"سُورَةُ الحِجۡرِ","Əl-Hicr","Аль-Хиджр","Al-Hijr",99,{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},16,"سُورَةُ النَّحۡلِ","Ən-Nəhl","Ан-Нахль","An-Nahl",128,{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},17,"سُورَةُ الإِسۡرَاءِ","Əl-İsra","Аль-Исра","Al-Isra",{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},18,"سُورَةُ الكَهۡفِ","Əl-Kəhf","Аль-Кахф","Al-Kahf",110,{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},19,"سُورَةُ مَرۡيَمَ","Məryəm","Марьям","Maryam",98,{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},20,"سُورَةُ طه","Ta-Ha","Та Ха",135,{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},21,"سُورَةُ الأَنبِيَاءِ","Əl-Ənbiya","Аль-Анбийа","Al-Anbiya",112,{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},22,"سُورَةُ الحَجِّ","Əl-Həcc","Аль-Хадж","Al-Hajj",78,{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},23,"سُورَةُ المُؤۡمِنُونَ","Əl-Muminun","Аль-Муминун","Al-Muminun",118,{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},24,"سُورَةُ النُّورِ","Ən-Nur","Ан-Нур","An-Nur",64,{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},25,"سُورَةُ الفُرۡقَانِ","Əl-Furqan","Аль-Фуркан","Al-Furqan",77,{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},26,"سُورَةُ الشُّعَرَاءِ","Əş-Şuəra","Аш-Шуара","Ash-Shuara",227,{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},27,"سُورَةُ النَّمۡلِ","Ən-Nəml","Ан-Намль","An-Naml",93,{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},28,"سُورَةُ القَصَصِ","Əl-Qəsəs","Аль-Касас","Al-Qasas",88,{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},29,"سُورَةُ العَنكَبُوتِ","Əl-Ənkəbut","Аль-Анкабут","Al-Ankabut",69,{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},30,"سُورَةُ الرُّومِ","Ər-Rum","Ар-Рум","Ar-Rum",60,{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},31,"سُورَةُ لُقۡمَانَ","Loğman","Лукман","Luqman",34,{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},32,"سُورَةُ السَّجۡدَةِ","Əs-Səcdə","Ас-Саджда","As-Sajdah",{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},33,"سُورَةُ الأَحۡزَابِ","Əl-Əhzab","Аль-Ахзаб","Al-Ahzab",73,{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},"سُورَةُ سَبَإٍ","Səba","Саба","Saba",54,{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},35,"سُورَةُ فَاطِرٍ","Fatir","Фатир",45,{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},36,"سُورَةُ يسٓ","Ya-Sin","Йа Син",83,{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},37,"سُورَةُ الصَّافَّاتِ","Əs-Saffat","Ас-Саффат","As-Saffat",182,{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},38,"سُورَةُ صٓ","Sad","Сад",{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},39,"سُورَةُ الزُّمَرِ","Əz-Zumər","Аз-Зумар","Az-Zumar",{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},40,"سُورَةُ غَافِرٍ","Ğafir","Гафир","Ghafir",85,{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},41,"سُورَةُ فُصِّلَتۡ","Fussilət","Фуссилат","Fussilat",{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},42,"سُورَةُ الشُّورَىٰ","Əş-Şura","Аш-Шура","Ash-Shura",53,{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},"سُورَةُ الزُّخۡرُفِ","Əz-Zuxruf","Аз-Зухруф","Az-Zukhruf",89,{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},44,"سُورَةُ الدُّخَانِ","Əd-Duxan","Ад-Духан","Ad-Dukhan",59,{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},"سُورَةُ الجَاثِيَةِ","Əl-Casiyə","Аль-Джасийа","Al-Jathiyah",{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},46,"سُورَةُ الأَحۡقَافِ","Əl-Əhqaf","Аль-Ахкаф","Al-Ahqaf",{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},47,"سُورَةُ مُحَمَّدٍ","Muhəmməd","Мухаммад","Muhammad",{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},48,"سُورَةُ الفَتۡحِ","Əl-Fəth","Аль-Фатх","Al-Fath",{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},49,"سُورَةُ الحُجُرَاتِ","Əl-Hucurat","Аль-Худжурат","Al-Hujurat",{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},50,"سُورَةُ قٓ","Qaf","Каф",{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},51,"سُورَةُ الذَّارِيَاتِ","Əz-Zariyat","Аз-Зарийат","Adh-Dhariyat",{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},"سُورَةُ الطُّورِ","Ət-Tur","Ат-Тур","At-Tur",{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},"سُورَةُ النَّجۡمِ","Ən-Nəcm","Ан-Наджм","An-Najm",62,{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},"سُورَةُ القَمَرِ","Əl-Qəmər","Аль-Камар","Al-Qamar",55,{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},"سُورَةُ الرَّحۡمَٰن","Ər-Rəhman","Ар-Рахман","Ar-Rahman",{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},56,"سُورَةُ الوَاقِعَةِ","Əl-Vaqiə","Аль-Вакиа","Al-Waqiah",96,{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},57,"سُورَةُ الحَدِيدِ","Əl-Hədid","Аль-Хадид","Al-Hadid",{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},58,"سُورَةُ المُجَادلَةِ","Əl-Mucadilə","Аль-Муджадила","Al-Mujadilah",{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},"سُورَةُ الحَشۡرِ","Əl-Həşr","Аль-Хашр","Al-Hashr",{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},"سُورَةُ المُمۡتَحنَةِ","Əl-Mumtəhinə","Аль-Мумтахана","Al-Mumtahanah",{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},61,"سُورَةُ الصَّفِّ","Əs-Saff","Ас-Сафф","As-Saff",{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},"سُورَةُ الجُمُعَةِ","Əl-Cumuə","Аль-Джумуа","Al-Jumuah",{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},63,"سُورَةُ المُنَافِقُونَ","Əl-Munafiqun","Аль-Мунафикун","Al-Munafiqun",{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},"سُورَةُ التَّغَابُنِ","Ət-Təğabun","Ат-Тагабун","At-Taghabun",{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},65,"سُورَةُ الطَّلَاقِ","Ət-Talaq","Ат-Талак","At-Talaq",{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},66,"سُورَةُ التَّحۡرِيمِ","Ət-Təhrim","Ат-Тахрим","At-Tahrim",{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},67,"سُورَةُ المُلۡكِ","Əl-Mulk","Аль-Мульк","Al-Mulk",{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},68,"سُورَةُ القَلَمِ","Əl-Qələm","Аль-Калам","Al-Qalam",{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},"سُورَةُ الحَاقَّةِ","Əl-Haqqə","Аль-Хакка","Al-Haqqah",{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},70,"سُورَةُ المَعَارِجِ","Əl-Məaric","Аль-Мааридж","Al-Maarij",{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},71,"سُورَةُ نُوحٍ","Nuh","Нух",{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},72,"سُورَةُ الجِنِّ","Əl-Cinn","Аль-Джинн","Al-Jinn",{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},"سُورَةُ المُزَّمِّلِ","Əl-Muzzəmmil","Аль-Муззаммиль","Al-Muzzammil",{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},74,"سُورَةُ المُدَّثِّرِ","Əl-Muddəssir","Аль-Муддассир","Al-Muddaththir",{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ القِيَامَةِ","Əl-Qiyamə","Аль-Кийама","Al-Qiyamah",{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},76,"سُورَةُ الإِنسَانِ","Əl-İnsan","Аль-Инсан","Al-Insan",{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},"سُورَةُ المُرۡسَلَاتِ","Əl-Mursəlat","Аль-Мурсалат","Al-Mursalat",{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ النَّبَإِ","Ən-Nəbə","Ан-Наба","An-Naba",{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},79,"سُورَةُ النَّازِعَاتِ","Ən-Naziat","Ан-Назиат","An-Naziat",{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},80,"سُورَةُ عَبَسَ","Əbəsə","Абаса","Abasa",{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},81,"سُورَةُ التَّكۡوِيرِ","Ət-Təkvir","Ат-Таквир","At-Takwir",{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},82,"سُورَةُ الانفِطَارِ","Əl-İnfitar","Аль-Инфитар","Al-Infitar",{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},"سُورَةُ المُطَفِّفِينَ","Əl-Mutaffifin","Аль-Мутаффифин","Al-Mutaffifin",{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},84,"سُورَةُ الانشِقَاقِ","Əl-İnşiqaq","Аль-Иншикак","Al-Inshiqaq",{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},"سُورَةُ البُرُوجِ","Əl-Buruc","Аль-Бурудж","Al-Buruj",{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},86,"سُورَةُ الطَّارِقِ","Ət-Tariq","Ат-Тарик","At-Tariq",{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},87,"سُورَةُ الأَعۡلَىٰ","Əl-Əla","Аль-Аля","Al-Ala",{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},"سُورَةُ الغَاشِيَةِ","Əl-Ğaşiyə","Аль-Гашийа","Al-Ghashiyah",{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},"سُورَةُ الفَجۡرِ","Əl-Fəcr","Аль-Фаджр","Al-Fajr",{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},90,"سُورَةُ البَلَدِ","Əl-Bələd","Аль-Балад","Al-Balad",{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},91,"سُورَةُ الشَّمۡسِ","Əş-Şəms","Аш-Шамс","Ash-Shams",{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},92,"سُورَةُ اللَّيۡلِ","Əl-Leyl","Аль-Лайл","Al-Layl",{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},"سُورَةُ الضُّحَىٰ","Əd-Duha","Ад-Духа","Ad-Duha",{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},94,"سُورَةُ الشَّرۡحِ","Əş-Şərh","Аш-Шарх","Ash-Sharh",{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},95,"سُورَةُ التِّينِ","Ət-Tin","Ат-Тин","At-Tin",{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},"سُورَةُ العَلَقِ","Əl-Ələq","Аль-Алак","Al-Alaq",{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},97,"سُورَةُ القَدۡرِ","Əl-Qədr","Аль-Кадр","Al-Qadr",{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ البَيِّنَةِ","Əl-Beyyinə","Аль-Баййина","Al-Bayyinah",{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ الزَّلۡزَلَةِ","Əz-Zəlzələ","Аз-Залзала","Az-Zalzalah",{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},100,"سُورَةُ العَادِيَاتِ","Əl-Adiyat","Аль-Адийат","Al-Adiyat",{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},101,"سُورَةُ القَارِعَةِ","Əl-Qariə","Аль-Кариа","Al-Qariah",{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},102,"سُورَةُ التَّكَاثُرِ","Ət-Təkasur","Ат-Такасур","At-Takathur",{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},103,"سُورَةُ العَصۡرِ","Əl-Əsr","Аль-Аср","Al-Asr",{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},104,"سُورَةُ الهُمَزَةِ","Əl-Huməzə","Аль-Хумаза","Al-Humazah",{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},105,"سُورَةُ الفِيلِ","Əl-Fil","Аль-Филь","Al-Fil",{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},106,"سُورَةُ قُرَيۡشٍ","Qureyş","Курайш","Quraysh",{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},107,"سُورَةُ المَاعُونِ","Əl-Maun","Аль-Маун","Al-Maun",{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},108,"سُورَةُ الكَوۡثَرِ","Əl-Kövsər","Аль-Каусар","Al-Kawthar",{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},"سُورَةُ الكَافِرُونَ","Əl-Kafirun","Аль-Кафирун","Al-Kafirun",{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},"سُورَةُ النَّصۡرِ","Ən-Nəsr","Ан-Наср","An-Nasr",{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},"سُورَةُ المَسَدِ","Əl-Məsəd","Аль-Масад","Al-Masad",{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},"سُورَةُ الإِخۡلَاصِ","Əl-İxlas","Аль-Ихлас","Al-Ikhlas",{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},113,"سُورَةُ الفَلَقِ","Əl-Fələq","Аль-Фаляк","Al-Falaq",{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},114,"سُورَةُ النَّاسِ","Ən-Nas","Ан-Нас","An-Nas",{"sura":695,"meta":751},{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121,"ayahs":696},[697,700,703,706,709,712,715,718,721,724,727,730,733,736,739,742,745,748],{"number":5,"arabic":698,"translation":699},"بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ يُسَبِّحُ لِلَّهِ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۖ لَهُ ٱلْمُلْكُ وَلَهُ ٱلْحَمْدُ ۖ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ قَدِيرٌ","Göylərdə və yerdə olanların hamısı Allahın şəninə təriflər deyir. Hökm Onundur, həmd Ona məxsusdur. O, hər şeyə qadirdir.",{"number":13,"arabic":701,"translation":702},"هُوَ ٱلَّذِى خَلَقَكُمْ فَمِنكُمْ كَافِرٌۭ وَمِنكُم مُّؤْمِنٌۭ ۚ وَٱللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ","Sizi yaradan Odur. Kiminiz kafir, kiminiz də mömindir. Allah nə etdiklərinizi görür.",{"number":21,"arabic":704,"translation":705},"خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ بِٱلْحَقِّ وَصَوَّرَكُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَكُمْ ۖ وَإِلَيْهِ ٱلْمَصِيرُ","O, göyləri və yeri ədalətlə yaratdı, sizə surət verib onları gözəl şəklə saldı. Dönüş də Onadır.",{"number":28,"arabic":707,"translation":708},"يَعْلَمُ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَيَعْلَمُ مَا تُسِرُّونَ وَمَا تُعْلِنُونَ ۚ وَٱللَّهُ عَلِيمٌۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ","O, göylərdə və yerdə olanları bilir. Sizin gizlində və aşkarda nə etdiyinizi də bilir. Allah kökslərdə olanlardan agahdır.",{"number":35,"arabic":710,"translation":711},"أَلَمْ يَأْتِكُمْ نَبَؤُا۟ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ مِن قَبْلُ فَذَاقُوا۟ وَبَالَ أَمْرِهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌۭ","Daha öncə kafir olmuş və öz əməllərinin cəzasını dadmış kimsələrin xəbəri sizə gəlib çatmadımı? Onlar üçün acılı-ağrılı bir əzab hazırlanmışdır.",{"number":42,"arabic":713,"translation":714},"ذَٰلِكَ بِأَنَّهُۥ كَانَت تَّأْتِيهِمْ رُسُلُهُم بِٱلْبَيِّنَٰتِ فَقَالُوٓا۟ أَبَشَرٌۭ يَهْدُونَنَا فَكَفَرُوا۟ وَتَوَلَّوا۟ ۚ وَّٱسْتَغْنَى ٱللَّهُ ۚ وَٱللَّهُ غَنِىٌّ حَمِيدٌۭ","Bu ona görədir ki, elçiləri onlara aydın dəlillər gətirirdi, onlar isə: “Məgər bizə bir insanmı doğru yol göstərəcək?”– deyirdilər. Onlar küfr edir və üz döndərirdilər. Allahın onlara ehtiyacı yoxdur. Allah Zəngindir, Tərifəlayiqdir.",{"number":11,"arabic":716,"translation":717},"زَعَمَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ أَن لَّن يُبْعَثُوا۟ ۚ قُلْ بَلَىٰ وَرَبِّى لَتُبْعَثُنَّ ثُمَّ لَتُنَبَّؤُنَّ بِمَا عَمِلْتُمْ ۚ وَذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٌۭ","Kafir olanlar heç vaxt dirildilməyəcəklərini iddia edirlər. De: “Xeyr, Rəbbimə and olsun ki, siz mütləq dirildiləcəksiniz. Sonra isə etdiyiniz əməllər sizə xəbər veriləcəkdir. Bu, Allah üçün çox asandır!”",{"number":55,"arabic":719,"translation":720},"فَـَٔامِنُوا۟ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ وَٱلنُّورِ ٱلَّذِىٓ أَنزَلْنَا ۚ وَٱللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌۭ","Elə isə Allaha, Onun Elçisinə və nazil etdiyimiz Nura (Qurana) iman gətirin! Allah nə etdiklərinizdən xəbərdardır.",{"number":62,"arabic":722,"translation":723},"يَوْمَ يَجْمَعُكُمْ لِيَوْمِ ٱلْجَمْعِ ۖ ذَٰلِكَ يَوْمُ ٱلتَّغَابُنِ ۗ وَمَن يُؤْمِنۢ بِٱللَّهِ وَيَعْمَلْ صَٰلِحًۭا يُكَفِّرْ عَنْهُ سَيِّـَٔاتِهِۦ وَيُدْخِلْهُ جَنَّٰتٍۢ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدًۭا ۚ ذَٰلِكَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ","O gün Allah sizi Toplanma gününə cəm edəcək. Həmin gün qarşılıqlı aldanma günüdür. Hər kəs Allaha iman gətirib yaxşı işlər görsə, Allah onun günahlarını bağışlayar və onu ağacları altından çaylar axan Cənnət bağlarına daxil edər. Onlar orada əbədi qalacaqlar. Bu, böyük müvəffəqiyyətdir.",{"number":69,"arabic":725,"translation":726},"وَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَكَذَّبُوا۟ بِـَٔايَٰتِنَآ أُو۟لَٰٓئِكَ أَصْحَٰبُ ٱلنَّارِ خَٰلِدِينَ فِيهَا ۖ وَبِئْسَ ٱلْمَصِيرُ","Kafir olub ayələrimizi yalan sayanlara gəldikdə isə, onlar Cəhənnəm sakinləridir. Onlar orada əbədi qalacaqlar. Ora necə də pis dönüş yeridir!",{"number":75,"arabic":728,"translation":729},"مَآ أَصَابَ مِن مُّصِيبَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ ٱللَّهِ ۗ وَمَن يُؤْمِنۢ بِٱللَّهِ يَهْدِ قَلْبَهُۥ ۚ وَٱللَّهُ بِكُلِّ شَىْءٍ عَلِيمٌۭ","Allahın izni olmadan heç kəsə bir müsibət üz verməz. Hər kəs Allaha iman gətirsə, Allah onun qəlbini haqqa yönəldər. Allah hər şeyi bilir.",{"number":81,"arabic":731,"translation":732},"وَأَطِيعُوا۟ ٱللَّهَ وَأَطِيعُوا۟ ٱلرَّسُولَ ۚ فَإِن تَوَلَّيْتُمْ فَإِنَّمَا عَلَىٰ رَسُولِنَا ٱلْبَلَٰغُ ٱلْمُبِينُ","Allaha və Onun Elçisinə itaət edin! Əgər üz çevirsəniz, bilin ki, Elçimizin öhdəsinə düşən yalnız açıq bir təbliğdir.",{"number":87,"arabic":734,"translation":735},"ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ۚ وَعَلَى ٱللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ ٱلْمُؤْمِنُونَ","Allah! Ondan başqa heç bir məbud yoxdur. Qoy möminlər yalnız Allaha təvəkkül etsinlər.",{"number":94,"arabic":737,"translation":738},"يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِنَّ مِنْ أَزْوَٰجِكُمْ وَأَوْلَٰدِكُمْ عَدُوًّۭا لَّكُمْ فَٱحْذَرُوهُمْ ۚ وَإِن تَعْفُوا۟ وَتَصْفَحُوا۟ وَتَغْفِرُوا۟ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌۭ رَّحِيمٌ","Ey iman gətirənlər! Şübhəsiz ki, zövcələrinizdən və övladınızdan sizə düşmən olanlar da vardır. Onlardan özünüzü qoruyun! Lakin onları əfv etsəniz, günahlarından keçsəniz və bağışlasanız, bilin ki, Allah Bağışlayandır, Rəhmlidir.",{"number":101,"arabic":740,"translation":741},"إِنَّمَآ أَمْوَٰلُكُمْ وَأَوْلَٰدُكُمْ فِتْنَةٌۭ ۚ وَٱللَّهُ عِندَهُۥٓ أَجْرٌ عَظِيمٌۭ","Həqiqətən, var-dövlətiniz və övladlarınız ancaq bir sınaqdır. Böyük mükafat isə Allah yanındadır.",{"number":108,"arabic":743,"translation":744},"فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ مَا ٱسْتَطَعْتُمْ وَٱسْمَعُوا۟ وَأَطِيعُوا۟ وَأَنفِقُوا۟ خَيْرًۭا لِّأَنفُسِكُمْ ۗ وَمَن يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِۦ فَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْمُفْلِحُونَ","Nə qədər bacarırsınızsa Allahdan qorxun. Peyğəmbərə qulaq asıb itaət edin və malınızdan öz xeyriniz üçün xərcləyin. Nəfsinin tamahından qorunanlar nicat tapanlardır.",{"number":115,"arabic":746,"translation":747},"إِن تُقْرِضُوا۟ ٱللَّهَ قَرْضًا حَسَنًۭا يُضَٰعِفْهُ لَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ۚ وَٱللَّهُ شَكُورٌ حَلِيمٌ","Əgər Allaha gözəl bir borc versəniz (malınızı Onun yolunda xərcləsəniz), O bunu sizin üçün qat-qat artırar və sizi bağışlayar. Allah şükürün əvəzini verəndir, Həlimdir.",{"number":121,"arabic":749,"translation":750},"عَٰلِمُ ٱلْغَيْبِ وَٱلشَّهَٰدَةِ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ","Allah qeybi də, aşkarı da Biləndir, Qüdrətlidir, Müdrikdir.",[752,753,754,755,756,757,758,759,760,761,762,763,764,765,766,767,768,769,770,771,772,773,774,775,776,777,778,779,780,781,782,783,784,785,786,787,788,789,790,791,792,793,794,795,796,797,798,799,800,801,802,803,804,805,806,807,808,809,810,811,812,813,814,815,816,817,818,819,820,821,822,823,824,825,826,827,828,829,830,831,832,833,834,835,836,837,838,839,840,841,842,843,844,845,846,847,848,849,850,851,852,853,854,855,856,857,858,859,860,861,862,863,864,865],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},{"edition":867,"sura":167,"blocks":868},"saadi-az",[869,871,873,875,877,879,881,883,885,887,889,891,893,895,897,899,901],{"from":5,"to":5,"text":870},"Bu surənin ilk ayələrində Kainatın Xaliqinin çoxlu əzəmətli sifətlərindən bəhs edilir. Onlarda Onun ilahi kamilliyi və Onun var-dövlətinin həddi-hüdudunun olmamazlığı xüsusilə vurğulanır. Bütün məxluqlar Ona möhtacdırlar, göylərin və yerin sakinləri Ona həmd edirlər, hakimiyyət və səltənət bütünlüklə yalnız Ona məxsusdur və heç bir məxluq Onun hökümranlığı altından çıxa bilməz. Kamil sifətlərə, Kainatı xəlq etdiyinə, hikmətli qanunlar yaratdığına, bolluq nazil etdiyinə görə yalnız Ona həmd edilməlidir. Rəbb fövqəlqüdrətlidir və bütün varlıqlar Onun iradəsinə tabedirlər. Onun yarada bilməyəcəyi bir şey yoxdur.",{"from":13,"to":13,"text":872},"Fövqəluca xəbər verir ki, O (Pak və Müqəddəs), qullarını yaradaraq, onları ya mömin, ya da kafir etmişdir. İman da, imansızlıq da Allahın qədərindən və qismətindən asılıdır. O (Pak və Müqəddəs), hər şeyin məhz belə olmasını istəmişdir. Lakin bununla yanaşı insanlara iradə və xeyir ilə şər arasında seçmək qabiliyyəti[1] vermiş və bunun sayəsində də insan Allahın hökm və qadağalarına tabe olub-olmamağı sərbəst həll edir. Allah onun seçiminə nəzarət etmir.