[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"suras-meta":3,"sura-69-alikhan":694,"$frFfrLk4YA2m3u-crUDyn7DGvIzBfJy3LaK0FBaTdvp0":968},[4,12,20,27,34,41,48,54,61,68,74,80,86,93,100,107,114,120,127,134,140,147,154,161,168,175,182,189,196,203,210,217,223,230,236,242,248,255,260,266,273,279,286,292,299,304,310,316,322,328,333,339,344,350,356,361,368,374,380,385,390,396,401,407,412,418,424,430,436,441,447,452,458,463,469,474,480,485,490,496,502,508,514,519,525,530,536,542,547,552,558,564,570,575,581,587,592,598,603,608,614,620,626,632,638,644,650,656,662,667,672,677,682,688],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},1,"سُورَةُ ٱلْفَاتِحَةِ","Əl-Fatihə","Аль-Фатиха","Al-Fatihah","meccan",7,{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},2,"سُورَةُ البَقَرَةِ","Əl-Bəqərə","Аль-Бакара","Al-Baqarah","medinan",286,{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},3,"سُورَةُ آلِ عِمۡرَانَ","Ali-İmran","Али Имран","Ali-Imran",200,{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},4,"سُورَةُ النِّسَاءِ","Ən-Nisa","Ан-Ниса","An-Nisa",176,{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},5,"سُورَةُ المَائـِدَةِ","Əl-Maidə","Аль-Маида","Al-Maidah",120,{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},6,"سُورَةُ الأَنۡعَامِ","Əl-Ənam","Аль-Анам","Al-Anam",165,{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},"سُورَةُ الأَعۡرَافِ","Əl-Əraf","Аль-Араф","Al-Araf",206,{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},8,"سُورَةُ الأَنفَالِ","Əl-Ənfal","Аль-Анфаль","Al-Anfal",75,{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},9,"سُورَةُ التَّوۡبَةِ","Ət-Tövbə","Ат-Тауба","At-Tawbah",129,{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},10,"سُورَةُ يُونُسَ","Yunus","Юнус",109,{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},11,"سُورَةُ هُودٍ","Hud","Худ",123,{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},12,"سُورَةُ يُوسُفَ","Yusuf","Юсуф",111,{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},13,"سُورَةُ الرَّعۡدِ","Ər-Rəd","Ар-Раад","Ar-Rad",43,{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},14,"سُورَةُ إِبۡرَاهِيمَ","İbrahim","Ибрахим","Ibrahim",52,{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},15,"سُورَةُ الحِجۡرِ","Əl-Hicr","Аль-Хиджр","Al-Hijr",99,{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},16,"سُورَةُ النَّحۡلِ","Ən-Nəhl","Ан-Нахль","An-Nahl",128,{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},17,"سُورَةُ الإِسۡرَاءِ","Əl-İsra","Аль-Исра","Al-Isra",{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},18,"سُورَةُ الكَهۡفِ","Əl-Kəhf","Аль-Кахф","Al-Kahf",110,{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},19,"سُورَةُ مَرۡيَمَ","Məryəm","Марьям","Maryam",98,{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},20,"سُورَةُ طه","Ta-Ha","Та Ха",135,{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},21,"سُورَةُ الأَنبِيَاءِ","Əl-Ənbiya","Аль-Анбийа","Al-Anbiya",112,{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},22,"سُورَةُ الحَجِّ","Əl-Həcc","Аль-Хадж","Al-Hajj",78,{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},23,"سُورَةُ المُؤۡمِنُونَ","Əl-Muminun","Аль-Муминун","Al-Muminun",118,{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},24,"سُورَةُ النُّورِ","Ən-Nur","Ан-Нур","An-Nur",64,{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},25,"سُورَةُ الفُرۡقَانِ","Əl-Furqan","Аль-Фуркан","Al-Furqan",77,{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},26,"سُورَةُ الشُّعَرَاءِ","Əş-Şuəra","Аш-Шуара","Ash-Shuara",227,{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},27,"سُورَةُ النَّمۡلِ","Ən-Nəml","Ан-Намль","An-Naml",93,{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},28,"سُورَةُ القَصَصِ","Əl-Qəsəs","Аль-Касас","Al-Qasas",88,{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},29,"سُورَةُ العَنكَبُوتِ","Əl-Ənkəbut","Аль-Анкабут","Al-Ankabut",69,{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},30,"سُورَةُ الرُّومِ","Ər-Rum","Ар-Рум","Ar-Rum",60,{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},31,"سُورَةُ لُقۡمَانَ","Loğman","Лукман","Luqman",34,{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},32,"سُورَةُ السَّجۡدَةِ","Əs-Səcdə","Ас-Саджда","As-Sajdah",{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},33,"سُورَةُ الأَحۡزَابِ","Əl-Əhzab","Аль-Ахзаб","Al-Ahzab",73,{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},"سُورَةُ سَبَإٍ","Səba","Саба","Saba",54,{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},35,"سُورَةُ فَاطِرٍ","Fatir","Фатир",45,{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},36,"سُورَةُ يسٓ","Ya-Sin","Йа Син",83,{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},37,"سُورَةُ الصَّافَّاتِ","Əs-Saffat","Ас-Саффат","As-Saffat",182,{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},38,"سُورَةُ صٓ","Sad","Сад",{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},39,"سُورَةُ الزُّمَرِ","Əz-Zumər","Аз-Зумар","Az-Zumar",{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},40,"سُورَةُ غَافِرٍ","Ğafir","Гафир","Ghafir",85,{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},41,"سُورَةُ فُصِّلَتۡ","Fussilət","Фуссилат","Fussilat",{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},42,"سُورَةُ الشُّورَىٰ","Əş-Şura","Аш-Шура","Ash-Shura",53,{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},"سُورَةُ الزُّخۡرُفِ","Əz-Zuxruf","Аз-Зухруф","Az-Zukhruf",89,{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},44,"سُورَةُ الدُّخَانِ","Əd-Duxan","Ад-Духан","Ad-Dukhan",59,{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},"سُورَةُ الجَاثِيَةِ","Əl-Casiyə","Аль-Джасийа","Al-Jathiyah",{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},46,"سُورَةُ الأَحۡقَافِ","Əl-Əhqaf","Аль-Ахкаф","Al-Ahqaf",{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},47,"سُورَةُ مُحَمَّدٍ","Muhəmməd","Мухаммад","Muhammad",{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},48,"سُورَةُ الفَتۡحِ","Əl-Fəth","Аль-Фатх","Al-Fath",{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},49,"سُورَةُ الحُجُرَاتِ","Əl-Hucurat","Аль-Худжурат","Al-Hujurat",{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},50,"سُورَةُ قٓ","Qaf","Каф",{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},51,"سُورَةُ الذَّارِيَاتِ","Əz-Zariyat","Аз-Зарийат","Adh-Dhariyat",{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},"سُورَةُ الطُّورِ","Ət-Tur","Ат-Тур","At-Tur",{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},"سُورَةُ النَّجۡمِ","Ən-Nəcm","Ан-Наджм","An-Najm",62,{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},"سُورَةُ القَمَرِ","Əl-Qəmər","Аль-Камар","Al-Qamar",55,{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},"سُورَةُ الرَّحۡمَٰن","Ər-Rəhman","Ар-Рахман","Ar-Rahman",{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},56,"سُورَةُ الوَاقِعَةِ","Əl-Vaqiə","Аль-Вакиа","Al-Waqiah",96,{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},57,"سُورَةُ الحَدِيدِ","Əl-Hədid","Аль-Хадид","Al-Hadid",{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},58,"سُورَةُ المُجَادلَةِ","Əl-Mucadilə","Аль-Муджадила","Al-Mujadilah",{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},"سُورَةُ الحَشۡرِ","Əl-Həşr","Аль-Хашр","Al-Hashr",{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},"سُورَةُ المُمۡتَحنَةِ","Əl-Mumtəhinə","Аль-Мумтахана","Al-Mumtahanah",{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},61,"سُورَةُ الصَّفِّ","Əs-Saff","Ас-Сафф","As-Saff",{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},"سُورَةُ الجُمُعَةِ","Əl-Cumuə","Аль-Джумуа","Al-Jumuah",{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},63,"سُورَةُ المُنَافِقُونَ","Əl-Munafiqun","Аль-Мунафикун","Al-Munafiqun",{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},"سُورَةُ التَّغَابُنِ","Ət-Təğabun","Ат-Тагабун","At-Taghabun",{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},65,"سُورَةُ الطَّلَاقِ","Ət-Talaq","Ат-Талак","At-Talaq",{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},66,"سُورَةُ التَّحۡرِيمِ","Ət-Təhrim","Ат-Тахрим","At-Tahrim",{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},67,"سُورَةُ المُلۡكِ","Əl-Mulk","Аль-Мульк","Al-Mulk",{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},68,"سُورَةُ القَلَمِ","Əl-Qələm","Аль-Калам","Al-Qalam",{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},"سُورَةُ الحَاقَّةِ","Əl-Haqqə","Аль-Хакка","Al-Haqqah",{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},70,"سُورَةُ المَعَارِجِ","Əl-Məaric","Аль-Мааридж","Al-Maarij",{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},71,"سُورَةُ نُوحٍ","Nuh","Нух",{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},72,"سُورَةُ الجِنِّ","Əl-Cinn","Аль-Джинн","Al-Jinn",{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},"سُورَةُ المُزَّمِّلِ","Əl-Muzzəmmil","Аль-Муззаммиль","Al-Muzzammil",{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},74,"سُورَةُ المُدَّثِّرِ","Əl-Muddəssir","Аль-Муддассир","Al-Muddaththir",{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ القِيَامَةِ","Əl-Qiyamə","Аль-Кийама","Al-Qiyamah",{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},76,"سُورَةُ الإِنسَانِ","Əl-İnsan","Аль-Инсан","Al-Insan",{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},"سُورَةُ المُرۡسَلَاتِ","Əl-Mursəlat","Аль-Мурсалат","Al-Mursalat",{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ النَّبَإِ","Ən-Nəbə","Ан-Наба","An-Naba",{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},79,"سُورَةُ النَّازِعَاتِ","Ən-Naziat","Ан-Назиат","An-Naziat",{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},80,"سُورَةُ عَبَسَ","Əbəsə","Абаса","Abasa",{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},81,"سُورَةُ التَّكۡوِيرِ","Ət-Təkvir","Ат-Таквир","At-Takwir",{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},82,"سُورَةُ الانفِطَارِ","Əl-İnfitar","Аль-Инфитар","Al-Infitar",{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},"سُورَةُ المُطَفِّفِينَ","Əl-Mutaffifin","Аль-Мутаффифин","Al-Mutaffifin",{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},84,"سُورَةُ الانشِقَاقِ","Əl-İnşiqaq","Аль-Иншикак","Al-Inshiqaq",{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},"سُورَةُ البُرُوجِ","Əl-Buruc","Аль-Бурудж","Al-Buruj",{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},86,"سُورَةُ الطَّارِقِ","Ət-Tariq","Ат-Тарик","At-Tariq",{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},87,"سُورَةُ الأَعۡلَىٰ","Əl-Əla","Аль-Аля","Al-Ala",{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},"سُورَةُ الغَاشِيَةِ","Əl-Ğaşiyə","Аль-Гашийа","Al-Ghashiyah",{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},"سُورَةُ الفَجۡرِ","Əl-Fəcr","Аль-Фаджр","Al-Fajr",{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},90,"سُورَةُ البَلَدِ","Əl-Bələd","Аль-Балад","Al-Balad",{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},91,"سُورَةُ الشَّمۡسِ","Əş-Şəms","Аш-Шамс","Ash-Shams",{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},92,"سُورَةُ اللَّيۡلِ","Əl-Leyl","Аль-Лайл","Al-Layl",{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},"سُورَةُ الضُّحَىٰ","Əd-Duha","Ад-Духа","Ad-Duha",{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},94,"سُورَةُ الشَّرۡحِ","Əş-Şərh","Аш-Шарх","Ash-Sharh",{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},95,"سُورَةُ التِّينِ","Ət-Tin","Ат-Тин","At-Tin",{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},"سُورَةُ العَلَقِ","Əl-Ələq","Аль-Алак","Al-Alaq",{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},97,"سُورَةُ القَدۡرِ","Əl-Qədr","Аль-Кадр","Al-Qadr",{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ البَيِّنَةِ","Əl-Beyyinə","Аль-Баййина","Al-Bayyinah",{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ الزَّلۡزَلَةِ","Əz-Zəlzələ","Аз-Залзала","Az-Zalzalah",{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},100,"سُورَةُ العَادِيَاتِ","Əl-Adiyat","Аль-Адийат","Al-Adiyat",{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},101,"سُورَةُ القَارِعَةِ","Əl-Qariə","Аль-Кариа","Al-Qariah",{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},102,"سُورَةُ التَّكَاثُرِ","Ət-Təkasur","Ат-Такасур","At-Takathur",{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},103,"سُورَةُ العَصۡرِ","Əl-Əsr","Аль-Аср","Al-Asr",{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},104,"سُورَةُ الهُمَزَةِ","Əl-Huməzə","Аль-Хумаза","Al-Humazah",{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},105,"سُورَةُ الفِيلِ","Əl-Fil","Аль-Филь","Al-Fil",{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},106,"سُورَةُ قُرَيۡشٍ","Qureyş","Курайш","Quraysh",{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},107,"سُورَةُ المَاعُونِ","Əl-Maun","Аль-Маун","Al-Maun",{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},108,"سُورَةُ الكَوۡثَرِ","Əl-Kövsər","Аль-Каусар","Al-Kawthar",{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},"سُورَةُ الكَافِرُونَ","Əl-Kafirun","Аль-Кафирун","Al-Kafirun",{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},"سُورَةُ النَّصۡرِ","Ən-Nəsr","Ан-Наср","An-Nasr",{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},"سُورَةُ المَسَدِ","Əl-Məsəd","Аль-Масад","Al-Masad",{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},"سُورَةُ الإِخۡلَاصِ","Əl-İxlas","Аль-Ихлас","Al-Ikhlas",{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},113,"سُورَةُ الفَلَقِ","Əl-Fələq","Аль-Фаляк","Al-Falaq",{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},114,"سُورَةُ النَّاسِ","Ən-Nas","Ан-Нас","An-Nas",{"sura":695,"meta":853},{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99,"ayahs":696},[697,700,703,706,709,712,715,718,721,724,727,730,733,736,739,742,745,748,751,754,757,760,763,766,769,772,775,778,781,784,787,790,793,796,799,802,805,808,811,814,817,820,823,826,829,832,835,838,841,844,847,850],{"number":5,"arabic":698,"translation":699},"بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ ٱلْحَآقَّةُ","Haqq olan Qiyamət!",{"number":13,"arabic":701,"translation":702},"مَا ٱلْحَآقَّةُ","Nədir haqq olan Qiyamət?",{"number":21,"arabic":704,"translation":705},"وَمَآ أَدْرَىٰكَ مَا ٱلْحَآقَّةُ","Sən nə biləsən ki, nədir haqq olan Qiyamət?",{"number":28,"arabic":707,"translation":708},"كَذَّبَتْ ثَمُودُ وَعَادٌۢ بِٱلْقَارِعَةِ","Səmud və Ad tayfaları qəlbləri qorxuya salan Qiyaməti yalan saydılar.",{"number":35,"arabic":710,"translation":711},"فَأَمَّا ثَمُودُ فَأُهْلِكُوا۟ بِٱلطَّاغِيَةِ","Səmud tayfası qorxunc bir səslə məhv edildi.",{"number":42,"arabic":713,"translation":714},"وَأَمَّا عَادٌۭ فَأُهْلِكُوا۟ بِرِيحٍۢ صَرْصَرٍ عَاتِيَةٍۢ","Ad tayfası isə hədsiz soyuq və şiddətli küləklə yox edildi.",{"number":11,"arabic":716,"translation":717},"سَخَّرَهَا عَلَيْهِمْ سَبْعَ لَيَالٍۢ وَثَمَٰنِيَةَ أَيَّامٍ حُسُومًۭا فَتَرَى ٱلْقَوْمَ فِيهَا صَرْعَىٰ كَأَنَّهُمْ أَعْجَازُ نَخْلٍ خَاوِيَةٍۢ","Allah onu yeddi gecə, səkkiz gün fasilə vermədən onların üstündə əsdirdi. Sən orada olsaydın, o tayfanı xurma ağacının yıxılmış çürük gövdələri kimi yerə sərilmiş görərdin.",{"number":55,"arabic":719,"translation":720},"فَهَلْ تَرَىٰ لَهُم مِّنۢ بَاقِيَةٍۢ","Sən onlardan qalan bir kimsəyə heç rast gəlmisənmi?",{"number":62,"arabic":722,"translation":723},"وَجَآءَ فِرْعَوْنُ وَمَن قَبْلَهُۥ وَٱلْمُؤْتَفِكَٰتُ بِٱلْخَاطِئَةِ","Firon da, ondan əvvəlkilər də, alt-üst olmuş kəndlər (Lut qövmü) də günah işlətmişdilər.",{"number":69,"arabic":725,"translation":726},"فَعَصَوْا۟ رَسُولَ رَبِّهِمْ فَأَخَذَهُمْ أَخْذَةًۭ رَّابِيَةً","Onlar öz Rəbbinin elçisinə asi oldular, O da onları şiddəti artan bir əzabla yaxaladı.",{"number":75,"arabic":728,"translation":729},"إِنَّا لَمَّا طَغَا ٱلْمَآءُ حَمَلْنَٰكُمْ فِى ٱلْجَارِيَةِ","Su aşıb-daşdıqda Biz sizi üzən gəmidə daşıdıq.",{"number":81,"arabic":731,"translation":732},"لِنَجْعَلَهَا لَكُمْ تَذْكِرَةًۭ وَتَعِيَهَآ أُذُنٌۭ وَٰعِيَةٌۭ","Sizə bir xatırlatma olsun və yadda saxlayan qulaqlar onu yadda saxlasın deyə belə etdik.",{"number":87,"arabic":734,"translation":735},"فَإِذَا نُفِخَ فِى ٱلصُّورِ نَفْخَةٌۭ وَٰحِدَةٌۭ","Sur bircə dəfə üfürüləcəyi,",{"number":94,"arabic":737,"translation":738},"وَحُمِلَتِ ٱلْأَرْضُ وَٱلْجِبَالُ فَدُكَّتَا دَكَّةًۭ وَٰحِدَةًۭ","yer və dağlar qaldırılıb bircə dəfə bir-birinə çırpılacağı zaman –",{"number":101,"arabic":740,"translation":741},"فَيَوْمَئِذٍۢ وَقَعَتِ ٱلْوَاقِعَةُ","həmin gün Vaqiə qopacaq.",{"number":108,"arabic":743,"translation":744},"وَٱنشَقَّتِ ٱلسَّمَآءُ فَهِىَ يَوْمَئِذٍۢ وَاهِيَةٌۭ","Göy yarılacaq və həmin gün o, süst olacaqdır.",{"number":115,"arabic":746,"translation":747},"وَٱلْمَلَكُ عَلَىٰٓ أَرْجَآئِهَا ۚ وَيَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّكَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذٍۢ ثَمَٰنِيَةٌۭ","Mələklər isə onun ətrafında olacaqlar. O gün sənin Rəbbinin Ərşini səkkiz mələk daşıyacaqdır.",{"number":121,"arabic":749,"translation":750},"يَوْمَئِذٍۢ تُعْرَضُونَ لَا تَخْفَىٰ مِنكُمْ خَافِيَةٌۭ","O gün siz məhşərə gətiriləcəksiniz və heç bir sirriniz gizlədilməyəcəkdir.",{"number":128,"arabic":752,"translation":753},"فَأَمَّا مَنْ أُوتِىَ كِتَٰبَهُۥ بِيَمِينِهِۦ فَيَقُولُ هَآؤُمُ ٱقْرَءُوا۟ كِتَٰبِيَهْ","Kitabı sağ əlinə verilən deyəcəkdir: “Budur, oxuyun kitabımı!",{"number":135,"arabic":755,"translation":756},"إِنِّى ظَنَنتُ أَنِّى مُلَٰقٍ حِسَابِيَهْ","Mən bilirdim ki, etdiklərimin hesabına qovuşacağam”.",{"number":141,"arabic":758,"translation":759},"فَهُوَ فِى عِيشَةٍۢ رَّاضِيَةٍۢ","O, xoşbəxt həyat sürəcəkdir –",{"number":148,"arabic":761,"translation":762},"فِى جَنَّةٍ عَالِيَةٍۢ","uca bir Cənnətdə –",{"number":155,"arabic":764,"translation":765},"قُطُوفُهَا دَانِيَةٌۭ","elə bir Cənnətdə ki, onun meyvələri lap yaxınlıqda olacaqdır.",{"number":162,"arabic":767,"translation":768},"كُلُوا۟ وَٱشْرَبُوا۟ هَنِيٓـًٔۢا بِمَآ أَسْلَفْتُمْ فِى ٱلْأَيَّامِ ٱلْخَالِيَةِ","Onlara: “Keçmiş günlərdə etdiyiniz əməllərə görə nuşcanlıqla yeyin-için!”– deyiləcəkdir",{"number":169,"arabic":770,"translation":771},"وَأَمَّا مَنْ أُوتِىَ كِتَٰبَهُۥ بِشِمَالِهِۦ فَيَقُولُ يَٰلَيْتَنِى لَمْ أُوتَ كِتَٰبِيَهْ","Kitabı sol əlinə verilən kimsə isə deyəcəkdir: “Kaş kitabım mənə verilməyəydi!",{"number":176,"arabic":773,"translation":774},"وَلَمْ أَدْرِ مَا حِسَابِيَهْ","Hesabımdan da xəbərim olmayaydı!",{"number":183,"arabic":776,"translation":777},"يَٰلَيْتَهَا كَانَتِ ٱلْقَاضِيَةَ","Kaş ilk ölümüm həmişəlik olaydı!",{"number":190,"arabic":779,"translation":780},"مَآ أَغْنَىٰ عَنِّى مَالِيَهْ ۜ","Var-dövlətim məni əzabdan qurtarmadı.",{"number":197,"arabic":782,"translation":783},"هَلَكَ عَنِّى سُلْطَٰنِيَهْ","Hökmranlığım da məhv olub getdi”.",{"number":204,"arabic":785,"translation":786},"خُذُوهُ فَغُلُّوهُ","Mələklərə deyiləcək: “Onu yaxalayıb zəncirləyin!",{"number":211,"arabic":788,"translation":789},"ثُمَّ ٱلْجَحِيمَ صَلُّوهُ","Sonra da Cəhənnəmə atın!",{"number":218,"arabic":791,"translation":792},"ثُمَّ فِى سِلْسِلَةٍۢ ذَرْعُهَا سَبْعُونَ ذِرَاعًۭا فَٱسْلُكُوهُ","Onu uzunluğu yetmiş dirsək olan zəncirə vurun!",{"number":224,"arabic":794,"translation":795},"إِنَّهُۥ كَانَ لَا يُؤْمِنُ بِٱللَّهِ ٱلْعَظِيمِ","Çünki o, Böyük Allaha iman gətirmirdi,",{"number":216,"arabic":797,"translation":798},"وَلَا يَحُضُّ عَلَىٰ طَعَامِ ٱلْمِسْكِينِ","və heç kəsi kasıbı yedirtməyə rəğbətləndirmirdi.",{"number":237,"arabic":800,"translation":801},"فَلَيْسَ لَهُ ٱلْيَوْمَ هَٰهُنَا حَمِيمٌۭ","Bu gün burada onun üçün bir dost tapılmaz.",{"number":243,"arabic":803,"translation":804},"وَلَا طَعَامٌ إِلَّا مِنْ غِسْلِينٍۢ","Qanlı irindən başqa yeməyi də yoxdur.",{"number":249,"arabic":806,"translation":807},"لَّا يَأْكُلُهُۥٓ إِلَّا ٱلْخَٰطِـُٔونَ","Onu ancaq günahkarlar yeyər”.",{"number":256,"arabic":809,"translation":810},"فَلَآ أُقْسِمُ بِمَا تُبْصِرُونَ","And içirəm həm gördüklərinizə",{"number":261,"arabic":812,"translation":813},"وَمَا لَا تُبْصِرُونَ","və həm də görmədiklərinizə!",{"number":267,"arabic":815,"translation":816},"إِنَّهُۥ لَقَوْلُ رَسُولٍۢ كَرِيمٍۢ","Bu, möhtərəm bir Elçinin sözüdür.",{"number":274,"arabic":818,"translation":819},"وَمَا هُوَ بِقَوْلِ شَاعِرٍۢ ۚ قَلِيلًۭا مَّا تُؤْمِنُونَ","O, şair sözü deyildir! Necə də az inanırsınız!",{"number":280,"arabic":821,"translation":822},"وَلَا بِقَوْلِ كَاهِنٍۢ ۚ قَلِيلًۭا مَّا تَذَكَّرُونَ","O, kahin sözü də deyildir! Necə də az düşünürsünüz!",{"number":92,"arabic":824,"translation":825},"تَنزِيلٌۭ مِّن رَّبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ","O, aləmlərin Rəbbi tərəfindən vəhy edilmişdir!",{"number":293,"arabic":827,"translation":828},"وَلَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنَا بَعْضَ ٱلْأَقَاوِيلِ","Əgər Muhəmməd bəzi sözləri özündən uydurub Bizə aid etsəydi,",{"number":241,"arabic":830,"translation":831},"لَأَخَذْنَا مِنْهُ بِٱلْيَمِينِ","Biz onu sağ əlindən yaxalayar,",{"number":305,"arabic":833,"translation":834},"ثُمَّ لَقَطَعْنَا مِنْهُ ٱلْوَتِينَ","sonra da şah damarını kəsərdik.",{"number":311,"arabic":836,"translation":837},"فَمَا مِنكُم مِّنْ أَحَدٍ عَنْهُ حَٰجِزِينَ","İçərinizdən heç kəs buna mane ola bilməzdi.",{"number":317,"arabic":839,"translation":840},"وَإِنَّهُۥ لَتَذْكِرَةٌۭ لِّلْمُتَّقِينَ","Həqiqətən, bu Quran müttəqilər üçün bir nəsihətdir.",{"number":323,"arabic":842,"translation":843},"وَإِنَّا لَنَعْلَمُ أَنَّ مِنكُم مُّكَذِّبِينَ","Aranızdan Quranı yalan sayanlar olduğunu da bilirik!",{"number":329,"arabic":845,"translation":846},"وَإِنَّهُۥ لَحَسْرَةٌ عَلَى ٱلْكَٰفِرِينَ","Həqiqətən, bu, kafirlər üçün bir peşmançılıqdır.",{"number":334,"arabic":848,"translation":849},"وَإِنَّهُۥ لَحَقُّ ٱلْيَقِينِ","Sözsüz ki, bu Quran əsl həqiqətdir.",{"number":99,"arabic":851,"translation":852},"فَسَبِّحْ بِٱسْمِ رَبِّكَ ٱلْعَظِيمِ","Elə isə Böyük Rəbbinin adına təriflər de!",[854,855,856,857,858,859,860,861,862,863,864,865,866,867,868,869,870,871,872,873,874,875,876,877,878,879,880,881,882,883,884,885,886,887,888,889,890,891,892,893,894,895,896,897,898,899,900,901,902,903,904,905,906,907,908,909,910,911,912,913,914,915,916,917,918,919,920,921,922,923,924,925,926,927,928,929,930,931,932,933,934,935,936,937,938,939,940,941,942,943,944,945,946,947,948,949,950,951,952,953,954,955,956,957,958,959,960,961,962,963,964,965,966,967],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},{"edition":969,"sura":202,"blocks":970},"saadi-az",[971,973,975,977,979,981,983,985,987,989,991,993,995,997,999,1001,1003,1005,1007,1009,1011,1013,1015,1017,1019,1021,1023,1025,1027,1029],{"from":5,"to":21,"text":972},"Bu (اَلْحَاقَّةُ)[2] – mütləq bütün məxluqlar üçün baş verəcək Qiyamət gününün adlarından biridir. Həmin gün əşyaların əsil mahiyyəti aşkar olacaq və insan ürəklərinin sirri aydınlaşacaqdır. Fövqəluca dəfələrlə Labüdolan günün gələcəyini insanlara xatırlatmış və bununla onun əhəmiyyətini vurğulamışdır. Həqiqətən də, həmin gün böyük hadisələr və müdhiş dəhşətlər Günü olacaqdır!