[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"suras-meta":3,"sura-10-alikhan":694,"$flzdwphxEFO0rt3LXUBDqcwpYi4-xIqr60tUBXXF1hxg":1139},[4,12,20,27,34,41,48,54,61,68,74,80,86,93,100,107,114,120,127,134,140,147,154,161,168,175,182,189,196,203,210,217,223,230,236,242,248,255,260,266,273,279,286,292,299,304,310,316,322,328,333,339,344,350,356,361,368,374,380,385,390,396,401,407,412,418,424,430,436,441,447,452,458,463,469,474,480,485,490,496,502,508,514,519,525,530,536,542,547,552,558,564,570,575,581,587,592,598,603,608,614,620,626,632,638,644,650,656,662,667,672,677,682,688],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},1,"سُورَةُ ٱلْفَاتِحَةِ","Əl-Fatihə","Аль-Фатиха","Al-Fatihah","meccan",7,{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},2,"سُورَةُ البَقَرَةِ","Əl-Bəqərə","Аль-Бакара","Al-Baqarah","medinan",286,{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},3,"سُورَةُ آلِ عِمۡرَانَ","Ali-İmran","Али Имран","Ali-Imran",200,{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},4,"سُورَةُ النِّسَاءِ","Ən-Nisa","Ан-Ниса","An-Nisa",176,{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},5,"سُورَةُ المَائـِدَةِ","Əl-Maidə","Аль-Маида","Al-Maidah",120,{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},6,"سُورَةُ الأَنۡعَامِ","Əl-Ənam","Аль-Анам","Al-Anam",165,{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},"سُورَةُ الأَعۡرَافِ","Əl-Əraf","Аль-Араф","Al-Araf",206,{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},8,"سُورَةُ الأَنفَالِ","Əl-Ənfal","Аль-Анфаль","Al-Anfal",75,{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},9,"سُورَةُ التَّوۡبَةِ","Ət-Tövbə","Ат-Тауба","At-Tawbah",129,{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},10,"سُورَةُ يُونُسَ","Yunus","Юнус",109,{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},11,"سُورَةُ هُودٍ","Hud","Худ",123,{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},12,"سُورَةُ يُوسُفَ","Yusuf","Юсуф",111,{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},13,"سُورَةُ الرَّعۡدِ","Ər-Rəd","Ар-Раад","Ar-Rad",43,{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},14,"سُورَةُ إِبۡرَاهِيمَ","İbrahim","Ибрахим","Ibrahim",52,{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},15,"سُورَةُ الحِجۡرِ","Əl-Hicr","Аль-Хиджр","Al-Hijr",99,{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},16,"سُورَةُ النَّحۡلِ","Ən-Nəhl","Ан-Нахль","An-Nahl",128,{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},17,"سُورَةُ الإِسۡرَاءِ","Əl-İsra","Аль-Исра","Al-Isra",{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},18,"سُورَةُ الكَهۡفِ","Əl-Kəhf","Аль-Кахф","Al-Kahf",110,{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},19,"سُورَةُ مَرۡيَمَ","Məryəm","Марьям","Maryam",98,{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},20,"سُورَةُ طه","Ta-Ha","Та Ха",135,{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},21,"سُورَةُ الأَنبِيَاءِ","Əl-Ənbiya","Аль-Анбийа","Al-Anbiya",112,{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},22,"سُورَةُ الحَجِّ","Əl-Həcc","Аль-Хадж","Al-Hajj",78,{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},23,"سُورَةُ المُؤۡمِنُونَ","Əl-Muminun","Аль-Муминун","Al-Muminun",118,{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},24,"سُورَةُ النُّورِ","Ən-Nur","Ан-Нур","An-Nur",64,{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},25,"سُورَةُ الفُرۡقَانِ","Əl-Furqan","Аль-Фуркан","Al-Furqan",77,{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},26,"سُورَةُ الشُّعَرَاءِ","Əş-Şuəra","Аш-Шуара","Ash-Shuara",227,{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},27,"سُورَةُ النَّمۡلِ","Ən-Nəml","Ан-Намль","An-Naml",93,{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},28,"سُورَةُ القَصَصِ","Əl-Qəsəs","Аль-Касас","Al-Qasas",88,{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},29,"سُورَةُ العَنكَبُوتِ","Əl-Ənkəbut","Аль-Анкабут","Al-Ankabut",69,{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},30,"سُورَةُ الرُّومِ","Ər-Rum","Ар-Рум","Ar-Rum",60,{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},31,"سُورَةُ لُقۡمَانَ","Loğman","Лукман","Luqman",34,{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},32,"سُورَةُ السَّجۡدَةِ","Əs-Səcdə","Ас-Саджда","As-Sajdah",{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},33,"سُورَةُ الأَحۡزَابِ","Əl-Əhzab","Аль-Ахзаб","Al-Ahzab",73,{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},"سُورَةُ سَبَإٍ","Səba","Саба","Saba",54,{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},35,"سُورَةُ فَاطِرٍ","Fatir","Фатир",45,{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},36,"سُورَةُ يسٓ","Ya-Sin","Йа Син",83,{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},37,"سُورَةُ الصَّافَّاتِ","Əs-Saffat","Ас-Саффат","As-Saffat",182,{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},38,"سُورَةُ صٓ","Sad","Сад",{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},39,"سُورَةُ الزُّمَرِ","Əz-Zumər","Аз-Зумар","Az-Zumar",{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},40,"سُورَةُ غَافِرٍ","Ğafir","Гафир","Ghafir",85,{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},41,"سُورَةُ فُصِّلَتۡ","Fussilət","Фуссилат","Fussilat",{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},42,"سُورَةُ الشُّورَىٰ","Əş-Şura","Аш-Шура","Ash-Shura",53,{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},"سُورَةُ الزُّخۡرُفِ","Əz-Zuxruf","Аз-Зухруф","Az-Zukhruf",89,{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},44,"سُورَةُ الدُّخَانِ","Əd-Duxan","Ад-Духан","Ad-Dukhan",59,{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},"سُورَةُ الجَاثِيَةِ","Əl-Casiyə","Аль-Джасийа","Al-Jathiyah",{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},46,"سُورَةُ الأَحۡقَافِ","Əl-Əhqaf","Аль-Ахкаф","Al-Ahqaf",{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},47,"سُورَةُ مُحَمَّدٍ","Muhəmməd","Мухаммад","Muhammad",{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},48,"سُورَةُ الفَتۡحِ","Əl-Fəth","Аль-Фатх","Al-Fath",{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},49,"سُورَةُ الحُجُرَاتِ","Əl-Hucurat","Аль-Худжурат","Al-Hujurat",{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},50,"سُورَةُ قٓ","Qaf","Каф",{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},51,"سُورَةُ الذَّارِيَاتِ","Əz-Zariyat","Аз-Зарийат","Adh-Dhariyat",{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},"سُورَةُ الطُّورِ","Ət-Tur","Ат-Тур","At-Tur",{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},"سُورَةُ النَّجۡمِ","Ən-Nəcm","Ан-Наджм","An-Najm",62,{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},"سُورَةُ القَمَرِ","Əl-Qəmər","Аль-Камар","Al-Qamar",55,{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},"سُورَةُ الرَّحۡمَٰن","Ər-Rəhman","Ар-Рахман","Ar-Rahman",{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},56,"سُورَةُ الوَاقِعَةِ","Əl-Vaqiə","Аль-Вакиа","Al-Waqiah",96,{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},57,"سُورَةُ الحَدِيدِ","Əl-Hədid","Аль-Хадид","Al-Hadid",{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},58,"سُورَةُ المُجَادلَةِ","Əl-Mucadilə","Аль-Муджадила","Al-Mujadilah",{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},"سُورَةُ الحَشۡرِ","Əl-Həşr","Аль-Хашр","Al-Hashr",{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},"سُورَةُ المُمۡتَحنَةِ","Əl-Mumtəhinə","Аль-Мумтахана","Al-Mumtahanah",{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},61,"سُورَةُ الصَّفِّ","Əs-Saff","Ас-Сафф","As-Saff",{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},"سُورَةُ الجُمُعَةِ","Əl-Cumuə","Аль-Джумуа","Al-Jumuah",{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},63,"سُورَةُ المُنَافِقُونَ","Əl-Munafiqun","Аль-Мунафикун","Al-Munafiqun",{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},"سُورَةُ التَّغَابُنِ","Ət-Təğabun","Ат-Тагабун","At-Taghabun",{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},65,"سُورَةُ الطَّلَاقِ","Ət-Talaq","Ат-Талак","At-Talaq",{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},66,"سُورَةُ التَّحۡرِيمِ","Ət-Təhrim","Ат-Тахрим","At-Tahrim",{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},67,"سُورَةُ المُلۡكِ","Əl-Mulk","Аль-Мульк","Al-Mulk",{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},68,"سُورَةُ القَلَمِ","Əl-Qələm","Аль-Калам","Al-Qalam",{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},"سُورَةُ الحَاقَّةِ","Əl-Haqqə","Аль-Хакка","Al-Haqqah",{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},70,"سُورَةُ المَعَارِجِ","Əl-Məaric","Аль-Мааридж","Al-Maarij",{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},71,"سُورَةُ نُوحٍ","Nuh","Нух",{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},72,"سُورَةُ الجِنِّ","Əl-Cinn","Аль-Джинн","Al-Jinn",{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},"سُورَةُ المُزَّمِّلِ","Əl-Muzzəmmil","Аль-Муззаммиль","Al-Muzzammil",{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},74,"سُورَةُ المُدَّثِّرِ","Əl-Muddəssir","Аль-Муддассир","Al-Muddaththir",{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ القِيَامَةِ","Əl-Qiyamə","Аль-Кийама","Al-Qiyamah",{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},76,"سُورَةُ الإِنسَانِ","Əl-İnsan","Аль-Инсан","Al-Insan",{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},"سُورَةُ المُرۡسَلَاتِ","Əl-Mursəlat","Аль-Мурсалат","Al-Mursalat",{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ النَّبَإِ","Ən-Nəbə","Ан-Наба","An-Naba",{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},79,"سُورَةُ النَّازِعَاتِ","Ən-Naziat","Ан-Назиат","An-Naziat",{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},80,"سُورَةُ عَبَسَ","Əbəsə","Абаса","Abasa",{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},81,"سُورَةُ التَّكۡوِيرِ","Ət-Təkvir","Ат-Таквир","At-Takwir",{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},82,"سُورَةُ الانفِطَارِ","Əl-İnfitar","Аль-Инфитар","Al-Infitar",{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},"سُورَةُ المُطَفِّفِينَ","Əl-Mutaffifin","Аль-Мутаффифин","Al-Mutaffifin",{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},84,"سُورَةُ الانشِقَاقِ","Əl-İnşiqaq","Аль-Иншикак","Al-Inshiqaq",{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},"سُورَةُ البُرُوجِ","Əl-Buruc","Аль-Бурудж","Al-Buruj",{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},86,"سُورَةُ الطَّارِقِ","Ət-Tariq","Ат-Тарик","At-Tariq",{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},87,"سُورَةُ الأَعۡلَىٰ","Əl-Əla","Аль-Аля","Al-Ala",{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},"سُورَةُ الغَاشِيَةِ","Əl-Ğaşiyə","Аль-Гашийа","Al-Ghashiyah",{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},"سُورَةُ الفَجۡرِ","Əl-Fəcr","Аль-Фаджр","Al-Fajr",{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},90,"سُورَةُ البَلَدِ","Əl-Bələd","Аль-Балад","Al-Balad",{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},91,"سُورَةُ الشَّمۡسِ","Əş-Şəms","Аш-Шамс","Ash-Shams",{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},92,"سُورَةُ اللَّيۡلِ","Əl-Leyl","Аль-Лайл","Al-Layl",{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},"سُورَةُ الضُّحَىٰ","Əd-Duha","Ад-Духа","Ad-Duha",{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},94,"سُورَةُ الشَّرۡحِ","Əş-Şərh","Аш-Шарх","Ash-Sharh",{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},95,"سُورَةُ التِّينِ","Ət-Tin","Ат-Тин","At-Tin",{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},"سُورَةُ العَلَقِ","Əl-Ələq","Аль-Алак","Al-Alaq",{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},97,"سُورَةُ القَدۡرِ","Əl-Qədr","Аль-Кадр","Al-Qadr",{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ البَيِّنَةِ","Əl-Beyyinə","Аль-Баййина","Al-Bayyinah",{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ الزَّلۡزَلَةِ","Əz-Zəlzələ","Аз-Залзала","Az-Zalzalah",{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},100,"سُورَةُ العَادِيَاتِ","Əl-Adiyat","Аль-Адийат","Al-Adiyat",{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},101,"سُورَةُ القَارِعَةِ","Əl-Qariə","Аль-Кариа","Al-Qariah",{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},102,"سُورَةُ التَّكَاثُرِ","Ət-Təkasur","Ат-Такасур","At-Takathur",{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},103,"سُورَةُ العَصۡرِ","Əl-Əsr","Аль-Аср","Al-Asr",{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},104,"سُورَةُ الهُمَزَةِ","Əl-Huməzə","Аль-Хумаза","Al-Humazah",{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},105,"سُورَةُ الفِيلِ","Əl-Fil","Аль-Филь","Al-Fil",{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},106,"سُورَةُ قُرَيۡشٍ","Qureyş","Курайш","Quraysh",{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},107,"سُورَةُ المَاعُونِ","Əl-Maun","Аль-Маун","Al-Maun",{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},108,"سُورَةُ الكَوۡثَرِ","Əl-Kövsər","Аль-Каусар","Al-Kawthar",{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},"سُورَةُ الكَافِرُونَ","Əl-Kafirun","Аль-Кафирун","Al-Kafirun",{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},"سُورَةُ النَّصۡرِ","Ən-Nəsr","Ан-Наср","An-Nasr",{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},"سُورَةُ المَسَدِ","Əl-Məsəd","Аль-Масад","Al-Masad",{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},"سُورَةُ الإِخۡلَاصِ","Əl-İxlas","Аль-Ихлас","Al-Ikhlas",{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},113,"سُورَةُ الفَلَقِ","Əl-Fələq","Аль-Фаляк","Al-Falaq",{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},114,"سُورَةُ النَّاسِ","Ən-Nas","Ан-Нас","An-Nas",{"sura":695,"meta":1024},{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73,"ayahs":696},[697,700,703,706,709,712,715,718,721,724,727,730,733,736,739,742,745,748,751,754,757,760,763,766,769,772,775,778,781,784,787,790,793,796,799,802,805,808,811,814,817,820,823,826,829,832,835,838,841,844,847,850,853,856,859,862,865,868,871,874,877,880,883,886,889,892,895,898,901,904,907,910,913,916,919,922,925,928,931,934,937,940,943,946,949,952,955,958,961,964,967,970,973,976,979,982,985,988,991,994,997,1000,1003,1006,1009,1012,1015,1018,1021],{"number":5,"arabic":698,"translation":699},"بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ الٓر ۚ تِلْكَ ءَايَٰتُ ٱلْكِتَٰبِ ٱلْحَكِيمِ","Əlif. Ləm. Ra. Bu, hikmətli Kitabın ayələridir.",{"number":13,"arabic":701,"translation":702},"أَكَانَ لِلنَّاسِ عَجَبًا أَنْ أَوْحَيْنَآ إِلَىٰ رَجُلٍۢ مِّنْهُمْ أَنْ أَنذِرِ ٱلنَّاسَ وَبَشِّرِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِندَ رَبِّهِمْ ۗ قَالَ ٱلْكَٰفِرُونَ إِنَّ هَٰذَا لَسَٰحِرٌۭ مُّبِينٌ","İçərilərindən bir adama: “İnsanları qorxut və iman gətirənləri müjdələ ki, özlərinin Rəbbi yanında onların etdikləri yaxşılıqların mükafatı vardır!”– deyə vəhy etməyimiz insanlara qəribəmi göründü? Kafirlər: “Sözsüz ki, bu, açıq-aşkar bir sehrbazdır!”– dedilər.",{"number":21,"arabic":704,"translation":705},"إِنَّ رَبَّكُمُ ٱللَّهُ ٱلَّذِى خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ فِى سِتَّةِ أَيَّامٍۢ ثُمَّ ٱسْتَوَىٰ عَلَى ٱلْعَرْشِ ۖ يُدَبِّرُ ٱلْأَمْرَ ۖ مَا مِن شَفِيعٍ إِلَّا مِنۢ بَعْدِ إِذْنِهِۦ ۚ ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمْ فَٱعْبُدُوهُ ۚ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ","Şübhəsiz ki, Rəbbiniz göyləri və yeri altı gündə yaradan, sonra da Ərşə ucalan Allahdır. İşləri yoluna qoyan Odur. Yalnız Onun icazəsindən sonra kimsə şəfaətçi ola bilər. Budur, Rəbbiniz Allah. Ona ibadət edin. Məgər düşünüb ibrət almırsınız?",{"number":28,"arabic":707,"translation":708},"إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعًۭا ۖ وَعْدَ ٱللَّهِ حَقًّا ۚ إِنَّهُۥ يَبْدَؤُا۟ ٱلْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥ لِيَجْزِىَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ بِٱلْقِسْطِ ۚ وَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَهُمْ شَرَابٌۭ مِّنْ حَمِيمٍۢ وَعَذَابٌ أَلِيمٌۢ بِمَا كَانُوا۟ يَكْفُرُونَ","Hamınızın dönüşü Onadır. Bu, Allahın haqq olan vədidir. O, məxluqu ilk dəfə yaradır, sonra onu Qiyamət günü yenidən dirildir ki, saleh əməllər edənləri ədalətlə mükafatlandırsın. Kafirlərə gəlincə, küfr etdiklərinə görə onlar üçün qaynar içki və ağrılı-acılı bir əzab hazırlanmışdır.",{"number":35,"arabic":710,"translation":711},"هُوَ ٱلَّذِى جَعَلَ ٱلشَّمْسَ ضِيَآءًۭ وَٱلْقَمَرَ نُورًۭا وَقَدَّرَهُۥ مَنَازِلَ لِتَعْلَمُوا۟ عَدَدَ ٱلسِّنِينَ وَٱلْحِسَابَ ۚ مَا خَلَقَ ٱللَّهُ ذَٰلِكَ إِلَّا بِٱلْحَقِّ ۚ يُفَصِّلُ ٱلْءَايَٰتِ لِقَوْمٍۢ يَعْلَمُونَ","Günəşi işıqlı, ayı nurlu edən, illərin sayını və hesabı biləsiniz deyə ona mənzillər (səfhələr) müəyyən edən Odur. Allah bunları yalnız haqq naminə yaratmışdır. O, ayələri bilən adamlara belə izah edir.",{"number":42,"arabic":713,"translation":714},"إِنَّ فِى ٱخْتِلَٰفِ ٱلَّيْلِ وَٱلنَّهَارِ وَمَا خَلَقَ ٱللَّهُ فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ لَءَايَٰتٍۢ لِّقَوْمٍۢ يَتَّقُونَ","Doğrudan da, gecə ilə gündüzün bir-birini əvəz etməsində, Allahın göylərdə və yerdə yaratdıqlarında Allahdan qorxan adamlar üçün dəlillər vardır.",{"number":11,"arabic":716,"translation":717},"إِنَّ ٱلَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لِقَآءَنَا وَرَضُوا۟ بِٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا وَٱطْمَأَنُّوا۟ بِهَا وَٱلَّذِينَ هُمْ عَنْ ءَايَٰتِنَا غَٰفِلُونَ","Şübhəsiz ki, Bizimlə qarşılaşacaqlarına ümid etməyənlər, dünya həyatından razı qalıb onunla rahatlıq tapanlar və ayələrimizdən xəbərsiz olanların –",{"number":55,"arabic":719,"translation":720},"أُو۟لَٰٓئِكَ مَأْوَىٰهُمُ ٱلنَّارُ بِمَا كَانُوا۟ يَكْسِبُونَ","məhz onların qazandıqları günahlara görə sığınacaqları yer Oddur.",{"number":62,"arabic":722,"translation":723},"إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ يَهْدِيهِمْ رَبُّهُم بِإِيمَٰنِهِمْ ۖ تَجْرِى مِن تَحْتِهِمُ ٱلْأَنْهَٰرُ فِى جَنَّٰتِ ٱلنَّعِيمِ","İman gətirib saleh əməllər işlədənləri Rəbbi imanlarına görə doğru yola yönəldər. Nəim bağlarında onların ayaqları altından çaylar axar.",{"number":69,"arabic":725,"translation":726},"دَعْوَىٰهُمْ فِيهَا سُبْحَٰنَكَ ٱللَّهُمَّ وَتَحِيَّتُهُمْ فِيهَا سَلَٰمٌۭ ۚ وَءَاخِرُ دَعْوَىٰهُمْ أَنِ ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ","Onların oradakı duası: “Allahım! Sən pak və müqəddəssən!”, orada bir-birlərini salamlaması: “Salam!” sözü və dualarının sonu: “Həmd olsun aləmlərin Rəbbi Allaha!” sözləri olacaq.",{"number":75,"arabic":728,"translation":729},"۞ وَلَوْ يُعَجِّلُ ٱللَّهُ لِلنَّاسِ ٱلشَّرَّ ٱسْتِعْجَالَهُم بِٱلْخَيْرِ لَقُضِىَ إِلَيْهِمْ أَجَلُهُمْ ۖ فَنَذَرُ ٱلَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لِقَآءَنَا فِى طُغْيَٰنِهِمْ يَعْمَهُونَ","Əgər Allah insanlara istədikləri xeyri tez verdiyi kimi, şəri də tez versəydi, əlbəttə, onların əcəli çatmış olardı. Bizimlə qarşılaşacaqlarına ümid etməyənləri isə azğınlıqları içində sərgərdan dolaşan vəziyyətdə tərk edərik.",{"number":81,"arabic":731,"translation":732},"وَإِذَا مَسَّ ٱلْإِنسَٰنَ ٱلضُّرُّ دَعَانَا لِجَنۢبِهِۦٓ أَوْ قَاعِدًا أَوْ قَآئِمًۭا فَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُ ضُرَّهُۥ مَرَّ كَأَن لَّمْ يَدْعُنَآ إِلَىٰ ضُرٍّۢ مَّسَّهُۥ ۚ كَذَٰلِكَ زُيِّنَ لِلْمُسْرِفِينَ مَا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ","İnsana bəla üz verdikdə uzananda da, oturanda da, ayaq üstə olanda da Bizi çağırar. Bu bəlanı ondan sovuşdurduqda isə sanki ona üz vermiş bəladan ötrü Bizi çağırmamış kimi keçib gedər. Həddi aşanlara etdikləri əməllər beləcə gözəl göstərildi.",{"number":87,"arabic":734,"translation":735},"وَلَقَدْ أَهْلَكْنَا ٱلْقُرُونَ مِن قَبْلِكُمْ لَمَّا ظَلَمُوا۟ ۙ وَجَآءَتْهُمْ رُسُلُهُم بِٱلْبَيِّنَٰتِ وَمَا كَانُوا۟ لِيُؤْمِنُوا۟ ۚ كَذَٰلِكَ نَجْزِى ٱلْقَوْمَ ٱلْمُجْرِمِينَ","Sizdən əvvəlki nəsilləri də zülm etdiklərinə və elçiləri onlara açıq-aşkar dəlillər gətirdikləri halda onlara inanmadıqlarına görə məhv etdik. Biz günahkar adamları belə cəzalandırırıq.",{"number":94,"arabic":737,"translation":738},"ثُمَّ جَعَلْنَٰكُمْ خَلَٰٓئِفَ فِى ٱلْأَرْضِ مِنۢ بَعْدِهِمْ لِنَنظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُونَ","Sonra onların ardınca sizi yer üzündə xələflər etdik ki, görək necə davranacaqsınız.",{"number":101,"arabic":740,"translation":741},"وَإِذَا تُتْلَىٰ عَلَيْهِمْ ءَايَاتُنَا بَيِّنَٰتٍۢ ۙ قَالَ ٱلَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لِقَآءَنَا ٱئْتِ بِقُرْءَانٍ غَيْرِ هَٰذَآ أَوْ بَدِّلْهُ ۚ قُلْ مَا يَكُونُ لِىٓ أَنْ أُبَدِّلَهُۥ مِن تِلْقَآئِ نَفْسِىٓ ۖ إِنْ أَتَّبِعُ إِلَّا مَا يُوحَىٰٓ إِلَىَّ ۖ إِنِّىٓ أَخَافُ إِنْ عَصَيْتُ رَبِّى عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍۢ","Açıq-aydın ayələrimiz onlara oxunduğu zaman Bizimlə qarşılaşacaqlarına ümid etməyənlər deyərlər: “Bizə bundan başqa bir Quran gətir və ya onu dəyişdir!” De: “Mən onu öz istəyimlə dəyişdirə bilmərəm. Mən yalnız mənə vəhy olunana tabe oluram. Əgər Rəbbimə asi olsam, böyük günün əzabından qorxuram”.",{"number":108,"arabic":743,"translation":744},"قُل لَّوْ شَآءَ ٱللَّهُ مَا تَلَوْتُهُۥ عَلَيْكُمْ وَلَآ أَدْرَىٰكُم بِهِۦ ۖ فَقَدْ لَبِثْتُ فِيكُمْ عُمُرًۭا مِّن قَبْلِهِۦٓ ۚ أَفَلَا تَعْقِلُونَ","De: “Əgər Allah istəsəydi, mən onu sizə oxumazdım, O da onu sizə bildirməzdi. Mən axı bundan öncə də sizin aranızda yaşamışam. Məgər bilmirsiniz?”",{"number":115,"arabic":746,"translation":747},"فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ ٱفْتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبًا أَوْ كَذَّبَ بِـَٔايَٰتِهِۦٓ ۚ إِنَّهُۥ لَا يُفْلِحُ ٱلْمُجْرِمُونَ","Allaha qarşı yalan uydurandan və ya Onun ayələrini yalan hesab edəndən daha zalım kim ola bilər? Doğrudan da, günahkarlar nicat tapmazlar.",{"number":121,"arabic":749,"translation":750},"وَيَعْبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَضُرُّهُمْ وَلَا يَنفَعُهُمْ وَيَقُولُونَ هَٰٓؤُلَآءِ شُفَعَٰٓؤُنَا عِندَ ٱللَّهِ ۚ قُلْ أَتُنَبِّـُٔونَ ٱللَّهَ بِمَا لَا يَعْلَمُ فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَلَا فِى ٱلْأَرْضِ ۚ سُبْحَٰنَهُۥ وَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشْرِكُونَ","Onlar Allahı qoyub özlərinə nə bir zərər, nə də bir fayda verə bilməyənlərə ibadət edir və: “Onlar Allah yanında bizim şəfaətçilərimizdir!”– deyirlər. De: “Yoxsa Allaha göylərdə və yerdə bilmədiyi bir şeyimi xəbər verirsiniz?” Allah onların qoşduqları şəriklərdən uzaqdır və ucadır.",{"number":128,"arabic":752,"translation":753},"وَمَا كَانَ ٱلنَّاسُ إِلَّآ أُمَّةًۭ وَٰحِدَةًۭ فَٱخْتَلَفُوا۟ ۚ وَلَوْلَا كَلِمَةٌۭ سَبَقَتْ مِن رَّبِّكَ لَقُضِىَ بَيْنَهُمْ فِيمَا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ","İnsanlar vahid bir ümmət idilər, sonra ixtilafa düşdülər. Əgər Rəbbin tərəfindən əzəldən bir Söz verilməsəydi, ixtilafa düşdükləri şey barəsində aralarında dərhal hökm verilərdi.",{"number":135,"arabic":755,"translation":756},"وَيَقُولُونَ لَوْلَآ أُنزِلَ عَلَيْهِ ءَايَةٌۭ مِّن رَّبِّهِۦ ۖ فَقُلْ إِنَّمَا ٱلْغَيْبُ لِلَّهِ فَٱنتَظِرُوٓا۟ إِنِّى مَعَكُم مِّنَ ٱلْمُنتَظِرِينَ","Onlar deyirlər: “Niyə ona Rəbbindən bir möcüzə endirilməyib?” De: “Qeyb ancaq Allaha aiddir. Gözləyin, şübhəsiz ki, mən də sizinlə birlikdə gözləyənlərdənəm”.",{"number":141,"arabic":758,"translation":759},"وَإِذَآ أَذَقْنَا ٱلنَّاسَ رَحْمَةًۭ مِّنۢ بَعْدِ ضَرَّآءَ مَسَّتْهُمْ إِذَا لَهُم مَّكْرٌۭ فِىٓ ءَايَاتِنَا ۚ قُلِ ٱللَّهُ أَسْرَعُ مَكْرًا ۚ إِنَّ رُسُلَنَا يَكْتُبُونَ مَا تَمْكُرُونَ","İnsanlara üz verən bəladan sonra onlara bir mərhəmət daddırdığımız zaman ayələrimizə qarşı hiyləgərlik etməyə çalışarlar. De: “Allah daha tez hiylə qurar”. Şübhəsiz ki, elçilərimiz (mələklər) qurduğunuz hiylələri yazırlar.",{"number":148,"arabic":761,"translation":762},"هُوَ ٱلَّذِى يُسَيِّرُكُمْ فِى ٱلْبَرِّ وَٱلْبَحْرِ ۖ حَتَّىٰٓ إِذَا كُنتُمْ فِى ٱلْفُلْكِ وَجَرَيْنَ بِهِم بِرِيحٍۢ طَيِّبَةٍۢ وَفَرِحُوا۟ بِهَا جَآءَتْهَا رِيحٌ عَاصِفٌۭ وَجَآءَهُمُ ٱلْمَوْجُ مِن كُلِّ مَكَانٍۢ وَظَنُّوٓا۟ أَنَّهُمْ أُحِيطَ بِهِمْ ۙ دَعَوُا۟ ٱللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ لَئِنْ أَنجَيْتَنَا مِنْ هَٰذِهِۦ لَنَكُونَنَّ مِنَ ٱلشَّٰكِرِينَ","Sizi quruda və dənizdə hərəkət etdirən Odur. Siz gəmilərdə olduğunuz, gəmilər də içindəkiləri xoş bir küləklə apardığı və onlar buna sevindikləri zaman birdən fırtına qopar və dalğalar hər yandan onların üstünə gələr. Dalğaların onları bürüyəcəyini yəqin etdikdə isə Allaha – dini məhz Ona aid edərək yalvarıb deyərlər: “Əgər bizi bundan xilas etsən, əlbəttə, şükür edənlərdən olarıq”.",{"number":155,"arabic":764,"translation":765},"فَلَمَّآ أَنجَىٰهُمْ إِذَا هُمْ يَبْغُونَ فِى ٱلْأَرْضِ بِغَيْرِ ٱلْحَقِّ ۗ يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنَّمَا بَغْيُكُمْ عَلَىٰٓ أَنفُسِكُم ۖ مَّتَٰعَ ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا ۖ ثُمَّ إِلَيْنَا مَرْجِعُكُمْ فَنُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ","Allah onları xilas etdikdə isə dərhal haqsız olaraq yer üzündə azğınlıq edərlər. Ey insanlar! Azğınlığınız yalnız sizin öz əleyhinizədir. Bunlar dünya həyatının keçici zövqləridir. Sonra isə dönüşünüz Bizə olacaq, Biz də nə etdikləriniz barədə sizə xəbər verəcəyik.",{"number":162,"arabic":767,"translation":768},"إِنَّمَا مَثَلُ ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا كَمَآءٍ أَنزَلْنَٰهُ مِنَ ٱلسَّمَآءِ فَٱخْتَلَطَ بِهِۦ نَبَاتُ ٱلْأَرْضِ مِمَّا يَأْكُلُ ٱلنَّاسُ وَٱلْأَنْعَٰمُ حَتَّىٰٓ إِذَآ أَخَذَتِ ٱلْأَرْضُ زُخْرُفَهَا وَٱزَّيَّنَتْ وَظَنَّ أَهْلُهَآ أَنَّهُمْ قَٰدِرُونَ عَلَيْهَآ أَتَىٰهَآ أَمْرُنَا لَيْلًا أَوْ نَهَارًۭا فَجَعَلْنَٰهَا حَصِيدًۭا كَأَن لَّمْ تَغْنَ بِٱلْأَمْسِ ۚ كَذَٰلِكَ نُفَصِّلُ ٱلْءَايَٰتِ لِقَوْمٍۢ يَتَفَكَّرُونَ","Dünya həyatının məsəli göydən endirdiyimiz suyun məsəlinə bənzəyir ki, onun sayəsində insanların və heyvanların yediyi yer bitkiləri bir-birinə qatışır. Nəhayət, yer öz bərbəzəyinə bürünüb rövnəqləndiyi və onun sakinləri ona (onun məhsulunu yığmağa) qadir olduqlarını güman etdikləri zaman gecə yaxud gündüz əmrimiz yerə yetişər. Biz onu, elə bir biçilmiş sahəyə döndərərik ki, sanki dünən heç bol məhsulu olmamışdı. Biz ayələri düşünən adamlar üçün beləcə izah edirik.",{"number":169,"arabic":770,"translation":771},"وَٱللَّهُ يَدْعُوٓا۟ إِلَىٰ دَارِ ٱلسَّلَٰمِ وَيَهْدِى مَن يَشَآءُ إِلَىٰ صِرَٰطٍۢ مُّسْتَقِيمٍۢ","Allah əmin-amanlıq yurduna (Cənnətə) çağırır və istədiyini doğru yola yönəldir.",{"number":176,"arabic":773,"translation":774},"۞ لِّلَّذِينَ أَحْسَنُوا۟ ٱلْحُسْنَىٰ وَزِيَادَةٌۭ ۖ وَلَا يَرْهَقُ وُجُوهَهُمْ قَتَرٌۭ وَلَا ذِلَّةٌ ۚ أُو۟لَٰٓئِكَ أَصْحَٰبُ ٱلْجَنَّةِ ۖ هُمْ فِيهَا خَٰلِدُونَ","Yaxşı iş görənlər üçün ən yaxşısı (Cənnət) və bundan da üstünü (Allahı görmək) vardır. Onların üzünü nə bir qubar, nə də bir zillət bürüyər. Onlar Cənnət sakinləridirlər və orada əbədi qalacaqlar.",{"number":183,"arabic":776,"translation":777},"وَٱلَّذِينَ كَسَبُوا۟ ٱلسَّيِّـَٔاتِ جَزَآءُ سَيِّئَةٍۭ بِمِثْلِهَا وَتَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌۭ ۖ مَّا لَهُم مِّنَ ٱللَّهِ مِنْ عَاصِمٍۢ ۖ كَأَنَّمَآ أُغْشِيَتْ وُجُوهُهُمْ قِطَعًۭا مِّنَ ٱلَّيْلِ مُظْلِمًا ۚ أُو۟لَٰٓئِكَ أَصْحَٰبُ ٱلنَّارِ ۖ هُمْ فِيهَا خَٰلِدُونَ","Pis işlər görənlərə isə pisliyin cəzası onun misli qədər verilər. Onları zillət bürüyər. Onları Allahdan qoruya bilən bir kimsə də yoxdur. Onların üzləri sanki zülmət gecənin parçalarına bürünmüşdür. Onlar Od sakinləridir və orada əbədi qalacaqlar.",{"number":190,"arabic":779,"translation":780},"وَيَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيعًۭا ثُمَّ نَقُولُ لِلَّذِينَ أَشْرَكُوا۟ مَكَانَكُمْ أَنتُمْ وَشُرَكَآؤُكُمْ ۚ فَزَيَّلْنَا بَيْنَهُمْ ۖ وَقَالَ شُرَكَآؤُهُم مَّا كُنتُمْ إِيَّانَا تَعْبُدُونَ","O gün onların hamısını bir yerə toplayacaq, sonra da müşriklərə: “Siz də, şərikləriniz də öz yerinizdə qalın!”– deyəcəyik. Biz onları ayıracağıq. Onların şərikləri deyəcəklər: “Siz bizə ibadət etmirdiniz.",{"number":197,"arabic":782,"translation":783},"فَكَفَىٰ بِٱللَّهِ شَهِيدًۢا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ إِن كُنَّا عَنْ عِبَادَتِكُمْ لَغَٰفِلِينَ","Bizimlə sizin aranızda Allahın şahid olması yetər. Doğrudan da biz sizin ibadətinizdən xəbərsiz idik”.",{"number":204,"arabic":785,"translation":786},"هُنَالِكَ تَبْلُوا۟ كُلُّ نَفْسٍۢ مَّآ أَسْلَفَتْ ۚ وَرُدُّوٓا۟ إِلَى ٱللَّهِ مَوْلَىٰهُمُ ٱلْحَقِّ ۖ وَضَلَّ عَنْهُم مَّا كَانُوا۟ يَفْتَرُونَ","Orada hər bir nəfər keçmişdə törətdiklərinin acısını çəkəcəkdir. Onlar Allaha – özlərinin həqiqi Himayədarına qaytarılacaq və uydurduqları bütlər onlardan uzaqlaşıb qeyb olacaqlar.",{"number":211,"arabic":788,"translation":789},"قُلْ مَن يَرْزُقُكُم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ وَٱلْأَرْضِ أَمَّن يَمْلِكُ ٱلسَّمْعَ وَٱلْأَبْصَٰرَ وَمَن يُخْرِجُ ٱلْحَىَّ مِنَ ٱلْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ ٱلْمَيِّتَ مِنَ ٱلْحَىِّ وَمَن يُدَبِّرُ ٱلْأَمْرَ ۚ فَسَيَقُولُونَ ٱللَّهُ ۚ فَقُلْ أَفَلَا تَتَّقُونَ","De: “Sizə göydən və yerdən ruzi verən kimdir? Qulaqlara və gözlərə hakim olan kimdir? Ölüdən diri çıxaran, diridən də ölü çıxaran kimdir? İşləri yoluna qoyan kimdir?” Onlar deyəcəklər: “Allah!” De: “Bəs belə olduğu halda Allahdan qorxmursunuz?”",{"number":218,"arabic":791,"translation":792},"فَذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمُ ٱلْحَقُّ ۖ فَمَاذَا بَعْدَ ٱلْحَقِّ إِلَّا ٱلضَّلَٰلُ ۖ فَأَنَّىٰ تُصْرَفُونَ","O sizin Haqq Rəbbiniz olan Allahdır. Haqdan sonra zəlalətdən başqa nə ola bilər? Siz necə də haqdan döndərilirsiniz!",{"number":224,"arabic":794,"translation":795},"كَذَٰلِكَ حَقَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ عَلَى ٱلَّذِينَ فَسَقُوٓا۟ أَنَّهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ","Beləliklə fasiqlərin iman gətirməyəcəyinə dair Rəbbinin Sözü doğru çıxdı.",{"number":216,"arabic":797,"translation":798},"قُلْ هَلْ مِن شُرَكَآئِكُم مَّن يَبْدَؤُا۟ ٱلْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥ ۚ قُلِ ٱللَّهُ يَبْدَؤُا۟ ٱلْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥ ۖ فَأَنَّىٰ تُؤْفَكُونَ","De: “Allaha qoşduğunuz şəriklərdən eləsi varmı ki, hər hansı bir məxluqu ilk dəfə yaratsın, öldükdən sonra onu əvvəlki halına qaytarsın?” De: “Məxluqu ilk dəfə Allah yaradır, öldükdən sonra onu əvvəlki halına qaytarır. Siz necə də haqdan döndərilirsiniz!”",{"number":237,"arabic":800,"translation":801},"قُلْ هَلْ مِن شُرَكَآئِكُم مَّن يَهْدِىٓ إِلَى ٱلْحَقِّ ۚ قُلِ ٱللَّهُ يَهْدِى لِلْحَقِّ ۗ أَفَمَن يَهْدِىٓ إِلَى ٱلْحَقِّ أَحَقُّ أَن يُتَّبَعَ أَمَّن لَّا يَهِدِّىٓ إِلَّآ أَن يُهْدَىٰ ۖ فَمَا لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ","De: “Allaha qoşduğunuz şəriklər arasında haqqa yönəldən bir kimsə varmı?” De: “Allah Öz qullarını haqqa yönəldir. Elə isə deyin görək haqqa yönəldən kəs arxasınca gedilməyə daha çox layiqdir, yoxsa özünə doğru yol göstərilməyincə onu tapa bilməyən kəs? Sizə nə olub? Necə mühakimə edirsiniz?”",{"number":243,"arabic":803,"translation":804},"وَمَا يَتَّبِعُ أَكْثَرُهُمْ إِلَّا ظَنًّا ۚ إِنَّ ٱلظَّنَّ لَا يُغْنِى مِنَ ٱلْحَقِّ شَيْـًٔا ۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌۢ بِمَا يَفْعَلُونَ","Onların əksəriyyəti ancaq zənnə qapılır. Şübhəsiz ki, zənn həqiqəti heç cür əvəz edə bilməz. Allah onların nə etdiklərini bilir.",{"number":249,"arabic":806,"translation":807},"وَمَا كَانَ هَٰذَا ٱلْقُرْءَانُ أَن يُفْتَرَىٰ مِن دُونِ ٱللَّهِ وَلَٰكِن تَصْدِيقَ ٱلَّذِى بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيلَ ٱلْكِتَٰبِ لَا رَيْبَ فِيهِ مِن رَّبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ","Bu Quran Allahdandır, Ondan başqası tərəfindən uydurula bilməz. Lakin o, özündən əvvəlkiləri təsdiqləyən və aləmlərin Rəbbi tərəfindən nazil edilmiş, içində də heç bir şəkk-şübhə olmayan kitabları müfəssəl izah edəndir.",{"number":256,"arabic":809,"translation":810},"أَمْ يَقُولُونَ ٱفْتَرَىٰهُ ۖ قُلْ فَأْتُوا۟ بِسُورَةٍۢ مِّثْلِهِۦ وَٱدْعُوا۟ مَنِ ٱسْتَطَعْتُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ إِن كُنتُمْ صَٰدِقِينَ","Yoxsa: “Muhəmməd onu özündən uydurdu!”– deyirlər. De: “Əgər doğru danışırsınızsa, ona bənzər bir surə də siz gətirin və Allahdan başqa, kimi bacarırsınızsa, köməyə çağırın!”",{"number":261,"arabic":812,"translation":813},"بَلْ كَذَّبُوا۟ بِمَا لَمْ يُحِيطُوا۟ بِعِلْمِهِۦ وَلَمَّا يَأْتِهِمْ تَأْوِيلُهُۥ ۚ كَذَٰلِكَ كَذَّبَ ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ ۖ فَٱنظُرْ كَيْفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلظَّٰلِمِينَ","Xeyr! Onlar elmini qavraya bilmədikləri və hələ yozumu onlara gəlməmiş bir şeyi (Quranı) yalan hesab etdilər. Onlardan əvvəlkilər də yalan hesab etmişdilər. Bir gör zalımların aqibəti necə oldu.",{"number":267,"arabic":815,"translation":816},"وَمِنْهُم مَّن يُؤْمِنُ بِهِۦ وَمِنْهُم مَّن لَّا يُؤْمِنُ بِهِۦ ۚ وَرَبُّكَ أَعْلَمُ بِٱلْمُفْسِدِينَ","İçərilərində ona (Qurana) inananlar da var, ona inanmayanlar da. Rəbbin fitnə-fəsad törədənləri daha yaxşı tanıyır.",{"number":274,"arabic":818,"translation":819},"وَإِن كَذَّبُوكَ فَقُل لِّى عَمَلِى وَلَكُمْ عَمَلُكُمْ ۖ أَنتُم بَرِيٓـُٔونَ مِمَّآ أَعْمَلُ وَأَنَا۠ بَرِىٓءٌۭ مِّمَّا تَعْمَلُونَ","Əgər səni yalançı hesab etsələr, de: “Mənim əməlim mənə, sizin əməliniz isə sizə aiddir. Siz mənim etdiyim əməldən uzaqsınız, mən də sizin etdiyiniz əməllərdən uzağam”.",{"number":280,"arabic":821,"translation":822},"وَمِنْهُم مَّن يَسْتَمِعُونَ إِلَيْكَ ۚ أَفَأَنتَ تُسْمِعُ ٱلصُّمَّ وَلَوْ كَانُوا۟ لَا يَعْقِلُونَ","Onlardan səni dinləyənlər də vardır. Məgər karlara – əgər anlamırlarsa – sənmi eşitdirəcəksən?",{"number":92,"arabic":824,"translation":825},"وَمِنْهُم مَّن يَنظُرُ إِلَيْكَ ۚ أَفَأَنتَ تَهْدِى ٱلْعُمْىَ وَلَوْ كَانُوا۟ لَا يُبْصِرُونَ","Onlardan sənə baxanlar da vardır. Məgər korları – əgər görmürlərsə – sənmi doğru yola yönəldəcəksən?",{"number":293,"arabic":827,"translation":828},"إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَظْلِمُ ٱلنَّاسَ شَيْـًۭٔا وَلَٰكِنَّ ٱلنَّاسَ أَنفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ","Həqiqətən, Allah insanlara əsla zülm etməz, lakin insanlar özləri özlərinə zülm edərlər.",{"number":241,"arabic":830,"translation":831},"وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ كَأَن لَّمْ يَلْبَثُوٓا۟ إِلَّا سَاعَةًۭ مِّنَ ٱلنَّهَارِ يَتَعَارَفُونَ بَيْنَهُمْ ۚ قَدْ خَسِرَ ٱلَّذِينَ كَذَّبُوا۟ بِلِقَآءِ ٱللَّهِ وَمَا كَانُوا۟ مُهْتَدِينَ","Allah onları bir yerə toplayacağı gün, sanki dünyada və yaxud qəbirdə gündüzün ancaq bir saatını qalmışlar kimi, bir-birlərini tanıyacaqlar. Allahla qarşılaşacaqlarını yalan sayanlar mütləq ziyana uğrayacaqlar. Onlar doğru yola yönələn deyillər.",{"number":305,"arabic":833,"translation":834},"وَإِمَّا نُرِيَنَّكَ بَعْضَ ٱلَّذِى نَعِدُهُمْ أَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِلَيْنَا مَرْجِعُهُمْ ثُمَّ ٱللَّهُ شَهِيدٌ عَلَىٰ مَا يَفْعَلُونَ","Onlara vəd etdiyimiz əzabın bəzisini sənə göstərsək və yaxud da göstərmədən öncə səni öldürsək, yenə də onların dönüşü Bizədir. Həm də Allah onların nə etdiklərinə Şahiddir.",{"number":311,"arabic":836,"translation":837},"وَلِكُلِّ أُمَّةٍۢ رَّسُولٌۭ ۖ فَإِذَا جَآءَ رَسُولُهُمْ قُضِىَ بَيْنَهُم بِٱلْقِسْطِ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ","Hər ümmətin bir elçisi vardır. Elçiləri gəldikdə onların arasında ədalətlə hökm verilər və onlara zülm edilməz.",{"number":317,"arabic":839,"translation":840},"وَيَقُولُونَ مَتَىٰ هَٰذَا ٱلْوَعْدُ إِن كُنتُمْ صَٰدِقِينَ","Kafirlər deyirlər: “Əgər doğru deyirsinizsə, bu vəd nə vaxt olacaq?”",{"number":323,"arabic":842,"translation":843},"قُل لَّآ أَمْلِكُ لِنَفْسِى ضَرًّۭا وَلَا نَفْعًا إِلَّا مَا شَآءَ ٱللَّهُ ۗ لِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ ۚ إِذَا جَآءَ أَجَلُهُمْ فَلَا يَسْتَـْٔخِرُونَ سَاعَةًۭ ۖ وَلَا يَسْتَقْدِمُونَ","De: “Allahın istədiyindən başqa, mən özümə nə bir zərər, nə də bir xeyir verməyə qadirəm. Hər ümmətin bir əcəli vardır. Onların əcəli gəldiyi zaman bircə saat belə nə yubanar, nə də qabağa keçə bilərlər”.",{"number":329,"arabic":845,"translation":846},"قُلْ أَرَءَيْتُمْ إِنْ أَتَىٰكُمْ عَذَابُهُۥ بَيَٰتًا أَوْ نَهَارًۭا مَّاذَا يَسْتَعْجِلُ مِنْهُ ٱلْمُجْرِمُونَ","Müşriklərə de: “Söyləyin görüm, əgər Onun əzabı sizə gecə yaxud gündüz gələcəksə, onda günahkarlar bunlardan hansını tələsik istəyəcəklər?",{"number":334,"arabic":848,"translation":849},"أَثُمَّ إِذَا مَا وَقَعَ ءَامَنتُم بِهِۦٓ ۚ ءَآلْـَٰٔنَ وَقَدْ كُنتُم بِهِۦ تَسْتَعْجِلُونَ","Əzab başınızın üstünü aldıqdan sonramı ona iman gətirəcəksiniz? Yoxsa indimi? Siz ki, onun tez gəlməsini istəyirdiniz!”",{"number":99,"arabic":851,"translation":852},"ثُمَّ قِيلَ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا۟ ذُوقُوا۟ عَذَابَ ٱلْخُلْدِ هَلْ تُجْزَوْنَ إِلَّا بِمَا كُنتُمْ تَكْسِبُونَ","Sonra zalımlara deyiləcəkdir: “Dadın əbədi əzabı! Məgər siz ancaq qazandığınız günahlara görə cəzalandırılmırsınızmı?”",{"number":285,"arabic":854,"translation":855},"۞ وَيَسْتَنۢبِـُٔونَكَ أَحَقٌّ هُوَ ۖ قُلْ إِى وَرَبِّىٓ إِنَّهُۥ لَحَقٌّۭ ۖ وَمَآ أَنتُم بِمُعْجِزِينَ","Səndən: “O əzab doğrudurmu?”– deyə xəbər alırlar. De: “Bəli, and olsun Rəbbimə! Həqiqətən də, o, doğrudur və siz də ondan yaxa qurtara bilməyəcəksiniz”.",{"number":235,"arabic":857,"translation":858},"وَلَوْ أَنَّ لِكُلِّ نَفْسٍۢ ظَلَمَتْ مَا فِى ٱلْأَرْضِ لَٱفْتَدَتْ بِهِۦ ۗ وَأَسَرُّوا۟ ٱلنَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُا۟ ٱلْعَذَابَ ۖ وَقُضِىَ بَيْنَهُم بِٱلْقِسْطِ ۚ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ","Əgər zalım olan hər kəs yer üzündə olanların hamısına sahib olsaydı, mütləq onu əzabdan qurtarmaq üçün fidyə verərdi. Onlar əzabı gördükdə dərindən peşman olarlar. Onların arasında ədalətlə hökm verilər və onlara zülm edilməz.",{"number":355,"arabic":860,"translation":861},"أَلَآ إِنَّ لِلَّهِ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۗ أَلَآ إِنَّ وَعْدَ ٱللَّهِ حَقٌّۭ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ","Bilin ki, göylərdə və yerdə olanların hamısı Allahındır. Bilin ki, Allahın vədi haqdır, lakin onların çoxu bunu bilmir.",{"number":362,"arabic":863,"translation":864},"هُوَ يُحْىِۦ وَيُمِيتُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ","O, həm dirildir, həm də öldürür. Siz yalnız Ona qaytarılacaqsınız.",{"number":369,"arabic":866,"translation":867},"يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ قَدْ جَآءَتْكُم مَّوْعِظَةٌۭ مِّن رَّبِّكُمْ وَشِفَآءٌۭ لِّمَا فِى ٱلصُّدُورِ وَهُدًۭى وَرَحْمَةٌۭ لِّلْمُؤْمِنِينَ","Ey insanlar! Rəbbinizdən sizə bir öyüd-nəsihət, kökslərdə olana bir şəfa, möminlərə doğru yol göstəricisi və mərhəmət gəlmişdir.",{"number":375,"arabic":869,"translation":870},"قُلْ بِفَضْلِ ٱللَّهِ وَبِرَحْمَتِهِۦ فَبِذَٰلِكَ فَلْيَفْرَحُوا۟ هُوَ خَيْرٌۭ مِّمَّا يَجْمَعُونَ","De: “Bunlar Allahın lütfü və mərhəməti sayəsindədir!” Qoy onlar buna sevinsinlər. Bu ki, onların yığdıqlarından daha xeyirlidir.",{"number":298,"arabic":872,"translation":873},"قُلْ أَرَءَيْتُم مَّآ أَنزَلَ ٱللَّهُ لَكُم مِّن رِّزْقٍۢ فَجَعَلْتُم مِّنْهُ حَرَامًۭا وَحَلَٰلًۭا قُلْ ءَآللَّهُ أَذِنَ لَكُمْ ۖ أَمْ عَلَى ٱللَّهِ تَفْتَرُونَ","De: “Allahın sizə nazil etdiyi ruzi barədə söyləyin görüm, onun bir qismini haram, bir qismini isə halal saydınız”. De: “Allahmı sizə izin verdi, yoxsa Allaha iftira yaxırsınız?”",{"number":209,"arabic":875,"translation":876},"وَمَا ظَنُّ ٱلَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى ٱللَّهِ ٱلْكَذِبَ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى ٱلنَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَشْكُرُونَ","Allaha qarşı yalan uyduranların Qiyamət günü barədə fikirləri nədir? Həqiqətən, Allah insanlara qarşı lütfkardır, lakin onların çoxu şükür etmir.",{"number":391,"arabic":878,"translation":879},"وَمَا تَكُونُ فِى شَأْنٍۢ وَمَا تَتْلُوا۟ مِنْهُ مِن قُرْءَانٍۢ وَلَا تَعْمَلُونَ مِنْ عَمَلٍ إِلَّا كُنَّا عَلَيْكُمْ شُهُودًا إِذْ تُفِيضُونَ فِيهِ ۚ وَمَا يَعْزُبُ عَن رَّبِّكَ مِن مِّثْقَالِ ذَرَّةٍۢ فِى ٱلْأَرْضِ وَلَا فِى ٱلسَّمَآءِ وَلَآ أَصْغَرَ مِن ذَٰلِكَ وَلَآ أَكْبَرَ إِلَّا فِى كِتَٰبٍۢ مُّبِينٍ","Sən hansı bir işdə olsan, Qurandan nə oxusan, siz nə iş görsəniz, başınız ona qarışarkən Biz sizə şahid olarıq. Nə yerdə, nə də göydə zərrə qədər bir şey Rəbbindən gizli qalmaz. Bundan daha kiçiyi və daha böyüyü yoxdur ki, açıq-aydın Yazıda (Lövhi-Məhfuzda) olmasın.",{"number":349,"arabic":881,"translation":882},"أَلَآ إِنَّ أَوْلِيَآءَ ٱللَّهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ","Şübhəsiz ki, Allahın dostlarının heç bir qorxusu yoxdur və onlar kədərlənməyəcəklər.",{"number":402,"arabic":884,"translation":885},"ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَكَانُوا۟ يَتَّقُونَ","Onlar iman gətirmiş və Allahdan qorxmuşlar.",{"number":167,"arabic":887,"translation":888},"لَهُمُ ٱلْبُشْرَىٰ فِى ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا وَفِى ٱلْءَاخِرَةِ ۚ لَا تَبْدِيلَ لِكَلِمَٰتِ ٱللَّهِ ۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ","Dünya həyatında da, axirətdə də onlara müjdə vardır. Allahın kəlmələri əsla dəyişilməz. Bu, böyük uğurdur.",{"number":413,"arabic":890,"translation":891},"وَلَا يَحْزُنكَ قَوْلُهُمْ ۘ إِنَّ ٱلْعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًا ۚ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلْعَلِيمُ","Onların sözləri səni kədərləndirməsin. Çünki qüdrət bütünlüklə Allaha məxsusdur. O, Eşidəndir, Biləndir.",{"number":419,"arabic":893,"translation":894},"أَلَآ إِنَّ لِلَّهِ مَن فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَن فِى ٱلْأَرْضِ ۗ وَمَا يَتَّبِعُ ٱلَّذِينَ يَدْعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ شُرَكَآءَ ۚ إِن يَتَّبِعُونَ إِلَّا ٱلظَّنَّ وَإِنْ هُمْ إِلَّا يَخْرُصُونَ","Bilin ki, göylərdə və yerdə olanların hamısı Allahındır. Allahı qoyub başqa şəriklərə yalvaranlar nəyin ardınca gedirlər? Onlar yalnız zənnə uyur və ancaq yalan uydururlar.",{"number":425,"arabic":896,"translation":897},"هُوَ ٱلَّذِى جَعَلَ لَكُمُ ٱلَّيْلَ لِتَسْكُنُوا۟ فِيهِ وَٱلنَّهَارَ مُبْصِرًا ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَٰتٍۢ لِّقَوْمٍۢ يَسْمَعُونَ","Gecəni rahatlanmanız üçün yaradan, gündüzü də ruzi qazanmanız üçün işıqlı edən Odur. Həqiqətən, bunda eşidən adamlar üçün dəlillər vardır.",{"number":431,"arabic":899,"translation":900},"قَالُوا۟ ٱتَّخَذَ ٱللَّهُ وَلَدًۭا ۗ سُبْحَٰنَهُۥ ۖ هُوَ ٱلْغَنِىُّ ۖ لَهُۥ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۚ إِنْ عِندَكُم مِّن سُلْطَٰنٍۭ بِهَٰذَآ ۚ أَتَقُولُونَ عَلَى ٱللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ","Onlar: “Allah Özünə övlad götürmüşdü!”– dedilər. O, pakdır, müqəddəsdir! O, heç nəyə möhtac deyildir. Göylərdə və yerdə nə varsa, Onundur. Buna aid sizdə heç bir dəlil yoxdur. Niyə Allaha qarşı bilmədiklərinizi söyləyirsiniz?",{"number":202,"arabic":902,"translation":903},"قُلْ إِنَّ ٱلَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى ٱللَّهِ ٱلْكَذِبَ لَا يُفْلِحُونَ","De: “Şübhəsiz ki, Allaha qarşı yalan uyduranlar nicat tapmazlar”.",{"number":442,"arabic":905,"translation":906},"مَتَٰعٌۭ فِى ٱلدُّنْيَا ثُمَّ إِلَيْنَا مَرْجِعُهُمْ ثُمَّ نُذِيقُهُمُ ٱلْعَذَابَ ٱلشَّدِيدَ بِمَا كَانُوا۟ يَكْفُرُونَ","Onlar bir müddət dünyada faydalanar; sonra onların dönüşü Bizə olar. Sonra da küfr etdiklərinə görə onlara şiddətli əzab daddırarıq.",{"number":448,"arabic":908,"translation":909},"۞ وَٱتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ نُوحٍ إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِۦ يَٰقَوْمِ إِن كَانَ كَبُرَ عَلَيْكُم مَّقَامِى وَتَذْكِيرِى بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ فَعَلَى ٱللَّهِ تَوَكَّلْتُ فَأَجْمِعُوٓا۟ أَمْرَكُمْ وَشُرَكَآءَكُمْ ثُمَّ لَا يَكُنْ أَمْرُكُمْ عَلَيْكُمْ غُمَّةًۭ ثُمَّ ٱقْضُوٓا۟ إِلَىَّ وَلَا تُنظِرُونِ","Onlara Nuhun əhvalatını oxu. Bir zaman o, öz qövmünə demişdi: “Ey qövmüm! Əgər aranızda qalmağım və Allahın ayələrini xatırlatmağım sizə ağır gəlirsə, mən Allaha təvəkkül edirəm. Allaha qoşduğunuz şəriklərlə birləşib sözü bir yerə qoyun, sonra da işinizi aşkarda görün. Bundan sonra mənə qarşı bacardığınızı edin və mənə möhlət verməyin.",{"number":453,"arabic":911,"translation":912},"فَإِن تَوَلَّيْتُمْ فَمَا سَأَلْتُكُم مِّنْ أَجْرٍ ۖ إِنْ أَجْرِىَ إِلَّا عَلَى ٱللَّهِ ۖ وَأُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ مِنَ ٱلْمُسْلِمِينَ","Əgər üz çevirsəniz, bilin ki, mən sizdən heç bir mükafat istəmirəm. Mənim mükafatım ancaq Allahdadır. Mənə müsəlmanlardan olmaq əmr edilmişdir”.",{"number":229,"arabic":914,"translation":915},"فَكَذَّبُوهُ فَنَجَّيْنَٰهُ وَمَن مَّعَهُۥ فِى ٱلْفُلْكِ وَجَعَلْنَٰهُمْ خَلَٰٓئِفَ وَأَغْرَقْنَا ٱلَّذِينَ كَذَّبُوا۟ بِـَٔايَٰتِنَا ۖ فَٱنظُرْ كَيْفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلْمُنذَرِينَ","Onlar onu yalançı hesab etdilər. Biz də onu və onunla birlikdə gəmidə olanları xilas etdik, onları yer üzünə xələflər təyin etdik. Ayələrimizi yalan hesab edənləri isə suda batırdıq. Bir gör qorxudulanların aqibəti necə oldu!",{"number":464,"arabic":917,"translation":918},"ثُمَّ بَعَثْنَا مِنۢ بَعْدِهِۦ رُسُلًا إِلَىٰ قَوْمِهِمْ فَجَآءُوهُم بِٱلْبَيِّنَٰتِ فَمَا كَانُوا۟ لِيُؤْمِنُوا۟ بِمَا كَذَّبُوا۟ بِهِۦ مِن قَبْلُ ۚ كَذَٰلِكَ نَطْبَعُ عَلَىٰ قُلُوبِ ٱلْمُعْتَدِينَ","Sonra onun arxasınca elçiləri öz ümmətlərinə göndərdik. Elçilər onlara açıq-aydın dəlillər gətirdilər. Onlar isə öncə yalan hesab etdiklərinə iman gətirmədilər. Biz həddi aşanların qəlblərini beləcə möhürləyirik.",{"number":60,"arabic":920,"translation":921},"ثُمَّ بَعَثْنَا مِنۢ بَعْدِهِم مُّوسَىٰ وَهَٰرُونَ إِلَىٰ فِرْعَوْنَ وَمَلَإِي۟هِۦ بِـَٔايَٰتِنَا فَٱسْتَكْبَرُوا۟ وَكَانُوا۟ قَوْمًۭا مُّجْرِمِينَ","Sonra onların arxasınca Musanı və Harunu Firona və onun əyanlarına açıq-aydın dəlillərimizlə elçi göndərdik, lakin onlar təkəbbürlük göstərdilər. Onlar günahkar bir tayfa idilər.",{"number":475,"arabic":923,"translation":924},"فَلَمَّا جَآءَهُمُ ٱلْحَقُّ مِنْ عِندِنَا قَالُوٓا۟ إِنَّ هَٰذَا لَسِحْرٌۭ مُّبِينٌۭ","Onlara Bizim tərəfimizdən haqq gəldikdə: “Şübhəsiz ki, bu, açıq-aydın bir sehrdir!”