[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"suras-meta":3,"sura-75-alikhan":694,"$f-kG3aaiabqDTWBVWpc7n4wF90DULHigd7sO57jCaJdg":932},[4,12,20,27,34,41,48,54,61,68,74,80,86,93,100,107,114,120,127,134,140,147,154,161,168,175,182,189,196,203,210,217,223,230,236,242,248,255,260,266,273,279,286,292,299,304,310,316,322,328,333,339,344,350,356,361,368,374,380,385,390,396,401,407,412,418,424,430,436,441,447,452,458,463,469,474,480,485,490,496,502,508,514,519,525,530,536,542,547,552,558,564,570,575,581,587,592,598,603,608,614,620,626,632,638,644,650,656,662,667,672,677,682,688],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},1,"سُورَةُ ٱلْفَاتِحَةِ","Əl-Fatihə","Аль-Фатиха","Al-Fatihah","meccan",7,{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},2,"سُورَةُ البَقَرَةِ","Əl-Bəqərə","Аль-Бакара","Al-Baqarah","medinan",286,{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},3,"سُورَةُ آلِ عِمۡرَانَ","Ali-İmran","Али Имран","Ali-Imran",200,{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},4,"سُورَةُ النِّسَاءِ","Ən-Nisa","Ан-Ниса","An-Nisa",176,{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},5,"سُورَةُ المَائـِدَةِ","Əl-Maidə","Аль-Маида","Al-Maidah",120,{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},6,"سُورَةُ الأَنۡعَامِ","Əl-Ənam","Аль-Анам","Al-Anam",165,{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},"سُورَةُ الأَعۡرَافِ","Əl-Əraf","Аль-Араф","Al-Araf",206,{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},8,"سُورَةُ الأَنفَالِ","Əl-Ənfal","Аль-Анфаль","Al-Anfal",75,{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},9,"سُورَةُ التَّوۡبَةِ","Ət-Tövbə","Ат-Тауба","At-Tawbah",129,{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},10,"سُورَةُ يُونُسَ","Yunus","Юнус",109,{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},11,"سُورَةُ هُودٍ","Hud","Худ",123,{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},12,"سُورَةُ يُوسُفَ","Yusuf","Юсуф",111,{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},13,"سُورَةُ الرَّعۡدِ","Ər-Rəd","Ар-Раад","Ar-Rad",43,{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},14,"سُورَةُ إِبۡرَاهِيمَ","İbrahim","Ибрахим","Ibrahim",52,{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},15,"سُورَةُ الحِجۡرِ","Əl-Hicr","Аль-Хиджр","Al-Hijr",99,{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},16,"سُورَةُ النَّحۡلِ","Ən-Nəhl","Ан-Нахль","An-Nahl",128,{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},17,"سُورَةُ الإِسۡرَاءِ","Əl-İsra","Аль-Исра","Al-Isra",{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},18,"سُورَةُ الكَهۡفِ","Əl-Kəhf","Аль-Кахф","Al-Kahf",110,{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},19,"سُورَةُ مَرۡيَمَ","Məryəm","Марьям","Maryam",98,{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},20,"سُورَةُ طه","Ta-Ha","Та Ха",135,{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},21,"سُورَةُ الأَنبِيَاءِ","Əl-Ənbiya","Аль-Анбийа","Al-Anbiya",112,{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},22,"سُورَةُ الحَجِّ","Əl-Həcc","Аль-Хадж","Al-Hajj",78,{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},23,"سُورَةُ المُؤۡمِنُونَ","Əl-Muminun","Аль-Муминун","Al-Muminun",118,{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},24,"سُورَةُ النُّورِ","Ən-Nur","Ан-Нур","An-Nur",64,{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},25,"سُورَةُ الفُرۡقَانِ","Əl-Furqan","Аль-Фуркан","Al-Furqan",77,{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},26,"سُورَةُ الشُّعَرَاءِ","Əş-Şuəra","Аш-Шуара","Ash-Shuara",227,{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},27,"سُورَةُ النَّمۡلِ","Ən-Nəml","Ан-Намль","An-Naml",93,{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},28,"سُورَةُ القَصَصِ","Əl-Qəsəs","Аль-Касас","Al-Qasas",88,{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},29,"سُورَةُ العَنكَبُوتِ","Əl-Ənkəbut","Аль-Анкабут","Al-Ankabut",69,{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},30,"سُورَةُ الرُّومِ","Ər-Rum","Ар-Рум","Ar-Rum",60,{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},31,"سُورَةُ لُقۡمَانَ","Loğman","Лукман","Luqman",34,{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},32,"سُورَةُ السَّجۡدَةِ","Əs-Səcdə","Ас-Саджда","As-Sajdah",{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},33,"سُورَةُ الأَحۡزَابِ","Əl-Əhzab","Аль-Ахзаб","Al-Ahzab",73,{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},"سُورَةُ سَبَإٍ","Səba","Саба","Saba",54,{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},35,"سُورَةُ فَاطِرٍ","Fatir","Фатир",45,{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},36,"سُورَةُ يسٓ","Ya-Sin","Йа Син",83,{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},37,"سُورَةُ الصَّافَّاتِ","Əs-Saffat","Ас-Саффат","As-Saffat",182,{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},38,"سُورَةُ صٓ","Sad","Сад",{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},39,"سُورَةُ الزُّمَرِ","Əz-Zumər","Аз-Зумар","Az-Zumar",{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},40,"سُورَةُ غَافِرٍ","Ğafir","Гафир","Ghafir",85,{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},41,"سُورَةُ فُصِّلَتۡ","Fussilət","Фуссилат","Fussilat",{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},42,"سُورَةُ الشُّورَىٰ","Əş-Şura","Аш-Шура","Ash-Shura",53,{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},"سُورَةُ الزُّخۡرُفِ","Əz-Zuxruf","Аз-Зухруф","Az-Zukhruf",89,{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},44,"سُورَةُ الدُّخَانِ","Əd-Duxan","Ад-Духан","Ad-Dukhan",59,{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},"سُورَةُ الجَاثِيَةِ","Əl-Casiyə","Аль-Джасийа","Al-Jathiyah",{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},46,"سُورَةُ الأَحۡقَافِ","Əl-Əhqaf","Аль-Ахкаф","Al-Ahqaf",{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},47,"سُورَةُ مُحَمَّدٍ","Muhəmməd","Мухаммад","Muhammad",{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},48,"سُورَةُ الفَتۡحِ","Əl-Fəth","Аль-Фатх","Al-Fath",{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},49,"سُورَةُ الحُجُرَاتِ","Əl-Hucurat","Аль-Худжурат","Al-Hujurat",{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},50,"سُورَةُ قٓ","Qaf","Каф",{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},51,"سُورَةُ الذَّارِيَاتِ","Əz-Zariyat","Аз-Зарийат","Adh-Dhariyat",{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},"سُورَةُ الطُّورِ","Ət-Tur","Ат-Тур","At-Tur",{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},"سُورَةُ النَّجۡمِ","Ən-Nəcm","Ан-Наджм","An-Najm",62,{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},"سُورَةُ القَمَرِ","Əl-Qəmər","Аль-Камар","Al-Qamar",55,{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},"سُورَةُ الرَّحۡمَٰن","Ər-Rəhman","Ар-Рахман","Ar-Rahman",{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},56,"سُورَةُ الوَاقِعَةِ","Əl-Vaqiə","Аль-Вакиа","Al-Waqiah",96,{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},57,"سُورَةُ الحَدِيدِ","Əl-Hədid","Аль-Хадид","Al-Hadid",{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},58,"سُورَةُ المُجَادلَةِ","Əl-Mucadilə","Аль-Муджадила","Al-Mujadilah",{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},"سُورَةُ الحَشۡرِ","Əl-Həşr","Аль-Хашр","Al-Hashr",{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},"سُورَةُ المُمۡتَحنَةِ","Əl-Mumtəhinə","Аль-Мумтахана","Al-Mumtahanah",{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},61,"سُورَةُ الصَّفِّ","Əs-Saff","Ас-Сафф","As-Saff",{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},"سُورَةُ الجُمُعَةِ","Əl-Cumuə","Аль-Джумуа","Al-Jumuah",{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},63,"سُورَةُ المُنَافِقُونَ","Əl-Munafiqun","Аль-Мунафикун","Al-Munafiqun",{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},"سُورَةُ التَّغَابُنِ","Ət-Təğabun","Ат-Тагабун","At-Taghabun",{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},65,"سُورَةُ الطَّلَاقِ","Ət-Talaq","Ат-Талак","At-Talaq",{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},66,"سُورَةُ التَّحۡرِيمِ","Ət-Təhrim","Ат-Тахрим","At-Tahrim",{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},67,"سُورَةُ المُلۡكِ","Əl-Mulk","Аль-Мульк","Al-Mulk",{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},68,"سُورَةُ القَلَمِ","Əl-Qələm","Аль-Калам","Al-Qalam",{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},"سُورَةُ الحَاقَّةِ","Əl-Haqqə","Аль-Хакка","Al-Haqqah",{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},70,"سُورَةُ المَعَارِجِ","Əl-Məaric","Аль-Мааридж","Al-Maarij",{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},71,"سُورَةُ نُوحٍ","Nuh","Нух",{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},72,"سُورَةُ الجِنِّ","Əl-Cinn","Аль-Джинн","Al-Jinn",{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},"سُورَةُ المُزَّمِّلِ","Əl-Muzzəmmil","Аль-Муззаммиль","Al-Muzzammil",{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},74,"سُورَةُ المُدَّثِّرِ","Əl-Muddəssir","Аль-Муддассир","Al-Muddaththir",{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ القِيَامَةِ","Əl-Qiyamə","Аль-Кийама","Al-Qiyamah",{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},76,"سُورَةُ الإِنسَانِ","Əl-İnsan","Аль-Инсан","Al-Insan",{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},"سُورَةُ المُرۡسَلَاتِ","Əl-Mursəlat","Аль-Мурсалат","Al-Mursalat",{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ النَّبَإِ","Ən-Nəbə","Ан-Наба","An-Naba",{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},79,"سُورَةُ النَّازِعَاتِ","Ən-Naziat","Ан-Назиат","An-Naziat",{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},80,"سُورَةُ عَبَسَ","Əbəsə","Абаса","Abasa",{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},81,"سُورَةُ التَّكۡوِيرِ","Ət-Təkvir","Ат-Таквир","At-Takwir",{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},82,"سُورَةُ الانفِطَارِ","Əl-İnfitar","Аль-Инфитар","Al-Infitar",{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},"سُورَةُ المُطَفِّفِينَ","Əl-Mutaffifin","Аль-Мутаффифин","Al-Mutaffifin",{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},84,"سُورَةُ الانشِقَاقِ","Əl-İnşiqaq","Аль-Иншикак","Al-Inshiqaq",{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},"سُورَةُ البُرُوجِ","Əl-Buruc","Аль-Бурудж","Al-Buruj",{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},86,"سُورَةُ الطَّارِقِ","Ət-Tariq","Ат-Тарик","At-Tariq",{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},87,"سُورَةُ الأَعۡلَىٰ","Əl-Əla","Аль-Аля","Al-Ala",{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},"سُورَةُ الغَاشِيَةِ","Əl-Ğaşiyə","Аль-Гашийа","Al-Ghashiyah",{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},"سُورَةُ الفَجۡرِ","Əl-Fəcr","Аль-Фаджр","Al-Fajr",{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},90,"سُورَةُ البَلَدِ","Əl-Bələd","Аль-Балад","Al-Balad",{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},91,"سُورَةُ الشَّمۡسِ","Əş-Şəms","Аш-Шамс","Ash-Shams",{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},92,"سُورَةُ اللَّيۡلِ","Əl-Leyl","Аль-Лайл","Al-Layl",{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},"سُورَةُ الضُّحَىٰ","Əd-Duha","Ад-Духа","Ad-Duha",{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},94,"سُورَةُ الشَّرۡحِ","Əş-Şərh","Аш-Шарх","Ash-Sharh",{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},95,"سُورَةُ التِّينِ","Ət-Tin","Ат-Тин","At-Tin",{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},"سُورَةُ العَلَقِ","Əl-Ələq","Аль-Алак","Al-Alaq",{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},97,"سُورَةُ القَدۡرِ","Əl-Qədr","Аль-Кадр","Al-Qadr",{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ البَيِّنَةِ","Əl-Beyyinə","Аль-Баййина","Al-Bayyinah",{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ الزَّلۡزَلَةِ","Əz-Zəlzələ","Аз-Залзала","Az-Zalzalah",{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},100,"سُورَةُ العَادِيَاتِ","Əl-Adiyat","Аль-Адийат","Al-Adiyat",{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},101,"سُورَةُ القَارِعَةِ","Əl-Qariə","Аль-Кариа","Al-Qariah",{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},102,"سُورَةُ التَّكَاثُرِ","Ət-Təkasur","Ат-Такасур","At-Takathur",{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},103,"سُورَةُ العَصۡرِ","Əl-Əsr","Аль-Аср","Al-Asr",{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},104,"سُورَةُ الهُمَزَةِ","Əl-Huməzə","Аль-Хумаза","Al-Humazah",{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},105,"سُورَةُ الفِيلِ","Əl-Fil","Аль-Филь","Al-Fil",{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},106,"سُورَةُ قُرَيۡشٍ","Qureyş","Курайш","Quraysh",{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},107,"سُورَةُ المَاعُونِ","Əl-Maun","Аль-Маун","Al-Maun",{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},108,"سُورَةُ الكَوۡثَرِ","Əl-Kövsər","Аль-Каусар","Al-Kawthar",{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},"سُورَةُ الكَافِرُونَ","Əl-Kafirun","Аль-Кафирун","Al-Kafirun",{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},"سُورَةُ النَّصۡرِ","Ən-Nəsr","Ан-Наср","An-Nasr",{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},"سُورَةُ المَسَدِ","Əl-Məsəd","Аль-Масад","Al-Masad",{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},"سُورَةُ الإِخۡلَاصِ","Əl-İxlas","Аль-Ихлас","Al-Ikhlas",{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},113,"سُورَةُ الفَلَقِ","Əl-Fələq","Аль-Фаляк","Al-Falaq",{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},114,"سُورَةُ النَّاسِ","Ən-Nas","Ан-Нас","An-Nas",{"sura":695,"meta":817},{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267,"ayahs":696},[697,700,703,706,709,712,715,718,721,724,727,730,733,736,739,742,745,748,751,754,757,760,763,766,769,772,775,778,781,784,787,790,793,796,799,802,805,808,811,814],{"number":5,"arabic":698,"translation":699},"بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ لَآ أُقْسِمُ بِيَوْمِ ٱلْقِيَٰمَةِ","And içirəm Qiyamət gününə!",{"number":13,"arabic":701,"translation":702},"وَلَآ أُقْسِمُ بِٱلنَّفْسِ ٱللَّوَّامَةِ","And içirəm peşmançılıq çəkən nəfsə!",{"number":21,"arabic":704,"translation":705},"أَيَحْسَبُ ٱلْإِنسَٰنُ أَلَّن نَّجْمَعَ عِظَامَهُۥ","İnsan elə düşünür ki, Biz onun sümüklərini yığa bilməyəcəyik.",{"number":28,"arabic":707,"translation":708},"بَلَىٰ قَٰدِرِينَ عَلَىٰٓ أَن نُّسَوِّىَ بَنَانَهُۥ","Mütləq yığacağıq! Biz onun barmaq uclarını bərpa etməyə qadirik.",{"number":35,"arabic":710,"translation":711},"بَلْ يُرِيدُ ٱلْإِنسَٰنُ لِيَفْجُرَ أَمَامَهُۥ","Lakin insan bundan sonra da günah etmək fikrindədir.",{"number":42,"arabic":713,"translation":714},"يَسْـَٔلُ أَيَّانَ يَوْمُ ٱلْقِيَٰمَةِ","O: “Qiyamət günü nə vaxt olacaq!”– deyə rişxəndlə soruşur.",{"number":11,"arabic":716,"translation":717},"فَإِذَا بَرِقَ ٱلْبَصَرُ","Gözlər bərələ qalacağı,",{"number":55,"arabic":719,"translation":720},"وَخَسَفَ ٱلْقَمَرُ","ay tutulacağı",{"number":62,"arabic":722,"translation":723},"وَجُمِعَ ٱلشَّمْسُ وَٱلْقَمَرُ","və günəşlə ayın qovuşacağı zaman –",{"number":69,"arabic":725,"translation":726},"يَقُولُ ٱلْإِنسَٰنُ يَوْمَئِذٍ أَيْنَ ٱلْمَفَرُّ","o gün insan deyəcəkdir: “Hara qaçaq?”",{"number":75,"arabic":728,"translation":729},"كَلَّا لَا وَزَرَ","Xeyr, o gün pənah aparılacaq yer tapılmayacaq.",{"number":81,"arabic":731,"translation":732},"إِلَىٰ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ ٱلْمُسْتَقَرُّ","O gün qayıdış ancaq sənin Rəbbinə olacaqdır.",{"number":87,"arabic":734,"translation":735},"يُنَبَّؤُا۟ ٱلْإِنسَٰنُ يَوْمَئِذٍۭ بِمَا قَدَّمَ وَأَخَّرَ","O gün insana əvvəllər etdiyi və sonraya saxladığı əməlləri barədə xəbər veriləcəkdir.",{"number":94,"arabic":737,"translation":738},"بَلِ ٱلْإِنسَٰنُ عَلَىٰ نَفْسِهِۦ بَصِيرَةٌۭ","Əslində, insan öz əleyhinə şahidlik edəcəkdir;",{"number":101,"arabic":740,"translation":741},"وَلَوْ أَلْقَىٰ مَعَاذِيرَهُۥ","üzrlü olub-olmadığı bütün halları ortaya qoysa da.",{"number":108,"arabic":743,"translation":744},"لَا تُحَرِّكْ بِهِۦ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِۦٓ","Cəbrail sənə Quranı nazil etdikdə onu tələm-tələsik yadda saxlamaq üçün dilini tərpətmə!",{"number":115,"arabic":746,"translation":747},"إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُۥ وَقُرْءَانَهُۥ","Şübhəsiz ki, sənin qəlbində onun qərar tutması və dilinlə onun oxunması Bizə aiddir.",{"number":121,"arabic":749,"translation":750},"فَإِذَا قَرَأْنَٰهُ فَٱتَّبِعْ قُرْءَانَهُۥ","Biz onu oxuduğumuz zaman sən onun oxunuşunu izlə.",{"number":128,"arabic":752,"translation":753},"ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُۥ","Sonra, sözsüz ki, onu izah etmək də Bizə aiddir.",{"number":135,"arabic":755,"translation":756},"كَلَّا بَلْ تُحِبُّونَ ٱلْعَاجِلَةَ","Xeyr! Əksinə, siz tez ötüb keçən fani dünyanı sevir,",{"number":141,"arabic":758,"translation":759},"وَتَذَرُونَ ٱلْءَاخِرَةَ","Axirətdən isə uzaqlaşırsınız.",{"number":148,"arabic":761,"translation":762},"وُجُوهٌۭ يَوْمَئِذٍۢ نَّاضِرَةٌ","O gün neçə-neçə üzlər nurlanacaq",{"number":155,"arabic":764,"translation":765},"إِلَىٰ رَبِّهَا نَاظِرَةٌۭ","və öz Rəbbinə baxacaqdır.",{"number":162,"arabic":767,"translation":768},"وَوُجُوهٌۭ يَوْمَئِذٍۭ بَاسِرَةٌۭ","O gün neçə-neçə üzlər də tutulub qaralacaq,",{"number":169,"arabic":770,"translation":771},"تَظُنُّ أَن يُفْعَلَ بِهَا فَاقِرَةٌۭ","və yəqin edəcək ki, onlara müsibət artıq üz vermişdir.",{"number":176,"arabic":773,"translation":774},"كَلَّآ إِذَا بَلَغَتِ ٱلتَّرَاقِىَ","Xeyr, o ruh körpücük sümüklərinə yetişəcəyi zaman;",{"number":183,"arabic":776,"translation":777},"وَقِيلَ مَنْ ۜ رَاقٍۢ","“Ovsunu kim oxuyacaq?”– deyiləcəkdir.",{"number":190,"arabic":779,"translation":780},"وَظَنَّ أَنَّهُ ٱلْفِرَاقُ","Can verən adam dünya həyatından ayrıldığını yəqin edəcəyi,",{"number":197,"arabic":782,"translation":783},"وَٱلْتَفَّتِ ٱلسَّاقُ بِٱلسَّاقِ","və ayaq ayağa dolaşacağı zaman –",{"number":204,"arabic":785,"translation":786},"إِلَىٰ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ ٱلْمَسَاقُ","o gün hər kəs Rəbbinin hüzuruna gətiriləcəkdir.",{"number":211,"arabic":788,"translation":789},"فَلَا صَدَّقَ وَلَا صَلَّىٰ","O kafir nə Quranı təsdiq etdi, nə də namaz qıldı.",{"number":218,"arabic":791,"translation":792},"وَلَٰكِن كَذَّبَ وَتَوَلَّىٰ","Haqqı da yalan saydı və üz döndərdi.",{"number":224,"arabic":794,"translation":795},"ثُمَّ ذَهَبَ إِلَىٰٓ أَهْلِهِۦ يَتَمَطَّىٰٓ","Sonra da lovğa-lovğa öz ailəsinin yanına getdi.",{"number":216,"arabic":797,"translation":798},"أَوْلَىٰ لَكَ فَأَوْلَىٰ","Vay sənin halına, vay!",{"number":237,"arabic":800,"translation":801},"ثُمَّ أَوْلَىٰ لَكَ فَأَوْلَىٰٓ","Yenə də vay sənin halına, vay!",{"number":243,"arabic":803,"translation":804},"أَيَحْسَبُ ٱلْإِنسَٰنُ أَن يُتْرَكَ سُدًى","Bəlkə insan özbaşına qoyulacağını güman edir?",{"number":249,"arabic":806,"translation":807},"أَلَمْ يَكُ نُطْفَةًۭ مِّن مَّنِىٍّۢ يُمْنَىٰ","Məgər o, kişi toxumundan axıdılan bir damla nütfə deyildimi?",{"number":256,"arabic":809,"translation":810},"ثُمَّ كَانَ عَلَقَةًۭ فَخَلَقَ فَسَوَّىٰ","Sonra laxtalanmış qan oldu. Allah onu yaradıb kamil bir görkəmə saldı.",{"number":261,"arabic":812,"translation":813},"فَجَعَلَ مِنْهُ ٱلزَّوْجَيْنِ ٱلذَّكَرَ وَٱلْأُنثَىٰٓ","Ondan da bir cüt kişi və qadın yaratdı.",{"number":267,"arabic":815,"translation":816},"أَلَيْسَ ذَٰلِكَ بِقَٰدِرٍ عَلَىٰٓ أَن يُحْۦِىَ ٱلْمَوْتَىٰ","Məgər O, ölüləri diriltməyə qadir deyil?",[818,819,820,821,822,823,824,825,826,827,828,829,830,831,832,833,834,835,836,837,838,839,840,841,842,843,844,845,846,847,848,849,850,851,852,853,854,855,856,857,858,859,860,861,862,863,864,865,866,867,868,869,870,871,872,873,874,875,876,877,878,879,880,881,882,883,884,885,886,887,888,889,890,891,892,893,894,895,896,897,898,899,900,901,902,903,904,905,906,907,908,909,910,911,912,913,914,915,916,917,918,919,920,921,922,923,924,925,926,927,928,929,930,931],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},{"edition":933,"sura":60,"blocks":934},"saadi-az",[935,937,939,941,943,945,947,949,951,953,955,957,959,961,963,965,967,969,971],{"from":5,"to":5,"text":936},"Bu surə “lə” (“xeyr”) sözü ilə başlayır və bu söz burada inkar ədatı kimi işlədilməmişdir və artıq söz (ziyadə) də deyildir. O, diqqəti sonrakı ayələrə cəlb etmək üçün tətbiq edilmişdir. And içilən zaman belə ifadələr tez-tez işlənir və buna görə təəccüblü deyil ki, surə belə başlanır, halbuki çox vaxt bu söz başlanğıc üçün istifadə edilmir.