[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"sura-74-alikhan":3,"suras-meta":865,"$fLOU9D1iQ8-r3mjuT0pNW-3MRa6Uq1DMEhUuCh9689vw":980},{"sura":4,"meta":236},{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11,"ayahs":12},74,"سُورَةُ المُدَّثِّرِ","Əl-Muddəssir","Аль-Муддассир","Al-Muddaththir","meccan",56,[13,17,21,25,29,33,37,41,45,49,53,57,61,65,69,73,77,81,85,89,93,97,101,105,109,113,117,121,125,129,133,137,141,145,149,153,157,161,165,169,173,177,181,185,189,193,197,201,205,209,213,217,221,225,229,233],{"number":14,"arabic":15,"translation":16},1,"بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ يَٰٓأَيُّهَا ٱلْمُدَّثِّرُ","Ey libasına bürünüb örtünmüş peyğəmbər!",{"number":18,"arabic":19,"translation":20},2,"قُمْ فَأَنذِرْ","Qalx və insanları xəbərdar et!",{"number":22,"arabic":23,"translation":24},3,"وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ","Təkcə Rəbbini uca tut!",{"number":26,"arabic":27,"translation":28},4,"وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ","Geyimini təmiz saxla!",{"number":30,"arabic":31,"translation":32},5,"وَٱلرُّجْزَ فَٱهْجُرْ","Pis şeyləri tərk et!",{"number":34,"arabic":35,"translation":36},6,"وَلَا تَمْنُن تَسْتَكْثِرُ","Yaxşılığı təmənna məqsədilə etmə!",{"number":38,"arabic":39,"translation":40},7,"وَلِرَبِّكَ فَٱصْبِرْ","Rəbbin üçün səbir et!",{"number":42,"arabic":43,"translation":44},8,"فَإِذَا نُقِرَ فِى ٱلنَّاقُورِ","Sur üfürülərkən –",{"number":46,"arabic":47,"translation":48},9,"فَذَٰلِكَ يَوْمَئِذٍۢ يَوْمٌ عَسِيرٌ","Çətin bir gün olacaq.",{"number":50,"arabic":51,"translation":52},10,"عَلَى ٱلْكَٰفِرِينَ غَيْرُ يَسِيرٍۢ","Həmin gün kafirlərə asan olmayacaqdır.",{"number":54,"arabic":55,"translation":56},11,"ذَرْنِى وَمَنْ خَلَقْتُ وَحِيدًۭا","Məni yaratdığım kimsə ilə tək burax;",{"number":58,"arabic":59,"translation":60},12,"وَجَعَلْتُ لَهُۥ مَالًۭا مَّمْدُودًۭا","Mən ona bolluca var-dövlət bağışladım,",{"number":62,"arabic":63,"translation":64},13,"وَبَنِينَ شُهُودًۭا","qayğısına qalan oğullar verdim",{"number":66,"arabic":67,"translation":68},14,"وَمَهَّدتُّ لَهُۥ تَمْهِيدًۭا","və onu hər cür imkanlarla təmin etdim.",{"number":70,"arabic":71,"translation":72},15,"ثُمَّ يَطْمَعُ أَنْ أَزِيدَ","Bunlara baxmayaraq, o, yenə də əlavə etməyimi arzulayır.",{"number":74,"arabic":75,"translation":76},16,"كَلَّآ ۖ إِنَّهُۥ كَانَ لِءَايَٰتِنَا عَنِيدًۭا","Xeyr! Çünki o, ayələrimizi inadla inkar edir.",{"number":78,"arabic":79,"translation":80},17,"سَأُرْهِقُهُۥ صَعُودًا","Mən onu sərt bir yoxuşa sürükləyəcəyəm.",{"number":82,"arabic":83,"translation":84},18,"إِنَّهُۥ فَكَّرَ وَقَدَّرَ","Çünki o, fikirləşərək qərara gəldi.",{"number":86,"arabic":87,"translation":88},19,"فَقُتِلَ كَيْفَ قَدَّرَ","Ona ölüm olsun! Necə qərara gəldi?",{"number":90,"arabic":91,"translation":92},20,"ثُمَّ قُتِلَ كَيْفَ قَدَّرَ","Sonra yenə ona ölüm olsun! Gör nə qərara gəldi?",{"number":94,"arabic":95,"translation":96},21,"ثُمَّ نَظَرَ","Sonra o nəzər saldı.",{"number":98,"arabic":99,"translation":100},22,"ثُمَّ عَبَسَ وَبَسَرَ","Üz-gözünü turşudub qaşqabağını tökdü.",{"number":102,"arabic":103,"translation":104},23,"ثُمَّ أَدْبَرَ وَٱسْتَكْبَرَ","Sonra da arxasını çevirib təkəbbür göstərdi",{"number":106,"arabic":107,"translation":108},24,"فَقَالَ إِنْ هَٰذَآ إِلَّا سِحْرٌۭ يُؤْثَرُ","və dedi: “Bu, sehrbazlardan eşidilib təkrarlanan sehrdən başqa bir şey deyildir!",{"number":110,"arabic":111,"translation":112},25,"إِنْ هَٰذَآ إِلَّا قَوْلُ ٱلْبَشَرِ","Bu, adi insan kəlamıdır!",{"number":114,"arabic":115,"translation":116},26,"سَأُصْلِيهِ سَقَرَ","Mən onu Səqərə salacağam.",{"number":118,"arabic":119,"translation":120},27,"وَمَآ أَدْرَىٰكَ مَا سَقَرُ","Sən haradan biləsən ki, Səqər nədir?!",{"number":122,"arabic":123,"translation":124},28,"لَا تُبْقِى وَلَا تَذَرُ","O, kimsəni sağ-salamat buraxmaz,",{"number":126,"arabic":127,"translation":128},29,"لَوَّاحَةٌۭ لِّلْبَشَرِ","dərini yandırıb-yaxar.",{"number":130,"arabic":131,"translation":132},30,"عَلَيْهَا تِسْعَةَ عَشَرَ","Onun üzərində on doqquz gözətçi mələk vardır.",{"number":134,"arabic":135,"translation":136},31,"وَمَا جَعَلْنَآ أَصْحَٰبَ ٱلنَّارِ إِلَّا مَلَٰٓئِكَةًۭ ۙ وَمَا جَعَلْنَا عِدَّتَهُمْ إِلَّا فِتْنَةًۭ لِّلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لِيَسْتَيْقِنَ ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَٰبَ وَيَزْدَادَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِيمَٰنًۭا ۙ وَلَا يَرْتَابَ ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَٰبَ وَٱلْمُؤْمِنُونَ ۙ وَلِيَقُولَ ٱلَّذِينَ فِى قُلُوبِهِم مَّرَضٌۭ وَٱلْكَٰفِرُونَ مَاذَآ أَرَادَ ٱللَّهُ بِهَٰذَا مَثَلًۭا ۚ كَذَٰلِكَ يُضِلُّ ٱللَّهُ مَن يَشَآءُ وَيَهْدِى مَن يَشَآءُ ۚ وَمَا يَعْلَمُ جُنُودَ رَبِّكَ إِلَّا هُوَ ۚ وَمَا هِىَ إِلَّا ذِكْرَىٰ لِلْبَشَرِ","Biz Cəhənnəm gözətçilərini yalnız mələklərdən etdik və onların sayını on doqquz etdik ki, bu, kafirlər üçün ancaq bir sınaq olsun, özlərinə Kitab verilənlər yəqinlik hasil etsinlər, iman gətirənlərin imanı artsın, Kitab verilənlər və möminlər haqqa şübhə etməsinlər və qəlblərində xəstəlik olanlar və kafirlər: “Allah bu məsəllə nə demək istəyir?”– desinlər. Allah istədiyi kimsəni belə azdırır, istədiyini də doğru yola yönəldir. Sənin Rəbbinin qoşunları barədə yalnız Özü bilir. Bu, bəşəriyyət üçün ancaq bir xatırlatmadır.",{"number":138,"arabic":139,"translation":140},32,"كَلَّا وَٱلْقَمَرِ","Xeyr! And olsun aya!",{"number":142,"arabic":143,"translation":144},33,"وَٱلَّيْلِ إِذْ أَدْبَرَ","And olsun dönüb uzaqlaşan gecəyə!",{"number":146,"arabic":147,"translation":148},34,"وَٱلصُّبْحِ إِذَآ أَسْفَرَ","And olsun ağarmaqda olan sübh çağına!",{"number":150,"arabic":151,"translation":152},35,"إِنَّهَا لَإِحْدَى ٱلْكُبَرِ","Doğrudan da o Cəhənnəm ən böyük fəlakətdir,",{"number":154,"arabic":155,"translation":156},36,"نَذِيرًۭا لِّلْبَشَرِ","həm bəşəriyyət üçün xəbərdarlıqdır,",{"number":158,"arabic":159,"translation":160},37,"لِمَن شَآءَ مِنكُمْ أَن يَتَقَدَّمَ أَوْ يَتَأَخَّرَ","həm də sizlərdən yaxşı işlər görüb irəli çıxmaq və ya günah edib geriyə düşmək istəyənlər üçün.",{"number":162,"arabic":163,"translation":164},38,"كُلُّ نَفْسٍۭ بِمَا كَسَبَتْ رَهِينَةٌ","Hər bir kəs qazandığının girovuna çevrilir,",{"number":166,"arabic":167,"translation":168},39,"إِلَّآ أَصْحَٰبَ ٱلْيَمِينِ","sağ tərəf sahiblərindən başqa.",{"number":170,"arabic":171,"translation":172},40,"فِى جَنَّٰتٍۢ يَتَسَآءَلُونَ","Onlar Cənnət bağlarında bir-birlərindən soruşacaqlar –",{"number":174,"arabic":175,"translation":176},41,"عَنِ ٱلْمُجْرِمِينَ","günahkarlar barəsində.",{"number":178,"arabic":179,"translation":180},42,"مَا سَلَكَكُمْ فِى سَقَرَ","Sizi Səqərə salan nədir?",{"number":182,"arabic":183,"translation":184},43,"قَالُوا۟ لَمْ نَكُ مِنَ ٱلْمُصَلِّينَ","Onlar deyəcəklər: “Biz namaz qılanlardan deyildik.",{"number":186,"arabic":187,"translation":188},44,"وَلَمْ نَكُ نُطْعِمُ ٱلْمِسْكِينَ","Kasıbı da yedizdirməzdik.",{"number":190,"arabic":191,"translation":192},45,"وَكُنَّا نَخُوضُ مَعَ ٱلْخَآئِضِينَ","Batil sözlər danışanlarla birlikdə biz də danışardıq,",{"number":194,"arabic":195,"translation":196},46,"وَكُنَّا نُكَذِّبُ بِيَوْمِ ٱلدِّينِ","və Haqq-hesab gününü yalan hesab edərdik –",{"number":198,"arabic":199,"translation":200},47,"حَتَّىٰٓ أَتَىٰنَا ٱلْيَقِينُ","ölüm yəqinliyi bizə gələnə qədər”.",{"number":202,"arabic":203,"translation":204},48,"فَمَا تَنفَعُهُمْ شَفَٰعَةُ ٱلشَّٰفِعِينَ","Odur ki, şəfaət edənlərin şəfaəti onlara fayda verməz.",{"number":206,"arabic":207,"translation":208},49,"فَمَا لَهُمْ عَنِ ٱلتَّذْكِرَةِ مُعْرِضِينَ","Onlara nə olub ki, nəsihətdən üz döndərirlər?",{"number":210,"arabic":211,"translation":212},50,"كَأَنَّهُمْ حُمُرٌۭ مُّسْتَنفِرَةٌۭ","Sanki ürküdülmüş vəhşi uzunqulaqlardır ki,",{"number":214,"arabic":215,"translation":216},51,"فَرَّتْ مِن قَسْوَرَةٍۭ","ovçulardan (yaxud aslandan) qaçırlar.",{"number":218,"arabic":219,"translation":220},52,"بَلْ يُرِيدُ كُلُّ ٱمْرِئٍۢ مِّنْهُمْ أَن يُؤْتَىٰ صُحُفًۭا مُّنَشَّرَةًۭ","Əksinə, onlardan hər biri vəhy olunmuş səhifələrin məhz ona verilməsini istəyir.",{"number":222,"arabic":223,"translation":224},53,"كَلَّا ۖ بَل لَّا يَخَافُونَ ٱلْءَاخِرَةَ","Xeyr! Əksinə, onlar Axirətdən qorxmurlar.",{"number":226,"arabic":227,"translation":228},54,"كَلَّآ إِنَّهُۥ تَذْكِرَةٌۭ","Xeyr! Bu Quran bir nəsihətdir.",{"number":230,"arabic":231,"translation":232},55,"فَمَن شَآءَ ذَكَرَهُۥ","İstəyən onu xatırlayar.",{"number":11,"arabic":234,"translation":235},"وَمَا يَذْكُرُونَ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُ ۚ هُوَ أَهْلُ ٱلتَّقْوَىٰ وَأَهْلُ ٱلْمَغْفِرَةِ","Bilin ki, Allah istəmədikcə onlar xatırlaya bilməzlər. Mütləq qüdrətindən qorxub çəkinməyə layiq olan da, bağışlamağa qadir olan da Odur!",[237,242,249,255,261,267,273,279,285,291,296,301,306,311,316,322,328,333,339,345,350,356,362,368,374,380,386,392,398,404,410,415,420,426,431,435,440,446,450,455,461,466,471,477,483,488,493,498,503,508,512,517,522,528,533,538,544,550,556,561,566,572,577,583,588,594,600,606,612,617,623,628,634,639,640,645,651,656,661,667,673,679,685,690,696,701,707,713,718,723,729,735,741,746,752,758,763,769,774,779,785,791,797,803,809,815,821,827,833,838,843,848,853,859],{"id":14,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":241,"nameTransliteration":241,"type":10,"ayahCount":38},"سُورَةُ ٱلْفَاتِحَةِ","Əl-Fatihə","Аль-Фатиха","Al-Fatihah",{"id":18,"nameAr":243,"nameAz":244,"nameRu":245,"nameEn":246,"nameTransliteration":246,"type":247,"ayahCount":248},"سُورَةُ البَقَرَةِ","Əl-Bəqərə","Аль-Бакара","Al-Baqarah","medinan",286,{"id":22,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":247,"ayahCount":254},"سُورَةُ آلِ عِمۡرَانَ","Ali-İmran","Али Имран","Ali-Imran",200,{"id":26,"nameAr":256,"nameAz":257,"nameRu":258,"nameEn":259,"nameTransliteration":259,"type":247,"ayahCount":260},"سُورَةُ النِّسَاءِ","Ən-Nisa","Ан-Ниса","An-Nisa",176,{"id":30,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":247,"ayahCount":266},"سُورَةُ المَائـِدَةِ","Əl-Maidə","Аль-Маида","Al-Maidah",120,{"id":34,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},"سُورَةُ الأَنۡعَامِ","Əl-Ənam","Аль-Анам","Al-Anam",165,{"id":38,"nameAr":274,"nameAz":275,"nameRu":276,"nameEn":277,"nameTransliteration":277,"type":10,"ayahCount":278},"سُورَةُ الأَعۡرَافِ","Əl-Əraf","Аль-Араф","Al-Araf",206,{"id":42,"nameAr":280,"nameAz":281,"nameRu":282,"nameEn":283,"nameTransliteration":283,"type":247,"ayahCount":284},"سُورَةُ الأَنفَالِ","Əl-Ənfal","Аль-Анфаль","Al-Anfal",75,{"id":46,"nameAr":286,"nameAz":287,"nameRu":288,"nameEn":289,"nameTransliteration":289,"type":247,"ayahCount":290},"سُورَةُ التَّوۡبَةِ","Ət-Tövbə","Ат-Тауба","At-Tawbah",129,{"id":50,"nameAr":292,"nameAz":293,"nameRu":294,"nameEn":293,"nameTransliteration":293,"type":10,"ayahCount":295},"سُورَةُ يُونُسَ","Yunus","Юнус",109,{"id":54,"nameAr":297,"nameAz":298,"nameRu":299,"nameEn":298,"nameTransliteration":298,"type":10,"ayahCount":300},"سُورَةُ هُودٍ","Hud","Худ",123,{"id":58,"nameAr":302,"nameAz":303,"nameRu":304,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":305},"سُورَةُ يُوسُفَ","Yusuf","Юсуф",111,{"id":62,"nameAr":307,"nameAz":308,"nameRu":309,"nameEn":310,"nameTransliteration":310,"type":247,"ayahCount":182},"سُورَةُ الرَّعۡدِ","Ər-Rəd","Ар-Раад","Ar-Rad",{"id":66,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":10,"ayahCount":218},"سُورَةُ إِبۡرَاهِيمَ","İbrahim","Ибрахим","Ibrahim",{"id":70,"nameAr":317,"nameAz":318,"nameRu":319,"nameEn":320,"nameTransliteration":320,"type":10,"ayahCount":321},"سُورَةُ الحِجۡرِ","Əl-Hicr","Аль-Хиджр","Al-Hijr",99,{"id":74,"nameAr":323,"nameAz":324,"nameRu":325,"nameEn":326,"nameTransliteration":326,"type":10,"ayahCount":327},"سُورَةُ النَّحۡلِ","Ən-Nəhl","Ан-Нахль","An-Nahl",128,{"id":78,"nameAr":329,"nameAz":330,"nameRu":331,"nameEn":332,"nameTransliteration":332,"type":10,"ayahCount":305},"سُورَةُ الإِسۡرَاءِ","Əl-İsra","Аль-Исра","Al-Isra",{"id":82,"nameAr":334,"nameAz":335,"nameRu":336,"nameEn":337,"nameTransliteration":337,"type":10,"ayahCount":338},"سُورَةُ الكَهۡفِ","Əl-Kəhf","Аль-Кахф","Al-Kahf",110,{"id":86,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":344},"سُورَةُ مَرۡيَمَ","Məryəm","Марьям","Maryam",98,{"id":90,"nameAr":346,"nameAz":347,"nameRu":348,"nameEn":347,"nameTransliteration":347,"type":10,"ayahCount":349},"سُورَةُ طه","Ta-Ha","Та Ха",135,{"id":94,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},"سُورَةُ الأَنبِيَاءِ","Əl-Ənbiya","Аль-Анбийа","Al-Anbiya",112,{"id":98,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":247,"ayahCount":361},"سُورَةُ الحَجِّ","Əl-Həcc","Аль-Хадж","Al-Hajj",78,{"id":102,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},"سُورَةُ المُؤۡمِنُونَ","Əl-Muminun","Аль-Муминун","Al-Muminun",118,{"id":106,"nameAr":369,"nameAz":370,"nameRu":371,"nameEn":372,"nameTransliteration":372,"type":247,"ayahCount":373},"سُورَةُ النُّورِ","Ən-Nur","Ан-Нур","An-Nur",64,{"id":110,"nameAr":375,"nameAz":376,"nameRu":377,"nameEn":378,"nameTransliteration":378,"type":10,"ayahCount":379},"سُورَةُ الفُرۡقَانِ","Əl-Furqan","Аль-Фуркан","Al-Furqan",77,{"id":114,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":10,"ayahCount":385},"سُورَةُ الشُّعَرَاءِ","Əş-Şuəra","Аш-Шуара","Ash-Shuara",227,{"id":118,"nameAr":387,"nameAz":388,"nameRu":389,"nameEn":390,"nameTransliteration":390,"type":10,"ayahCount":391},"سُورَةُ النَّمۡلِ","Ən-Nəml","Ан-Намль","An-Naml",93,{"id":122,"nameAr":393,"nameAz":394,"nameRu":395,"nameEn":396,"nameTransliteration":396,"type":10,"ayahCount":397},"سُورَةُ القَصَصِ","Əl-Qəsəs","Аль-Касас","Al-Qasas",88,{"id":126,"nameAr":399,"nameAz":400,"nameRu":401,"nameEn":402,"nameTransliteration":402,"type":10,"ayahCount":403},"سُورَةُ العَنكَبُوتِ","Əl-Ənkəbut","Аль-Анкабут","Al-Ankabut",69,{"id":130,"nameAr":405,"nameAz":406,"nameRu":407,"nameEn":408,"nameTransliteration":408,"type":10,"ayahCount":409},"سُورَةُ الرُّومِ","Ər-Rum","Ар-Рум","Ar-Rum",60,{"id":134,"nameAr":411,"nameAz":412,"nameRu":413,"nameEn":414,"nameTransliteration":414,"type":10,"ayahCount":146},"سُورَةُ لُقۡمَانَ","Loğman","Лукман","Luqman",{"id":138,"nameAr":416,"nameAz":417,"nameRu":418,"nameEn":419,"nameTransliteration":419,"type":10,"ayahCount":130},"سُورَةُ السَّجۡدَةِ","Əs-Səcdə","Ас-Саджда","As-Sajdah",{"id":142,"nameAr":421,"nameAz":422,"nameRu":423,"nameEn":424,"nameTransliteration":424,"type":247,"ayahCount":425},"سُورَةُ الأَحۡزَابِ","Əl-Əhzab","Аль-Ахзаб","Al-Ahzab",73,{"id":146,"nameAr":427,"nameAz":428,"nameRu":429,"nameEn":430,"nameTransliteration":430,"type":10,"ayahCount":226},"سُورَةُ سَبَإٍ","Səba","Саба","Saba",{"id":150,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":433,"nameTransliteration":433,"type":10,"ayahCount":190},"سُورَةُ فَاطِرٍ","Fatir","Фатир",{"id":154,"nameAr":436,"nameAz":437,"nameRu":438,"nameEn":437,"nameTransliteration":437,"type":10,"ayahCount":439},"سُورَةُ يسٓ","Ya-Sin","Йа Син",83,{"id":158,"nameAr":441,"nameAz":442,"nameRu":443,"nameEn":444,"nameTransliteration":444,"type":10,"ayahCount":445},"سُورَةُ الصَّافَّاتِ","Əs-Saffat","Ас-Саффат","As-Saffat",182,{"id":162,"nameAr":447,"nameAz":448,"nameRu":449,"nameEn":448,"nameTransliteration":448,"type":10,"ayahCount":397},"سُورَةُ صٓ","Sad","Сад",{"id":166,"nameAr":451,"nameAz":452,"nameRu":453,"nameEn":454,"nameTransliteration":454,"type":10,"ayahCount":284},"سُورَةُ الزُّمَرِ","Əz-Zumər","Аз-Зумар","Az-Zumar",{"id":170,"nameAr":456,"nameAz":457,"nameRu":458,"nameEn":459,"nameTransliteration":459,"type":10,"ayahCount":460},"سُورَةُ غَافِرٍ","Ğafir","Гафир","Ghafir",85,{"id":174,"nameAr":462,"nameAz":463,"nameRu":464,"nameEn":465,"nameTransliteration":465,"type":10,"ayahCount":226},"سُورَةُ فُصِّلَتۡ","Fussilət","Фуссилат","Fussilat",{"id":178,"nameAr":467,"nameAz":468,"nameRu":469,"nameEn":470,"nameTransliteration":470,"type":10,"ayahCount":222},"سُورَةُ الشُّورَىٰ","Əş-Şura","Аш-Шура","Ash-Shura",{"id":182,"nameAr":472,"nameAz":473,"nameRu":474,"nameEn":475,"nameTransliteration":475,"type":10,"ayahCount":476},"سُورَةُ الزُّخۡرُفِ","Əz-Zuxruf","Аз-Зухруф","Az-Zukhruf",89,{"id":186,"nameAr":478,"nameAz":479,"nameRu":480,"nameEn":481,"nameTransliteration":481,"type":10,"ayahCount":482},"سُورَةُ الدُّخَانِ","Əd-Duxan","Ад-Духан","Ad-Dukhan",59,{"id":190,"nameAr":484,"nameAz":485,"nameRu":486,"nameEn":487,"nameTransliteration":487,"type":10,"ayahCount":158},"سُورَةُ الجَاثِيَةِ","Əl-Casiyə","Аль-Джасийа","Al-Jathiyah",{"id":194,"nameAr":489,"nameAz":490,"nameRu":491,"nameEn":492,"nameTransliteration":492,"type":10,"ayahCount":150},"سُورَةُ الأَحۡقَافِ","Əl-Əhqaf","Аль-Ахкаф","Al-Ahqaf",{"id":198,"nameAr":494,"nameAz":495,"nameRu":496,"nameEn":497,"nameTransliteration":497,"type":247,"ayahCount":162},"سُورَةُ مُحَمَّدٍ","Muhəmməd","Мухаммад","Muhammad",{"id":202,"nameAr":499,"nameAz":500,"nameRu":501,"nameEn":502,"nameTransliteration":502,"type":247,"ayahCount":126},"سُورَةُ الفَتۡحِ","Əl-Fəth","Аль-Фатх","Al-Fath",{"id":206,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":247,"ayahCount":82},"سُورَةُ الحُجُرَاتِ","Əl-Hucurat","Аль-Худжурат","Al-Hujurat",{"id":210,"nameAr":509,"nameAz":510,"nameRu":511,"nameEn":510,"nameTransliteration":510,"type":10,"ayahCount":190},"سُورَةُ قٓ","Qaf","Каф",{"id":214,"nameAr":513,"nameAz":514,"nameRu":515,"nameEn":516,"nameTransliteration":516,"type":10,"ayahCount":409},"سُورَةُ الذَّارِيَاتِ","Əz-Zariyat","Аз-Зарийат","Adh-Dhariyat",{"id":218,"nameAr":518,"nameAz":519,"nameRu":520,"nameEn":521,"nameTransliteration":521,"type":10,"ayahCount":206},"سُورَةُ الطُّورِ","Ət-Tur","Ат-Тур","At-Tur",{"id":222,"nameAr":523,"nameAz":524,"nameRu":525,"nameEn":526,"nameTransliteration":526,"type":10,"ayahCount":527},"سُورَةُ النَّجۡمِ","Ən-Nəcm","Ан-Наджм","An-Najm",62,{"id":226,"nameAr":529,"nameAz":530,"nameRu":531,"nameEn":532,"nameTransliteration":532,"type":10,"ayahCount":230},"سُورَةُ القَمَرِ","Əl-Qəmər","Аль-Камар","Al-Qamar",{"id":230,"nameAr":534,"nameAz":535,"nameRu":536,"nameEn":537,"nameTransliteration":537,"type":247,"ayahCount":361},"سُورَةُ الرَّحۡمَٰن","Ər-Rəhman","Ар-Рахман","Ar-Rahman",{"id":11,"nameAr":539,"nameAz":540,"nameRu":541,"nameEn":542,"nameTransliteration":542,"type":10,"ayahCount":543},"سُورَةُ الوَاقِعَةِ","Əl-Vaqiə","Аль-Вакиа","Al-Waqiah",96,{"id":545,"nameAr":546,"nameAz":547,"nameRu":548,"nameEn":549,"nameTransliteration":549,"type":247,"ayahCount":126},57,"سُورَةُ الحَدِيدِ","Əl-Hədid","Аль-Хадид","Al-Hadid",{"id":551,"nameAr":552,"nameAz":553,"nameRu":554,"nameEn":555,"nameTransliteration":555,"type":247,"ayahCount":98},58,"سُورَةُ المُجَادلَةِ","Əl-Mucadilə","Аль-Муджадила","Al-Mujadilah",{"id":482,"nameAr":557,"nameAz":558,"nameRu":559,"nameEn":560,"nameTransliteration":560,"type":247,"ayahCount":106},"سُورَةُ الحَشۡرِ","Əl-Həşr","Аль-Хашр","Al-Hashr",{"id":409,"nameAr":562,"nameAz":563,"nameRu":564,"nameEn":565,"nameTransliteration":565,"type":247,"ayahCount":62},"سُورَةُ المُمۡتَحنَةِ","Əl-Mumtəhinə","Аль-Мумтахана","Al-Mumtahanah",{"id":567,"nameAr":568,"nameAz":569,"nameRu":570,"nameEn":571,"nameTransliteration":571,"type":247,"ayahCount":66},61,"سُورَةُ الصَّفِّ","Əs-Saff","Ас-Сафф","As-Saff",{"id":527,"nameAr":573,"nameAz":574,"nameRu":575,"nameEn":576,"nameTransliteration":576,"type":247,"ayahCount":54},"سُورَةُ الجُمُعَةِ","Əl-Cumuə","Аль-Джумуа","Al-Jumuah",{"id":578,"nameAr":579,"nameAz":580,"nameRu":581,"nameEn":582,"nameTransliteration":582,"type":247,"ayahCount":54},63,"سُورَةُ المُنَافِقُونَ","Əl-Munafiqun","Аль-Мунафикун","Al-Munafiqun",{"id":373,"nameAr":584,"nameAz":585,"nameRu":586,"nameEn":587,"nameTransliteration":587,"type":247,"ayahCount":82},"سُورَةُ التَّغَابُنِ","Ət-Təğabun","Ат-Тагабун","At-Taghabun",{"id":589,"nameAr":590,"nameAz":591,"nameRu":592,"nameEn":593,"nameTransliteration":593,"type":247,"ayahCount":58},65,"سُورَةُ الطَّلَاقِ","Ət-Talaq","Ат-Талак","At-Talaq",{"id":595,"nameAr":596,"nameAz":597,"nameRu":598,"nameEn":599,"nameTransliteration":599,"type":247,"ayahCount":58},66,"سُورَةُ التَّحۡرِيمِ","Ət-Təhrim","Ат-Тахрим","At-Tahrim",{"id":601,"nameAr":602,"nameAz":603,"nameRu":604,"nameEn":605,"nameTransliteration":605,"type":10,"ayahCount":130},67,"سُورَةُ المُلۡكِ","Əl-Mulk","Аль-Мульк","Al-Mulk",{"id":607,"nameAr":608,"nameAz":609,"nameRu":610,"nameEn":611,"nameTransliteration":611,"type":10,"ayahCount":218},68,"سُورَةُ القَلَمِ","Əl-Qələm","Аль-Калам","Al-Qalam",{"id":403,"nameAr":613,"nameAz":614,"nameRu":615,"nameEn":616,"nameTransliteration":616,"type":10,"ayahCount":218},"سُورَةُ الحَاقَّةِ","Əl-Haqqə","Аль-Хакка","Al-Haqqah",{"id":618,"nameAr":619,"nameAz":620,"nameRu":621,"nameEn":622,"nameTransliteration":622,"type":10,"ayahCount":186},70,"سُورَةُ المَعَارِجِ","Əl-Məaric","Аль-Мааридж","Al-Maarij",{"id":624,"nameAr":625,"nameAz":626,"nameRu":627,"nameEn":626,"nameTransliteration":626,"type":10,"ayahCount":122},71,"سُورَةُ نُوحٍ","Nuh","Нух",{"id":629,"nameAr":630,"nameAz":631,"nameRu":632,"nameEn":633,"nameTransliteration":633,"type":10,"ayahCount":122},72,"سُورَةُ الجِنِّ","Əl-Cinn","Аль-Джинн","Al-Jinn",{"id":425,"nameAr":635,"nameAz":636,"nameRu":637,"nameEn":638,"nameTransliteration":638,"type":10,"ayahCount":90},"سُورَةُ المُزَّمِّلِ","Əl-Muzzəmmil","Аль-Муззаммиль","Al-Muzzammil",{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},{"id":284,"nameAr":641,"nameAz":642,"nameRu":643,"nameEn":644,"nameTransliteration":644,"type":10,"ayahCount":170},"سُورَةُ القِيَامَةِ","Əl-Qiyamə","Аль-Кийама","Al-Qiyamah",{"id":646,"nameAr":647,"nameAz":648,"nameRu":649,"nameEn":650,"nameTransliteration":650,"type":247,"ayahCount":134},76,"سُورَةُ الإِنسَانِ","Əl-İnsan","Аль-Инсан","Al-Insan",{"id":379,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":210},"سُورَةُ المُرۡسَلَاتِ","Əl-Mursəlat","Аль-Мурсалат","Al-Mursalat",{"id":361,"nameAr":657,"nameAz":658,"nameRu":659,"nameEn":660,"nameTransliteration":660,"type":10,"ayahCount":170},"سُورَةُ النَّبَإِ","Ən-Nəbə","Ан-Наба","An-Naba",{"id":662,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":194},79,"سُورَةُ النَّازِعَاتِ","Ən-Naziat","Ан-Назиат","An-Naziat",{"id":668,"nameAr":669,"nameAz":670,"nameRu":671,"nameEn":672,"nameTransliteration":672,"type":10,"ayahCount":178},80,"سُورَةُ عَبَسَ","Əbəsə","Абаса","Abasa",{"id":674,"nameAr":675,"nameAz":676,"nameRu":677,"nameEn":678,"nameTransliteration":678,"type":10,"ayahCount":126},81,"سُورَةُ التَّكۡوِيرِ","Ət-Təkvir","Ат-Таквир","At-Takwir",{"id":680,"nameAr":681,"nameAz":682,"nameRu":683,"nameEn":684,"nameTransliteration":684,"type":10,"ayahCount":86},82,"سُورَةُ الانفِطَارِ","Əl-İnfitar","Аль-Инфитар","Al-Infitar",{"id":439,"nameAr":686,"nameAz":687,"nameRu":688,"nameEn":689,"nameTransliteration":689,"type":10,"ayahCount":154},"سُورَةُ المُطَفِّفِينَ","Əl-Mutaffifin","Аль-Мутаффифин","Al-Mutaffifin",{"id":691,"nameAr":692,"nameAz":693,"nameRu":694,"nameEn":695,"nameTransliteration":695,"type":10,"ayahCount":110},84,"سُورَةُ الانشِقَاقِ","Əl-İnşiqaq","Аль-Иншикак","Al-Inshiqaq",{"id":460,"nameAr":697,"nameAz":698,"nameRu":699,"nameEn":700,"nameTransliteration":700,"type":10,"ayahCount":98},"سُورَةُ البُرُوجِ","Əl-Buruc","Аль-Бурудж","Al-Buruj",{"id":702,"nameAr":703,"nameAz":704,"nameRu":705,"nameEn":706,"nameTransliteration":706,"type":10,"ayahCount":78},86,"سُورَةُ الطَّارِقِ","Ət-Tariq","Ат-Тарик","At-Tariq",{"id":708,"nameAr":709,"nameAz":710,"nameRu":711,"nameEn":712,"nameTransliteration":712,"type":10,"ayahCount":86},87,"سُورَةُ الأَعۡلَىٰ","Əl-Əla","Аль-Аля","Al-Ala",{"id":397,"nameAr":714,"nameAz":715,"nameRu":716,"nameEn":717,"nameTransliteration":717,"type":10,"ayahCount":114},"سُورَةُ الغَاشِيَةِ","Əl-Ğaşiyə","Аль-Гашийа","Al-Ghashiyah",{"id":476,"nameAr":719,"nameAz":720,"nameRu":721,"nameEn":722,"nameTransliteration":722,"type":10,"ayahCount":130},"سُورَةُ الفَجۡرِ","Əl-Fəcr","Аль-Фаджр","Al-Fajr",{"id":724,"nameAr":725,"nameAz":726,"nameRu":727,"nameEn":728,"nameTransliteration":728,"type":10,"ayahCount":90},90,"سُورَةُ البَلَدِ","Əl-Bələd","Аль-Балад","Al-Balad",{"id":730,"nameAr":731,"nameAz":732,"nameRu":733,"nameEn":734,"nameTransliteration":734,"type":10,"ayahCount":70},91,"سُورَةُ الشَّمۡسِ","Əş-Şəms","Аш-Шамс","Ash-Shams",{"id":736,"nameAr":737,"nameAz":738,"nameRu":739,"nameEn":740,"nameTransliteration":740,"type":10,"ayahCount":94},92,"سُورَةُ اللَّيۡلِ","Əl-Leyl","Аль-Лайл","Al-Layl",{"id":391,"nameAr":742,"nameAz":743,"nameRu":744,"nameEn":745,"nameTransliteration":745,"type":10,"ayahCount":54},"سُورَةُ الضُّحَىٰ","Əd-Duha","Ад-Духа","Ad-Duha",{"id":747,"nameAr":748,"nameAz":749,"nameRu":750,"nameEn":751,"nameTransliteration":751,"type":10,"ayahCount":42},94,"سُورَةُ الشَّرۡحِ","Əş-Şərh","Аш-Шарх","Ash-Sharh",{"id":753,"nameAr":754,"nameAz":755,"nameRu":756,"nameEn":757,"nameTransliteration":757,"type":10,"ayahCount":42},95,"سُورَةُ التِّينِ","Ət-Tin","Ат-Тин","At-Tin",{"id":543,"nameAr":759,"nameAz":760,"nameRu":761,"nameEn":762,"nameTransliteration":762,"type":10,"ayahCount":86},"سُورَةُ العَلَقِ","Əl-Ələq","Аль-Алак","Al-Alaq",{"id":764,"nameAr":765,"nameAz":766,"nameRu":767,"nameEn":768,"nameTransliteration":768,"type":10,"ayahCount":30},97,"سُورَةُ القَدۡرِ","Əl-Qədr","Аль-Кадр","Al-Qadr",{"id":344,"nameAr":770,"nameAz":771,"nameRu":772,"nameEn":773,"nameTransliteration":773,"type":247,"ayahCount":42},"سُورَةُ البَيِّنَةِ","Əl-Beyyinə","Аль-Баййина","Al-Bayyinah",{"id":321,"nameAr":775,"nameAz":776,"nameRu":777,"nameEn":778,"nameTransliteration":778,"type":247,"ayahCount":42},"سُورَةُ الزَّلۡزَلَةِ","Əz-Zəlzələ","Аз-Залзала","Az-Zalzalah",{"id":780,"nameAr":781,"nameAz":782,"nameRu":783,"nameEn":784,"nameTransliteration":784,"type":10,"ayahCount":54},100,"سُورَةُ العَادِيَاتِ","Əl-Adiyat","Аль-Адийат","Al-Adiyat",{"id":786,"nameAr":787,"nameAz":788,"nameRu":789,"nameEn":790,"nameTransliteration":790,"type":10,"ayahCount":54},101,"سُورَةُ القَارِعَةِ","Əl-Qariə","Аль-Кариа","Al-Qariah",{"id":792,"nameAr":793,"nameAz":794,"nameRu":795,"nameEn":796,"nameTransliteration":796,"type":10,"ayahCount":42},102,"سُورَةُ التَّكَاثُرِ","Ət-Təkasur","Ат-Такасур","At-Takathur",{"id":798,"nameAr":799,"nameAz":800,"nameRu":801,"nameEn":802,"nameTransliteration":802,"type":10,"ayahCount":22},103,"سُورَةُ العَصۡرِ","Əl-Əsr","Аль-Аср","Al-Asr",{"id":804,"nameAr":805,"nameAz":806,"nameRu":807,"nameEn":808,"nameTransliteration":808,"type":10,"ayahCount":46},104,"سُورَةُ الهُمَزَةِ","Əl-Huməzə","Аль-Хумаза","Al-Humazah",{"id":810,"nameAr":811,"nameAz":812,"nameRu":813,"nameEn":814,"nameTransliteration":814,"type":10,"ayahCount":30},105,"سُورَةُ الفِيلِ","Əl-Fil","Аль-Филь","Al-Fil",{"id":816,"nameAr":817,"nameAz":818,"nameRu":819,"nameEn":820,"nameTransliteration":820,"type":10,"ayahCount":26},106,"سُورَةُ قُرَيۡشٍ","Qureyş","Курайш","Quraysh",{"id":822,"nameAr":823,"nameAz":824,"nameRu":825,"nameEn":826,"nameTransliteration":826,"type":10,"ayahCount":38},107,"سُورَةُ المَاعُونِ","Əl-Maun","Аль-Маун","Al-Maun",{"id":828,"nameAr":829,"nameAz":830,"nameRu":831,"nameEn":832,"nameTransliteration":832,"type":10,"ayahCount":22},108,"سُورَةُ الكَوۡثَرِ","Əl-Kövsər","Аль-Каусар","Al-Kawthar",{"id":295,"nameAr":834,"nameAz":835,"nameRu":836,"nameEn":837,"nameTransliteration":837,"type":10,"ayahCount":34},"سُورَةُ الكَافِرُونَ","Əl-Kafirun","Аль-Кафирун","Al-Kafirun",{"id":338,"nameAr":839,"nameAz":840,"nameRu":841,"nameEn":842,"nameTransliteration":842,"type":247,"ayahCount":22},"سُورَةُ النَّصۡرِ","Ən-Nəsr","Ан-Наср","An-Nasr",{"id":305,"nameAr":844,"nameAz":845,"nameRu":846,"nameEn":847,"nameTransliteration":847,"type":10,"ayahCount":30},"سُورَةُ المَسَدِ","Əl-Məsəd","Аль-Масад","Al-Masad",{"id":355,"nameAr":849,"nameAz":850,"nameRu":851,"nameEn":852,"nameTransliteration":852,"type":10,"ayahCount":26},"سُورَةُ الإِخۡلَاصِ","Əl-İxlas","Аль-Ихлас","Al-Ikhlas",{"id":854,"nameAr":855,"nameAz":856,"nameRu":857,"nameEn":858,"nameTransliteration":858,"type":10,"ayahCount":30},113,"سُورَةُ الفَلَقِ","Əl-Fələq","Аль-Фаляк","Al-Falaq",{"id":860,"nameAr":861,"nameAz":862,"nameRu":863,"nameEn":864,"nameTransliteration":864,"type":10,"ayahCount":34},114,"سُورَةُ النَّاسِ","Ən-Nas","Ан-Нас","An-Nas",[866,867,868,869,870,871,872,873,874,875,876,877,878,879,880,881,882,883,884,885,886,887,888,889,890,891,892,893,894,895,896,897,898,899,900,901,902,903,904,905,906,907,908,909,910,911,912,913,914,915,916,917,918,919,920,921,922,923,924,925,926,927,928,929,930,931,932,933,934,935,936,937,938,939,940,941,942,943,944,945,946,947,948,949,950,951,952,953,954,955,956,957,958,959,960,961,962,963,964,965,966,967,968,969,970,971,972,973,974,975,976,977,978,979],{"id":14,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":241,"nameTransliteration":241,"type":10,"ayahCount":38},{"id":18,"nameAr":243,"nameAz":244,"nameRu":245,"nameEn":246,"nameTransliteration":246,"type":247,"ayahCount":248},{"id":22,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":247,"ayahCount":254},{"id":26,"nameAr":256,"nameAz":257,"nameRu":258,"nameEn":259,"nameTransliteration":259,"type":247,"ayahCount":260},{"id":30,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":247,"ayahCount":266},{"id":34,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},{"id":38,"nameAr":274,"nameAz":275,"nameRu":276,"nameEn":277,"nameTransliteration":277,"type":10,"ayahCount":278},{"id":42,"nameAr":280,"nameAz":281,"nameRu":282,"nameEn":283,"nameTransliteration":283,"type":247,"ayahCount":284},{"id":46,"nameAr":286,"nameAz":287,"nameRu":288,"nameEn":289,"nameTransliteration":289,"type":247,"ayahCount":290},{"id":50,"nameAr":292,"nameAz":293,"nameRu":294,"nameEn":293,"nameTransliteration":293,"type":10,"ayahCount":295},{"id":54,"nameAr":297,"nameAz":298,"nameRu":299,"nameEn":298,"nameTransliteration":298,"type":10,"ayahCount":300},{"id":58,"nameAr":302,"nameAz":303,"nameRu":304,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":305},{"id":62,"nameAr":307,"nameAz":308,"nameRu":309,"nameEn":310,"nameTransliteration":310,"type":247,"ayahCount":182},{"id":66,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":10,"ayahCount":218},{"id":70,"nameAr":317,"nameAz":318,"nameRu":319,"nameEn":320,"nameTransliteration":320,"type":10,"ayahCount":321},{"id":74,"nameAr":323,"nameAz":324,"nameRu":325,"nameEn":326,"nameTransliteration":326,"type":10,"ayahCount":327},{"id":78,"nameAr":329,"nameAz":330,"nameRu":331,"nameEn":332,"nameTransliteration":332,"type":10,"ayahCount":305},{"id":82,"nameAr":334,"nameAz":335,"nameRu":336,"nameEn":337,"nameTransliteration":337,"type":10,"ayahCount":338},{"id":86,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":344},{"id":90,"nameAr":346,"nameAz":347,"nameRu":348,"nameEn":347,"nameTransliteration":347,"type":10,"ayahCount":349},{"id":94,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},{"id":98,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":247,"ayahCount":361},{"id":102,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},{"id":106,"nameAr":369,"nameAz":370,"nameRu":371,"nameEn":372,"nameTransliteration":372,"type":247,"ayahCount":373},{"id":110,"nameAr":375,"nameAz":376,"nameRu":377,"nameEn":378,"nameTransliteration":378,"type":10,"ayahCount":379},{"id":114,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":10,"ayahCount":385},{"id":118,"nameAr":387,"nameAz":388,"nameRu":389,"nameEn":390,"nameTransliteration":390,"type":10,"ayahCount":391},{"id":122,"nameAr":393,"nameAz":394,"nameRu":395,"nameEn":396,"nameTransliteration":396,"type":10,"ayahCount":397},{"id":126,"nameAr":399,"nameAz":400,"nameRu":401,"nameEn":402,"nameTransliteration":402,"type":10,"ayahCount":403},{"id":130,"nameAr":405,"nameAz":406,"nameRu":407,"nameEn":408,"nameTransliteration":408,"type":10,"ayahCount":409},{"id":134,"nameAr":411,"nameAz":412,"nameRu":413,"nameEn":414,"nameTransliteration":414,"type":10,"ayahCount":146},{"id":138,"nameAr":416,"nameAz":417,"nameRu":418,"nameEn":419,"nameTransliteration":419,"type":10,"ayahCount":130},{"id":142,"nameAr":421,"nameAz":422,"nameRu":423,"nameEn":424,"nameTransliteration":424,"type":247,"ayahCount":425},{"id":146,"nameAr":427,"nameAz":428,"nameRu":429,"nameEn":430,"nameTransliteration":430,"type":10,"ayahCount":226},{"id":150,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":433,"nameTransliteration":433,"type":10,"ayahCount":190},{"id":154,"nameAr":436,"nameAz":437,"nameRu":438,"nameEn":437,"nameTransliteration":437,"type":10,"ayahCount":439},{"id":158,"nameAr":441,"nameAz":442,"nameRu":443,"nameEn":444,"nameTransliteration":444,"type":10,"ayahCount":445},{"id":162,"nameAr":447,"nameAz":448,"nameRu":449,"nameEn":448,"nameTransliteration":448,"type":10,"ayahCount":397},{"id":166,"nameAr":451,"nameAz":452,"nameRu":453,"nameEn":454,"nameTransliteration":454,"type":10,"ayahCount":284},{"id":170,"nameAr":456,"nameAz":457,"nameRu":458,"nameEn":459,"nameTransliteration":459,"type":10,"ayahCount":460},{"id":174,"nameAr":462,"nameAz":463,"nameRu":464,"nameEn":465,"nameTransliteration":465,"type":10,"ayahCount":226},{"id":178,"nameAr":467,"nameAz":468,"nameRu":469,"nameEn":470,"nameTransliteration":470,"type":10,"ayahCount":222},{"id":182,"nameAr":472,"nameAz":473,"nameRu":474,"nameEn":475,"nameTransliteration":475,"type":10,"ayahCount":476},{"id":186,"nameAr":478,"nameAz":479,"nameRu":480,"nameEn":481,"nameTransliteration":481,"type":10,"ayahCount":482},{"id":190,"nameAr":484,"nameAz":485,"nameRu":486,"nameEn":487,"nameTransliteration":487,"type":10,"ayahCount":158},{"id":194,"nameAr":489,"nameAz":490,"nameRu":491,"nameEn":492,"nameTransliteration":492,"type":10,"ayahCount":150},{"id":198,"nameAr":494,"nameAz":495,"nameRu":496,"nameEn":497,"nameTransliteration":497,"type":247,"ayahCount":162},{"id":202,"nameAr":499,"nameAz":500,"nameRu":501,"nameEn":502,"nameTransliteration":502,"type":247,"ayahCount":126},{"id":206,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":247,"ayahCount":82},{"id":210,"nameAr":509,"nameAz":510,"nameRu":511,"nameEn":510,"nameTransliteration":510,"type":10,"ayahCount":190},{"id":214,"nameAr":513,"nameAz":514,"nameRu":515,"nameEn":516,"nameTransliteration":516,"type":10,"ayahCount":409},{"id":218,"nameAr":518,"nameAz":519,"nameRu":520,"nameEn":521,"nameTransliteration":521,"type":10,"ayahCount":206},{"id":222,"nameAr":523,"nameAz":524,"nameRu":525,"nameEn":526,"nameTransliteration":526,"type":10,"ayahCount":527},{"id":226,"nameAr":529,"nameAz":530,"nameRu":531,"nameEn":532,"nameTransliteration":532,"type":10,"ayahCount":230},{"id":230,"nameAr":534,"nameAz":535,"nameRu":536,"nameEn":537,"nameTransliteration":537,"type":247,"ayahCount":361},{"id":11,"nameAr":539,"nameAz":540,"nameRu":541,"nameEn":542,"nameTransliteration":542,"type":10,"ayahCount":543},{"id":545,"nameAr":546,"nameAz":547,"nameRu":548,"nameEn":549,"nameTransliteration":549,"type":247,"ayahCount":126},{"id":551,"nameAr":552,"nameAz":553,"nameRu":554,"nameEn":555,"nameTransliteration":555,"type":247,"ayahCount":98},{"id":482,"nameAr":557,"nameAz":558,"nameRu":559,"nameEn":560,"nameTransliteration":560,"type":247,"ayahCount":106},{"id":409,"nameAr":562,"nameAz":563,"nameRu":564,"nameEn":565,"nameTransliteration":565,"type":247,"ayahCount":62},{"id":567,"nameAr":568,"nameAz":569,"nameRu":570,"nameEn":571,"nameTransliteration":571,"type":247,"ayahCount":66},{"id":527,"nameAr":573,"nameAz":574,"nameRu":575,"nameEn":576,"nameTransliteration":576,"type":247,"ayahCount":54},{"id":578,"nameAr":579,"nameAz":580,"nameRu":581,"nameEn":582,"nameTransliteration":582,"type":247,"ayahCount":54},{"id":373,"nameAr":584,"nameAz":585,"nameRu":586,"nameEn":587,"nameTransliteration":587,"type":247,"ayahCount":82},{"id":589,"nameAr":590,"nameAz":591,"nameRu":592,"nameEn":593,"nameTransliteration":593,"type":247,"ayahCount":58},{"id":595,"nameAr":596,"nameAz":597,"nameRu":598,"nameEn":599,"nameTransliteration":599,"type":247,"ayahCount":58},{"id":601,"nameAr":602,"nameAz":603,"nameRu":604,"nameEn":605,"nameTransliteration":605,"type":10,"ayahCount":130},{"id":607,"nameAr":608,"nameAz":609,"nameRu":610,"nameEn":611,"nameTransliteration":611,"type":10,"ayahCount":218},{"id":403,"nameAr":613,"nameAz":614,"nameRu":615,"nameEn":616,"nameTransliteration":616,"type":10,"ayahCount":218},{"id":618,"nameAr":619,"nameAz":620,"nameRu":621,"nameEn":622,"nameTransliteration":622,"type":10,"ayahCount":186},{"id":624,"nameAr":625,"nameAz":626,"nameRu":627,"nameEn":626,"nameTransliteration":626,"type":10,"ayahCount":122},{"id":629,"nameAr":630,"nameAz":631,"nameRu":632,"nameEn":633,"nameTransliteration":633,"type":10,"ayahCount":122},{"id":425,"nameAr":635,"nameAz":636,"nameRu":637,"nameEn":638,"nameTransliteration":638,"type":10,"ayahCount":90},{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},{"id":284,"nameAr":641,"nameAz":642,"nameRu":643,"nameEn":644,"nameTransliteration":644,"type":10,"ayahCount":170},{"id":646,"nameAr":647,"nameAz":648,"nameRu":649,"nameEn":650,"nameTransliteration":650,"type":247,"ayahCount":134},{"id":379,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":210},{"id":361,"nameAr":657,"nameAz":658,"nameRu":659,"nameEn":660,"nameTransliteration":660,"type":10,"ayahCount":170},{"id":662,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":194},{"id":668,"nameAr":669,"nameAz":670,"nameRu":671,"nameEn":672,"nameTransliteration":672,"type":10,"ayahCount":178},{"id":674,"nameAr":675,"nameAz":676,"nameRu":677,"nameEn":678,"nameTransliteration":678,"type":10,"ayahCount":126},{"id":680,"nameAr":681,"nameAz":682,"nameRu":683,"nameEn":684,"nameTransliteration":684,"type":10,"ayahCount":86},{"id":439,"nameAr":686,"nameAz":687,"nameRu":688,"nameEn":689,"nameTransliteration":689,"type":10,"ayahCount":154},{"id":691,"nameAr":692,"nameAz":693,"nameRu":694,"nameEn":695,"nameTransliteration":695,"type":10,"ayahCount":110},{"id":460,"nameAr":697,"nameAz":698,"nameRu":699,"nameEn":700,"nameTransliteration":700,"type":10,"ayahCount":98},{"id":702,"nameAr":703,"nameAz":704,"nameRu":705,"nameEn":706,"nameTransliteration":706,"type":10,"ayahCount":78},{"id":708,"nameAr":709,"nameAz":710,"nameRu":711,"nameEn":712,"nameTransliteration":712,"type":10,"ayahCount":86},{"id":397,"nameAr":714,"nameAz":715,"nameRu":716,"nameEn":717,"nameTransliteration":717,"type":10,"ayahCount":114},{"id":476,"nameAr":719,"nameAz":720,"nameRu":721,"nameEn":722,"nameTransliteration":722,"type":10,"ayahCount":130},{"id":724,"nameAr":725,"nameAz":726,"nameRu":727,"nameEn":728,"nameTransliteration":728,"type":10,"ayahCount":90},{"id":730,"nameAr":731,"nameAz":732,"nameRu":733,"nameEn":734,"nameTransliteration":734,"type":10,"ayahCount":70},{"id":736,"nameAr":737,"nameAz":738,"nameRu":739,"nameEn":740,"nameTransliteration":740,"type":10,"ayahCount":94},{"id":391,"nameAr":742,"nameAz":743,"nameRu":744,"nameEn":745,"nameTransliteration":745,"type":10,"ayahCount":54},{"id":747,"nameAr":748,"nameAz":749,"nameRu":750,"nameEn":751,"nameTransliteration":751,"type":10,"ayahCount":42},{"id":753,"nameAr":754,"nameAz":755,"nameRu":756,"nameEn":757,"nameTransliteration":757,"type":10,"ayahCount":42},{"id":543,"nameAr":759,"nameAz":760,"nameRu":761,"nameEn":762,"nameTransliteration":762,"type":10,"ayahCount":86},{"id":764,"nameAr":765,"nameAz":766,"nameRu":767,"nameEn":768,"nameTransliteration":768,"type":