\n\nSonra Rəbb bu dünyada olmuş və Qiyamət günü baş verəcəklərə bənzəyən hadisələri təsvir edir. O (Pak və Müqəddəs), itaətsizlik edən xalqları sarsıtmış amansız cəza haqqında xatırladaraq belə buyurur:",{"from":28,"to":28,"text":974},"Səmudlular – məşhur qəbilə idi və Hicr şəhərində məskunlaşırdılar. Allah onlara elçisi Salehi (ə) göndərir. O (ə) onları müşriklikdən əl çəkməyə və tək Allaha ibadət etməyə çağırırdı. Lakin səmudlular onun (ə) dəvətini rədd etdilər və onu (ə) yalançı saydılar. Onlar bütün canlıları dəhşətə salan ölçüyəgəlməz bədbəxtliyə bənzər olan Böyük bəla gününə iman gətirmədilər.\n\nAdlar isə Hadramautun[3] sakinləri idilər. Onlara da Allah elçisi Hudu (ə) göndərmişdi. O (ə) da onların arasında tək Allaha ibadəti təbliğ edirdi, lakin onlar da ona (ə) iman gətirmədilər, dirilmə haqqında onlara gətirdiyi xəbəri rədd etdilər. Allah bu xalqları elə bu dünyada cəzalandırdı və buyurdu:",{"from":35,"to":35,"text":976},"Bu çox dəhşətli bir fəryad idi ki, ürəklər ondan parçalanırdı. Kafirlərin hamısı ölüb yerə sərildilər. Onların şəhərində evlərdən və meyitlərdən başqa heç nə qalmadı.",{"from":42,"to":42,"text":978},"Allah onların üstünə şiddətli gurultu salan və öz gücü ilə ildırım şaqqıltısından da üstün olan külək göndərdi. Bu külək kafirlərin üzərində şiddətlə vıyıldayırdı və həddi-hüdudu yox idi.",{"from":11,"to":11,"text":980},"O, onlara fəlakət, bədbəxtlik və dəhşət gətirdi və nəticədə yerə sərilmiş insanlar çürümüş ağacların qol-budaqları kimi yerə düşüb qalmış, çürük gövdələr kimi bir-birinin üstünə yıxılmışdılar.",{"from":55,"to":55,"text":982},"Bu elə bir sualdır ki, cavab verilməsini tələb etmir. Şübhəsiz ki, onlardan heç bir əsər-əlamət qalmamışdır!",{"from":62,"to":62,"text":984},"Lakin Allaha itaətsizlik edən və yer üzündə özbaşınalıq törədən təkcə bu xalqlar deyildi. Misir hökmdarı – Firon (L) da bu yolu seçmişdi. Allah onun (L) yanına qulu və elçisi İmran oğlu Musanı (ə) göndərmişdi. Rəbb ona (L) aydın möcüzələr göstərmiş və bunun sayəsində də haqq ona (L) aydın olmuşdu. Lakin öz şərəfsizliyi və təkəbbürlüyü üzündən o (L), bu möcüzələri rədd etmiş və kafir olmuşdu. Başqa xalqlar da var idi ki, haqqı qəbul etməkdən boyun qaçırmışdılar və onların arasında alt-üst edilmiş şəhərlərin əhalisi, yəni Lut peyğəmbərin (ə) xalqı da var idi. Bütün bu xalqlar kafirliyə və allahsızlığa batmışdılar, zalımlıq və inadkarlıq edir, günah və pozğunluq törədirdilər.",{"from":69,"to":69,"text":986},"Hər bir xalq Allahın onlara göndərdiyi elçini (ə) inkar edirdi. Buna görə Allah onları məhv etmək üçün üstlərinə kifayət qədər cəza nazil etmişdi.",{"from":75,"to":75,"text":988},"Həmin xalqlardan biri də Nuh peyğəmbərin (ə) xalqı idi. Allah onun (ə) kafir qəbilədaşlarını suda batırmaq qərarına gəldikdə, suyu yer üzündə qalxmağa və hətta hündürlükləri belə basmağa məcbur etdi. Lakin bununla yanaşı Allah bəşəriyyətə mərhəmət göstərərək, onu gəmi ilə xilas etdi və ona yalnız seçilmişləri yerləşdirdi və onların bel sütununda gələcək nəsillərin zərrələrini saxladı.\n\nEy insanlar! Bütün günahkarların həlak edildiyi vaxt sizi xilas edən Allaha həmd edin! Tövhidin haqq olmasına dəlalət edən Allahın ən böyük möcüzələrindən ibrət götürün! Bu möcüzələrdən birini xatırladaraq, sonra Fövqəluca Allah belə buyurur:",{"from":81,"to":81,"text":990},"Gəmilərə baxdıqda, siz o ilk gəmini və onun tarixçəsini xatırlamalı və Allahın, elçisinin (ə) ardınca gedən möminləri necə xilas etməsini və yer üzündə qalan bütün digər insanların hamısını necə məhv etməsini yada salmalısınız. Həqiqətən, istənilən əşya, ilk dəfə bu qəbildən yaradılan şeyi bizə xatırladır.\n\nEy ağıl sahibləri! Siz bu nəsihəti anlamalısınız və onun mahiyyətini dərk etməlisiniz. Haqdan üz döndərən və öz taleyinə laqeyd yanaşan, axmaq olan, ağıldan və uzağı görmək qabiliyyətindən məhrum olan kəs bunu edə bilməz. Onlar Allahın ayələrindən özləri üçün heç bir fayda əldə edə bilmirlər, çünki Allahın nazil etdiyinin mahiyyətini başa düşmürlər və Onun Kitablarına iman gətirmirlər.\n\nFövqəluca əvvəlki ayələrdə Allahın elçilərini (onlara salam olsun!) yalançı adlandıran kafirlərin layiq görüldüyü dünyəvi cəza haqqında xəbər vermişdi. O (Pak və Müqəddəs), həmçinin bildirmişdir ki, Öz elçilərini və onların sadiq ardıcıllarını necə xilas etmişdir. Bütün bunlar hər bir insanın öz əməllərinə görə tam alacağı Axirət həyatındakı böyük əvəzin yalnız astanası idi. Buna görə, sonra Rəbb dünyanın sonu çatanda baş verəcək qorxunc hadisələri bəyan edir.",{"from":87,"to":87,"text":992},"İsrafil (ə) sura üfürəcək və bundan sonra məxluqların ruhları artıq əsaslı surətdə formalaşmış bədənlərinə yönələcəklər. Hər bir ruh öz bədəninə daxil olduqdan sonra, bütün insanlar aləmlərin Rəbbinin hüzurunda dayanacaqlar.",{"from":94,"to":108,"text":994},"Dağlar toza çevriləcək, sonra isə yer üzünə yayılaraq, yox olacaq. Onda bütün yer üzü düzənliyə çevriləcək və onun səthində nə çökəkliklər, nə də hündürlüklər olmayacaqdır. Yerin və onun üzərindəkilərin taleyi belə olacaqdır. Göylərə gəldikdə isə, onlar ehtizaza gələcək, qabağa-dala hərəkət edəcək və nəhayət, parçalanacaqlar. Onların rəngi dəyişiləcək, öz əvvəlki möhkəmliyi və qüdrətini itirəcək. Yalnız nəsə böyük, dəhşətli və həyəcanlı bir şey Allahın