\n\nAllah Qiyamətin gerçəkliyini təsdiq etmək məqsədi ilə Qiyamət gününə and içir. Həmin gün ölülər öz məzarlarından qalxacaq, Toplanış meydanında yığışacaq və Rəbbin hökmünü gözləyəcəklər.",{"from":13,"to":13,"text":938},"Ayədə möminlərin və fasiqlərin ruhlarından[1] bəhs edilir. İnsan nəfsi, tez-tez müxtəlif hallara düşdüyündən və sabit qalmadığından, tərəddüd etməyə məyilli olduğundan, sabit bir şeyə daimi bağlı qala bilmədiyindən, özünü qınayan adlandırılmışdır. Ölüm gəldikdə isə, o, insanı törətdiyi cinayətlərə görə qınamağa başlayacaq. Möminlərə gəldikdə isə, onlar özlərini həm bu dünyada öz nöqsanlarına, fərasətsizliklərinə görə, həm də öz vəzifələrinə laqeyd yanaşmalarına görə qınayırlar.\n\nBeləliklə, Allah eyni zamanda layiq olanlara əvəz verəcəyinə də and içmişdir. Sonra O (Pak və Müqəddəs), xəbər verir ki, inadkar günahkarların bir hissəsi Qiyamət gününü yalan sayır.",{"from":21,"to":21,"text":940},"Burada öldükdən sonra dirildilmə nəzərdə tutulur. Fövqəluca, nadanlığı və qərəzkarlığından öz bədən skeleti olan sümüklərinin canlandırılacağını qeyri-adi bir qabiliyyət hesab edən kafirin: “Çürümüş sümükləri kim dirildəcəkdir?” (Yasin, 36\u002F78) sözlərinə sanki cavab verərək, Allah belə buyurur:",{"from":28,"to":42,"text":942},"Bu o deməkdir ki, Allah bədənin bütün hissələrini bərpa etməyə gücü yetəndir, çünki əgər barmaq ücları yenidən bərpa edilirsə, deməli bütün bədənin yaradılması da artıq başa çatmış olmalıdır. Lakin kafirin Fövqəluca Allahın fövqəlqüdrətini inkar etməsi, onu təsdiq edən faktların yetərsizliyinə görə deyil, sadəcə, kafirin məqsədinin məhz onu gözləyən dirildilməni inkar etməsinə görədir. Ərəb sözü olan “yəfcura” (“pozğunluq etmək”) həm də “bir şeyi qəsdən inkar etməyi” bildirir.",{"from":11,"to":62,"text":944},"Dirilmə başladıqda insanın baxışları dəhşətli qorxudan gah donacaq, gah da gözləri bərələ qalacaqdır və insan artıq gözlərini belə qırpa bilməyəcəkdir. Fövqəluca buyurur: “O, onlara yalnız gözlərin bərələ qalacağı Günə qədər möhlət verəcəkdir. Onlar baxışları yuxarıya dikilmiş halda qalacaq, gözləri ilə özlərinə baxa bilməyəcək, ürəkləri bom-boş olacaqdır” (İbrahim, 14\u002F42-43).\n\nAy işığından və hökümranlığından məhrum olacaq, sonra isə günəşlə birləşəcəkdir. Onlar Fövqəluca Allah tərəfindən xəlq edildikləri zamandan bəri bir yerdə olmamışdılar və bu, Qiyamət günü baş verəcəkdir. Ay sönəcək, günəş isə bürmələnib yığılacaq və hər ikisi Cəhənnəmə atılacaq ki, Allahın bütün qulları da görsün ki, günəş də, ay da – Rəbbin iradəsinə tabe olan qullar imişlər. Bax elə o zaman onlara ibadət edən müşriklər öz dərin azğınlıqlarını dərk edəcəklər.",{"from":69,"to":81,"text":946},"İnsan bu sarsıntıları və həyəcanlı hadisələri gördükdə, ucadan deyəcək: “Bizi haqlamış və dəhşətə salan hər şeydən xilas yeri haradadır?” Lakin sığınacaq yalnız Allahın yanında tapmaq olar. Heç kim Ondan gizlənə və öz qismətindən qaça bilməz. Bütün insanlar mütləq Onun hüzurunda dayanacaq, öz əməllərinə görə əvəz alacaqlar. Buna görə sonra O (Pak və Müqəddəs), buyurur:",{"from":87,"to":87,"text":948},"Hər bir insan özünün həyatının həm başlanğıcında, həm də sonunda etdiyi yaxşı və pis əməllərdən xəbər tutacaqdır. Ona inkar edə bilməyəcəyi xəbərlər veriləcəkdir.",{"from":94,"to":101,"text":950},"Həmin Gün insan özü öz əməlləri haqqında şahidlik edəcək və öz sonunu müəyyənləşdirə[2] biləcəkdir. Onun bəraəti və üzrxahlığı qəbul edilməyəcəkdir. Əksinə, belə etdikdə o, öz törətdiklərini bir daha təsdiq etmiş və boynuna almış olacaqdır. Buna görə Fövqəluca buyurur: “Öz kitabını oxu! Bu gün sənin özünün öz əleyhinə saymağın kifayətdir” (İsra, 17\u002F14).