– dedilər.",{"number":174,"arabic":926,"translation":927},"قَالَ مُوسَىٰٓ أَتَقُولُونَ لِلْحَقِّ لَمَّا جَآءَكُمْ ۖ أَسِحْرٌ هَٰذَا وَلَا يُفْلِحُ ٱلسَّٰحِرُونَ","Musa dedi: “Əcəba, sizə haqq gəldikdə: “Bu sehrdirmi?”- deyirsiniz? Halbuki sehrbazlar uğur qazanmazlar”.",{"number":153,"arabic":929,"translation":930},"قَالُوٓا۟ أَجِئْتَنَا لِتَلْفِتَنَا عَمَّا وَجَدْنَا عَلَيْهِ ءَابَآءَنَا وَتَكُونَ لَكُمَا ٱلْكِبْرِيَآءُ فِى ٱلْأَرْضِ وَمَا نَحْنُ لَكُمَا بِمُؤْمِنِينَ","Onlar dedilər: “Gəlmisiniz ki, bizi atalarımızın tutduğu yoldan döndərəsiniz və yer üzündə böyüklük etmək ikinizə qalsın? Biz sizə iman gətirən deyilik”.",{"number":491,"arabic":932,"translation":933},"وَقَالَ فِرْعَوْنُ ٱئْتُونِى بِكُلِّ سَٰحِرٍ عَلِيمٍۢ","Firon dedi: “Bütün bilikli sehrbazları yanıma gətirin!”",{"number":497,"arabic":935,"translation":936},"فَلَمَّا جَآءَ ٱلسَّحَرَةُ قَالَ لَهُم مُّوسَىٰٓ أَلْقُوا۟ مَآ أَنتُم مُّلْقُونَ","Sehrbazlar gəldikdə Musa onlara dedi: “Nə atacaqsınızsa, atın!”",{"number":503,"arabic":938,"translation":939},"فَلَمَّآ أَلْقَوْا۟ قَالَ مُوسَىٰ مَا جِئْتُم بِهِ ٱلسِّحْرُ ۖ إِنَّ ٱللَّهَ سَيُبْطِلُهُۥٓ ۖ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُصْلِحُ عَمَلَ ٱلْمُفْسِدِينَ","Onlar əllərindəki ipləri və dəyənəkləri atdıqda Musa dedi: “Sizin gördüyünüz iş sehrdir. Həqiqətən, Allah onu boşa çıxaracaq. Çünki Allah fitnə-fəsad törədənlərin işini düzəltməz”.",{"number":509,"arabic":941,"translation":942},"وَيُحِقُّ ٱللَّهُ ٱلْحَقَّ بِكَلِمَٰتِهِۦ وَلَوْ كَرِهَ ٱلْمُجْرِمُونَ","Günahkarlar istəməsələr də Allah Öz kəlmələri ilə haqqı bərqərar edəcək.",{"number":247,"arabic":944,"translation":945},"فَمَآ ءَامَنَ لِمُوسَىٰٓ إِلَّا ذُرِّيَّةٌۭ مِّن قَوْمِهِۦ عَلَىٰ خَوْفٍۢ مِّن فِرْعَوْنَ وَمَلَإِي۟هِمْ أَن يَفْتِنَهُمْ ۚ وَإِنَّ فِرْعَوْنَ لَعَالٍۢ فِى ٱلْأَرْضِ وَإِنَّهُۥ لَمِنَ ٱلْمُسْرِفِينَ","Firon və onun əyanları tərəfindən özlərinə işgəncə veriləcəyindən qorxaraq Musaya öz qövmündən yalnız azsaylı bir nəsil iman gətirdi. Həqiqətən də, Firon yer üzündə qəddar hakim və həddi aşanlardan idi.",{"number":520,"arabic":947,"translation":948},"وَقَالَ مُوسَىٰ يَٰقَوْمِ إِن كُنتُمْ ءَامَنتُم بِٱللَّهِ فَعَلَيْهِ تَوَكَّلُوٓا۟ إِن كُنتُم مُّسْلِمِينَ","Musa dedi: “Ey qövmüm! Əgər Allaha iman gətirmişsinizsə və müsəlman olmuşsunuzsa, Ona təvəkkül edin!”",{"number":272,"arabic":950,"translation":951},"فَقَالُوا۟ عَلَى ٱللَّهِ تَوَكَّلْنَا رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا فِتْنَةًۭ لِّلْقَوْمِ ٱلظَّٰلِمِينَ","Onlar dedilər: “Biz ancaq Allaha təvəkkül edirik. Ey Rəbbimiz! Bizi zalım qövmün əlində sınağa çəkmə!",{"number":531,"arabic":953,"translation":954},"وَنَجِّنَا بِرَحْمَتِكَ مِنَ ٱلْقَوْمِ ٱلْكَٰفِرِينَ","Və bizi Öz mərhəmətinlə kafir qövmün əlindən qurtar!”",{"number":537,"arabic":956,"translation":957},"وَأَوْحَيْنَآ إِلَىٰ مُوسَىٰ وَأَخِيهِ أَن تَبَوَّءَا لِقَوْمِكُمَا بِمِصْرَ بُيُوتًۭا وَٱجْعَلُوا۟ بُيُوتَكُمْ قِبْلَةًۭ وَأَقِيمُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ ۗ وَبَشِّرِ ٱلْمُؤْمِنِينَ","Biz Musaya və onun qardaşına: “Camaatınız üçün Misirdə evlər hazırlayın, evlərinizi namazgah edin və namaz qılın. Möminləri müjdələ!”– deyə vəhy etdik.",{"number":195,"arabic":959,"translation":960},"وَقَالَ مُوسَىٰ رَبَّنَآ إِنَّكَ ءَاتَيْتَ فِرْعَوْنَ وَمَلَأَهُۥ زِينَةًۭ وَأَمْوَٰلًۭا فِى ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا رَبَّنَا لِيُضِلُّوا۟ عَن سَبِيلِكَ ۖ رَبَّنَا ٱطْمِسْ عَلَىٰٓ أَمْوَٰلِهِمْ وَٱشْدُدْ عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُوا۟ حَتَّىٰ يَرَوُا۟ ٱلْعَذَابَ ٱلْأَلِيمَ","Musa dedi: “Ey Rəbbimiz! Sən Firona və onun əyanlarına dünya həyatında zinət və mal-dövlət bəxş etdin. Ey Rəbbimiz! Onlar insanları Sənin yolundan sapdırırlar. Ey Rəbbimiz! Onların mal-dövlətini məhv et və qəlbini sərtləşdir ki, ağrılı-acılı əzabı görməyincə iman gətirməsinlər”.",{"number":291,"arabic":962,"translation":963},"قَالَ قَدْ أُجِيبَت دَّعْوَتُكُمَا فَٱسْتَقِيمَا وَلَا تَتَّبِعَآنِّ سَبِيلَ ٱلَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ","Allah dedi: “Hər ikinizin duası qəbul olundu. Dəvətinizdə möhkəm olun və nadanların yoluna uymayın!”",{"number":553,"arabic":965,"translation":966},"۞ وَجَٰوَزْنَا بِبَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ ٱلْبَحْرَ فَأَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ وَجُنُودُهُۥ بَغْيًۭا وَعَدْوًا ۖ حَتَّىٰٓ إِذَآ أَدْرَكَهُ ٱلْغَرَقُ قَالَ ءَامَنتُ أَنَّهُۥ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا ٱلَّذِىٓ ءَامَنَتْ بِهِۦ بَنُوٓا۟ إِسْرَٰٓءِيلَ وَأَنَا۠ مِنَ ٱلْمُسْلِمِينَ","Biz İsrail oğullarını dənizdən keçirtdik. Firon və onun qoşunu zülm və düşmənçilik məqsədilə onları təqib etdilər. Nəhayət Firon dənizdə batdığı vaxt dedi: “İsrail oğullarının iman gətirdiklərindən başqa məbud olmadığına inandım. Mən də müsəlmanlardanam!”",{"number":559,"arabic":968,"translation":969},"ءَآلْـَٰٔنَ وَقَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ وَكُنتَ مِنَ ٱلْمُفْسِدِينَ","Firona deyildi: “İndimi? Sən ki əvvəllər asilik etmiş və fəsad törədənlərdən olmuşdun.",{"number":565,"arabic":971,"translation":972},"فَٱلْيَوْمَ نُنَجِّيكَ بِبَدَنِكَ لِتَكُونَ لِمَنْ خَلْفَكَ ءَايَةًۭ ۚ وَإِنَّ كَثِيرًۭا مِّنَ ٱلنَّاسِ عَنْ ءَايَٰتِنَا لَغَٰفِلُونَ","Bu gün sənin bədənini xilas edəcəyik (sahilə çıxaracağıq) ki, səndən sonra gələnlərə ibrət olasan”. Həqiqətən də, insanların çoxu ayələrimizdən xəbərsizdir.",{"number":188,"arabic":974,"translation":975},"وَلَقَدْ بَوَّأْنَا بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ مُبَوَّأَ صِدْقٍۢ وَرَزَقْنَٰهُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَٰتِ فَمَا ٱخْتَلَفُوا۟ حَتَّىٰ جَآءَهُمُ ٱلْعِلْمُ ۚ إِنَّ رَبَّكَ يَقْضِى بَيْنَهُمْ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ فِيمَا كَانُوا۟ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ","Biz İsrail oğullarını gözəl bir yurda sakin etdik və onlara pak ruzilərdən verdik. Onlar özlərinə elm gələnə qədər ixtilafa düşmədilər. Şübhəsiz ki, Rəbbin, ixtilafa düşdükləri şey barəsində Qiyamət günü onların arasında hökm verəcəkdir.",{"number":576,"arabic":977,"translation":978},"فَإِن كُنتَ فِى شَكٍّۢ مِّمَّآ أَنزَلْنَآ إِلَيْكَ فَسْـَٔلِ ٱلَّذِينَ يَقْرَءُونَ ٱلْكِتَٰبَ مِن قَبْلِكَ ۚ لَقَدْ جَآءَكَ ٱلْحَقُّ مِن رَّبِّكَ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ ٱلْمُمْتَرِينَ","Əgər sənə nazil etdiyimizə şübhə edirsənsə, səndən əvvəl Kitab oxuyanlardan soruş. Rəbbindən sənə haqq gəlmişdir. Odur ki, şübhə edənlərdən olma.",{"number":582,"arabic":980,"translation":981},"وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ ٱلَّذِينَ كَذَّبُوا۟ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ فَتَكُونَ مِنَ ٱلْخَٰسِرِينَ","Allahın ayələrini yalan sayanlardan da olma, yoxsa ziyana uğrayanlardan olarsan.",{"number":367,"arabic":983,"translation":984},"إِنَّ ٱلَّذِينَ حَقَّتْ عَلَيْهِمْ كَلِمَتُ رَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ","Həqiqətən, sənin Rəbbinin Sözü özlərinin əleyhinə doğru çıxmış kimsələr iman gətirməzlər.",{"number":593,"arabic":986,"translation":987},"وَلَوْ جَآءَتْهُمْ كُلُّ ءَايَةٍ حَتَّىٰ يَرَوُا۟ ٱلْعَذَابَ ٱلْأَلِيمَ","Onlara ayələrin hamısı gəlsə belə, ağrılı-acılı əzabı görməyincə iman gətirməzlər.",{"number":133,"arabic":989,"translation":990},"فَلَوْلَا كَانَتْ قَرْيَةٌ ءَامَنَتْ فَنَفَعَهَآ إِيمَٰنُهَآ إِلَّا قَوْمَ يُونُسَ لَمَّآ ءَامَنُوا۟ كَشَفْنَا عَنْهُمْ عَذَابَ ٱلْخِزْىِ فِى ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا وَمَتَّعْنَٰهُمْ إِلَىٰ حِينٍۢ","Əzab gəldiyi an, Yunusun qövmündən başqa, iman gətirib imanı özünə fayda verən bir məmləkət əhli olubmu? Yunusun qövmü iman gətirəndə onlardan dünya həyatında rüsvayçılıq əzabını sovuşdurduq və onlara müəyyən vaxta qədər fani nemətlərdən faydalanmaq imkanı verdik.",{"number":106,"arabic":992,"translation":993},"وَلَوْ شَآءَ رَبُّكَ لَءَامَنَ مَن فِى ٱلْأَرْضِ كُلُّهُمْ جَمِيعًا ۚ أَفَأَنتَ تُكْرِهُ ٱلنَّاسَ حَتَّىٰ يَكُونُوا۟ مُؤْمِنِينَ","Əgər Rəbbin istəsəydi, yer üzündə olanların hamısı iman gətirərdi. İnsanları mömin olmağa sənmi məcbur edəcəksən?",{"number":609,"arabic":995,"translation":996},"وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ أَن تُؤْمِنَ إِلَّا بِإِذْنِ ٱللَّهِ ۚ وَيَجْعَلُ ٱلرِّجْسَ عَلَى ٱلَّذِينَ لَا يَعْقِلُونَ","Allahın icazəsi olmadan heç kəs iman gətirə bilməz. Allah anlamayanları qəzəbə uğradar.",{"number":615,"arabic":998,"translation":999},"قُلِ ٱنظُرُوا۟ مَاذَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ وَمَا تُغْنِى ٱلْءَايَٰتُ وَٱلنُّذُرُ عَن قَوْمٍۢ لَّا يُؤْمِنُونَ","De: “Görün göylərdə və yerdə nələr var”. Lakin iman gətirməyən adamlara dəlillər və xəbərdarlıqlar heç bir fayda vermir.",{"number":621,"arabic":1001,"translation":1002},"فَهَلْ يَنتَظِرُونَ إِلَّا مِثْلَ أَيَّامِ ٱلَّذِينَ خَلَوْا۟ مِن قَبْلِهِمْ ۚ قُلْ فَٱنتَظِرُوٓا۟ إِنِّى مَعَكُم مِّنَ ٱلْمُنتَظِرِينَ","Yoxsa onlar özlərindən əvvəl gəlib-gedənlərə üz vermiş əzablı günlərin bənzərinimi gözləyirlər? De: “Gözləyin! Şübhəsiz ki, mən də sizinlə birlikdə gözləyənlərdənəm”.",{"number":627,"arabic":1004,"translation":1005},"ثُمَّ نُنَجِّى رُسُلَنَا وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ۚ كَذَٰلِكَ حَقًّا عَلَيْنَا نُنجِ ٱلْمُؤْمِنِينَ","Sonra elçilərimizi və möminləri xilas edərik. Möminləri xilas etmək Bizə vacibdir.",{"number":633,"arabic":1007,"translation":1008},"قُلْ يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِن كُنتُمْ فِى شَكٍّۢ مِّن دِينِى فَلَآ أَعْبُدُ ٱلَّذِينَ تَعْبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ وَلَٰكِنْ أَعْبُدُ ٱللَّهَ ٱلَّذِى يَتَوَفَّىٰكُمْ ۖ وَأُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ مِنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ","De: “Ey insanlar! Dinimə şəkk edirsinizsə, bilin ki, mən Allahdan başqa tapındıqlarınıza deyil, canınızı alacaq Allaha ibadət edirəm. Mənə möminlərdən olmaq əmr edilmişdir”.",{"number":639,"arabic":1010,"translation":1011},"وَأَنْ أَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفًۭا وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ ٱلْمُشْرِكِينَ","Sən hənif olaraq üzünü dinə tərəf çevir və müşriklərdən olma.",{"number":645,"arabic":1013,"translation":1014},"وَلَا تَدْعُ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَنفَعُكَ وَلَا يَضُرُّكَ ۖ فَإِن فَعَلْتَ فَإِنَّكَ إِذًۭا مِّنَ ٱلظَّٰلِمِينَ","Allahı qoyub, sənə nə bir fayda, nə də bir zərər verə bilməyən şeylərə yalvarma. Əgər belə etsən, sözsüz ki, zalımlardan olarsan.",{"number":651,"arabic":1016,"translation":1017},"وَإِن يَمْسَسْكَ ٱللَّهُ بِضُرٍّۢ فَلَا كَاشِفَ لَهُۥٓ إِلَّا هُوَ ۖ وَإِن يُرِدْكَ بِخَيْرٍۢ فَلَا رَآدَّ لِفَضْلِهِۦ ۚ يُصِيبُ بِهِۦ مَن يَشَآءُ مِنْ عِبَادِهِۦ ۚ وَهُوَ ٱلْغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ","Əgər Allah sənə bir zərər toxundursa, bunu Ondan başqa heç kəs aradan qaldıra bilməz. Əgər sənə bir xeyir diləsə, heç kəs Onun lütfünün qarşısını ala bilməz. O, bunu Öz qullarından istədiyinə nəsib edər. O, Bağışlayandır, Rəhmlidir.",{"number":657,"arabic":1019,"translation":1020},"قُلْ يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ قَدْ جَآءَكُمُ ٱلْحَقُّ مِن رَّبِّكُمْ ۖ فَمَنِ ٱهْتَدَىٰ فَإِنَّمَا يَهْتَدِى لِنَفْسِهِۦ ۖ وَمَن ضَلَّ فَإِنَّمَا يَضِلُّ عَلَيْهَا ۖ وَمَآ أَنَا۠ عَلَيْكُم بِوَكِيلٍۢ","De: “Ey insanlar! Rəbbinizdən sizə haqq gəlmişdir. Kim doğru yolla getsə, xeyri onun özünə dəyər, kim azğınlığa düşsə, ziyanı da onun öz əleyhinə olar. Mən sizi qoruyan deyiləm”.",{"number":73,"arabic":1022,"translation":1023},"وَٱتَّبِعْ مَا يُوحَىٰٓ إِلَيْكَ وَٱصْبِرْ حَتَّىٰ يَحْكُمَ ٱللَّهُ ۚ وَهُوَ خَيْرُ ٱلْحَٰكِمِينَ","Sənə nazil edilən vəhylərə tabe ol və Allah Öz hökmünü verənə qədər səbir et. O, hökmranların ən yaxşısıdır.",[1025,1026,1027,1028,1029,1030,1031,1032,1033,1034,1035,1036,1037,1038,1039,1040,1041,1042,1043,1044,1045,1046,1047,1048,1049,1050,1051,1052,1053,1054,1055,1056,1057,1058,1059,1060,1061,1062,1063,1064,1065,1066,1067,1068,1069,1070,1071,1072,1073,1074,1075,1076,1077,1078,1079,1080,1081,1082,1083,1084,1085,1086,1087,1088,1089,1090,1091,1092,1093,1094,1095,1096,1097,1098,1099,1100,1101,1102,1103,1104,1105,1106,1107,1108,1109,1110,1111,1112,1113,1114,1115,1116,1117,1118,1119,1120,1121,1122,1123,1124,1125,1126,1127,1128,1129,1130,1131,1132,1133,1134,1135,1136,1137,1138],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},{"edition":1140,"sura":69,"blocks":1141},"saadi-az",[1142,1144,1146,1148,1150,1152,1154,1156,1158,1160,1162,1164,1166,1168,1170,1172,1174,1176,1178,1180,1182,1184,1186,1188,1190,1192,1194,1196,1198,1200,1202,1204,1206,1208,1210,1212,1214,1216,1218,1220,1222,1224,1226,1228,1230,1232,1234,1236,1238,1240,1242,1244,1246,1248,1250,1252,1254,1256,1258,1260,1262,1264,1266,1268,1270,1272,1274,1276,1278,1280,1282,1284,1286,1288,1290,1292,1294,1296,1298,1300,1302,1304,1306,1308,1310,1312,1314,1316,1318],{"from":5,"to":13,"text":1143},"Fövqəluca Allah bu ayələrdə bildirir ki, Müqəddəs Quran bütün bəşəriyyətin bəyənməli, qəbul etməli və yerinə yetirməli olduğu mənəvi dəyərlər, dini ehkamlar və qadağalar haqqında şəhadət verən hikmət və hökmlərdən ibarətdir. Lakin insanların əksəriyyəti bu Kitabdan üz çevirir və əsil həqiqəti bilmirlər. Onlar təəccüb edirlər ki, adi bir insana (ona Allahın salavatı və salamı olsun) onları Allahın cəzalandıracağından çəkindirmək, onları Onun qəzəbi ilə qorxutmaq, onlara Onun ayələrini xatırlatmaq üçün və həmçinin əsil iman sahibləri olan möminlərə Rəbbin yanında saxlanan və sədaqətli əməlləri sayəsində layiq olduqları bol-bol savablar əta ediləcəyi barədə müjdə verməsi haqqında hökm nazil edilmişdir. Kafirlər bu böyük insana o dərəcədə mətəl qalırlar ki, hətta ona iman gətirməkdən imtina edirlər və onu (ona Allahın salavatı və salamı olsun) açıq-aşkar sehrbaz adlandırırlar. Onlar belə hesab edirlər ki, hər bir adama tamamilə aydındır ki, onun (ona Allahın salavatı və salamı olsun) möizələri açıq-aydın cadugərlikdir. Lakin bu iddia onların ancaq axmaqlığına və inadkarlığına dəlalət edir, axı onlar təəccüb doğurmayan şeylərə heyrətlənirlər. Əsil təəccüb doğuran isə onların cahilliyi və nəyin onların xeyrinə olmasını bilməməkləridir. Necə olur ki, onlar öz aralarından çıxmış və gözəl tanıdıqları nəcib və alicənab Elçiyə (ona Allahın salavatı və salamı olsun) iman gətirmirlər? Necə onlar onun (ona Allahın salavatı və salamı olsun) dəvətini rədd edir və onun (ona Allahın salavatı və salamı olsun) dinini inkar etməyə çalışırlar? Lakin Allah Öz dininin nurunu, bu, kafirlərin nifrətinə səbəb olsa da, mütləq yayacaqdır.",{"from":21,"to":21,"text":1145},"Fövqəluca Allah insanlara izah edir ki, O, vahid və qüdrətli Rəbdir. O, göyləri və yeri altı günə yaratmışdır. Şübhəsiz ki, O, kainatı bir anda da yarada bilərdi, lakin bunu etməmişdir, çünki O, Öz fəaliyyətini təmkinlə və ilahi müdrikliyi ilə həyata keçirir. Allahın müdrikliyinin təzahürlərindən biri də Kainatı haqqı aşkar etmək xatirinə xəlq etməsidir ki, bunun da məqsədi, məxluqların öz Rəbbini, Onun gözəl adları və kamil sifətləri vasitəsilə, dərk edə bilmələri və təkcə Ona ibadət etmələridir.