bu qüdrətli məxluqunu zəiflətməyə qadirdir.",{"from":115,"to":115,"text":996},"Mələklər göylərin yan tərəfləri ilə uçacaq. Onlar öz Rəbbinin və Onun əzəməti qarşısında mütləq itaət və mütiliklə davranacaqlar. Müdhiş gücə malik səkkiz mələk isə Öz qolları üzərində rəhməti və ədaləti ilə məhkəmə qurmağa yönələn Mərhəmətli Allahın Ərşini daşıyacaqdır.",{"from":121,"to":121,"text":998},"Bədəninizin nə bir zərrəsi, nə bir əməliniz, nə də bir özəl cizginiz Fövqəluca Allahdan gizli qalmayacaqdır, çünki bütün aşkar və qeybə aid olan şeylər Ona məlumdur. Yalın, lüt və sünnət olunmamış insanlar hamar yer üstündə ayaq üstündə dayanacaqlar və carçının səsini diqqətlə dinləyəcəklər. Rəbbin baxışı onların vücudunu, qəlbini saracaq və O (Pak və Müqəddəs), törətdikləri əməllərə görə onlara əvəzini verəcək. Sonra Fövqəluca Allah bu qorxunc məhkəmənin necə keçəcəyini xəbər verir və buyurur:",{"from":128,"to":135,"text":1000},"Bunlar xoşbəxt möminlər olacaqlar və onlara xeyirxah əməllərinin qeyd olunduğu kitab sağ əllərinə veriləcək. Qiyamət günü bu onları fərqləndirən bir əlamət olacaqdır və bununla Rəbb onların işini şərəfləndirəcək və onlara böyük ehtiram göstəriləcəkdir. Ürəyi xoşbəxtlik və sevinclə dolu olan belə insan istəyəcəkdir ki, Rəbbin ona lütüfkarlıq göstərməsini Allahın bütün məxluqları görsünlər və buna görə, deyəcəkdir: “Bura baxın! Oxuyun mənim kitabımı!” Bu qeydlərdə Allahın onun günahlarını bağışlaması, nöqsanlarını örtməsi, onun üçün Cənnət bağları və çoxsaylı uğurlar hazırlanması yazılmışdır. O, buna Allahın lütfü ilə, Qiyamətə və hesab veriləcəyinə iman gətirməsi, Allahın onun bu günə hazırlaşmasına və yaxşı işlər görməsinə kömək etməsi sayəsində nail olmuşdur. Məhz buna görə mömin bildirəcək ki, o, hesablaşmanın və əvəzin labüdlüyünə əmin idi.",{"from":141,"to":155,"text":1002},"O (mömin), ürəyinin istədiyi və baxışlarının dikildiyi hər şeyi tapıb, əldə edə biləcəkdir. O, öz həyatından razı qalacaq və başqa heç bir şey istəməyəcəkdir. O, Cənnət bağlarında yüksək imarətlərdə, saraylarda və füsunkar ucalıqlarda yaşayacaqdır. Cənnət ağaclarının budaqları o qədər aşağı sallanacaq ki, Cənnət sakinləri ləzzətli meyvələri ayaq üstə olanda da, oturanda və ya uzanmış halda da dərə biləcəklər.",{"from":162,"to":162,"text":1004},"Ləzzətli yeməklərdən və əla içkilərdən istədiyiniz qədər həzz alın. Bu gün heç bir şey sizin məmnunluğunuzu poza və iştahınızı korlaya bilməz. Siz buna öz xeyirxah əməllərinizlə layiq olmusunuz, axı siz namaz qılar və oruc tutardınız, sədəqə verər və həccə gedərdiniz, insanlara yaxşılıq edər və Allahı xatırlayardınız, öz səhvlərinizi tövbə edərdiniz və pis əməllərdən çəkinərdiniz. Beləliklə, Fövqəluca qeyd edir ki, məhz xeyirxah işlər insanların Cənnətə düşməsinə, onların səadətinin rəhni və onların xoşbəxtliyinin əsasına səbəb olur.",{"from":169,"to":169,"text":1006},"Belələri – bədbəxt fasiqlərdir ki, onların bədxah əməllərinin yazıldığı kitabları sol əllərinə veriləcəkdir. Bu onlara zülm olunacağına və onların dəhşətli sonuna, rusvayçılığına, biabır ediləcəklərinə və şərəfsizliyinə bir işarədir. Belə insan təşviş, kədər və iztirab içində deyəcəkdir: “Kaş ki, kitabımı mənə verməyəydilər!” Axı bu kitab ona xəbər verəcək ki, o, əbədi ziyanla Cəhənnəmə vasil olacaqdır.",{"from":176,"to":183,"text":1008},"Kaş ki, mən unudulaydım, dirildilməyəydim və öz hesab kitabımı görməyəydim! Kaş ki, ölüm hər şeyin sonu olaydı və ondan sonra dirilmə olmayaydı!",{"from":190,"to":190,"text":1010},"O, ağır yük kimi onun çiyinlərinə çökəcək öz keçmiş var-dövlətini və əldən getmiş hakimiyyətini yada salacaq. O, öz Axirət həyatı üçün heç nə tədarük etməmişdi, zənginliyi və hakimiyyəti də ona heç bir fayda gətirməyəcək və onu cəzadan xilas etməyəcəkdi. Belə olduqda, o etiraf edir ki, var-dövlət dünyada ona fayda vermədi, çünki o, xilas olmağa can atmırdı, əbədi həyatda isə o, heç kimə kömək edə bilməz.",{"from":197,"to":197,"text":1012},"Mənim hakimiyyətim yox oldu – o daha yoxdur. Bu gün mənə nə əsgərlərim, nə də çoxsaylı tərəfdarlarım kömək edə bilməyəcəklər. Məni nə onların çoxsaylılığı, nə də artıq ötüb keçmiş gücü xilas edə bilməz. Mənə itirdiyim yüksək mövqeyim də fayda verə bilməz. Bütün bunlar əbəs imiş. Nahaq zəhmət çəkmişəm, amma hər şeydən daha pis olan, bunlardan ötrü mənim mərhəmət və uğurdan məhrum olmağımdır. Mən onları həyəcana, matəmə və qəm-qüssəyə mübadilə etmişəm. Bu dəhşətli gündə Rəbb mələklərə əmr edəcək ki, onu cəzalandırsınlar. Sonra Cəhənnəmin sərt və qüdrətli mühafizəçilərinə buyuracaq:",{"from":204,"to":249,"text":1014},"Boynuna onu boğan boyunduruq keçirin və onu Cəhənnəmin közləri üstündə və şiddətli alovunda yandırın. Qızmar zənciri ona arxadan[8] elə keçirin ki, onun ağzından çıxsın və o, ondan asılmış vəziyyətdə qalsın. Bu, tayı-bərabəri olmayan dəhşətli cəza onu bir an belə rahat olmağa qoymayacaqdır. Belə cəza necə də dözülməz olacaqdır! Vay onun halına! Gör o necə ifşa edilmiş və alçaldılmışdır!\n\nOnu bu əzablara gətirib çıxaran nə olmuşdu? O, öz Rəbbinə iman gətirməmişdi, Onun elçilərinə müqavimət göstərmiş və onların insanlara gətirdikləri Haqqı danmışdı. Onun ürəyində kasıblara və yoxsullara qarşı rəhm hissi yox idi və buna görə o onları özü yedizdirmir və başqalarını da bunu etməyə çağırmırdı. Onun qəlbində elə bir şey yox idi ki, onu mərhəmətli və rəhimli olmağa sövq etsin.\n\nBeləliklə, Allah qarşısında xoşbəxtliyin rəhni – səmimiyyətdir və onun da əsasında Allaha iman, insanlara xeyirxah münasibət göstərilməsi dayanmaqdadır ki, bu da öz növbəsində yaxşılığın bütün növlərini və formalarını ehtiva edir. Bunlardan ən görkəmlisi isə ehtiyacı olanlara yardım göstərmək və onları ən zəruri olan şeylərlə təmin etməkdir.