\n\nBundan əvvəlki ayələrdə Allah, hökümlərə və qadağalara görə məsuliyyət daşıyacaq insanı xəlq etdiyini bildirmişdi və sonra digər məxluqları haqqında xəbər verərək, belə buyurur:",{"from":21,"to":21,"text":874},"O (Pak və Müqəddəs), göyləri, yeri və onların sakinlərini haqq xatirinə, yəni, ilahi müdrikliyinə uyğun olaraq və qoyduğu məqsədə nail olmaq naminə xəlq etmişdir. O (Pak və Müqəddəs), məxluqlarına surət vermiş və bu surəti gözəl yaratmışdır. Fövqəluca buyurur: “Biz insanı ən gözəl surətdə xəlq etdik” (Tin, 95\u002F4). Buna görə, Allahın xəlq etdiyi bütün məxluqlar içində insan ən gözəl və cazibədar simaya malikdir. Qiyamət günü isə, o, Allahın yanına qayıtmalıdır və O (Pak və Müqəddəs), onun imanına və ya kafirliyinə uyğun olaraq ona əvəz verəcək və soruşacaq ki, o, Onun dünyada ona verdiyi nemətlərə və göstərdiyi mərhəmətinə görə minnətdarlığını bildirib, şükür etmişdirmi?",{"from":28,"to":28,"text":876},"Allah Özünün hər şeyi əhatə edən elmindən xəbər verir və onun sayəsində O (Pak və Müqəddəs), bütün gizli və aşkarda olan hər şeyi bilir. O (Pak və Müqəddəs), sizin gizlətdiyinizi də, bəyan etdiklərinizi də bilir, gizli saxladığınız yaxşı niyyətlərinizdən və yaramaz ideyalarınızdan, xeyirxah niyyətlərinizdən və pozğun cəhdlərinizdən xəbərdardır. Ürəkdə gizli saxlanan hər şey Ona agahdır və buna görə hər bir ağıllı və şüurlu insan öz qəlbini yaramaz xislətdən qorumağa mütləq səy göstərməli və onu ən əla məziyyətlərlə bəzəməlidir.\n\nBeləliklə, bundan əvvəlki ayələrdə Fövqəluca Özünün bəzi əzəmətli və kamil sifətlərini insanlara açıqlayır və bunların sayəsində onlar öz Rəbbini tanıyır və Ona ibadət edir və var qüvvələrini əsirgəmədən Onun lütüfkarlığını qazanmağa və Onun qəzəbindən xilas olmağa can atırlar.",{"from":35,"to":35,"text":878},"Allah yaddaşlardan bu günədək hələ silinməmiş qədim xalqlar və ötüb keçmiş nəsillər haqqında xəbər verir. Həqiqəti danışan insanlar rəvayət edirlər ki, Allahın elçiləri (onlara salam olsun!) onlara Fövqəluca Allahdan haqqı gətirmişdilər, onlar isə, onu yalan saymışdılar, kafirlikdə inad edirdilər və öz həlakedici əməllərinin nəticələrini də bu dünyada daddılar. Allah onları yer üzündə rüsvay etdi və Axirət həyatında isə onlara əzab-əziyyətli cəza hazırlanmışdır.",{"from":42,"to":42,"text":880},"Fövqəluca onları cəzaya və bədbəxtliklərə məruz qoydu, çünki onlar haqq və yalanı təsdiq edən və onlara aydın möcüzələr nümayiş etdirən elçiləri (onlara salam olsun!) inkar edirdilər. Onlar özlərini elçilərdən üstün tutur və soruşub deyirdilər: “Doğrudanmı insanlar bizi doğru yolla aparacaqlar?” Onlar bizdən yaxşı deyillər, bəs onda niyə Allah bizi deyil, onları seçmişdir?\n\nCavabında elçilər (ə) onlara deyirdilər: “Biz də sizin kimi insanlarıq. Lakin Allah qullarından istədiyinə mərhəmətini əta edir...” (İbrahim, 14\u002F11). Kafirlər Allahın Öz peyğəmbərlərinə (onlara salam olsun!) lütüfkarlıq göstərməsi və onları insanlara elçi göndərməsi ilə razılaşmırdılar. Onlar ağaclara və daşlara ibadət etməyi üstün tuturdular, Allaha ibadət etmirdilər və Ona itaət etməkdən imtina edirdilər.\n\nLakin Allah onlarsız da keçinirdi, axı O (Pak və Müqəddəs), Öz qullarından asılı deyil və onların azğınlığı Ona ziyan vura bilməz. Zəngin və Həmdəlayiq adları – Onun gözəl adları sırasındadır. O (Pak və Müqəddəs), qətiyyən heç nəyə möhtac deyil və Onun nitqi, əməlləri və məziyyətləri yalnız təriflənməyə və həmdə layiqdir.",{"from":11,"to":11,"text":882},"Allah bildirir ki, allahsızlar haqqa müqavimət göstərərək, inadkarlıq edirlər, yalançı iddialar irəli sürürlər və elmdən, haqq Təlimatdan və Səmavi Kitabdan məhrum olmaları üzündən Qiyamət gününə iman gətirmirlər. Buna görə, Allah insanların ən yaxşısı olanı – Muhəmməd Peyğəmbərə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) əmr edir ki, öz Rəbbinin adından istifadə etməklə and içsin ki, dirilmə labüddür və həmçinin insanların yaramaz əməllərinə və haqqı danmalarına görə əvəz veriləcəyi də labüddür, çünki bu Allah üçün çətin deyil. Bu, insanlara olduqca çətin və mümkün olmayan bir şey kimi görünür, çünki onlar hətta hamısı bir yerə yığılışsalar belə, bir nəfər ölmüş adamı həyata qaytara bilməzlər. Lakin əgər Fövqəlqüdrətli Allah bir şeyi etmək istədikdə, O (Pak və Müqəddəs),: “Ol!” – deyən kimi, o da o saat olur.