\n\nHətta əgər qul törətdiklərini inkar etməyə cəhd göstərərsə və özünə bəraət qazandırmaq istəyərsə, onun təkzibi və özünü təmizə çıxarmaq istəməsi ona heç bir fayda verməyəcəkdir, çünki eşitmə orqanı, baxışları və bədəninin bütün hissələri onun özünə qarşı şahidlik edəcəklər və onun bütün etdikləri əməlləri haqqında xəbər verəcəklər. Tövbə zamanı artıq keçmiş olacaq və gecikmiş tövbənin bir faydası olmayacaqdır. Buna görə Allah belə buyurur: “Həmin Gün zalımlara onların üzr istəməsi fayda verməyəcəkdir və onlardan tövbə tələb olunmayacaqdır” (Rum, 30\u002F57).",{"from":108,"to":115,"text":952},"Cəbrail (ə) Peyğəmbərə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) vəhy gətirəndə, mələk onu verib qurtarmazdan öncə, o (s.ə.s), Quran ayələrini yadda saxlamaq istəyi üzündən, Cəbrailin (ə) ardınca onları coşğunluqla oxuyub təkrarlayırdı. Allah isə bunu ona (s.ə.s) qadağan edərək, buyurur: “Sənə vəhy edilən tamamlanmadan öncə Quranı oxumağa tələsmə...” (Taha, 20\u002F114). Sən Quranı hökmən yadda saxlayacaqsan və onu insanlara oxuyacaqsan, çünki Allah onu sənin ürəyində cəmləşdirəcəkdir. Sən əvvəllər ehtiyat edirdin ki, vəhydən nəyisə nəzərdən qaçırar və ya unudarsan, lakin indi ehtiyat etmək üçün heç bir əsas yoxdur, çünki Allah vəd etmişdir ki, heç vaxt belə olmayacaqdır.",{"from":121,"to":128,"text":954},"Cəbrail (ə) növbəti vəhyin nazil edilməsini sona çatdırdıqdan sonra, onda onu onun (ə) ardınca oxu, Biz isə onun mənasını sənə izah edəcəyik.\n\nBeləliklə, Allah Peyğəmbərə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) Öz Kitabının həm mətnini, həm də mənasını qoruyacağını vəd etmişdir. Allahın Elçisi (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) Rəbbinin iradəsinə itaət etmişdir və Cəbrail (ə) ona (s.ə.s) Quranı oxuyanda, onu diqqətlə dinləmiş və mələk onu oxuyub qurtaran kimi, vəhyi onun (ə) ardınca təkrar etmişdir.\n\nBu ayədə müəllif mövzunu izah edib qurtarmayınca sual verməməli olan şagirdlərin davranış qaydaları ifadə edilmişdir. O, mövzunu bitirib, nitqinə ara verdikdə, şagirdlər onlara aydın olmayan hər şey barədə sual verə bilərlər.\n\nAyədən həmçinin bəlli olur ki, müsəlman, insanı axıradək dinləmədən, hətta əgər onun çıxışının əvvəli bəyənilməyə və ya qınanmağa layiq olsa belə, kiminsə sözü ilə razılaşmamalı və ya onu rədd etməməlidir. Əvvəlcə, onun təqdimatının nə dərəcədə doğru və ya yanlış olması aydınlaşdırılmalı və onun barəsində düzgün mühakimə yürütmək üçün onun sözlərini kifayət qədər yaxşı anlamaq lazımdır.\n\nBununla yanaşı bu ayə təsdiq edir ki, Peyğəmbər (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) öz ardıcıllarına Allahın nəinki ayələrinin sözlərini, həm də onların mənasını da izah və şərh edirdi.",{"from":135,"to":141,"text":956},"Siz maddi nemətlərə, ləzzətlərə və məmnunluqlara nail olmağa tələsirsiniz və Axirət həyatındansa, bunlara üstünlük verirsiniz və buna görə də ölümdən sonra sizi gözləyən xoşbəxtliyiniz xatirinə xeyirxah işlər görməyə laqeyd yanaşırsınız. Siz bu fani dünyanı sevirsiniz və məhz bu, sizin Allahın öyüd və nəsihətlərinə biganə yanaşmanızın səbəbidir.\n\nBu dünyanın nemətləri və ləzzətləri asan əldəediləndir, insan isə asan nail olunan hər şeyi sevməyə meyillidir. Axirət həyatında əbədi Səadətə gəldikdə isə o, müəyyən müddətə qədər təxirə salınmışdır. Buna görə siz bu Səadətə laqeydsiniz və ondan ötrü zəhmət çəkməkdən boyun qaçırırsınız, sanki siz Axirət həyatı üçün xəlq edilməmisiniz[3] və bu dünya sizin əbədi evinizdir. Siz bu keçici dünya xatirinə var qüvvənizi əsirgəmir və ondan ötrü gecə-gündüz çalışırsınız. Həqiqət sizin şüurunuzda təhrif olunmuşdur və siz çox böyük itkiyə uğramısınız. Əgər siz Axirət həyatına üstünlük versəydiniz və öz yolunuzun sonuna şüurlu surətdə baxsaydınız, onda mütləq uğur qazanardınız və nə zərər çəkməz, nə itki verməz, nə də bədbəxtliyə qapılmazdınız.