\n\nLakin fasiqlər həm xalis imandan, həm də xeyirxahlıqdan məhrumdurlar və buna görə də ən sərt cəzaya layiqdirlər. Qiyamət günü onlara himayəçi ola biləcək və onları Allahın cəzasından xilas edə biləcək, onlar üçün mükafat xahiş edəcək nə qohumları, nə də dostları olmayacaqdır. Fövqəluca buyurur:\n\n“Onun hüzurunda, icazə verilənlərdən başqa, heç kimin şəfaəti fayda verməyəcəkdir...” (Səba, 34\u002F23); “Zalımların nə sevdikləri qohumu, nə də sözü keçən bir şəfaətçisi olmayacaqdır” (Mumin, 40\u002F18).\n\nOnlar Cəhənnəm sakinlərinin yaralarından axan irinlə qidalanacaqlar. O – qaynar halda və murdar, acı dadlı, çürümüş və üfunət iyli olacaqdır. Onu, yalnız qəsdən ağır günahlar törədən, Allahın hökümlərinə və qadağalarına laqeyd yanaşan kafirlər yeyəcəklər. Bu iyrənc qida təkcə haqq yoldan çıxanlara və Cəhənnəmə aparan yola qədəm basanlara qismət olacaqdır. Məhz buna görə onlar əzab-əziyyətinin misli görünməmiş cəzalara layiq görüləcəklər.",{"from":256,"to":261,"text":1016},"Fövqəluca Öz məxluqlarının gördüklərinə və görmədiklərinə and içir. Bunlara hər növ canlı varlıqlar və həm də Böyük Allahın Özü daxildir[9]. Rəbb bu andı Öz Elçisinin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) sadiqliyini və onun (s.ə.s) gətirdiyi Mübarək Quranı təsdiq etmək üçün içmişdir. Bununla da Allah bir daha bəyan edir ki, Peyğəmbər (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) Fövqəluca Xaliqin Kitabını təbliğ edir.\n\nO (Pak və Müqəddəs), həmçinin Peyğəmbəri (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) şair, cadugər adlandıranları yalançılıqda ifşa edərək vurğulayır ki, onları buna sövq edən təkcə onların kafirliyi və Allahın nəsihətlərinə diqqət yetirmək istəməmələri idi. Əgər onlar iman gətirsəydilər və dərk etsəydilər, başa düşərdilər ki, həqiqətən, onlara fayda verən və ya ziyan vuran nədir.",{"from":267,"to":92,"text":1018},"Muhəmməd Peyğəmbərin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) çöhrəsinə diqqətlə nəzər salın və baxın ki, onun cizgiləri və nəcib əxlaqı necə də gözəldir. Bu barədə elə düşünün ki, gördüklərinizin bütün mahiyyəti sizə aydınlaşsın. Onda sizə bəlli olar ki, o (s.ə.s) – Allahın həqiqi elçisidir və təbliğ etdiyi Quran aləmlərin Rəbbi tərəfindən nazil edilmişdir. O, o dərəcədə ecazkardır ki, insan sözü ola bilməz. Onun mükəmməlliyi onu Naziledənin əzəmətini nümayiş etdirir. O, Onun sifətlərinin təkrarolunmazlığını, Onun Öz məxluqları haqqında hədsiz qayğısını və, nəhayət, Onun Özünün bütün qullarından üstün olduğunu göstərir. İnsanlara heç də yaraşmaz ki, onlar fasiqlərin dediklərini təkrarlasınlar və Allah haqqında ləyaqətsiz tərzdə düşünsünlər.",{"from":293,"to":311,"text":1020},"Əgər Muhəmməd Bizim adımızdan yalan söyləsəydi, onda Biz onun sağ əlindən tutar, sonra da onun ürəyindən başlayan şah damarını kəsərdik, onu kəsdikdə isə insan ölür. Yox, əgər Peyğəmbər (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) – Allah bizdən uzaq etsin! – Allaha yalan nitqləri ilə böhtan atsaydı, onda Fövqəluca o saat ona (s.ə.s) Öz sərt cəzasını nazil edərdi. O (Pak və Müqəddəs), onu (s.ə.s) Öz qüdrətli qisası ilə yaxalayardı, axı O (Pak və Müqəddəs), - ədalətli Hakim və Fövqəlqüdrətli Hökmdardır.\n\nAllah, Öz Müdrikliyi sayəsində, Onun adından yalanı bəyan edənə, onunla razılaşmayanların həyatına, mal-mülkünə qəsd edilməsinə yol verənə və eyni zamanda həm ona[10] və həm də onun ardınca gedənlərə[11] xilas yolu hazırlandığını və onun[12] düşmənlərini[13] isə məhv olmaq gözlədiyini bildirənə aman vermir.\n\nMuhəmməd Peyğəmbərə (ona Allahın salavatı və salamı olsun) gəldikdə isə Allah ona (s.ə.s) möcüzələri ilə yardım göstərmiş və onun (s.ə.s) haqlı olduğunu çoxsaylı aydın ayələri ilə təsdiq etmişdir. O (Pak və Müqəddəs), düşmənləri üzərində ona (s.ə.s) qələbə qazandırmış və onların üzərində hakimiyyət vermişdir. Bütün bunlar onun (s.ə.s) peyğəmbərliyinin haqq olmasının ən əzəmətli şəhadətlərindəndir.\n\nƏgər Allah onu (s.ə.s) məhv etmək istəsəydi, nə o özü (s.ə.s), nə də kimsə bir başqası Allahın cəzasının qarşısını ala bilməzdi.",{"from":317,"to":317,"text":1022},"Təqvalı qullar həm din məsələlərində, həm də dünyəvi işlərdə onlara fayda verən hər şeyi Mübarək Qurandan öyrənirlər. Onun sayəsində onlar xeyirxah işlər görür, sağlam düşüncəyə malik olur, gözəl əxlaqa yiyələnir, dini qanunlara riayət edir və, nəhayət, Allaha səylə ibadət edən əməlisaleh alimlər və başqaları üçün nümunə olurlar.",{"from":323,"to":323,"text":1024},"Bu sözlərdə Quranı qəbul etməyənlərə təhdid və xəbərdarlıq vardır. Onları Allahın cəzası gözləyir. Bu cəza necə də ağrılıdır!",{"from":329,"to":329,"text":1026},"Onlar Qurana iman gətirməmişdilər və buna görə vəd edilmiş qisas onlardan alınacaqdır. Onlar onu öz gözləri ilə gördükdə, dərin matəmə batacaqlar. Onlar bu Kitabdan bir Təlimat kimi istifadə etmədiklərinə, onun hökümlərinə itaət etmədiklərinə görə həsrət çəkəcəklər, çünki bu etdiklərinin nəticəsində onlar mükafatdan məhrum olmuş və əzab-əziyyətli cəzaya layiq görülmüşdülər. Lakin artıq qisməti dəyişmək mümkün olmayacaqdır.",{"from":334,"to":334,"text":1028},"Yəqin həqiqət – idrakın ən yüksək pilləsidir. İnsan hər hansı bir şeyi tam mənada dərk etdikdə, o, ona əmin olur və ona qətiyyətlə etiqad edir. O, ona şübhə etmir və ondan əl çəkmir.\n\nMöhkəm etiqadın üç dərəcəsi vardır ki, onların hər biri əvvəlkindən yüksəkdir. İnsanın möhkəm faydalı biliklər əldə etdiyi birinci dərəcə - yəqin bilik (ilm əl-yəkin) adlanır. İnsanın öz gözləri ilə görüb öz bildiklərinə inandığı ikinci dərəcə - dəlillərə əsaslanan etiqad (əyn əl-yəkin) adlanır. İnsanın hər hansı bir şeyi dad və ya hissiyat orqanları vasitəsi ilə anladığı üçüncü dərəcə isə yəqin həqiqət (haqq əl-yəkin) adlanır.