\n\nFövqəluca buyurur: “Sura üfürən kimi, yalnız Allahın istədiklərindən başqa, göylərdəkilər və yerdəkilər öləcək. Sonra ona bir daha üfürəndə, hamı qalxacaq və baxacaqlar” (Zumər, 39\u002F68).",{"from":55,"to":55,"text":884},"Allah dirilməni inkar edənləri yalançılıqda ifşa etdikdən sonra, bildirir ki, məhz Qiyamət gününün inkarı insanları allahsızlığa, Allahın möcüzələrini qəbul etməməyə sövq edir və O (Pak və Müqəddəs), qullarına həlak olmaqdan və bədbəxtliklərdən qorunmağın mümkün olduğunu göstərir. Bundan ötrü onlar Allaha, Onun Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) və Onun Kitabına iman gətirməlidirlər.\n\nFövqəluca Öz Kitabını Nur adlandırır, çünki yalnız nur zülmətə qarşı dura bilər, Allahın Quranda nazil etdiyi hökümlər, qanunlar və hekayətlər isə bir məşəl kimi, cahilliyin qatı qaranlığında insanların yolunu işıqlandırır.\n\nƏgər kimsə öz həyatında Allahın Kitabından başqa bir təlimə əsaslanarsa, o, ona faydadan çox zərər, xeyirdən çox şər gətirər. Bundan başqa, bu yalançı təlimlərin bəzilərində nə xeyir var, nə də fayda, çünki istənilən təlim insanların xeyri üçün o vaxt yararlı olur ki, o, Allahın elçilərinin (onlara salam olsun!) özləri ilə gətirdiyinə uyğun gəlmiş olsun.\n\nAllaha, Onun elçisinə və Onun Kitabına iman gətirən insandan tam qətiyyət, səmimi etiqad tələb edilir və bu – Rəbbin hökümlərini yerinə yetirməklə, Onun qadağan etdiyi hər şeydən çəkinməklə nəticələnir. Bunu yadda saxlayın və bilin ki, Allah sizin nə etdiyinizdən xəbərdardır və sizə bütün xeyirxah və yaramaz əməllərinizin əvəzini mütləq verəcəkdir.",{"from":62,"to":62,"text":886},"Allahın yaradılışın başlanğıcından bəri yaşamış şəxslərin hamısını bir yerdə cəm edəcəyi Böyük Toplanış gününü də unutmayın! Onlar Rəbbin hüzurunda qorxu və dəhşət içində toplaşacaqlar və O (Pak və Müqəddəs), onların etdikləri bütün işləri onlara xəbər verəcəkdir.\n\nHəmin gün məxluqların arasında əsil fərq üzə çıxacaqdır. Allah onların bir qismini Cənnətin uca məqamlarına yüksəldəcək və orada onlara içində cürbəcür gözəlliklərin və ləzzətlərin dolu olduğu hündür mənzillər[2] və uca imarətlər[3] bağışlayacaqdır. Digərləri isə Cəhənnəmin ən aşağı təbəqələrinə - narahatçılıq, qəm-qüssə və əzab-əziyyətli cəza məskəninə vasil ediləcəklər. Bütün bunlar – onların maddi dünya həyatında etdikləri və törətdikləri əməllərin bəhrəsi olacaqdır.\n\nBu, məxluqlar arasında əsil fərqin aşkar edildiyi qarşılıqlı aldanış günü olacaqdır. Allah möminlərə, günahkarların məhrum edildiyi, xeyirli qismət bəxş edəcəkdir və onda günahkarlar biləcəklər ki, onlar yoldan necə azmışmışlar və indi necə bir zərərə uğramışlar.\n\nSonra Allah nəyin uğur və səadətin zəmanəti, nəyin isə bədbəxtliyin və əzab-əziyyətin rəhni olduğunu bildirir. Allah Ona iman gətirən və Rəbbin nəyə iman gətirməyi əmr etdiyinə şübhə etməyərək, xeyirxahlıq edən, həm fərz, həm də könüllü ibadət ayinlərini yerinə yetirən, Allah qarşısında və insanlar qarşısında öz vəzifələrini icra edənin pis əməllərini bağışlayır. O, çaylar axan Cənnət bağlarına girəcəkdir. Onlarda insanların arzu etdikləri, baxışlarının valeh olduğu, ürəklərindən keçirdikləri və könüllərinin istədiyi hər şey vardır. Həqiqətən, bu, bütün istəklərin həddindədir.",{"from":69,"to":69,"text":888},"Haqqı qəbul etməyən kafirlər, nə Allahın şəriətinə, nə məntiqə, nə də haqqı təsdiq etmək üçün nazil edilən sübutlara və dəlillərə baxmayaraq, onu qəbul etməyənlər və ona inadkarlıqla müqavimət göstərənlər Cəhənnəm sakinləri olacaqlar və orada əbədi olaraq qalacaqlar. Özündə bütün müsibətləri və bəlaları, bütün iztirabları və əzab-əziyyəti birləşdirən belə sonluq necə də mənhusdur!",{"from":75,"to":75,"text":890},"İnsana nəsib olan müsibətlər Allahın izni ilə olur və bu, insanla, onun malı ilə, övladları ilə, sevdikləri ilə və s. ilə baş verə bilən bütün bəlalara aiddir. Bu bədbəxtliklər Allahın təyin etdiyi qədərə və taleyə tabedir. Allah onların barəsində onlar insanların başına gəlməzdən əvvəl bilirdi və Qələmə onları Mühafizəolunan Kitabında yazmağı əmr etmiş və baş verməsinə icazə vermişdi, çünki bunu Onun ilahi hikməti tələb edirdi.\n\nLakin məsələnin əsas mahiyyəti bu mürəkkəb şəraitdə insanın öz vəzifəsini yerinə yetirməsində və ya yetirməməsindədir. Əgər o, onu yerinə yetirirsə, onda o, həm bu dünyada, həm də Axirətdə bol mükafata və gözəl əvəzə layiq görüləcək. Bundan ötrü insan inanmalıdır ki, bu müsibət onun başına Allahın icazə ilə gəlmişdir və buna narazılıq göstərməməli və Rəbbin sərəncamına itaət etməlidir. Yalnız belə olduqda, O (Pak və Müqəddəs), onun qəlbini doğru yola yönəldər və belə insan, Allaha imandan və Onun köməyindən məhrum olanlardan fərqli olaraq, bundan rahatlıq tapar və heç bir müsibət onu təşvişə və həyəcana qərq etməz. Bundan başqa, Allah ona çətinliklər qarşısında dözümlü və layiqincə səbirli olmaqda kömək göstərər və bunların sayəsində insan tezliklə yer üzündə mükafat alar, Allah isə onun üçün Qiyamət gününə böyük Mükafat hazırlayar. Bu barədə Fövqəluca belə buyurur: «...Həqiqətən, səbirlilərə onların mükafatı tamamilə hesabsız veriləcəkdir” (Zumər, 39\u002F10).