10,"ayahCount":30},{"id":344,"nameAr":770,"nameAz":771,"nameRu":772,"nameEn":773,"nameTransliteration":773,"type":247,"ayahCount":42},{"id":321,"nameAr":775,"nameAz":776,"nameRu":777,"nameEn":778,"nameTransliteration":778,"type":247,"ayahCount":42},{"id":780,"nameAr":781,"nameAz":782,"nameRu":783,"nameEn":784,"nameTransliteration":784,"type":10,"ayahCount":54},{"id":786,"nameAr":787,"nameAz":788,"nameRu":789,"nameEn":790,"nameTransliteration":790,"type":10,"ayahCount":54},{"id":792,"nameAr":793,"nameAz":794,"nameRu":795,"nameEn":796,"nameTransliteration":796,"type":10,"ayahCount":42},{"id":798,"nameAr":799,"nameAz":800,"nameRu":801,"nameEn":802,"nameTransliteration":802,"type":10,"ayahCount":22},{"id":804,"nameAr":805,"nameAz":806,"nameRu":807,"nameEn":808,"nameTransliteration":808,"type":10,"ayahCount":46},{"id":810,"nameAr":811,"nameAz":812,"nameRu":813,"nameEn":814,"nameTransliteration":814,"type":10,"ayahCount":30},{"id":816,"nameAr":817,"nameAz":818,"nameRu":819,"nameEn":820,"nameTransliteration":820,"type":10,"ayahCount":26},{"id":822,"nameAr":823,"nameAz":824,"nameRu":825,"nameEn":826,"nameTransliteration":826,"type":10,"ayahCount":38},{"id":828,"nameAr":829,"nameAz":830,"nameRu":831,"nameEn":832,"nameTransliteration":832,"type":10,"ayahCount":22},{"id":295,"nameAr":834,"nameAz":835,"nameRu":836,"nameEn":837,"nameTransliteration":837,"type":10,"ayahCount":34},{"id":338,"nameAr":839,"nameAz":840,"nameRu":841,"nameEn":842,"nameTransliteration":842,"type":247,"ayahCount":22},{"id":305,"nameAr":844,"nameAz":845,"nameRu":846,"nameEn":847,"nameTransliteration":847,"type":10,"ayahCount":30},{"id":355,"nameAr":849,"nameAz":850,"nameRu":851,"nameEn":852,"nameTransliteration":852,"type":10,"ayahCount":26},{"id":854,"nameAr":855,"nameAz":856,"nameRu":857,"nameEn":858,"nameTransliteration":858,"type":10,"ayahCount":30},{"id":860,"nameAr":861,"nameAz":862,"nameRu":863,"nameEn":864,"nameTransliteration":864,"type":10,"ayahCount":34},{"edition":981,"sura":5,"blocks":982},"saadi-az",[983,985,987,989,991,993,995,997,999,1001,1003,1005,1007,1009,1011,1013,1015,1017,1019,1021,1023,1025,1027,1029],{"from":14,"to":14,"text":984},"Öncə qeyd olunmuşdur ki, “bürünüb örtünmüş” və “örtünmüş” sözləri mənaca oxşardır və Allah Öz Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) buyurur ki, Ona səylə ibadət etsin. Əvvəlki surədə Rəbbə ibadətin zəruriliyindən və qəbilədaşları tərəfindən ona (s.ə.s) verilən əzablara mətinliklə dözməsindən bəhs edilirdi. Bu surədə isə Fövqəluca Allah Peyğəmbərə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) əmr edir ki, Onun dinini açıq-aşkar təbliğ etsin və insanlara nəsihət versin.",{"from":18,"to":22,"text":986},"Öz nitqinlə və əməllərinlə insanlara qətiyyət və səylə nəsihət ver ki, məqsədə çatasan və insanlara izah edə biləsən ki, onlar hansı günahlara batmışlar və onları nə gözləyir. Məhz bu onları Allaha itaətsizlik göstərməkdən çəkinməyə sövq edər.\n\nTövhid prinsiplərini həyata keçirməklə və yalnız Onun Üzünə doğru yönəlməklə Rəbbini şərəfləndir ki, insanlar sənin xütbələrinə əhəmiyyət versinlər və özləri də Allahı uca tutmağa və Ona ibadət etməyə başlasınlar.",{"from":26,"to":26,"text":988},"Belə bir rəy var ki, libas adı altında insan əməlləri nəzərdə tutulur ki, onları təmizləmək – yalnız Allah xatirinə onları səmimiyyətlə yerinə yetirməklə və Onun hökümlərini qüsursuz icra etməklə mümkündür. Mömin öz əməllərini bədxah niyyətlərdən, nümayişkəranəlikdən, ikiüzlülükdən, şöhrət düşkünlüyündən, təkəbbürlükdən, etinasızlıqdan və onun əməllərini əbəs edə biləcək və onlara görə mükafatını azaldacaq bütün qüsurlardan təmizləməlidir. Fövqəluca qullarına buyurur ki, bütün bunlardan çəkinsinlər.\n\nBuraya libasın çirkinlikdən təmizlənməsi də aiddir, çünki bunun sayəsində insan etdiyi xeyirxahlıqların kamilliyinə nail olur. Bu daha çox namaza aiddir, çünki əksər müsəlman alimlərinin rəyinə görə, çirkin şeyin paltardan və vücuddan təmizlənməsi namazın düzgün qılınması şərtlərindən biridir.\n\nMövcud olan digər bir rəyə görə isə bu ayədə ümumiyyətlə paltardan bəhs edilir və onun həmişə hər cür murdar şeylərdən və kirlilikdən, xüsusilə, namaza başlamazdan əvvəl təmizlənməsi zəruridir. İstənilən halda, hətta əgər bu ayədə zahiri təmizlik nəzərdə tutulsa da, bilmək lazımdır ki, o, mənəvi təmizliyi yalnız tamamlayır.",{"from":30,"to":30,"text":990},"Quranın bir sıra şərhçiləri hesab edirlər ki, pisliklər adı altında bütpərəstlərin Allahla yanaşı sitayiş etdikləri bütlər nəzərdə tutulmuşdur. Beləliklə O (Pak və Müqəddəs), onlardan və bununla bağlı olan hər şeydən həm sözdə, həm də əməldə əl çəkməyi əmr etmişdir.\n\nDigər şərhçilər isə belə hesab edirlər ki, pislik – bütün pis əməllər və sözlərdir və Fövqəluca buyurmuşdur ki, nə qəlbdə, nə dildə, nə bədəndə, kiçik və ya böyüklüyündən asılı olmayaraq, günahlara yol verilməməlidir. Əlbəttə ki, buraya həm müşriklik, həm də digər kiçik günahlar daxildir.",{"from":34,"to":38,"text":992},"İnsanlara onların maddi həyatı və Axirətinə aid etdiyin yaxşılığa görə minnət qoyma, onlardan mükafat gözləmə və onları özünə borclu sayma. Əksinə, yaxşılığı insanlar üçün et və bundan ötrü istənilən imkanlardan yararlan və onlardan minnətdarlıq gözləmə. Mükafatını Fövqəluca Allahdan istə və mərhəmət göstərdiklərinlə digər insanlar arasında fərq qoyma.\n\nBəzi şərhçilər belə hesab edirlər ki, bu ayələrin mənası ondadır ki, insanlara bir şeyi hədiyyə etdikdə, onların sənə daha çoxu ilə əvəzini verəcəyini arzulamayasan. Lakin Allahın bu hökmü yalnız Peyğəmbərə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) aid idi.\n\nAllahın Elçisi (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) yuxarıda sadalanan hökmə tabe oldu və tezliklə onu yerinə yetirməyə başladı. O (s.ə.s) insanlara öyüd-nəsihət verir və aydın ayələrin vasitəsi ilə onlara Allahın göstərişlərini izah edirdi. O (s.ə.s) tez-tez Allahı şərəfləndirir və başqalarını da buna dəvət edirdi. O (s.ə.s) öz qəlbini və vücudunu şərdən təmizləməyə çalışırdı. O (s.ə.s) Allahdan başqa və Onunla yanaşı ibadət edilənlərdən kənar gəzir, bütpərəstlikdən və bütpərəstlərdən, şərdən və bədəməl insanlardan uzaq idi. Bütün bəşəriyyət onun (s.ə.s) qarşısında, ilk növbədə isə, Allahın qarşısında, - borclu idi, lakin o (s.ə.s), heç vaxt insanlardan nə mükafat, nə də minnətdarlıq istəmirdi. O (s.ə.s), Allah yolunda ən böyük dözümlülük göstərdi: Onun hökümlərini səbirlə yerinə yetirir, günahlardan çəkinir, Allahın ona (s.ə.s) təyin etdiyi taleyin ağır zərbələrinə mətinliklə dözürdü. Bütün bunların sayəsində o (s.ə.s) bütün ən böyük və öz imanında ən möhkəm Allah elçilərindən (onlara salam olsun!), məziyyətcə, üstün oldu.",{"from":42,"to":50,"text":994},"Sura üfürən zaman Qiyamət günü başlayacaq və ölülər öz qəbirlərindən qalxacaq və həyata qayıdacaqlar. Çoxsaylı dəhşətlər və sarsıntılar üzündən həmin gün kafirlər üçün ən ağır gün olacaq, çünki onlar xeyirli sona nail olacaqlarına ümidlərini tam itirəcək və əmin olacaqlar ki, onlar məhvə məhkumdurlar. Buradan aydın olur ki, möminlər üçün həmin Gün asan olacaqdır. Buna görə, Fövqəluca buyurur: “Bu – Ağır gündür!” (Qəmər, 54\u002F8).",{"from":54,"to":70,"text":996},"Bu ayələr əl-Valid b. əl-Muqirə ilə əlaqədar nazil edilmişdi. O, haqqa inadkarlıqla müqavimət göstərənlərdən biri idi, Allahla və Onun Elçisi (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) ilə mübarizə aparır və ona (s.ə.s) maneələr yaradırdı. Allah onu, əvvəllər başqalarını etmədiyi kimi, məhkum etdi. Bu cəza haqqa müqavimət göstərənlərin və onunla ədavət edənlərin hamısını gözləyir: rüsvayçılıq və şərəfsizlik bu həyatda onların qənimi, Axirətdəki cəza isə daha alçaldıcı olacaqdır.