\n\nKəramətli Quranı yəqin həqiqət adlandırmaq olar, çünki onda olan biliklər möhkəm dəlillərə istinad edir. Onun təlimi o dərəcədə inandırıcıdır ki, ona iman gətirən sanki[15] onunla canlı rabitəyə malikdir.",{"from":99,"to":99,"text":1030},"Allahın adı Müqəddəsdir və O (Pak və Müqəddəs), Onun kamilliyinə yaraşmayan hər şeydən ucadır! Buna görə Onun şanlı, gözəl və pak məziyyətlərini xatırlayaraq Onu şərəfləndir[16].\n\n[1]Labüdolan – mütləq gerçəkləşəcək Qiyamət günü nəzərdə tutulur. Azərbaycan dilində bu sözün Qiyaməti ifadə etməsini bu kitabda ilk dəfə işlətdiyimə görə onun Qurandakı (Ä) (“əl-Həqqa”) sözünü nə dərəcədə tam əvəz etməsinə mütəxəssislərin rəy verməsinə ehtiyac var. Açığını deyim ki, bu Təfsirin ana dilimizə tərcüməsində rast gəldiyim spesifik söz “qıtlığını” yalnız dilimizin zəngin mənbə və mənsəblərinə dönə-dönə müraciət etməklə aradan qaldırmaq mümkün olmuşdur və təbii ki, bu zaman sözyaratma prinsipindən vaz keçmək mümkün olmayan bir istəkdir. F.S.\n\n[2] Labüdolan (yuxarıda 154-cu qeydə bax!). F.S.\n\n[3] Hadramaut – Ərəb yarımadasının cənubunda yerləşən tarixi əyalət və həmçinin qədim cənubi ərəb məmləkətlərindən birinin adıdır. (İndiki Yəmən Ərəb Respublikasının yerləşdiyi ərazilər). F.S.\n\n[4] Qiyamət günü nəzərdə tutulur. F.S.\n\n[5] Cənnət sakinlərinin ağaclardakı meyvələri dərməsini asanlaşdırmaq üçün Allah ağacların budaqlarını yerə elə yaxınlaşdırmışdır ki, cənnətliklər hətta istirahət etdikləri taxtlarında belə əllərini uzatdıqda, o meyvələri asanlıqla dərə bilsinlər. F.S.\n\n[6] Arşın – təxminən 68 sm olan qədim uzunluq ölçüsüdür. F.S.\n\n[7] Ehtimal etmək olar ki, bu uzunluq Cəhənnəm əzabkeşinin od-alov içində “sərbəst hərəkət” edə bilməsinin məhdudlaşdırılmış həddidir. Bundan əlavə, qeyd etməliyəm ki, bir çox tərcümələrdə bu ayə əslinə uyğun çevrilmir. F.S.\n\n[8] 153-cü dibnotda qeyd etdiyim kimi, Quranın bu (69\u002F32) ayəsi, ümumiyyətlə, mənə, tanış olmaq müyəssər olduğum bir çox müxtəlif tərcümələrdə olduqca vacib bir istilah əslinə qətiyyən uyğun gəlməyən sözlərlə verilmişdir və bu dəhşətli cəza üsulu, sanki, bilərəkdən daha yüngül formada əks etdirilmişdir. Mən bu nəticəyə öz təxəyyülümə əsasən gəlməmişəm. Bu feil (فَاسْلُكُوهُ) çevrilən ayələrdə “vurmaq”, “bağlamaq”, “zəncirləmək” və sairə kimi əmr formalı hökm kimi verildiyi halda, Səədi Təfsirində bu ifadələrin heç biri öz əksini tapmır. Ərəb müəllifi bu ayənin bu fraqmentini “yetmiş arşınlıq zənciri kafirlərin arxasından salıb ağızlarından çıxarın” formatında vermişdir. Bu isə ona dəlalət edir ki, Cəhənnəm Odunda hədsiz hərarətdən qızarmış zəncir bədbəxt zalımların arxasından salınıb, bütün daxili orqanlarını sarsıda-sarsıda ağzından çıxarılacaq və onlar Cəhənnəmdə, şişə və ya payaya keçirilmiş kimi, həmin zəncirlərdən asılmış vəziyyətdə müdhiş əzablara məruz qoyulacaqlar. İlk olaraq Cəhənnəmə atılan zalımlar öncə bu üsulla zəncirə keçiriləcək. Mütləq Hökmdarın hökmü (həmin ayəyə bax) belədir! Bundan sonra hələ digər müdhiş cəzaların veriləcəyi də ehtiva edilir. Buna görə də mən ayəni “zəncirə keçirin” kimi redaktə etmişəm. Allah daha yaxşı bilir. F.S.\n\n[9] Buraya Allahın məxluqlarının bütün gördükləri və görə bilmədikləri, o cümlədən, görə bilmədikləri Fövqəluca Xaliq də aiddir ki, Onun məxluqları, təbii olaraq, Onu bu maddi dünyada görmürlər. F.S.\n\n[10] Yəni, kafirə. F.S.\n\n[11] Kafir və münafiqlərə. F.S\n\n[12] Kafirin. F.S.\n\n[13] Möminlər nəzərdə tutulur. F.S.\n\n[14] Quran nəzərdə tutulur. F.S.\n\n[15] Ey möhtərəm oxucu! Mən, böyük islam alimi və müfəssiri Ə. əs-Səədinin rus dilindən çevirdiyim bu əsərində kursivlə verdiyim bu müddəasına, xələl gətirmədən, bir həqiqəti nəzərinizə çatdırmaq istəyirəm. Quran Fövqəlqüdrətli Allahın Sözüdür və yalnız Ona xas olan ecazkarlıqlara malik olduğundan insan sözü ilə müqayisə edilə bilməz. Allahın Elçisinin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) bir-çox hədislərində Quran ayələri və onun sözlərinin oxunmasının hikməti və oxuyanın əldə edəcəyi çoxsaylı savablar haqqında kifayət qədər xatırlamalar, nəsihətlər və hökümlər vardır. Bütün bunlar ona dəlalət edir ki, Allahın Quranla gerçəkləşmiş Sözü öz zahiri görünüşündən başqa, əslində, batini məna və mahiyyətə də malikdir. Fövqəlqüdrətli Allah Öz Sözünü Öz ilahi mahiyyətinin müəyyən təcəssümü olaraq insanlara elçisi vasitəsilə nazil edir. Deməli, Onun Fövqəlucalığına, Fövqəlqüdrətinə, Müdrikliyinə və bütün digər ad və sifətlərinə xas olan ecazkar və qeybə aid nüfuzu, təsiri daimi və əbədi olduğu üçün Quran da bu ecazkar (möcüzəli) qüvvəyə, təsirə malikdir. Allah əbədi və daima diri olduğu üçün Onun Sözü də canlıdır. Bu mülahizəmizi təsdiq və təqdir edən çoxsaylı nassın mövcud olduğunu müsəlman bacı-qardaşlarımız çox gözəl bilirlər. Quranın möminlər üçün şəfa olması və onun başqa faydaları haqqında ayə və hədislər bu düşüncəmizi daha da aydınlaşdırır. Fikrimi uzatmadan deməliyəm ki, “ona iman gətirən sanki onunla canlı rabitəyə malikdir” kimi verilmiş müəllif ifadəsindən, altını cızdığım “sanki” sözünü nəzərə almamağı məsləhət görərdim, çünki əslində, “sanki” sözü, ilk növbədə ehtimal bildirir, halbuki Quranı mömin oxucu ilə, virtual deyil, məhz real canlı əlaqə, ilahi rabitə yaratma vasitəsi kimi qəbul etmək daha əfzəldir. Bunu dərk edən Haqqa, inşallah, daha yaxın olar! Həmd olsun Fövqəluca Allaha! F.S.\n\n[16] Bu, mərhum müəllifin möhtərəm oxucularına müraciətidir. F.S."]