\n\nSəmaları və yeri yaratdıqdan sonra isə, Allah Ərşə ucalmışdır və bu ucalma ancaq Onun əzəmətinə və qüdrətinə layiq halda baş vermişdir. O, ali və onlardan aşağı aləmlərin bütün işlərini idarə edir, qullarının bəzilərini öldürür, digərlərinə həyat bəxş edir, ruzi nazil edir və hakimiyyəti bir qulundan alıb, digərinə verir, onları müsibətlərdən xilas edir və dualarına diqqətlə qulaq asır. O, fasiləsiz olaraq hər cür tapşırıqlar verir və cürbəcür hesabatlar qəbul edir. Bütün məxluqlar Onun qüdrətinə itaət edirlər və Onun əzəməti qarşısında mütidirlər. Heç kim, hətta ən ləyaqətli qulları belə, O, icazə vermədikcə, Onun qarşısında digər bir məxluqun şəfahətçisi ola bilməz. O, yalnız razı qaldığı qullarından ötrü vasitəçilik etməyə yol verir. Allah isə, ancaq Ona səmimiyyətlə ibadət edənlərdən razı qalır.\n\nEy insanlar! Budur Fövqəluca Allah – sizin Vahid İlahınız – Onda bütün kamil sifətlər öz təcəssümünü tapmışdır və sizin Tək Rəbbiniz Öz ilahi fəaliyyətini təkbaşına həyata keçirir. Gücünüz çatan ibadət ayinlərinizi təkcə həsr etməlisiniz. Doğrudanmı siz, təkcə Onun ibadətə və həmdə layiq, əzəmət və şan-şöhrət sahibi olan məbud olduğunu təsdiq edən möcüzələr üzərində fikirləşmirsiniz?\n\nAllah, Kainatın idarə edilməsində və Allaha şərik qoşmadan tək Ona ibadət etməyə çağıran səmavi şəriət ehkamlarında öz əksini tapan ilahi qədər qanunlarını xatırlatdıqdan sonra, ədalətli əvəz qanunları barədə xəbər verir ki, onlar, insan öldükdən sonra öz əməllərinə görə əvəz almaqla qüvvəyə minir. Fövqəluca Allah buyurur:",{"from":28,"to":28,"text":1147},"Allah, siz öldükdən sonra hamınızı vəd edilmiş bəlli bir gündə Məhşər ayağında toplayacaq. Budur Rəbbin mütləq baş verəcəyini bildirdiyi haqq vədi! Axı O, məxluqları nəinki ilk dəfə yarda bilir, onları həm də təkrar yaratmağa da qadirdir. Əgər insan Allahın heçdən adamı yaratdığını qəbul edirsə, onda Onun onu öldükdən sonra təkrar yarada bilməsi imkanını inkar edirsə, onda o, sağlam təfəkkürdən məhrumdur, çünki bu halda insan bir hadisənin mövcudluğunu etiraf edirsə, ona bənzər digər bir hadisəni inkar etmiş olur.\n\nAllah dirildilmənin gerçəkliyinin lehinə olaraq bu inandırıcı məntiqi dəlili gətirdikdən sonra, Axirət həyatının varlığını naslardan götürülən sübutlarla təsdiq edir. O, Allahın iman gətirilməsini əmr etdiklərinə bütün varlığı ilə iman gətirən, vacib və könüllü saleh işləri yerinə yetirən möminləri gözləyən savablardan xəbər verir. Bu savablar onların öz imanı və əməlləri ilə layiq olduqları ədalətli savab olacaqdır. Bu, Fövqəluca Allahın barəsində buyurduğu savab olacaqdır: “Etdikləri əməllərin savabı olaraq (Allah dərgahında) onlar (möminlər) üçün göz oxşayan (onları sevindirəcək) nə cür nemətlər gizlənib saxlandığını heç kəs bilməz!” (Səcdə, 32\u002F17).\n\nÖz Rəbbinə iman gətirməkdən boyun qaçıran və Onun elçilərini inkar edən allahsızlara gəldikdə isə, onlar üçün kafirliyə etiqad etməklə və zalımlıq törətməklə layiq olduqları – üzləri yandıran və bağırsaqları parça-parça edən qaynar su və digər dözülməz əzabverici cəzalar hazırlanmışdır. Allah onlarla ədalətsizcəsinə davranmır – onlar özləri özlərinə qarşı zalım olmuşdular.",{"from":35,"to":42,"text":1149},"Fövqəluca Allah Özünün hökmranlığa və sitayiş edilməsinə olan haqqını bəyan etdikdən sonra, Onun hüquqlarını və Onun kamil adlarını, nöqsansız sifətlərini təsdiq edən məntiqi dəlilləri və bütün dünyaya yayılmış möcüzələrini sadalayır. Günəş və ay, göylər və yer, habelə onların arasında yerləşən müxtəlif varlıqlar bilik sahibləri və təqvalılar üçün aydın dəlillərdir. Bilik insana imkan verir ki, bu möcüzələrin nəyə şəhadət etdiyini başa düşsünlər və onları asanlıqla araşdıra bilsinlər, təqvalılıq isə insanın qəlbində yaxşılığa meyl və şər qarşısında qorxu oyadır və bunlar – biliyin və möhkəm əqidənin inandırıcı dəlillərinin məhsuludur.\n\nBütün deyilənlərdən aydın olur ki, Kainatın özünün bu tərzdə yaradılması ona dəlalət edir ki, Fövqəluca Allah hüdudsuz qüdrətə malikdir və Hərşeyibilən və canlı Hökmdardır. Kainatın kamilliyi, tarazlığı və gözəlliyi Onun Mütləq İdrakını, Hər şeyi əhatə edən Elmini və Mahir Yaratma İstedadını təsdiq edir. Kainatda həyatın onlarsız mümkün olmadığı günəş parlaqlığı, ay işığı və digər faydalı təzahürlər Fövqəluca Allahın mərhəmətini, xeyirxahlığını və habelə Onun Öz məxluqlarına bəslədiyi qayğıkeşliyini sübuta yetirir. Yaradılmışların bəzilərinin digərlərindən fərqlənməsinin özəllikləri də Allahın danışıqsız icra olunan istək və iradəyə malik olmasını təsdiq edir. Bütün bu sadalananlar birlikdə Allahın ibadətə, məhəbbətə, həmdə layiq və əzəmətə, şan-şöhrətə və digər ali sifətlərə malik Tək Rəbb olmasının dəlilidir. Yalnız O, sevilməyə, Ondan qorxmağa, insanların, özlərinin Allahdan asılı olan və hər bir təşəbbüslərində Ona ehtiyacı olan məxluqlarına deyil, məhz Ona səmimiyyətlə dua etməsinə layiq Olandır.\n\nBu Quran ayələri insanları Allahın yaratdığı varlıqlar üzərində düşünməyə, ətrafda baş verənləri diqqətlə müşahidə etməyə və bunlardan faydalı nəticələr çıxarmağa dəvət edir. Bunun sayəsində insan öz dünyagörüşünü genişləndirə, imanını möhkəmlədə, təfəkkürünü gücləndirə və öz bacarıqlarını artıra bilər. Əgər insan ətrafında gedən proseslərə biganə yanaşarsa, onda o, Allahın hökmlərinə laqeyd qalar və öz imanını sabitləşdirməkdən və ağlını artırmaqdan məhrum olar.",{"from":11,"to":55,"text":1151},"Fövqəluca Allah ayədə bildirir ki, elə insanlar da var ki, onlar Allahla görüşmələrini arzu etmirlər, məxluqların ən müqəddəs qayəsi və ən böyük istəyi məhz bu olmalıdır. Lakin belə insanlar bu qayədən boyun qaçırır və hətta onu yalan sayırlar. Onlar ölümdən sonra olan həyatı inkar edir, bu dünya yaşayışı ilə qane olaraq, ona böyük ümidlər bəsləyirlər. Onların əməlləri və düşüncələri yalnız maddi ləzzətlər bağlıdır ki, onların əldə edilməsi xatirinə işləyir və səy göstərirlər. Onlar öz alçaq istəklərini istənilən üsullarla təmin etməyə cəhd göstərir və bundan ötrü mümkün olan hər şeyi edirlər. Onların arzuları, niyyətləri, fikirləri və əməlləri təkcə bu dünya yönəlmişdir və sanki onlar yer üzündə əbədi yaşamaq üçün yaradılmışlar, sanki bu aləm, möminlərin də səadətinə və zövqünə yetişməyə can atdıqları, əbədi dünyaya səyahət etmək üçün yolçulara azuqə toplamaq imkanı verən və yaradılmışların birinci və sonrakı nəsillərinin düşəcəyi müvəqqəti sığınacaq deyilmiş. Bununla yanaşı onlar Quran ayələrindən faydalı nəticələr çıxarmır və Allahın, bütün dünyaya yayılmış və onların özlərində olan möcüzələrinə etinasızlıq göstərir və onlara qarşı belə biganəlik ayələrin nazil edildikləri məqsədlərə qarşı saymamazlıqdır. Elə buna görə də bu sifətlərə malik olan insanların sığınacağı yer günahkarların son məskəni – odlu Cəhənnəm olacaqdır. Onlar bu məskəni bir daha heç vaxt tərk etməyəcəklər, çünki onların qazandıqları ancaq küfr, müşriklik və hər cür günahlar olmuşdu.",{"from":62,"to":62,"text":1153},"Günahkarları cəzalandırmaq barədə xatırlatdıqdan sonra, Fövqəluca Allah itaətkar möminləri gözləyən savablardan xəbər verir. Onlar nəinki haqq dinə tərəf döndülər, həm də haqq dindən irəli gələn yaxşı əməllər etmişdilər. Onlar qəlbən və əzaları ilə xeyirxahlıqlar etmiş, onları Allah xatirinə səmimiyyətlə yerinə yetirmiş və Allahın elçilərinin örnəyini özlərinə nümunə götürmüşdülər. Məhz iman, onlara Allah tərəfindən ən böyük savabın – doğru yol bələdçisinin əta edilməsinə səbəb olmuşdu. Allah onlara xeyir gətirə bilən vasitələri öyrətmişdi və onları yaxşı işlər görməyə ruhlandırmışdı ki, bunlar haqq yol Təliminin məhsulları idi və onları ayələr üzərində düşünməyə alışdırmışdı. Dünya həyatında Allah onları düz yolla aparmış, Axirətdə isə onları bitməz-tükənməz çaylar axan Cənnətin Səadət bağlarına aparan yola yönəldəcəkdir.\n\nFövqəluca Allah Cənnət bağlarını “Səadət bağları” adlandırır, çünki onlarda ən kamil və insanın zövqünü oxşayan ləzzət verən şeylər toplanmışdır. Bu məmnunluq vasitələri, mömin insan Rəhmli Allahın üzünə baxmaq, Onun valehedici nitqini dinləmək, Onun xeyirxahlığına şadlanmaq, Onun yaxınlığında olmaqdan məmnun qalmaq, sevimli insanlarla, əziz qardaşlarla görüşmək, onlarla ünsiyyətdən zövq almaq, şən səslər və həzin mahnı eşitmək, heyranedici mənzərələr görmək imkanı əldə etdikdə, qəlbə hədsiz sevinc verir və onu fərəhləndirir. Bununla yanaşı, möminlər ləzzətli yeməklərdən, gözəl dadlı və füsunkar qoxulu içkilərdən, lətafətli zövcələrdən və bir çox digər fərəhləndirici şeylərdən cismani həzz alırlar ki, bunlar yer üzündə yaşayan insanlara məlum deyil, onların hətta xəyalından belə keçməmişdir və onları heç təsvir etməyə belə qabil deyillər.",{"from":69,"to":69,"text":1155},"Əməlisaleh insanlar Cənnətdə yalnız Tək Allaha ibadət edəcəklər. Onların duası Allahın nöqsansız sifətlərinin təriflənməsi ilə başlayacaq və Allaha həmd etməklə sona yetəcəkdir. Cənnət sakinləri vəzifələrlə yüklənməsələr də, Allahı zikr edəcək və bundan ən böyük zövq alacaqlar ki, bunu yeməklərdən alınan ləzzətlə müqayisə etmək olmaz. Allahın xatırlanması əməlisaleh insanlara rahatlıq və sevinc gətirəcək. Allahı xatırlama onlar üçün ağır və çətin olmayacaqdır, çünki Allahı zikr etmək onlar üçün Cənnət havası ilə nəfəs almaq kimi asan olacaqdır. Cənnət sakinləri bir-biri ilə görüşdükdə və ya bir-birilərini yoluxmağa gəldikdə, onlar bir birilərini “Salam” söyləməklə qarşılayacaqlar. Bu o deməkdir ki, onların danışığında boş, faydasız və günaha yönəlmiş sözlər-söhbətlərə yer qalmayacaq.\n\nBu vəhyin təfsirində bildirilir ki, Cənnət sakinlərinin meylindən Cənnət yeməklərindən dadmaq keçdikdə, onlar sadəcə olaraq: “Sübhənallah!” deyən kimi, o saat onlara ürəklərindən keçirdikləri yemək veriləcəkdir və onlar yedikdən sonra: “Aləmlərin Rəbbi Allaha həmd olsun!” – deyəcəklər.",{"from":75,"to":75,"text":1157},"Bu vəhy Allahın qullarına qarşı bəslədiyi mərhəməti və rəhmini təsdiq edir, çünki əgər O, insanlardan sərt intiqam alsaydı və öz əməlləri ilə layiq olduqları halda, onlar yaxşı əməllərinə görə tezliklə mükafatlandırıldıqları kimi, tezcə də cəzaya düçar edilsəydilər, onda insanlar artıq çoxdan məhv edilmişdilər. Lakin Allah belə davranmır. O, insanların günahlarını unutmur, amma onlara möhlət verir və Onun qarşısında öz vəzifələrini yerinə yetirərkən yol verdikləri bir çox nöqsanlarını bağışlayır. Əgər O, insanların ədalətsiz hərəkətlərinə görə onları o saat cəzalandırsaydı, onda yer üzündə bir nəfər belə canlı məxluq qalmazdı.\n\nBu vəhy Allahın qulunun qəzəblənən zaman öz övladlarını, öz zövcələrini və ya öz malını lənəyləməsi hallarına da aid edilir. Əgər belə bir insanın lənəti qəbul olunsaydı, onda onun övladları məhv olardılar və bu insana çox böyük zərbə olardı, lakin bu baş vermir, çünki Fövqəluca Allah səbirli və müdrikdir. O, yalnız Axirət həyatına iman gətirməyənlərdən, Onunla görüşə hazırlaşmayanlardan, insanı Onun cəzalandırmasından xilas edən əməllər işləməyənlərdən Öz köməyini əsirgəyir. Belə adamlar halalın sərhədini aşır və öz yalanının zülmətində veyillənirlər. Onlar çaşqınlıq içində olurlar, çünki düz yolu tapmağı və inandırıcı dəlillərə istinad etməyi bacarmırlar. Özbaşınalıq etdiklərinə və Allahın ayələrinə iman gətirmədiklərinə görə cəza belədir!",{"from":81,"to":81,"text":1159},"Fövqəluca Allah, xəstəliyə düçar olan və ya başqa bir dərdə mübtəla olan və Ona ciddi-cəhdlə dua etməyə başlayan bir insanın təbiətindən xəbər verir. Həmin adam belə hallarda hər hansı vəziyyətindən asılı olmayaraq: ayaq üstə, oturmuş və ya uzandığı halda olsa da, Ona dua ilə müraciət edir. O, inadcıllıqla nail olmaq istəyir ki, Allah onu bu xoşagəlməz vəziyyətdən xilas etsin. Lakin O, onu bəladan qurtaran kimi, o, tam etinasızlıqla çevrilib gedir, sanki bədbəxtlik ona üz verməmişdi, sanki Allah onu acınacaqlı vəziyyətdən çıxarmamışdı. Məgər bundan böyük zalımlıq olarmı?!! İnsan Allahdan onun xahişini təmin etməyə yalvarır, istədiyinə nail olduqda isə, Onun qarşısında öz vəzifələrinə diqqət yetirmir, Allahın qarşısında heç bir öhdəliyi yoxdur. Bu – şeytanın azdırmasından başqa bir şey deyildir, çünki o, insanların qarşısında onların, ağıl və təhtəlşüurunun qınadığı yaramaz əməllərini bəzəkli göstərir. Amma o (şeytan), yalnız halalın hədlərini aşanları yoldan çıxarmağa nail ola bilir.",{"from":87,"to":87,"text":1161},"Fövqəluca Allah bu ayədə bildirir ki, Onun elçiləri onlara açıq-aşkar dəlillərlə gəldikdən sonra, zalımlığa və küfrə batmış qədim xalqları iman gətirmədiklərinə görə, O məhv etmişdir. Çünki onlar haqqı dərk etsələr də, ona itaət etməkdən və haqq dinə gəlməkdən boyun qaçırdılar. Belə olduqda, Allah onları cəzalandırdı və Onun qoyduğu hədləri pozmağa cəsarət etmiş cinayətkarları bu cəzadan qurtarmaq mümkün deyildi. Bütün ümmətlərə və xalqlara O, belə yanaşır.",{"from":94,"to":94,"text":1163},"Ey insanla! Biz sizi qədim insanların varisləri etdik ki, baxıb özünüzü necə aparacağınızı, atacağınız addımları və törədəcəyiniz əməllərinizi görək. Əgər siz sizdən əvvəlkilər haqqında hekayətlərdən faydalı nəticələr çıxara bilsəniz, Allahın ayələri ardıyca getsəniz və Onun elçilərinə iman gətirsəniz, onda həm bu dünyada yaşadığınız zaman və həm də öldükdən sonra xilasa nail olarsınız. Lakin əgər siz sizə qədər yaşamış zalımların davrandığı kimi rəftar etsəniz, onda sizə də sizdən əvvəlkilərin başına gələnlər düçar olacaqdır. Əgər sizi cəzalandırıla biləcəyiniz barədə xəbərdar edilərsinizsə, onda özünüzdən başqa heç kim cinayətlərinizə görə məsuliyyət daşımayacaqdır.",{"from":101,"to":101,"text":1165},"Fövqəluca Allah Muhəmməd Peyğəmbərə (s.