\n\nBütün bunlardan aydın olur ki, müsibətlər zamanı Allaha layiqincə inanmayanları, baş verənləri Allahın yazdığı qədəri və tale ilə izah etməyənləri, hər şeyi yalnız gördüyü səbəblərlə əsaslandırmağa cəhd göstərənləri Allah Öz yardımından məhrum edir və onların müqəddəratını özlərinə həvalə edir. Əgər bu baş verərsə, onda insan qorxu və vahimə ilə dolu nəfsinin hakimiyyəti altına düşəcək və bu zaman hiss etdiyi dəhşət bu dünyada onun cəzası olmaqla yanaşı, layiqincə səbirlilik göstərmədiyinə görə Axirət həyatında alacağı cəza haqqında bir xəbərdarlıq olacaqdır.\n\nFövqəlucanın «...Allaha iman gətirənin qəlbini O, doğru yola yönəldir...” sözlərini, müsibətin düçar olduğu möminin rəftarından bəhs edən bu ayənin mətninə uyğun olaraq, məhz belə şərh etmək lazımdır.\n\nOnun daha geniş baxımdan mənasına gəldikdə isə, bu – Allaha, mələklərə, Kəramətli Kitablara, elçilərə, Qiyamət gününə, xeyri və şəri ilə qədərə iman gətirən və sonra da imanının səmimiliyini işləri ilə təsdiq edən hər kəs hər sahədə: nitqində və əməllərində, biliyində və işlərində Allahın ona doğru yol göstərməsinə layiqdir.\n\nAllahın möminlərə əta edəcəyi ən böyük Mükafat da elə budur! Buna görə O (Pak və Müqəddəs), bildirir ki, həm dünya, həm də Axirət həyatında möminlərə yardım göstərir: “Allah möminləri dünya həyatında və Axirətdə qəti sözü ilə müdafiə edir...” (İbrahim, 14\u002F27). Onun köməyi – mənəvi dözüm, səbirlilik və sarsılmaz etiqaddır ki, hətta insanın nəfsi onu azdırmaq istəyəndə belə, bu məziyyətlər onu tərk etmir. Bax buna görə də kafirlərin və şübhə edənlərin ürəyinə nisbətən möminlərin ürəyi doğru yola daha çox bağlıdır və sarsıntılar zamanı daha dözümlüdür.",{"from":81,"to":81,"text":892},"Allahın və Muhəmməd Peyğəmbərin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) əmrlərini yerinə yetirin və onların qadağan etdiklərindən çəkinin, çünki Allaha itaət etmək və Peyğəmbərə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) tabe olmaq – xoşbəxtliyin və müvəffəqiyyət mənbəyinin əsasıdır.\n\nƏgər siz Allaha və Peyğəmbərə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) itaətdən üz çevirsəniz, bilin ki, Elçinin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) vəzifəsi onunla (s.ə.s.) göndərilən təlimi sizə yalnız çatdırmaq və izah etmək idi. Siz Haqqın barəsində məlumatlandırıldıqdan sonra öz biliksizliyinizə görə artıq bəraət qazana bilməyəcəksiniz. Peyğəmbər (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) sizi doğru yola gətirə bilməz və sizin taleyinizi o (s.ə.s.) həll etməyəcəkdir. Siz Allaha və Onun Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) tabe olub-olmamağınıza görə qeybin də, aşkarın da məlum olduğu Allahın qarşısında cavab verməli olacaqsınız.",{"from":87,"to":87,"text":894},"Yalnız Allah ibadətə və ilahlığa layiqdir, bütün digər “ilahlar” insanların özləri tərəfindən uydurulmuşlar. Bax buna görə də insanlar onların qismətinə düşən bütün işlərində Ona təvəkkül etməlidirlər. Allahdan başqa heç kim onların qarşısında qoyulan vəzifələrin həllini asanlaşdıra bilməz. Buna görə işdə asanlığa nail olmaq yalnız Ona təvəkkül etməklə və Onun köməyinə arxalanmaqla mümkündür.\n\nAllaha layiqincə təvəkkül etmək üçün, insan Onun ona mərhəmət göstərəcəyinə inanmalıdır və Onun köməyinin kifayət qədər olacağına şübhə etməməlidir. Allahın qulunun imanının gücündən asılı olaraq, onun təvəkkülü güclü və ya zəif ola bilər.",{"from":94,"to":101,"text":896},"Allah bu sözlərlə möminləri öz zövcələri və övladları tərəfindən fitnəyə salına biləcəkləri barədə xəbərdar edir, çünki onların bəziləri onlara o mənada düşməndirlər ki, hər kəs insana pislik arzu etsə, onun düşməni olar. Buna görə möminlər onlara pislik arzu edənlərdən ehtiyat etməlidirlər və yadda saxlamalıdırlar ki, zövcələrinə və övladlarına məhəbbət insan qəlbinin təbiətinə daxildir.\n\nFövqəluca qullarına izah edir ki, bu məhəbbət bəzən insanı zövcələrinin və övladlarının, hətta Allahın qanunlarına zidd olan, istəklərini yerinə yetirməyə sövq edir. Buna görə O (Pak və Müqəddəs), yalnız Onun əmrlərini icra etməyi və, ilk növbədə, Onun lütüfkarlığına nail olmağa can atmağı əmr etmiş və onlara buna görə böyük mükafat vəd etmişdir. Bu mükafat onların ən ülvi arzularının həyata keçməsini təmin edəcək və onların xəyallarında bəslədikləri ən böyük diləkləri gerçəkləşəcəkdir. Allah bu minvalla möminləri Axirəti bu dünyadan daha çox sevməyə dəvət edir.\n\nİnsanı Allaha itaətsizlik etməyə sövq edən zövcələr və övladlar qınanmağa və cəzalandırılmağa layiq olduqları üçün, Rəbb kişilərə əmr edir ki, onlarla[4] yumşaq davransınlar və onları bağışlasınlar. Əgər siz onları bağışlasanız, onlara mərhəmət göstərsəniz və rəhm etsəniz, onda sizin alicənablığınız sizə böyük fayda verər, axı Allah – Bağışlayandır, Rəhimlidir. Onun verəcəyi əvəz insanların etdikləri əməllərinə uyğun olacaqdır.