\n\nSonra Allah Cənnətdə möminlərin vəziyyətini və onlarla günahkarlar arasındakı nəhəng fərqi təsvir edir və insanları əbədi həyata üstünlük verməyə çağırır. Allah öz Rəbbi ilə görüşəcəklərinə ümid bəsləyənləri gözləyən mükafat haqqında xəbər verir və buyurur:",{"from":148,"to":155,"text":958},"Möminlərin üzü ziyalı və gözəl olacaq, çünki onların ürəyi səadətə nail olacaq və köksü isə sevinclə dolacaqdır. Onlar öz Rəbbinin üzünü görə biləcəklər. Onların arasında elələri olacaq ki, Allahı hər səhər və axşam görəcəkdir. Başqaları isə Onu yalnız cümə günləri görəcəklər. Onlar Allahın alicənab simasına baxmaq imkanından həzz alacaq və Onun gözqamaşdırıcı və misilsiz gözəlliyindən məmnun olacaqlar. Onlar Allahın surətini gördükdə, onları əhatə edən səadəti belə unudacaq və təsvirolunmaz ləzzət duyacaqlar. Onların üzləri işıqlanacaq və daha da gözəl olacaqlar. Ey Rəbbimiz! Bizi də onların arasındakılardan et!",{"from":162,"to":169,"text":960},"Onlar dünya həyatına üstünlük verdilər və buna görə onların üzü qaşqabaqlı, kədərli, qorxu içində və alçaldılmış vəziyyətdə olacaqdır. Onlar anlayacaqlar ki, onları sərt və iztirablı cəza gözləyir və bunu başa düşdüklərinə görə də onların üzü qaralıb, hüzn içində olacaq.",{"from":176,"to":183,"text":962},"Fövqəluca qullarını qorxudaraq, onlara ölümqabağı canvermə anını xatırladır. Bu zaman insanın canı[4] körpücük sümüyünə, yəni döş qəfəsi boşluğunun yuxarı dəliyini əhatə edən sümüklərə çatdıqdan sonra yalnız ölməkdə olan insanı kədər bürüyəcək. Bu halda insanlar, onların zənninə görə, ölməkdə olanın şəfa və rahatlıq tapmasına kömək edə biləcək istənilən vasitəyə əl atmağa razı olacaqlar. Onlar özlərinə ovsun oxunmasını və ya cadu edilməsini xahiş edəcəklər, çünki adi üsullarla şəfa tapmaq ümidindən məhrum ediləcəklər. Lakin Allahın qədəri gerçəkləşdikdə, heç nə onun qarşısını ala bilməz.",{"from":190,"to":190,"text":964},"Canverənə aydın olacaq ki, bu fani dünya ilə vidalaşma vaxtı çatmışdır.",{"from":197,"to":204,"text":966},"Bədbəxtliklər bir yerə cəmləşərək can verəni möhkəm və sıx əhatə edəcək. Onun həyatında ən mühüm bir hadisə baş verəcək və kədər onu çulğalayacaqdır. Onun canına bədənini tərk etmək hökmü veriləcək və o, ondan ayrılacaq və onu Fövqəluca Allahın hüzuruna doğru çəkib aparacaqlar və orada törətdiyi əməllərini etiraf edib, boynuna alacaq və ona layiqli əvəz veriləcəkdir.\n\nAllah bu xəbərdarlığı ilə insanları öz qəlbini məhvə məhkum edən hər şeydən qorumağa və onların xilas olmasını təmin edən şeylərə can atmağa çağırır. Lakin haqqa müqavimət göstərən və Allahın ayələrinə əhəmiyyət verməyən inadkarlar öz azğınlıq və inkarçılıqlarını təkidlə davam etdirirlər.",{"from":211,"to":224,"text":968},"Bu günahkar Allaha, Onun mələklərinə, Onun Kitablarına, elçilərinə, Qiyamət gününə, xeyri və şəri ilə qədərə iman gətirmədi. O, namaz qılmadı və haqqı yalan saydı. O, qadağaları pozdu və Rəbbinin hökümlərinə rahatca və Allahdan qorxmadan itaətsizlik göstərdi. O – təkəbbürlü idi və başına gələcək müsibətlər haqqında heç düşünmürdü də.",{"from":216,"to":243,"text":970},"Fövqəluca kafirləri iki dəfə təhdid edir, sonra isə insana, onu mövcud olmadığı halda xəlq etdiyini xatırladır. Doğrudanmı insan elə güman edir ki, onu hökümlərsiz və qadağalarsız, mükafatsız və cəzasız qoyacaqlar? Bu – Müdrik Allah haqqında yanlış ehtimaldır. O (Pak və Müqəddəs), heç vaxt belə rəftar etməz.",{"from":249,"to":267,"text":972},"Allahın iradəsi ilə çox kiçicik bir damcı qan laxtasına çevrilmişdir və ondan bütöv bir orqanizm əmələ gəlmişdir. Allah insanı müxtəlif mərhələlərdən keçirmiş, onu mükəmməl və boy-buxunlu yaratmış və insanları kişi və qadınlar kimi xəlq etmişdir. Məgər bundan sonra O (Pak və Müqəddəs), ölüləri dirildə bilməzmi? Əlbəttə! O (Pak və Müqəddəs), hər şeyə qadirdir!\n\n[1] Ruh – nəfs, can, qismən də qəlb – sinonimlərdir. F.S.\n\n[2] Bu “müəyyənləşdirmə” insanın öz taleyinə hər hansı bir dəyişiklik etmək qabiliyyəti və ya imkanı ilə bağlı deyil. Bu ifadə ilə müəllif demək istəyir ki, insan, onun başına artıq nəyin gələcəyini bilib, özü üçün müəyyən edəcəkdir, yəni anlayacaqdır. F.S.\n\n[3] Yəni, möhtərəm müəllif Əbdürrəhman əs-Səədinin məntiqinə görə, Mərhəmətli Allah insanı məhz Axirət Səadəti üçün xəlq etmişdir. Amma buna baxmayaraq, onların xeyli bir qisminin, öz zalımlıqları (günahları) üzündən, Cəhənnəmin yanacağı olacaqları da Qurandan bəllidir. F.S.\n\n[4] Ya da – ruhu. F.S."]