ə.s.) iman gətirməkdən boyun qaçıran allahsızların inadkarlığından xəbər verir. Onlara aydın izah edilən Quran ayələri oxunduqda onlar ayələrdən üz çevirərək kobud və zalım bəyənatlar verirlər. Onlar belə deyirlər: “Ey Muhəmməd! Bizə başqa bir Quran gətir və ya Quran ayələrini başqaları ilə əvəz et”. Allah onları rüsvay etsin! Onlardan başqa kim Ona qarşı belə kobudcasına çıxmağa cəsarət göstərmiş və Onun vəhylərini bu tərzdə inkar etməklə misilsiz zalımlıq törətmişdir?!!\n\nOnlar buna cürət etdilər və belə olduqda, Allah da Öz Böyük Elçisinə (s.ə.s.) əmr edir ki, desin: “Mənə Quran vəhylərini öz xoşumla dəyişdirmək yaramaz. Mən adi bir elçiyəm və heç bir hakimiyyətə malik deyiləm. Mən ancaq vəhylərlə mənə nazil ediləni yerinə yetirirəm və bundan başqa heç nə arzulamıram. Mən – mənə buyurulmuş əmrləri yalnız icra edən bir qulam. Mən Rəbbimin sözündən çıxmağa qorxuram, çünki əks halda məni əzabverici cəza gözləyər”.\n\nBudur məxluqların ən yaxşısının sözü və onun (s.ə.s.) Allahın hökmlərinə və Səmavi Kitaba ehtiramla yanaşması! Nadanlıq, azğınlıq, zalımlıq, inadkarlıq və Allahın Özünü gücsüzlükdə ittiham etməyə cəhd göstərmək kimi keyfiyyətlərlə səciyyələndirilən və yolunu azmış axmaqlar haqqında nə demək olar?!!\n\nƏgər onlar deyirlərsə ki, tələb etdikləri möcüzələr sayəsində haqqı aşkar etmək istəyirlər, onda onlar doğru danışmırlar, çünki Fövqəluca Allah onlara Özünün ən böyük möcüzələrini izah edib göstərmişdir və bu, insanın iman gətirməsi üçün tamamilə kifayət edərdi. Möcüzələr yalnız Onun Öz əlindədir və Özünün ilahi hikməti və qullarına rəhmli münasibətinə istinad edərək onlara sərəncam çəkir.",{"from":108,"to":115,"text":1167},"Ey Muhəmməd! De ki: “Əgər Allah istəməsəydi mən sizə Quran ayələrini oxumazdım, O da haqqı sizə öyrətməzdi. Mən peyğəmbərliyə başlayana və siz də Quran ayələrini eşidənə qədər mən sizinlə bərabər uzun bir ömür sürmüşəm. O zaman mənim heç ağlıma da gəlməzdi ki, özümdən vəhlər uydurum. Doğrudanmı siz başa düşmürsünüz ki, mən uzun illər boyu belə bir şey etməmişəmsə, onda elə indi də yalan bir şey uydurmaram?\n\nMən sizin aranızda uzun bir ömür sürmüşəm və siz mənim nəsəbim haqqında hər şeyi gözəl bilirsiniz. Siz bilirsiniz ki, mən təhsil almamışam. Mən nə oxumaq və nə də yazmaq bilmirəm. Mənə hətta heç vaxt elm öyrənməmişəm. Doğrudanmı ərəb dili bilicilərinin və məşhur alimlərin qarşısında aciz qaldıqları belə bir Böyük Kitabı yaza bilərəmmi? Belə bir Kitab mənim yaradıcılıq fantaziyamın məhsulu ola bilərmi? Ya da bu Kitab, onun Müdrik və Fövqəltərifəlayiq Yaradıcı tərəfindən nazil edilməsinə inandırıcı dəlildir?\n\nƏgər siz beyinlərinizi bir qədər qurdalayıb, mənim xüsusiyyətlərim və bu Kitabın özəllikləri üzərində düşünsəniz, onda onun həqiqiliyinə sizdə heç bir şübhə yeri qalmaz. Siz əmin olarsınız ki, o – haqdır və onun hüdudlarında kənarda olanlar – azğınlıqdır. Lakin siz bundan sonra da inadkarlıq edib, haqqı danmaq istəyirsinizsə, onda siz – zalımlarsınız və buna heç bir şübhə yoxdur.\n\nAllaha böhtan atan və Onun ayələrini inkar edənlərdən daha zalım kim ola bilər?!! Əgər mən Ona artıq-artıq sözlər desəydim, dünyada ən zalım insan olardım və heç vaxt uğur qazana bilməzdim və belə olduqda mən öz yalanımı gizlətməyə nail olmazdım. Lakin mən sizin yanınıza Allahın inkar etdiyiniz ayələri ilə gəlmişəm. Bu isə o deməkdir ki, ədalətsiz zalımlar sizsiniz. Sizin yaramaz təşəbbüsləriniz mütləq puç olacaq və siz belə baxışlara etiqad etdiyiniz müddətdə heç vaxt uğura nail ola bilməyəcəksiniz”.\n\nFövqəluca Allah Muhəmməd Peyğəmbərə (s.ə.s.) əmr etmişdir ki, belə sözlərlə Onunla görüşəcəklərinə ümid etməyən fasiqlərə müraciət etsin. Bu isə o deməkdir ki, onların inadkarlığının və cinayətlərinin səbəbi Allahla görüşəcəklərinə inanmamaları və ümidlərinin olmamasıdır. Bu həm də onu göstərir ki, Allahla görüşəcəyinə inanan hər bir insan hökmən Müqəddəs Qurana itaət edəcək və iman gətirəcək, çünki belə insanların niyyətləri xeyirxah olur.",{"from":121,"to":121,"text":1169},"Fövqəluca Allah ayədə bildirir ki, Allahın Elçisini (s.ə.s.) inkar edən müşriklər onlara hətt zərrə qədər də olsa xeyir gətirməyə və ya qorumağa qadir olmayan bütlərə ibadət edirlər. Onlar dəlillərlə təsdiq edilməyən sözlər danışır və uydurulmuş ilahları özlərinin Allah qarşısında şəfaətçiləri adlandırırlar. Onlar o bütlərə ona görə səcdə edirlər ki, bütlər onları Allaha yaxınlaşdırsınlar və Onun qarşısında şəfaətçilik etsinlər. Lakin bu baxışlar onların öz qondarmalarıdır və buna görə Fövqəluca Allah Öz Peyğəmbərinə (s.ə.s.) belə deməsini buyurmuşdur: “FövqəlFövqəluca Allah Hərşeyibilən Hökmdardır və O, Öz elmi ilə, göylərdə və yerdə gedən bütün hadisələrdən agahdır, O, bəyan etmişdir ki, Onun şəriki yoxdur və Ondan savayı digər allahlar yoxdur. Məgər siz – ey müşriklər, bundan sonra da Allahın şərikləri olduğunu iddia edəcəksiniz? Doğrudanmı siz ümid edirsiniz ki, Allaha Onun bilmədiyi nə isə yeni bir şey xəbər verə biləcəksiniz? Doğrudanmı siz Allahdan da yaxşı məlumatlısınız?”\n\nAləmlərin Rəbbindən daha üstün məlumata malik olduqlarını zənn edən azğın və nadan axmaqlar olan müşriklərin bu iddialarından daha yalan və yaramaz bir şey ola bilərmi? Əgər ağıllı bir insan onların təkcə bu sözləri üzərində düşünərsə, bu kifayət edər ki, o, müşriklərin baxışlarının yalan və yaramazlığına qəti əmin olsun.\n\nSübhən Allah! O, bütün nöqsanlardan sonsuzluğa qədər uzaqdır. Onun şəriki və bənzəri yoxdur. Əksinə, O Vahiddir və Əbədi Allahdır. Nə göylərdə və nə də Yerdə Ondan başqa haqq məbud yoxdur. Amma müşriklərin ibadət etdikləri bütün göydəki və yerdəki bütlər faydasızdırlar və buna dəlalət edən sağlam təfəkkür, din və təhtəlşüurdur. Fövqəluca Allah buyurur: “Bu belədir. Çünki Allah haqqdır, (müşriklərin) Ondan başqa ibadət etdikləri isə batildir. Həqiqətən, Allah fövqəlucadır, böyükdür!”[4] (Həcc, 22\u002F62).",{"from":128,"to":128,"text":1171},"Bir zaman insanlar haqq dinə etiqad edirdilər və bahid bir ümmət idilər, lakin sonradan aralarında ziddiyyət düşdü. Belə olduqda, Allah bəzilərinə müjdə vermək və digərlərinə xəbərdarlıq etmək üçün onlara Öz elçilərini yolladı. Allah onlara Kitablar nazil etdi ki, insanların arasında baş qaldırmış ziddiyyətləri həll etsinlər. Əgər O, insanlara möhlət verəcəyini və günahkarları dərhal cəzalandırmayacağını vəd etməsəydi, bütün ixtilaflar artıq aradan qaldırılmışdı: möminlər xilas, kafirlər isə çoxdam məhv edilmişdi. Lakin O, insanların bir hissəsini digər bir hissəsi ilə sınamaq niyyətində idi ki, sadiq qullarla yalançılar arasındakı fərq üzə çıxsın.",{"from":135,"to":135,"text":1173},"İnadkar kafirlər təəccüblənirlər ki, görəsən niyə onların tələb etdikləri möcüzələr Muhəmməd Peyğəmbərə (s.ə.s.) nazil edilmədi. Onlar deyirlər: “(Müşriklər) dedilər: “Bu necə peyğəmbərdir ki, yemək yeyir, bazarları gəzib dolaşır? Məgər ona özü ilə birlikdə (insanları Allahın əzabı ilə) qorxudan (və onun həqiqi peyğəmbər olduğunu təsdiq edən) bir mələk göndərilməli deyilmi? Yaxud ona (ruzi qazanmaqdan ötrü bazarları dolaşmasın deyə göydən) bir xəzinə endirməli və ya ondan (onun meyvəsindən) yeyib dolanmaq üçün bir bağı olmalı deyildimi?” Zalımlar (müşriklər möminlərə) dedilər: “Siz ancaq ovsunlanmış (buna görə də ağlını itirmiş) bir adama tabe olursunuz!” (Furqan, 25\u002F7-8);\n\n“(Quranın əzəməti, fəsahət və bəlağəti qarşısında aciz qalan, lakin özlərini sındırmayan müşriklər) belə dedilər: “Bizə yerdən (Məkkədən) bir bulaq çıxarmayınca sənə iman gətirməyəcəyik. Yaxud (ağacları) arasında şırıl-şırıl çaylar axan xurma və üzüm bağın olmayınca; yaxud, iddia etdiyin kimi, göyü parça-parça edib başımıza endirməyincə və yaxud Allahı və mələkləri (peyğəmbərliyinin doğruluğuna şahid olaraq) açıq-aşkar qarşımıza gətirməyincə və ya da qızıldan bir evin olmayınca və yaxud sən göyə qalxmayınca (biz sənə iman gətirməyəcəyik). Əgər bizə (səmadan) oxuyacağımız bir kitab endirməsən, göyə qalxmağına da əsla inanmayacağıq!” (Ey Elçim!) De: “Rəbbim pakdır, müqəddəsdir! (Allah gedib-gəlmək, enib-qalxmaq kimi məxluqata aid olan xüsusiyyətlərdən uzaqdır!) Mən isə yalnız peyğəmbər olan bir insanam!” (Allahın izni olmayınca, heç bir peyğəmbər sizin dediklərinizi yerinə yetirməyə qadir deyildir!)” (İsra, 17\u002F90-93).\n\nEy Muhəmməd! Onlar səndən möcüzə göstərməyini istədikdə, onlara de: “Allaha qullarının vəziyyəti çox yaxşı məlumdur. O, Öz elminə və Özünün qüsursuz hikmətinə əsaslanaraq onları təkbaşına idarə edir və heç kim hakimiyyət və möcüzələrlə bağlı sərəncam vermək bacarığına malik deyildir. Bir qədər gözləyin, mən də sizinlə birgə gözləyirəm. Sizin hər biriniz layiq olduğunuzu alacaqsınız və onda görəcəksiniz ki, kimin sonu uğurlu olacaqdır.",{"from":141,"to":141,"text":1175},"Allah insanlara xəstələndikdən sonra şəfa və ya kasıblıqdan sonra var-dövlət və yaxud da sarsıntıdan sonra əmin-amanlıq əta edir və onlar lap yaxın vaxtlarda onlara düçar olmuş bəlanı unudub, Allaha, əmin-amanlıq və mərhəmət göstərdiyinə görə minnətdarlıq etməyi yaddan çıxarırlar. Bundan da başqa, onlar zalımlıq etməyə və məkrli planlar qurmağa başlayır ki, Allahın ayələrini inkar etsinlər və haqqı yalanlasınlar. Lakin Fövqəluca Allah fənd qurmaqda daha çevikdir və buna görə də kafirlərin şərli fitnələri həmişə onların öz əleyhlərinə çevrilir. Onlar öz qurduqları tələyə düşürlər və bu əməllərinin sərt nəticələrindən xilas ola bilmirlər, çünki mələklər onların örətdiklərini yazırlar, Fövqəluca Allah isə onları hesablayır ki, kafirlər layiq olduqları əvəzi bütövlüklə ala bilsinlər.\n\nAllah, insanlara mərhəmət göstərdikdən və onları bəlalardan xilas etdikdən sonra onların özlərini necə aparmalarını yad edərək, bu qaydanı təsdiq edən xüsusi bir əhvalatı xatırladır. Bu özəl hal insanların dənizdə fırtına zamanı onun ən dəhşətli nəticələrindən vahiməyə tutulduqları halda özlərini aparmasıdır. Fövqəluca buyurur:",{"from":148,"to":155,"text":1177},"Allah insanlara quruda və dənizdə səyahət etməyə imkan verir və bunu necə etməyi onlara öyrədir. Onlar rahatca gəmilərə oturub, heç bir təşvişə düşmədən istədikləri yerə gedirlər. Onlar buna sevinir və özlərini arxayın hiss edirlər. Lakin şiddətli bir külək əsəndə və dalğalar yüksəkliyə qalxanda, onlar elə düşünürlər ki, ölüm onları hər tərəfdən əhatəyə almışdır. Belə olduğu halda onların məxluqlara bəslədikləri bütün ümidləri kəsilir və onlar başa düşürlər ki, onları bu fəlakətdən xilas edə bilən təkcə Allahdır. Onda onlar təkcə Ona səmimi qəlbdən dua etməyə başlayır və onları xilas etdiyi təqdirdə Ona şükr edən qullar olacaqlarını boyunlarına götürülər. Allah onları saq-salamat sahilə çıxartdıqda, onlar başlarına gələ bilən bəlanı və həmçinin etdikləri duanı və verdikləri vədi unudurlar. Sonra isə Ona şərik qoşmağa başlayır, halbuki onlara çox yaxşı məlumdur ki, onları bədbəxtliklərdən və fəlakətlərdən xilas etməyə qadir olan təkcə Odur. Bəs niyə onlar bədbəxtlik vaxtlarında olduğu kimi, xoşbəxt çağlarında da Tək Allaha müraciət etmirlər?!!\n\nLakin belə özbaşınalıq müşriklərin ancaq özünə ziyan vurur. Bu gün onlar zalımlıq edir və Tək Allaha səmimi xidmətdən yayınırlar, halbuki bunun sayəsində onlar yalnız keçici dünyəvi nemətlər əldə edir və həzz alırlar. Bu, çox cüzi bir qismətdir və tez də tükənir və sonra onlar istəmədikləri halda bu dünyanı tərk etməli olurlar. Qiyamət günü gəldikdə isə, onların hamısı Allah qarşısında dayanacaqlar və O, onların törətdikləri bütün əməllərini onlara xəbər verəcəkdir. Qoy onlar öz mənfur əməllərini törətməkdən çəkinsinlər!",{"from":162,"to":162,"text":1179},"Bu ibrətamiz hekayət ən hikmətli məsəllərdən biridir və bu dünya həyatının təsvirinə tamamilə uyğun gəlir. Yer üzünün ləzzətləri, gözəllikləri, hakimiyyət və başqa maddi nemətlər onların verildiyi insanları qısa müddət ərzində heyran qoyur. Onlar öz yüksəliş səviyyələrinə nail olduqda, ya onlar öz ağasını tərk edir, ya da ağası onlardan ayrılır. O, boş əllə qalır, onun qəlbi isə kədər, qəm və məyusluqla dolur. Məhz buna görə, dünya həyatı göydən endirilən yağışa bənzəyir – onun sayəsində yerdə cürbəcür gözəl bitkilər yetişir və bir-birinə sarmaşıb-qarışırlar. Onlardan bir qismi (dənli bitkilər, meyvələr və b.) insanların qidalanması üçün ərzaq məhsulları olur, digər qismi isə (otlar və s.) mal-qara üçün yemə çevrilir. Onların hesabına yer gözəl bir guşəyə dönür və ona tamaşa edənlərə böyük sevinc bəxş edir. İnsanlar yaşıl, sarı, ağ və bir çox başqa rənglərə çalan qəribə bir mənzərənin şahidi olurlar. Onlar elə ümid edirlər ki, bu füsunkarlıq əbədi olaraq davam edəcəkdir, çünki bütün bunlar – insanların bu dünyada arzu etdikləri və ehtiyacları olduğu nemətlərdir. Onlar belə ümidlər bəslədikləri bir halda qəfildən gündüz və ya gecə vaxtı Allahın hökmü icra olunur və yer üzü biçilmiş zəmiyə çevrilir və sanki onda heç vaxt nemət bolluğu olmamışdı. Dünya həyatını məhz belə səciyyələndirmək olar.\n\nAllah məxluqlarına Öz ayələrini bu cür izah edir ki, insanlar onların mənasını daha tez dərk edə bilsinlər. Allah insanlar üçün belə məsəlləri çəkir ki, onlar nəyin özləri üçün faydalı olduğu haqqında düşünürlər. Allahın ayələrindən üz döndərən səhlənkar nadanlara gəldikdə isə, onlar özləri üçün faydalı nəticələr çıxarmağa və şübhələrdən xilas olmağa qadir deyillər.",{"from":169,"to":169,"text":1181},"Fövqəluca Allah dünya həyatının və maddi nemətlərin mahiyyətini izah etdikdən sonra, Öz qullarını Axirət həyatına çağırır. O, Əmin-amanlıq Yurduna Öz çağırışını bütün məxluqlarına yönəldir, lakin doğru yolla yalnız seçilmiç qullarını aparır. Bu – Allahın mərhəməti və alicənablığından irəli gəlir və O, istədiklərini Öz sayəsinə almaqda azaddır. Bütün bunlar Onun adilliyi və müdrikliyinin dəlilləridir. Onun elçiləri haqqında izahlarını eşidərək başa düşənlərdən heç kim Onun qarşısında bəraət qazanmağa nail ola bilməyəcək. Allah Cənnət bağlarını “əmin-amanlıq məskəni” adlandırır, çünki o bağlar hər hansı nöqsan və çatışmazlıqlardan azaddır. Onlarda alınacaq zövq ən kamil, əbədi və hərtərəfli gözəldir. Əgər Allahın Özü insanları bu Rahatlıq və Səadət diyarına dəvət edirsə, deməli, onlar müqəddəs məqsədə nail olmağa kömək edən saleh əməllərə can atmalıdırlar. Buna görə, daha sonra Fövqəluca buyurur:",{"from":176,"to":176,"text":1183},"Bu möminlər öz imkanları daxilində Yaradana səmimi qəlblə ibadət edərək, özlərinin Fövqəluca Allahın müşahidəsi altında olduqlarını hiss edirlər. Bununla yanaşı onlar həm sözləri və həm də əməlləri ilə Allahın qullarına gücləri çatan maddi və fiziki yardım göstərərək, onları xeyirxah işlər görməyə çağıraraq və qınanılan hərəkətlərə yol verməkdən çəkindirərək, nadan insanları öyrədərək, haqdan üz döndərənlərə səmimi məsləhətlər verərək bir çox digər yaxşı əməllər də həyata keçirirlər. Onlar ən yaxşı mükafatlar olan füsunkar Cənnət bağlarına və buna əlavə edilməsinə layiqdirlər. Əlavə dedikdə, Allahın Gözəl Üzünü seyr etmək, Onun ecazkar nitqini eşitmək, Onun xeyirxahlığına sevinmək və Onunla yaxınlıqdan zövq almaq imkanı nəzərdə tutulur. Bu isə o deməkdir ki, möminlər arzu etdikləri və xahiş edə biləcəkləri hər şeyə nail ediləcəklər.