\n\nBu adam dünyaya tənha gəlmişdir. Onun nə var-dövləti, nə ailəsi, nə də qohumları var idi, lakin Allah onun qayğısına qaldı və onu tərbiyə etdi. O (Pak və Müqəddəs), ona böyük zənginlik, oğullar əta etdi və onlar daima onun yanından ayrılmırdılar, ona kömək edirdilər, o isə, öz növbəsində, onlarla fəxr edir və onların yardımından həvəslə faydalanırdı.\n\nAllah ona dünya nemətlərindən istifadə etmək imkanı vermişdi və var-dövlətə nail olmaq yollarını onun qarşısında geniş açmışdı. Bunun sayəsində o, istədiyi və can atdığı hər şeyə nail olmuşdu. Lakin, ona göstərilən mərhəmətə və yardıma baxmayaraq, o istəyirdi ki, Allah ona da Axirət həyatında Səadət nəsib etsin.",{"from":74,"to":78,"text":998},"Onun istədiyi olmayacaqdır! Hər şey əksinə olacaqdır, çünki o, Allahın ayələrinin doğruluğuna əmin olduqdan sonra, onları inkar etdi. O, haqdan üz çevirdi və onun ardınca getmədi. Lakin o, ondan üz döndərməsi ilə qane olmayaraq, haqq ilə mübarizə aparmaq yoluna qədəm basdı ki, onun yalan olduğunu ifşa etməyə çalışsın. Buna görə Fövqəluca buyurur:",{"from":82,"to":82,"text":1000},"O, öz niyyətini götür-qoy edərək, necə hərəkət edəcəyi və Quranın yalanını ifşa etmək üçün nə deyəcəyi qərarına gəldi.",{"from":86,"to":90,"text":1002},"O, mümkün olmayan bir şeyin fikrinə düşmüş və nə ona, nə də onun kimilərin gücü çatmayacaq bir işi görmək qərarına gəlmişdi.",{"from":94,"to":110,"text":1004},"O, öz sözləri üzərində düşündü və onda olan nifrət və kin-küdurət onun üzündə əks olundu. O, geriyə dönüb təkəbbürləndi ki, bu onun düşüncələrinin, sözlərinin və əməllərinin nəticəsi idi. Sonra o, Allahın Kitabını insan sözləri adlandırdı, həm də ədəb-ərkanlı insanın sözləri deyil, qərəzkar, yalançı və pozğun cadugərin sözləri adlandırdı. Qoy o qəhr olsun! Onu doğru yoldan azdıran və həlaka gətirən nə oldu?! Ən gözəl və ən əzəmətli Söz olan Fövqəlmərhəmətli və Fövqəlşöhrətli Rəbbin Sözünün aciz və kamillikdən uzaq olan məxluqların sözləri olması insan ağlına necə gələ bilər?! İnsanın vicdanı bununla necə razılaşa bilər?! Bu inadkar yalançı Fövqəluca Allahın Sözü haqqında belə ifadə işlətməyə necə cəsarət edə bilər?! Həqiqətən, o, ən şiddətli cəzaya layiqdir və buna görə Fövqəluca Allah buyurur:",{"from":114,"to":126,"text":1006},"Cəhənnəm alovu günahkarların üstünə dəhşətli bir qüvvə ilə çökür və əzabkeşlərin bədənində heç nə saxlamır. O, onların bədənlərini çılğın alovlu odla yandırıb-qovurur, onları öz əzabı ilə əhatə edir və dözülməz hərarətdən və ya şaxtadan rahatlanmağa bir an belə imkan vermir.",{"from":130,"to":130,"text":1008},"Bəhs edilən məsələ Cəhənnəm mühafizəçiləri – sərt və güclü mələklər haqqındadır və onlar Allahın hökümlərindən kənara çıxmır və onlara buyurulanların hamısını olduğu kimi icra edirlər.",{"from":134,"to":134,"text":1010},"Cəhənnəmin mühafizəçisi olmağa yalnız güc və qüdrət sahibi olan mələklər layiqdirlər. Allah bu ayədə mələklərin sayı barəsində yalnız kafirləri sınamaq üçün xəbər vermişdir. Belə bir rəy mövcuddur ki, həmin sözlərin mənası mələklərin Axirətdə kafirləri cəzalandıracaqları və işgəncə verəcəkləri ilə əlaqədardır. Cəhənnəm cəzası sınaq adlandırılmışdır, çünki günahkarların əzabı daima gücləndiriləcəkdir. Fövqəluca belə buyurur: “Həmin gün onlar Odda yanacaqlar” (Zariyat, 51\u002F13).\n\nBir başqa rəyə görə isə Allah Cəhənnəmin mühafizəçilərinin sayı haqqında, yalnız haqqa inananları və onu yalan sayanları aşkar etmək üçün xəbər vermişdir. Bu həmin ayənin davamı ilə də təsdiq olunur. Kitab əhli əvvəlki peyğəmbərlərə nazil edilmiş vəhyləri Kəramətli Quranla müqayisə edib, yoxlaya və onun həqiqiliyinə daha da əmin ola bilərlər. Möminlərə gəldikdə isə onlar nazil edilmiş növbəti ayəyə iman gətirəcəklər və bundan onların imanı və etiqadı da güclənəcəkdir.\n\nQuran ayələri möminlərdə və Kitab əhlində yarana biləcək şübhələri dağıtmalı və onların tərəddüd etməsinə imkan verməməlidir. Bu, həyatın ən böyük məqsədidir ki, bütün sağlam düşüncə sahibləri ona layiqincə diqqətlə yanaşmalıdırlar. Bu – iman və etiqad əldə etməyə səy göstərmə, onları hər saat gücləndirmə, bundan ötrü bütün imkanlardan istifadə etmə və şübhələrdən və azğınlıqdan xilas olmaqdır ki, onlar daima haqqın yolu qarşısında üzə çıxırlar. Fövqəluca bəyan edir ki, bu ən böyük məqsədə yalnız Allahın Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) nazil ediləni əldə rəhbər tutmaqla nail olmaq mümkündür.\n\nBunun sayəsində Rəbbin haqlı qulları yalançılardan seçilirlər. Sonuncuların ürəklərində şübhələr və ikiüzlülük hökm sürür və buna görə onlar soruşurlar: “Allah bu məsəllə nə demək istəyir?” Onların sözlərinin səbəbi onların şübhələrində və təəccüb içində çaşıb qalmalarında, onların Allahın ayələrinə, Şərəfli Kitaba iman gətirməmələrindədir. Buna görə məhz bu ayələrin və Kitabların sayəsində Fövqəluca bəzilərini doğru yolla aparır, digərlərini isə zəlalətə salır.\n\nRəbbin doğru yola yönəltdiyi kəslər üçün Allahın Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) nazil edilmiş Vəhy mərhəmətdir. O, onların imanını və dinə sədaqətini gücləndirir. Onun doğru yoldan azdırdığı kəslərə isə nazil edilmiş Vəhy yalnız onların bədbəxtliklərini, təşvişini və özlərinə qarşı zalımlıqlarını gücləndirir. Buna görə hər bir insan Allah və Onun Elçisinin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) xəbər verdikləri hər şeyə itaət etməlidir.\n\nMələklərin və digər məxluqların qoşunlarının güc və əzəməti yalnız Allaha məlumdur. Siz bu qoşunların varlığı haqqında heç nə bilmirdiniz, ancaq Bilən və Xəbərdarolan Rəbb onların haqqında sizə müjdə verdi. Elə isə heç bir şübhə etmədən bu müjdəyə iman gətirin! Bu vəhy və nəsihət sizə əylənmək xatirinə nazil edilməmişdir. Onlar insanlara nəsihət vermək və onlara, yalnız fayda verən şeyləri yerinə yetirməyi öyrətmək və zərər verən nə varsa, onlardan çəkindirmək üçündür.",{"from":138,"to":158,"text":1012},"Belə bir ehtimal var ki, “kəllə” (كَلَّا) ifadəsi “həqiqətən” sözünün mənasını verir. Bir başqa rəyə görə isə, o burada bir giriş sözü kimi istifadə edilmişdir.\n\nFövqəluca aya, geriyə çəkilən gecəyə və açılan səhərə and içir, çünki bu sadalananların hamısı özündə Allahın əzəmətli dəlillərini əks etdirir. Bu dəlillər Onun fövqəlqüdrətini və müdrikliyini, Onun hakimiyyətinin və mərhəmətinin hüdudsuzluğunu və Onun elminin hədsizliyini təsdiq edir. Fövqəluca həm də ona görə and içir ki, Cəhənnəm Alovunun ən böyük bədbəxtliklərdən və Rəbbin yaratdıqlarının ən mühümlərindən biri olduğunu vurğulasın.\n\nBiz onun barəsində sizə xəbər verdik və onun təyinatı haqqında sizə aydın bilik əta etdik. Qoy hər kəs, istəyərsə, irəliyə çıxsın və onu Allaha yaxınlaşdıran xeyirxahlıqlar etsin və onların sayəsində o, Onun lütüfkarlığına nail olar və Cənnət evlərində yaşamaq haqqına layiq görülər. Kim də istəyərsə, Bizim onu yaratdığımız məqsəddən geri çəkilsin və Allahın sevdiyi və bəyəndiyi hər şeydən üz çevirsin və onu Cəhənnəmə aparan günahlar işlətsin. Fövqəluca həmçinin buyurur: “De: “Haqq – Rəbbinizdəndir. Kim istəyir, iman gətirsin, kim istəmirsə, qoy iman gətirməsin...” (Kəhf, 18\u002F29).",{"from":162,"to":166,"text":1014},"Hər bir günahkar öz yaramaz və pis əməllərinin girovudur. O, onlara doğru can atırdı və indi isə öz cinayətləri və günahlarına görə cavabdehdir. Onların ağır boyunduruğu çiyinlərinə keçirilmişdir və o, ədalətli cəzaya layiqdir. O, öz pis əməllərindən asılı olmayan azad və xoşbəxt möminlərə qətiyyən bənzəmir.",{"from":170,"to":178,"text":1016},"Onlar Cənnət bağlarında qalacaqlar və orada onlara arzu etdikləri hər şey veriləcəkdir və onlar orada tam rahatlıq və əmin-amanlıq içində olacaqlar. Onlar bir-biriləri ilə söhbət edəcək və söhbət günahkarldan düşəcək. Onlar soruşacaqlar: “Onlar necə oldular? Allahın vəd etdiyi cəzanı aldılarmı? Onlar bir-birilərindən soruşacaqlar: “Siz onların barəsində nə bilirsiniz?” Bu anda onlar günahkarları Cəhənnəmin ortasında, əzab və iztirablar burulğanında görəcək və soruşacaqlar: “Niyə siz Cəhənnəm oduna düşdünüz? Hansı günaha görə?”",{"from":182,"to":198,"text":1018},"Bizim nə səmimi imanımız, nə xeyirxah əməllərimiz var idi, nə də ehtiyacı olanların xeyrinə bir sədəqə vermişdik. Biz başqaları ilə birlikdə yalan içində batmışdıq və haqqı inkar etməyə çalışırdıq. Biz hətta Qiyamət gününü də inkar edirdik.