\n\nKim bağışlamağı bacarırsa, Allah da onu bağışlayır. Kim rəhimlidirsə, Allah da ona rəhm edər. Kim Onun hökümlərini Onun istədiyi kimi icra edir və insanlara onların istədikləri kimi münasibət bəsləyirsə və onlara fayda verirsə, o, Onun məhəbbətinə, Onun qullarının məhəbbətinə layiq görülür və doğru yolda sabitqədəm olur.",{"from":108,"to":108,"text":898},"Fövqəluca buyurur ki, Ondan qorxsunlar, Allah qorxusunun mahiyyəti insanın Onun əmrlərini yerinə yetirməsindən və Onun qadağan etdiklərindən çəkinməsindən ibarətdir. Bu ayədə Rəbb qullarının təqvalılığını[5] onların imkanları və bacarıqları ilə bağlayır. Buradan aydın olur ki, əgər bir insan Allahın hökmünü yerinə yetirməyə qabil deyilsə, onda bu vəzifə ondan götürülür və əgər o, hökmün bir hissəsini icra edə bilərsə, digər hissəsini isə etməyi bacarmazsa, onda o, yalnız gücü çatanı yerinə yetirməlidir. Peyğəmbər (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) demişdir: “Əgər mən sizə bir şeyi yerinə yetirməyi əmr edirəmsə, gücünüz nə qədər çatırsa, yerinə yetirin”. Bu dini nəzəriyyə özündə saysız-hesabsız şəriət hökümlərini ehtiva edir.\n\nEy insanlar!\n\nAllahın moizələrini dinləyin və Ona itaət edin, Onun şəriətini öyrənin və yerinə yetirin. Bütün işlərinizdə Allaha və Onun Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) tabe olun və öz xatirinizə xərcləyin, yəni, fərz və könüllü sədəqələr verin və bu xeyirxahlıqlar həm bu, həm də gələcək aləmdə sizin özünüzə fayda verəcəkdir. Yadda saxlayın ki, yalnız Allahın əmrlərinə itaət etmək, Onun nəsihətlərinə diqqət yetirmək və nazil etdiyi qanun önündə müti olmaq sizə fayda gətirər və buna zidd olan hər şey sizin üçün şərə çevrilər.\n\nLakin bir qüsur var ki, o, bir çox insanlara sədəqə paylamaqda və ianə verməkdə maneçilik törədir və bu qüsurun adı – acgözlükdür. O, insanın qəlbinin fitrətindədir və buna görə o, var-dövlətə həris olur. Acgöz adam həmişə istəyir ki, varı həmişə çox olsun və o, varidatdan ayrılmağa hər şeydən çox nifrət edir.\n\nXəsislik etməyərək, əmlakını öz faydası üçün xeyirxah məqsədlərə sərf edənlər isə mütləq uğur qazanacaqlar, çünki onların ən müqəddəs arzuları çin olacaq və onlar dəhşətli cəzadan xilas ola biləcəklər.\n\nEhtimal edilir ki, bu ayədə təkcə sədəqə verməyə xəsislik etməyənlərdən deyil, həm də Allahın bütün digər hökümlərini yerinə yetirənlərdən bəhs edilir. Axı əgər insan xəsisdirsə, Allaha itaət etmir və öz əmlakından Allahın ona buyurduğunu ödərmirsə, onda o, mütləq həm bu dünyada, həm də Axirətdə zərərə düşəcək. Əgər o səxavətlidirsə, alicənabdırsa, Allahın şəriətinə itaət edirsə və Onun mərhəmətinə nail olmağa can atırsa, onda o, Rəbbin bir şeyi sevdiyini bildikdə, o saat onu yerinə yetirir. Belə davranan insan mütləq uğur qazanar və ən böyük nemət əldə edər.",{"from":115,"to":115,"text":900},"Fövqəluca Öz qullarını səmimiyyətlə sədəqə verməyə ruhlandırır və onu gözəl borc adlandırır. Söhbət vicdanlı yolla qazanılmış əmlakdan Allah xatirinə və Onun bəyəndiyi tərzdə verilən istənilən ianələrdən gedir. Belə xeyirxahlıqlara görə Allah mükafatı on dəfədən yeddi yüz dəfəyədək və daha artıq artırır. Bundan başqa səmimiyyətlə verilən ianələrə və sədəqələrə görə O (Pak və Müqəddəs), insanların günahlarını bağışlayır, çünki məhz xeyirxahlıqlar və qurbanlıqlar insanın qüsur və nöqsanlarını yuyur. Allah bu barədə belə deyir: “...Həqiqətən, xeyirli əməllər yaramazlığı uzaqlaşdırır...” (Hud, 11\u002F114).\n\nAllah – Şükrəəvəzverən və Həlimdir. O (Pak və Müqəddəs), günahkarları cəzalandırmağa tələsmir və onlara möhlət verir, lakin O (Pak və Müqəddəs), heç vaxt onları unutmur.\n\nFövqəluca buyurur: “Əgər Allah insanları, onların əldə etdiklərinə görə cəzalandırsaydı, onda O, onun[6] üstündə bir nəfər belə canlı saxlamazdı, amma O, onlara təyin olunmuş müddətədək möhlət verir...” (35\u002F45).\n\nXeyirxah işlər görənlərə isə, Fövqəluca Allah minnətdardır və onlardan hətta ən cüzi yaxşılıqları da qəbul edir və əvəzində böyük mükafat bağışlayır. Fövqəluca Onun xatirinə iztirablara və çətinliklərə dözüm göstərən, yüngül olmayan vəzifələrini layiqincə yerinə yetirən hər kəsə Öz təşəkkürünü bildirir və bu yolda bir şeydən məhrum olanlara, Allah Öz mərhəməti sayəsində daha yaxşısını əvəz verir.",{"from":121,"to":121,"text":902},"O (Pak və Müqəddəs), qeybdən və aşkardan xəbərdardır, insanların məlumatı olmadığı qoşunlar haqqında və həmçinin insanların yer üzündə gördükləri varlıqlar haqqında hər şeyi bilir. O (Pak və Müqəddəs), – fövqəlqüdrətlidir və heç kim Ona qalib gələ və ya Onun iradəsinə müqavimət göstərə bilməz. O (Pak və Müqəddəs), müdrikcəsinə xəlq edir, müdrikliklə hökmdarlıq edir və hər şeyi öz yerində yerləşdirir.\n\n[1] Kursiv mənimdir. F.S.\n\n[2] Qəsrlər, saraylar,\n\n[3] Müasir anlayışlarla deməli olsaq, əlahiddə inşa edilmiş “hündür kotteclər”, “ dəbdəbəli villalar” kimi ifadə etmək də olar. F.S.\n\n[4] Zövcələri və övladları ilə. F.S.\n\n[5] Təqva – Allah qorxusu. F.S.\n\n[6] Yer kürəsi nəzərdə tutulur. F.S."]