\n\nFövqəluca bildirir ki, onların üzündə nə qəm-qüssə, nə toz-torpaq, nə dəq həqirlik olmayacaqdır. Bu isə o deməkdir ki, onlar narahatçılığın nə olduğunu bilməyəcək, çünki hər hansı narahatçılıq hökmən insanın üzündə əksini tapır və o, qəmli və məyus görünür. Amma möminlərin üzündə təkcə sevinc və məmnunluq görmək olacaqdır ki, o barədə Fövqəluca belə buyurub: “Sən (ey Peyğəmbər!) onların üzlərində cənnət sevinci görəcəksən!” (Mutəffifin, 83\u002F24). Onlar Cənnət məkanının əbədi sakinləridir. Onlar Cənnət bağlarının tərk etməyəcək, yox olmayacaq və dəyişikliyə uğramayacaqlar.",{"from":183,"to":183,"text":1185},"Fövqəluca Allah Cənnət sakinlərini xatırladıqdan sonra, dünyada Allahın qəzəbini doğuran yaramaz kafirlikdən və müxtəlif günahlardan başqa heç nəyə nail olmayan və Cəhənnəmdə əzab çəkən fasiqləri yada salır. Onlardan alınacaq intiqam – törətdikləri bəd əməllərin dəyərinə bərabər olacaq, əməlləri ilə layiq olduqları qədər narahatçılıqlara düçar olacaqlar. Onların ürəyi zillətə düşəcək və Allahın cəzalandıracağı qarşısında vahiməyə qapılacaqdır ki, artıq bundan onları kimsə xilas edə bilməyəcək. Bu rəzillik onların xarici görkəmində öz əksini tapacaq və buna görə onların üzləri sanki gecənin zülmət parçaları ilə örtülmüş olacaqdır. Budur Cəhənnəm Odunun bu məkandan heç vaxt ayrılmayacaqları sakinləri! Bu iki qrup insanlar arasındakı fərq necə də böyükdür?!\n\nFövqəluca buyurur: “O gün neçə-neçə üzlər sevinib güləcək, Öz Rəbbinə baxacaqdır! O gün neçə-neçə üzlər tutulub qaralacaq, (sahiblərinin) bel sümüklərinin (dəhşətli bir əzabla) qırılacağını anlayacaqdır!” (Qiyamə, 75\u002F22-25);\n\n“O gün bir çox üzlər parlayacaq, Güləcək, sevinəcəkdir. O gün bir çox üzlərə isə toz-torpaq qonacaq, Onları zülmət (yaxud his) bürüyəcəkdir. Onlar (pis əməllərə uyan) kafirlər, pozğunlardır!” (Əbəsə, 80\u002F38-42).",{"from":190,"to":197,"text":1187},"Bütün məxluqların Məhşər ayağına gələcəkləri həmin Gün Fövqəluca Allah müşrikləri, Onun əvəzinə, ibadət etdikləri bütləri ilə bir yerə toplayacaqdır. Onlara əmr ediləcək ki, O, onların arasında Öz hökmünü verənə qədər, öz yerlərində dursunlar. Sonra isə onları bir-birindən ayıracaqlar və onların canları və ruhları arasında nəhəng məsafələr yaranacaqdır. Belə olduqda, dünyada yaşadıqları zaman özlərinin uydurduqları “ilahlara” ən səmimi məhəbbət bəsləmələrinə baxmayaraq, (Qiyamət günü) müşriklərin və bütlərin arasında, qarşısıalınmaz düşmənçilik başlayacaqdır. Lakin bu məhəbbət kin-küdurətə və ədavətə çevriləcək, bütlər isə müşrikləri rədd edəcəklər. Onlar deyəcəklər: “Biz şahidlik edirik ki, Allahın şərikləri yoxdur və heç kimi Ona bərabər tutmuruq. Onun sizinlə bizim aramızda şahid olması bizə bəsdir. Biz heç vaxt bizə ibadət etməyi sizə əmr etməmişdik və sizi buna dəvət etməmişdik. Siz bizə deyil, sizi belə davranmağa çağıran lənətə gəlmiş şeytana ibadət edirdiniz”.\n\nElə buna görə də Fövqəluca buyurmuşdur: “Ey Adəm övladı! Məgər Mən sizdən əhd almadımmı ki, Şeytana ibadət etməyin, o sizin açıq-aşkar düşməninizdir” (Yasin, 36\u002F60);\n\n“O gün (Qiyamət günü Allah) onları (müşrikləri, kafirləri) bir yerə yığacaq, sonra da mələklərə belə deyəcək: “Bunlar sizəmi ibadət edirdilər?” (Mələklər:) “Sən paksan, müqəddəssən. Bizin ixtiyar sahibimiz onlar deyil, Sənsən! Xeyr, onlar (bizə yox) cinlərə (şeytanlara) ibadət edirdilər. (Müşriklərin, kafirlərin) əksəriyyəti onlara (cinlərə) iman gətirmişdi”, - deyə cavab verəcəklər” (Səba, 34\u002F40-41).\n\nQiyamət günü başladıqda alicənab mələklər, peyğəmbərlər və əməlisalehlər möminlər onları ilahiləşdirən müşriklərdən üz döndərəcəklər. Onlar bildirəcəklər ki, heç vaxt insanları onlara ibadət etməyə çağırmayıblar və bununla onlar həqiqəti deyəcəklər. Belə olduqda müşrikləri sözlə təsvir edilməsi mümkün olmayan böyük bir məyusluq bürüyəcək. Onlar öz əməllərinin miskinliyini və şəxsi keyfiyyətlərinin yaramazlığını dərk edəcəklər. Onlara aydın olacaq ki, onlar yalançı imişlər və Allahın Özünə böhyan atırmışlar. Onların canyananlıqla icra etdikləri ibadət faydasız olacaq, ibadət etdikləri “ilahlar” isə onları tərk edəcəklər. Lakin artıq heç nəyi dəyişdirmək mümkün olmayacaq.",{"from":204,"to":204,"text":1189},"Həmin gün hər bir nəfərin əməlləri və qazandıqları diqqətlə araşdırılıb öyrəniləcək və sonra o, müvafiq əvəz alacaqdır. Əgər onun əməlləri xeyirxah əməllər olarsa, onda ona veriləcək əvəz də xeyirli olacaq, amma əməlləri şərli olarsa, onda onlara görə virələcək əvəz pis olacaq. Bütün insanlar Allaha, onların əsil Hökmdarına və Hamisinə qaytarılacaqlar və onda müşriklərə, onların bütlərə ibadətin doğru olmasına inanmaları və onların fayda verəcəyi və cəzadan qoruyacağına ümid bəsləmələri kömək etməyəcəkdir.",{"from":211,"to":211,"text":1191},"Ey Muhəmməd! Müşriklər Allaha şərik qoşurlar, halbuki onların belə rəftar etməsinə əsas verən heç bir dəlliləri yoxdur. Lakin onlar Allahı özlərinin Yeganə Rəbbi olduğunu etiraf edirlər. Sən bundan istifadə edərək, onları inandır ki, Allah həm də onların Yeganə İlahıdır. Onlardan soruş: “İnsanlara maddi nemətləri göydən nazil edən və onları yerin təkindən çıxardan kimdir? Kin insanlara ruzi əldə etməyə kömək göstərir? Kim eşitmə və görmə qabiliyyətini yaratmış və onlara hakimdir? İnsanın bu qabiliyyəti ən diqqətəşəyan və xüsusilə yada salınmasına layiqdir. Bunlar insana nəsib edilmiş digər istedad və bacarıqları da ehtiva edir. Kim ölünü diriyə çevirir, toxum və dənlərdən ağaclar və başqa bitkilər yaradır, imansızı möminə çevirir, yumurtadan quş alır? Kim dirini ölüyə çevirir, ağaclarda toxum yaradır, mömini kafirə döndərir, quşları yumurtladır? Kim ali və aşağı dünyaların işlərini idarə edir? Kim bütün ilahi sərəncamları verir?” Əgər sən onlara bu sualları versən, onlar mütləq deyəcəklər ki, bunları həll edən Allahdır. Onlar etiraf edəcəklər ki, heç kim sadalalanan ilahi əməlləri yaratmaqda Allaha kömək etmir. Belə olduqda, onlar fakt qarşısında qoyaraq, de: “Elə isə, doğrudanmı siz Allahdan qorxmursunuz və məhz Ona şərik qoşmadan səmimi ibadət etməyəcəksiniz? Doğrudanmı siz Allaha bərabər tutduğunuz bütlərdən əl çəkməyəcəksiniz?”",{"from":218,"to":224,"text":1193},"Allah bu sifətlərlə Özü Özünü səciyyələndirmişdir. O, Vahid bir İlahdır ki, Ona ibadət, pəstiş və həmd edilməsinə layiqdir. O, Özünün bütün məxluqlarına qayğı göstərir və onlara saysız nemətlər nəsib edir. O – Haqqın Özüdür və Ona aid edilməyən hər şey – azğınlıqdır. Fövqəluca Allah məxluqlarını yaradaraq onların taleyini idarə edir, onlara mərhəmətini bəxş edir, onları nemətləri ilə savablandırır və narahatçılıqlardan müdafiə edir, gözəl adların və nöqsansız sifətlərin, əzəmət və şan-şöhrət Sahibidir. Niyə insanlar belə misilsiz sifətlərə malik Olana ibadət etməkdən boyun qaçırır və nə xeyir verməyə qadir olan və ya nə də zərər vurmağı bacarmayan, nə öz həyatına, nə ölümünə və nə də dirilməsinə sərəncam çəkə bilməyən faydasız tanrıçalara müraciət edirlər?\n\nBu tanrıçalar hətta zərrə qədər də belə hakimiyyət sahibi deyillər və onu Allahla bölüşdürmürlər. Onlar hətta, Allahın razılığı olmadan, Onun qarşısında şəfaətçi ola bilməzlər. Vay o kəslərin halına ki, onları Allaha şərik qoşurlar! Vay o kəslərin halına ki, Ona iman gətirməkdən boyun qaçırırlar! Onlar haqq dindən məhrum oduqdan sonra, ağıldan da məhrum olmuşlar. Bundan başqa, onlar öz dünyəvi həyatıarını da, ölümdən sonrakı həyatlarını da məhv etmişlər. Onlar, Allahın fasiqlər barəsində öncədən buyurduğu kimi və ağıllı insanlara nəsihət, saleh müttəqilərə örnək və qalan bütün məxluqlara doğru yol Təlimatı olan aydın möcüzələr və inandırıcı dəlillər onlara göstərildikdən sonra da, iman gətirməyəcəklərini təsdiq etdilər.",{"from":216,"to":216,"text":1195},"Müşriklərin ibadət etdikləri, ilahlaşdırılmalarını zəruri edən sifətlərə malik olmadıqları bütlərin iqtidarsızlığını ifşa etmək üçün Fövqəluca Allah Peyğəmbəri Muhəmmədə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) buyurur ki, belə desin: “Sizin Allahın şərikləri saydıqlarınızın arasında elələri var ki, hər hansı bir məxluqu ilk dəfə yaratmağı bacarsın və öldükdən sonra da onu yenidən diriltsin? Bu – deyilişi təmtəraqlı olan sualın cavabı ancaq mənfi ola bilər və buna görə də heç bir uydurulmuş “ilah” məxluqları yaratmağavə öldükdən sonra yenidən yaratmağa qadir deyil. Onların hamısı köməksiz və yaradıcılıq qabiliyyətinə malik deyillər, çünki təkcə Allah buna qadirdir və bundan ötrü köməkçilərə möhtac deyil. Heç nədən məxluqları yaradan və onları öldükdən sonra yenidən həyata qaytaran Vahid Allaha ibadət etməkdən boyun qaçıran insanlar gör nə dərəcədə aldadılıblar ki, özləri xəlq edilən və heç nəyi yaratmağa qadir olmayan uydurulmuş “ilahlara” ibadət edirlər.",{"from":237,"to":237,"text":1197},"Ey Muhəmməd! Soruş ki: “Allaha şərik qoşduqlarınızın arasında elələri varmı ki, insanlara doğru yolu göstərməyi və onların qəlbinə doğru yolla getmək arzusu yerləşdirməyi bacarsın? Şübhəsiz ki, insanlara dəlillər və sübutlar vasitəsilə doğru yol göstərən və bu işdə onlara yardım göstərən yalnız Allahdır. Doğrudanmı düz yola yönəldən Rəbb, özləri müvafiq biliklərə sahib olmadıqlarına görə doğru yola müstəqil çıxa bilməyən və azğınlıq zülmətində çabalayan uydurulmuş “ilahlara” nisbətən ibadətə daha azmı layiqdir? Sizə tək Allahdan başqa heç kimin ibadətə layiq olmadığı sübut edildikdən sonra Sizi belə yanlış qərarları qəbul etməyə və Allahla yanaşı məxluqlara ibadətin qanuniliyi haqqında danımağa məcbur edən nədir?”\n\nƏgər müşriklərin Allahla bərabər ilahlaşdırdıqları bütlər yüksək keyfiyyətlərə malik deyillərsə və onların ilahiləşdirilməsi üçün zəruri olan tərifəlayiq işlər görmürlərsə, həmçinin onlar belə “ilahlara” ibadətin faydasızlığını təsdiq edən çoxsaylı nöqsan sahibləridirsə, onda müşrikləri belə “allahlara” etiqad göstərməyə məcbur edən nədir? Bu sualın cavabı şeytanın ən yaramaz böhtanı və ən dərin azğınlığı belə insanların gözü qarşısında, onlar bu yalana inanana, onu sevənə və onu yeganə geçəklik kimi qəbul edənə qədər, gözəl formada bəzəkli göstərməsidir.",{"from":243,"to":243,"text":1199},"Allahla bərabər digər “ilahlara” da sitayiş edənlərin əksəriyyəti Allahın doğrudan da şəriki olmasına əmin deyillər, çünki çoxallahlıq həm sağlam təfəkkürə, həm də müqəddəs mətnlərə[7] ziddir. Onlar ancaq öz fərz etdikləri kimi hərəkət edirlər, halbuki fərziyyələr həqiqəti əvəz etməyə qadir deyil. Onlar öz bütlərini ilah adlanırırlar və Allahla bərabər onlara da ibadət edirlər, amma əslində onların ilahları təkcə boş adlardır ki, müşriklər və öz ata-babaları ilə birlikdə uydurmuşlar. Allah bunu təsdiq etmək üçün onlara inandırıcı dəlillər nazil etməmişdir. Allah günahkar fasiqlərin törətdikləri hər şeyi bilir və onların hər birindən ən sərt intiqam alacaqdır.",{"from":249,"to":249,"text":1201},"Quran o dərəcədə Əzəmətli Kitabdır ki, onun yalandan Allaha aid edilməsini təsəvvür etmək belə mümkün deyildir. Onun məziyyətləri haqqında Fövqəluca buyurmuşdur: “Nə öncə, nə də sonra batil ona yol tapa bilməz (Şeytan onun bir sözünü, bir hərfini belə dəyişə bilməz). O, hikmət sahibi, şükrə (tərifə) layiq olan (bütün işləri bəyənilən Allah) tərəfindən nazil edilmişdir” (Fussilət, 41\u002F42). Bu – elə bir Kitabdır ki, ona bənzərini nə insanlar, nə də cinlər, əgər buna görə birləşib bir-birinə kömək göstərsələr belə yaza bilməzlər. Bu – aləmlərin Rəbbinin Sözüdür. Məgər məxluqlar ona bənzər və yaxud ona yaxın bir şey yaza bilərlərmi, axı sözlərin qiyməti onları söyləyənin əzəmətindən asılıdır?!!\n\nƏgər yaradılmılardan kimsə Allahın əzəmətinə və ya Onun kamil sifətlərinə sahib olsaydı, onda ona Müqəddəs Qurana bənzər bir şey yazmaq mümkün olardı. Əgər bir anlığa nəzərə alsaq ki, Muhəmməd Peyğəmbər (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) bu Kitabı aləmlərin Rəbbinə adına yazmışdır, onda o (ona Allahın salavatı və salamı olsun!), tezliklə Allahın intiqamına və əzabverici cəzasına məruz qalardı. Lakin bu baş verməmişdir, çünki Müqəddəs Quran aləmlərin məskunlarına mərhəmət və Allahın bütün qullarına təkzibolunmaz dəlil kimi nazil edilmişdi. O, bütün Səmavi Kitabları təsdiq edir, çünki Quran həqiqətləri ondan əvvəl nazil edilmiş vəhylərə uyğun gəlir. Bundan başqa, əvvəlki vəhylərdə sonuncu Kitabın nazil ediləcəyi barədə öncədən xəbər vermişdilər və Müqəddəs Quranın nazil edilməsi ilə həmin müjdələr icra olundu. Quranda hökmlər və haramlar, şəriət və Kainat qanunları və həmçinin gerçək əhvalatlar izah edilir. Ona şübhə etmək mümkün deyil, çünki o, təkzibolunmaz haqdır və aləmlərin Rəbbi tərəfindən nazil edilmişdir və Özü də Öz yaratdıqlarının qayğısını çəkir və onlara saysız-hesabsız nemətlər bəxş edir. Onun ilahi qayğısının əzəmətli təzahürü isə nəcim əxlaqa və xeyirxah əməllərə dəvət edən və həmçinin insanların dünyəvi və mənəvi həyatı üçün fayda verə, hər şeyi izah edə bilən bu Kitabın nazil edilməsidir.",{"from":256,"to":256,"text":1203},"Ey Muhəmməd! Əgər kafirlər Müqəddəs Quranı sənin özünün yazdığına inadkarcasına və ədalətsizliklə təkid etsələr, onda onlara onları haqqı etiraf etmələrinə məcbur edən bir təklif et. Əgər onlar sənin tələbini yerinə yetirsələr, onların iddialrını ehtimal edilən adlandırmaq olar, əgər bunu etməsələr, onda yalanları ifşa edilmiş olar. Onlara belə de: “Mənə Quran surələrinə bənzəyən heç olmazsa bir surə gətirin və sizə kömək etmək üçün, Allahdan başqa, kimi istəyirsiniz çağırın və siz heç vaxt bunu edə bilməzsiniz”.\n\nQuran surələrinə bənzəyən bir surə belə yazmaq mümkün deyil. Əks halda, kafirlər mümkün ola bilən nə var idisə edərdilər ki, onu yazsınlar. Kafirlərin onlara edilmiş təklifə cavab verməyə qabil olmamaları sübut edir ki, onların iddiaları saxtadır və tamamilə əsassızdır.",{"from":261,"to":261,"text":1205},"Kafirlər Ali Həqiqət olan Qurana iman gətirməkdən imtina etdilər, çünki onun ayələrini dərk edə bilmədilər. Əgər onlar Quran hikmətlərini başa düşə bilsəydilər və haqqı layiqincə dərk etsəydilər, mütləq bu Kitaba iman gətirərdilər. Onların kafirliyi həm də onunla dərinləşir ki, fasiqlərin cəzalandırılacağı haqqında Quranın öncədən verdiyi xəbər indiyədək icra edilməmişdir. Lakin bu kafirlik keçmişdə yaşayan kafirlərin rəftarından qətiyyən fərqlənmir. Bəs onda niyə onlar öz sələflərinin məruz qaldıqları aqibət üzərində düşünmürlər? Həqiqətən, onlar məhv edilmiş və kökləri də yerli-dibli kəsilmişdi. Qoy allahsızlar kafirlikdən çəkinsinlər ki, kafirlərin bütöv nəsillərinin qənimi olmuş cəzaya düçar olmasınlar.