\n\nBu, bizim yalana dalmağımızın və haqqı rədd etməyimizin nəticəsi idi, çünki Qiyamət günü ən böyük həqiqətdir. Həmin gün insanlar üzərində onların öz əməllərinə görə məhkəmə qurulacaqdır və Allahın hakimiyyəti və Onun ədaləti bütün məxluqlarına tam mənada tətbiq olunacaqdır.\n\nCəhənnəm əzabkeşləri, labüd fakt, yəni ölüm onları haqlayanadək, öz uydurma dinlərinə qapılmışdılar. Onlar kafir olaraq öldülər və cəzadan qurtulmaq imkanından məhrum oldular, çünki xilas olmanın ümid qapısı onların qarşısında bağlandı.",{"from":202,"to":202,"text":1020},"Şəfaətçilik onlara fayda verməyəcəkdir, çünki şəfaətçilik etmələrinə icazə verilənlər Allahın qarşısında yalnız Onun razı qaldıqlarından ötrü havadarlıq edəcəklər, bu günahkarlar isə öz əməlləri ilə Rəbbin lütüfkarlığına layiq olmamışlar.\n\nAllah Onun şəriətinə müqavimət göstərənlərin hamısını gözləyən sonluğu izah etmiş və onları Axirət həyatında nəyin gözlədiyini bildirmişdir. Allah qınaq və məzəmmətlə belə buyurur:",{"from":206,"to":214,"text":1022},"Onlar nəsihətdən üz döndərir və xütbələrə əhəmiyyət vermirlər. Onlar ona nifrət bəsləyir və ondan, sanki, aslandan, ovçudan və ya atıcıdan qaçan vəhşi uzunqulaqlar kimi uzaq qaçırlar. Bu, fasiqlərin haqdan uzaq qaçmasının və ondan üz döndərməsinin ən parlaq nümunəsidir.",{"from":218,"to":218,"text":1024},"Onlar öz şərəfsizliklərinə baxmayaraq, böyük iddialar irəli sürürlər və göylərdən özlərinə açıq səhifələr nazil edilməsini istəyirlər. Onlar bəyan edirlər ki, yalnız belə olduqda, haqqı qəbul edəcəklər. Lakin onlar yalan deyirlər. Həqiqətən, əgər onlara istədikləri bütün möcüzələr göstərilsə də, öz gözləri ilə məşəqqətli cəzanı görməyincə, iman gətirməyəcəklər. Onlara haqqı izah edən aydın ayələr nazil edilmişdi, əgər onlarda, azca da olsa, bir xeyirxahlıq əlaməti olsaydı, onlar ona iman gətirərdilər. Buna görə sonra Fövqəluca Allah belə buyurur:",{"from":222,"to":222,"text":1026},"Onlar istədiklərinə nail olmayacaqlar, axı öz sözləri ilə onlar peyğəmbərlərin (onlara salam olsun!) acizliyini ifşa edəcəklərinə ümid bağlamışdılar. Onlar Axirət həyatından qorxmurdular. Axı onların ürəyində Axirət qorxusu olsaydı, onlar belə davranmazdılar.",{"from":226,"to":230,"text":1028},"Burada bəhs edilən ya bu surə, ya da onda olan xütbə haqqındadır. Arzu edən hər kəs bu nəsihəti yadında saxlaya bilər, çünki indi doğru yol insanlara məlumdur və onun gerçəkliyinin dəlilləri təkzibolunmazdır.",{"from":11,"to":11,"text":1030},"Allahın iradəsi mütləq icra edilir. Nə kiçik, nə də böyük olan şeylər Onun iradəsinə zidd ola bilməz.\n\nBu ayə, qədəriyyəçilərin, Allahın qulları öz işlərini Allahın iradəsindən asılı olmayaraq yerinə yetirdiklərini iddia edən baxışlarını və cəbbariyyəçilərin də, əksinə, insanın iradədən məhrum olduğunu və hər hansı bir işi müstəqil yerinə yetirməyə qadir olmadığını zənn edən yanlış baxışlarını qətiyyətlə təkzib edir. Cəbbariyyəçilər yanlış olaraq elə güman edirdilər ki, insan Allahın onun üçün təyin etdiyi əməlləri icra etməyə məcbur edilmişdir.\n\nLakin Fövqəluca Allah bəyan etmişdir ki, Onun qulları iradə sahibidirlər və hansı əməli yerinə yetirməkdə müstəqil seçim etməyə qadirdirlər. Buna baxmayaraq, onların iradəsi Allahın iradəsindən asılıdır. Ondan qorxmaq və Ona ibadət etmək lazımdır, çünki O (Pak və Müqəddəs), – Vahid Allahdır və ibadətə layiqdir. Eyni zamanda, O (Pak və Müqəddəs), Onun qarşısında qorxu hissi keçirənləri və Onun iltifatına nail olmağa can atanları bağışlayır.\n\n[1] Müdəssir (الْمُدَّثِّرُ) – ərəbcə “Örtünüb gizlənən” mənasındadır. Öncəki surələrə aid tərcüməçi qeydlərində (IV-VI c.c.) açıqlandığı kimi, Bu şərəfli surə Quranın özünümühafizəsinin 19 rəqəmi əsasında kodlaşdırılmış sistemi ilə bilavasitə əlaqədar olan bir ecazkar surədir. Bu kodlaşdırılmış sistem ilk dəfə olaraq 1974-cü ildə aşkar edilmişdir. Daha sonra bir çox tədqiqatçıların iştirakı ilə Quranın bu sistemi ilə əlaqədar bir sıra möcüzələr də aşkar edilmişdir. Müdəssir surəsi 74-cü surədir və 19 ilə 74 ardıcıl yan-yana qoyulduqda alınan say eyni zamanda bu möcüzənin kəşf edilməsi tarixidir. Bu möcüzə ilə əlaqədar məlumatlar ilk dəfə ABŞ-da yaşayan müsəlmanlar tərəfindən bəyan edilmişdir. Bu möcüzə 1974-cü ildə Quranın Müdəssir (“Gizlənən”) surəsində üzə çıxmışdır. Möcüzənin tapıldığı tarixdə Allahın Elçisinin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) Məkkədən Mədinəyə başlayan hicrətindən 1393 il keçmişdi. Bildiyimiz kimi, İslam Peyğəmbərinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) Quran hicrətdən 13 il öncə vəhy edilməyə başlanmışdı. Yəni, bu möcüzə Quranın vəhy edilməyə başlamasından tam 1406 il sonra kəşf edilmişdir. Yaxşı, bəs bu 1406 rəqəmi nəyə işarə edir? Möhkəm dayanın – 1406=19x74-dür.\n\nQurandakı rəqəmlərin möcüzəsinə işarə edən Müdəssir (“Gizlənən”) surəsi əvvəldən axıra kimi say möcüzələri ilə doludur. Bu surənin ilk iki ayəsi belədir: (1) “Ey örtünüb gizlənən” (2) “Qalx və xəbərdar et!” (Müdəssir, 74\u002F1-2). Surənin ilk ayəsi gizlənənə (müdəssirə) müraciətdir və ikinci ayəsi isə artıq qalxmaq vaxtının gəldiyini və xəbərdarlıq etmək vaxtının yetişdiyini bildirir. Məhz bu iki ayənin hərflərinin cəmi 19, onların əbcəd dəyəri 1974-dür. Müdəssir surəsinin birinci ayəsi belə (74.1) göstərilir. Məhz bu ayədən etibarən Quranın sonuna qədər 741 ayə vardır və bu 741=19x39 kimidir, yəni, 741 rəqəmi 19-a bölündükdə qalıqsız 39 sayı alınır. Bu riyazi uzlaşma Quran ayələrini Vəhyedənin fövqəlbəşəri idrakına və hikmətinə işarə edir və Quranın, həqiqətən də, fövqəlqüdrət Sahibi olan Allah tərəfindən nazil edildiyini sübuta yetirir.\n\nBöyüklərdən biri kimi səciyyələndirilən 19 möcüzəsinin (74. Müdəssir, 35-ci ayə) həqiqətən də, əzəməti, bu möcüzənin Müdəssir surəsindəki riyazi kodlaşdırılmadan başlayaraq özünü göstərir.\n\nMüdəssir surəsində Quranın insan sözü olduğunu deyən bir adamın “Səqərə” atılacağı söylənir. Oradaca “Sən haradan biləsən ki, “Səqər” nədir?” – deyə sual verilərək, “Səqərin” mənası açıqlanır. Sonra “Səqər” hər şeyi əhatə edən bir cəza kimi təsvir edilir. Bu cəza- Cəhənnəm ola biləcəyi kimi, kafirlərə cavab verən 19 rəqəmi də ola bilər. Cəhənnəm hər şeyi əhatə etdiyi kimi, 19 sayı da bütün Quranı riyazi bir sistem olaraq əhatə edib qoruyur. (Ətraflı məlumat üçün bax: “Quran heç tükənməyən möcüzə”, səh. 364-370). F.S.\n\n[2] Müdrik Allahın bu ayədə 19 rəqəmindən bəhs etməsi və buradaca onun funksiyasını açıqlamaması (buna baxmayaraq, həmin ayənin şərhində müəllif rəqəmi mühafizəçi mələklərin sayı ilə əlaqələndirir), bunun nə isə, mühüm bir prinsiplə əlaqəli ola biləcəyinə işarə edə bilərdi. Bu, həqiqətdə də belə imiş. 19 rəqəmi haqqında mən bu Təfsirin əvvəlki cilidlərində, mənbələrə müraciətlə, bir sıra qeydlər vermişəm və burada da qısaca izahlar vermək lazım gəlir (yuxarıdakı dibnotlara bax). Demək lazımdır ki, Quranın, demək olar ki, bütün təfsirlərində və bir çox dillərə (türk, rus, ingilis, Azərbaycan və s.) tərcüməsində 19 rəqəmi haqqında müxtəlif mülahizələr söylənmiş və bunu, əsasən, Cəhənnəmdəki mühafizə mələklərinin sayı ilə əlaqələndirmişlər. Quranda keçən 19 rəqəminin Quranın mühafizə sisteminin kodu olması haqqında ilk dəfə olaraq məlumatlar 1974-cü ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarında yaşayan müsəlman alimlər tərəfindən irəli sürülmüşdür. Sonra isə bir çox tədqiqatçıların iştirakı ilə Qurandakı bu sistem ilə əlaqədar əhəmiyyətli möcüzələr kəşf edilmişdir. Müdəssir surəsi 74-cü surədir və 19-u onun qarşısında qoyduqda bu möcüzənin aşkar edilməsi tarixi alınır. Bu surənin ayələrinin şərhini verdikcə, yeri düşdükdə, həmin mövzuya toxunacağıq. F.S."]