\n\nBu ayə istənilən məsələnin diqqətlə öyrənilməsinin zəruriliyinə dəlalət edir. Bu isə o deməkdir ki, insanlar heç vaxt onlara təqdim edilmiş nəzər nöqtəsini və ya təklifi hərtərəfli öyrənmədən nə qəbul və nə də inkar etməlidirlər.",{"from":267,"to":274,"text":1207},"Ey Muhəmməd! İnsanlar arasında elələri var ki, Qurana və İslam Təliminə iman gətirirlər və elələri də var ki, heç vaxt haqq dinə gəlməyəcəklər. Allah inadkarlıq edən və Qurana iman gətirməkdən zalımcasına imtina edən günahkarların əməllərindən agahdır. Onlar özbaşınalıq edirlər və buna görə ən sərt cəza alacaqlar. Onlar səni hətta yalançı adlandırsalar da, sən insanları haqqa çağırmağına davam et, çünki sən onların əməllərinə görə cavab verməyəcəksən, onlar da sənin hərəkətlərinə görə. Hər bir insan yalnız öz əməllərinə görə məsuliyyət daşıyacaq. Əgər o, xeyirxah işlər görürsə, bunu öz xeyrinə edir, əgər pis əməllərə qurşanırsa, onda da o, özünə zərər vurur.",{"from":280,"to":280,"text":1209},"Fövqəluca bu ayədə Muhəmməd Peyğəmbərə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) və onun təbliğ etdiyi Kitaba iman gətirməkdən imtina edən allahsızlardan bəziləri haqqında xəbər verir və bildirir ki, Peyğəmbər (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) ayələri oxuyanda onlar onu (ona Allahın salavatı və salamı olsun!)dinləyirlər, lakin onlar bunu haqq yolu tapmaq üçün deyil, məzələnmək və onun (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) sözlərində səhv tapmaq üçün edirlər. übhəsiz ki, belə davranış onlara heç bir fayda və xeyir gətirə bilməz. Doğru yola aparan qapıların onların üzünə bağlı olması heç də təəccüblü deyil və Quran ayələri onlara fayda vermir.\n\nEy Muhəmməd! Məgər sən anlamaq qabiliyyəti olmayan karları səni eşitməyə məxbur edə bilərsənmi? Bu, gəlişi gözəl sualdır və onun cavabı ancaq mənfi ola bilər. Heç kim karları hətta ən güclü səsi eşitməyə məcbur edə bilməz, nəzərə alınsa ki, onlar həm də ağıldan məhrumdurlar. Əgər kar divanəni insan danışığını eşitməyə məcbur etmək mümkün deyilsə, onda kafirləri də ayələrə diqqətlə qulaq asıb, onlardan faydalı nəticələr çıxarmağa məcbur etmək qeyri-mümkündür. Lakin onlar ayələri dinləməklə özlərini Allah qarşısında, bilməməzliklərinə görə, bəraət qazanmaq imkanından məhrum edirlər. Onların qarşısında, insanın ətrafındakılardan eşitdiyindən əldə etmək mümkün olan əzəmətli biliklərə doğru aparan qapılar bağlanmışdır.\n\nSonra Fövqəluca Allah bildirir ki, onlar öz ətraflarında gördükləri faydalı bilikləri əldə edə biləcəkləri imkanından da məhrum edilmişlər. Fövqəluca buyurmudur:",{"from":92,"to":92,"text":1211},"Ey Muhəmməd! Onlardan bəziləri səni müşahidə edirlər, lakin bu onlara heç bir fayda vermir. Sən, kor olub heç bir şeyi görə bilməyənə doğru yol göstərə bilməzsən və beləliklə sən bu kafirlərə doğru yol göstərmək qüdrətində deyilsən. Onlar, insanın ətrafında gedən hadisələrin mahiyyətini dərk etməyə imkan verən sağlam ağıldan, sağlam eşitmə və sağlam görmə qabiliyyətindən məhrumdurlar. Məgər bütün bunlardan sonra onlar haqqa aparan yolu tapa bilərlərmi?\n\nBu ayədən aydın olur ki, Muhəmməd Peyğəmbərin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) həyatını, onun nəcib əxlaqını və saleh əməllərini və həmçinin xütbələrini[9] öyrənmək onun doğruçuluğunu və Təliminin haqq təlim olduğunu təsdiq edən ən böyük dəlillərdəndir. Bu dəlillər istənilən şüurlu insan üçün tamamilə kifayətdir.",{"from":293,"to":293,"text":1213},"Allah insanlarla zalımcasına davranmır, onların cinayətlərini artırmır və saleh əməllərini azaltmır, lakin insanlar özləri öz nəfslərinə zülm edirlər və həqiqət onlara bəlli olanda onu qəbul etmirlər. Belə olduqda, Allah onları cəzaya məruz qoyur, onların qəlbini, qulaqlarını və gözlərini möhürləyir.",{"from":241,"to":241,"text":1215},"Fövqəluca Allah dünya həyatının tezkeçərliyindən xəbər verir. Gerçəkliyinə şübhə edilməsi mümkün olmayan Gün başladıqda, Fövqəluca Allah bütün məxluqları Məhşər meydanına[10] toplayacaq, insanlara elə gələcək ki, onlar dünya həyatında onun sevincini və qəm-qüssəsini dadmadan dündüzün təkcə bir anı qədər yaşamışlar. Onlar bir-birilərini, sanki bu dünyada olduqları kimi, tanımağa başlayacaqlar. Həmin Gün əməlisaleh təqvalılar uğur qazanmışlardan, Allahla görüşəcəklərinə iman gətirmməkdən boyun qaçıran, düz yolla getməyən və əsil dinə etiqad etməyən allahsızlar isə böyük ziyana düşəcəklər. Onlar səadətdən məhrum olacaq və Cəhənnəmdə cəzaya layiq görüləcəklər.",{"from":305,"to":305,"text":1217},"Ey Elçim! Kafirlərə görə qəm yemə və qisas vaxtının gəlməsinin tezləşdirilməsini arzulama! Biz onları cəzalandırmağı vəd etmişik və bu mütləq baş verəcəkdir. Cəza onları dünya həyatlarında da yaxalaya bilər ki, onda sən bunun şahidi olarsan və rahatlıq əldə edərsən. Amma cəza onları Son həyatlarında da haqlaya bilər, axı öldükdən sonra onların hamısı Allaha qayıdacaqlar və O, onlara nə törətdiklərini deyəcəkdir. Onlar öz etdiklərini unudurlar, lakin Allah onları bir-bir sayıb hesablayır. Həqiqətən də, Allah – hər şeyin Şahididir.\n\nBu ayə hər bir kafir üçün qorxunc xəbərdarlıq və öz xalqının onu inkar etdiyi Muhəmməd Peyğəmbər (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) üçün isə təskinlik idi.",{"from":311,"to":311,"text":1219},"Keçmişdə hər bir xalqa elçi gələrdi və onları Vahid Allaha ibadətə və təkcə Onun dininə etiqad etməyə çağırardı. Allahın elçiləri insanlara qəribə möcüzələr göstərərdilər və belə olduqda, adamların bəziləri iman gətirər, digərləri isə iman gətirməkdən imtina edərdilər. Sonra isə Allah ədalətli hökm çıxarardı və ona uyuğun olaraq möminlər xilas edilər, kafirlər isə məhvə düçar olardılar. Bu, kafirlərə qarşı ədalətsizlik deyildi, çünki onlar, Allahın haqqı izah edən elçisi gələnə qədər və törətmədikləri günaha görə cəzalandırılmazdılar. Qoy Muhəmməd Peyğəmbəri (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) inkar edən kafirlər özlərini məhv edilmiş sələflərinə oxşatmaqdan əl çəksinlər ki, həmin qisas onlardan da alınmasın.",{"from":317,"to":323,"text":1221},"Qoy heç kimə elə gəlməsin ki, cəza ləngiyir. Kafirlər onu tələsdirirlərsə, onda zalımlıq edirlər. Onlar Muhəmməd Peyğəmbərdən (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) tələb edirlər ki, cəzanı onlara nümayiş etdirsin, axı o (ona Allahın salavatı və salamı olsun!), Kainatın işlərinə sərəncam çəkmir. Onun (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) vəzifəsi – sadəcə insanlara həqiqəti çatdırmaq və ayələri izah etməkdir. İnsanlardan hesabat tələb etmək və onları cəzalandırmaq Fövqəluca Allahın müstəsna haqqıdır. O, müvafiq müddət çatdıqda cəza nazil edir. Bu müddət Allahın Özü tərəfindən öncətəyin edilir və Allahın müdrikliyinə tam uyğun gəlir və heç kim bu müddətin gəlməsini nə sürətləndirməyə, nə də onu ləngitməyə qadir deyil! Qoy kafirlər cinayətkar insanlardan uzaqlaşdırılması mümkün olmayacaq üstlərinə düşmüş cəzanı tezləşdirmək fikrindən əl çəksinlər. Məhz buna görə, sonra Fövqəluca belə buyurur:",{"from":329,"to":334,"text":1223},"Amansız cəza günahkarları gecə onlar yatdıqları vaxt və ya gündüz dərdsiz-qəmsiz əyləndikləri zaman yaxalaya bilər. Günahkarlar onda nəyi tələsdirəcəklər? Doğrudanmı onlar cəza artıq onları haqlayanda və iman gətirməyin artıq heç bir faydası olmayacağı anda iman gətirəcəklər? Bu baş verən vaxt günahkarlar qışqıracaqlar ki, onlar iman gətiriblər, lakin bu zaman onlar ancaq sərt qınağa layiq olacaqlar. Onda onlara deyiləcək: “Doğrudanmı siz indi ağır vəziyyətə düşdükdə, iman gətirdiniz? Axı siz əvvəllər bu cəzanın tez gəlməsini istəyirdiniz? Törətdiklərinizin əvəzini alın! Tezləşdirilməsini istədiyinizi də alın!”\n\nAllah cəzanın tezləşdirilməsini xahiş edən qullarını həmişə qınayır. Əgər onlar cəza onlara artıq yetişdikdən sonra iman gətirməyə cəhd göstərirlərsə, belə iman onlara heç bir fayda vermir. Məhz belə bir hal dənizdə boğulmağa başlayarkən Fironla baş vermişdi. Fövqəluca buyurur: “İsrail oğullarını dənizdən (sağ-salamat) keçirtdik. Firon və əsgərləri zalımcasına və düşməncəsinə onların arxasınca düşdülər. (Firon) batacağı anda: “İsrail oğullarının inandıqlarılarından başqa tanrı olmadığına iman gətirdim. Mən artıq (Ona) təslim olanlardanam!” – dedi. İndimi? (Bütün var-dövlətin, hakimiyyətin əlindən çıxdıqdan sonramı iman gətirirsən?) Halbuki əvvəlcə (Allaha) qarşı çıxmış və fitnə-fəsad törədənlərdən olmuşdun!” (Yunus, 10\u002F90-91);\n\n“Amma əzabımızı gördükləri zaman iman gətirmələri – Allahın Öz bəndələri barəsində öncə olub-keçmiş (tətbiq edilmiş) adətinə (qayda-qanununa) müvafiq olaraq heç bir fayda vermədi. (Əzab gəlməmişdən əvvəl iman gətirmək lazımdır, əzabı gördükdə gətirilən imanın heç bir faydası olmaz). Kafirlər elə oradaca ziyana uğradılar (məhv oldular)”. (Mumin, 40\u002F85).",{"from":99,"to":99,"text":1225},"Qiyamət günü, insanlar törətdikləri əməllərə görə tam əvəz alacaqlar, zalımlara belə deyiləcək: “Sizin üçün hətta qısa müddətə belə fasiləsi olmayacaq əbədi cəzanı dadın! Məgər sizə verilən təkcə kafirliyinizin və törətdiyiniz günahlarınızın əvəzi deyilmi?”",{"from":285,"to":285,"text":1227},"Ey Peyğəmbər! Kafirlər səndən soruşacaqlar: “Doğrudanmı insanları həqiqətən bir yerə toplayacaqlar? Doğrudanmı insanlar Qiyamət günü dirildiləcəklər? Doğrudanmı əməlisaleh insanlar savab alacaq, cinayətkarlar isə cəzalandırılacaq?” Onlar səndən özlərindən ötrü haqqı aydınlaşdırmaq və inandırıcı açıqlamalar eşitmək üçün deyil, səni məhz bir daha inkar etmək üçün soruşacaqlar. Buna görə öz doğruçuluğuna and iç və sözlərini etibarlı dəlillərlə təsdiq et və de: “Rəbbimə and olsun! Mən, şübhə edilməsi mümkün olmayan əsil həqiqəti deyirəm. Siz, Allahın sizi diriltməsinə mane olmağa qadir deyilsiniz və əgər O, sizi heçdən yarada bilibsə, sizi, öldükdən sonra, hər birinizin layiq olduğu əvəzi almasından ötrü diriltməsi Ona çətin olmaz”.",{"from":235,"to":235,"text":1229},"Əgər kafirliyə etiqad etmiş və hər cür günahlar işlətmiş insan yerin bütün qızılına və gümüşünə və digər maddi zənginliklərinə sahib olsaydı, onda o, Qiyamət günü bütün bunları verib Allahın cəzasından qurtulmaq istəyərdi. Lakin bu ona heç bir fayda verməzdi, çünki fayda və zərər, savab və cəza insanın yer üzündə törətdiyi saleh və şər əməllərlə bağlıdır. Qiyamət günü günahkarlar törətdikləri ilə əlaqədar olaraq təəssüflənəcəklər, qaçıb can qurtarmağa artıq vaxt qalmayacaq. O zaman onlar öz tövbələrini gizlədəcəklər. Onlar üçün çıxarılacaq hökm isə mütləq ədalət olacaq və onlar qətiyyən haqsızlığa uğradılmayacaqlar.",{"from":355,"to":355,"text":1231},"Göylərdə və yerdə nə varsa, Allaha məxsusdur. O, Kainatı ilahi qədərinin və Öz dininin qanunlarına müvafiq idarə edir və sonra isə, ədalətli əvəz qanunları əsasında, yaratdığı məxluqlar haqqında hökm çıxaracaqdır. Allahın vədi əsil həqiqətdir, lakin insanların əksəriyyəti bunu bilmir və onlar öz Rəbbi ilə görüşə haırlaşmırlar. Bundan başqa, onlar təkzibolunmaz məntiqi dəlillərə və müqəddəs mətnlərə etinasızlıq göstərərək, Axirət həyatına inanmırlar.",{"from":362,"to":362,"text":1233},"Həyat və ölüm Allahın sərəncamındadır. O, bütün Kainatda qalan digər məsələləri də Özü təklikdə həll edir və Onunla bərabər heç kim Kainatı idarə etmir. Qiyamət günü başlayanda isə, bütün məxluqlar Ona qayıdacaqlar ki, öz xeyir və şər əməllərinin əvəzini alsınlar.\n\nSonra Fövqəluca Allah insanları Müqəddəs Qurana müraciət etməyə çağırır və onun, insanların kəskin ehtiyac duyduqları, ecazkar xüsusiyyətlərini sadalıyır. Fövqəluca buyurur:",{"from":369,"to":369,"text":1235},"Ey insanlar! Quran sizə öyüd-nəsihət verir və sizi Allahın qəzəbinə düçar edəcək və şiddətli cəzaya səbəb olacaq əməllərdən çəkindirir. O, sizi belə əməllərin təhlükəli nəticələrindən qoruyur və onları açıqlayır. Bununla yanaşı o, qəlbə, şəriətin tələblərini yerinə yetirməyə mane olan rəzil duyğulardan və insanı möhkəm əqidədən məhrum edən zərərli şübhələrdən şəfa verib sağaldır. Bu onunla izah olunur ki, Quran möizələri, vədləri və təhdidləri Allahın qulunda həvəs və qorxu oyadır.\n\nİnsan özündə xeyirxahlıq etmək arzusu və şər qarşısında qorxu duyğusu yarandığını hiss etdikdə, Quran ayələrini təkrarlaması bu hissləri gücləndirir və onu öz istəkləri qarşısında Allahın istəklərinə üstünlük verməyə sövq edir. Nəticədə Allahı razı salmaq meyli onun qəlbində öz ehtirasını təmin etmək arzusuna qalib gəlir. Allahın Öz Kitabında ən kamil tərzdə izah etdiyi dəlil və sübutlar isə onu istənilən şübhələrdən xilas edir və ona ən yüksək etiqad sahibi olmağa kömək göstərir. İnsanın qəlbi mərəzlərdən şəfa tapıb əmin-amanlıq libasına büründükdə bədən bütövlükdə onun arınca yönəlir, çünki qəlb xoşbəxt olduqda bədən xoşbəxt olur və qəlb iztirab çəkdikdə isə bədən də əziyyət çəkir.\n\nMüqəddəs Quran – Haqq Təlim və iman sahibləri üçün mərhəmətdir. O, ona görə Haqq Təlimdir ki, onun sayəsində insan haqqı dərk edir və əldə etdiyi bilikləri təcrübədə tətbiq edib həyata keçirə bilir. Ona görə mərhəmətdir ki, onun sayəsində insan xeyirxah olmağı öyrənir, həm du dünyada, həm də ölümündən sonra savab qazanır. Haqq Təlim - ən əlverişli vasitələrdən ən əzəmətlisi, mərhəmət isə ən müqəddəs arzudur. Lakin Müqəddəs Quran təkcə möminlər üçün Haqq Təlim və mərhəmətdir. Onlar Quranı rəhbər tutur və mərhəmətə layiq görülürlər. Mərhəmət isə doğru yola sadiq qalmanın nəticəsidir və bunun sayəsində səadətə və uğura nail olur, mənfəət və fayda əldə edir, sevinc və müvəffəqiyyət qazanırlar. Belə uğura doğrudan da sevinmək olar və buna görə Fövqəluca Allah belə hökm verir:\n\n[1] Ayənin mətni redaktə edilmişdir. Bunun səbəbi ayənin Z. Bünyadov və V. Məmmədəliyev variantının tərcüməsində “...sonra ərşi yaradıb hökmü altına alan...” ifadəsi Allahın aləmlərin mütləq hökmdarı olması müddəasını və İslamın prinsipial əsaslarından birinin şübhə altına alınmasıdır. İfadədən belə bir məntiqi məna çıxır ki, göyləri və yeri yaratmazdan əvvəl bütün hüdudsuz aləm Onun hakimiyyəti altında deyilmiş?! Bu məntiq Quran və Sünnəyə müxalif səslənir. Azərbaycan dilində İstifadə etdiyimiz Quranın tərcümə edilmiş mətninə bir sıra redaktə səciyyəli təshihlər edilməsinə baxmayaraq, mən bu əsərdə, möhtərəm tərcüməçi alimlərimizin çəkdiyi zəhməti yüksək qiymətləndirərək, onları mətnindən axıradək istifadə etməyi özümə borc sayıram, hərçənd qarşımda alternativ variantlar da mövcuddur. Tərc. F.S.\n\n[2] Ayənin tərcüməsi redaktə edilmişdir. F.S.\n\n[3] Ayənin tərcüməsi qismən redaktə edilmişdir və bunun əsas səbəbi isə duanın sonunda söylənən ifadənin ixtisarla: ﮂ ( ﮁ) kimi verilməsidir (“və axiru” sözləri yazılmamışdı). Bu, ayənin Z.B. və V.M. mətnində: “...duası: “Həmd olsun aləmlərin Rəbbi Allaha!” sözləridir” kimi verilmişdi və düzəldib: “və duasının sonu: “Həmd olsun aləmlərin Rəbbi Allaha!” sözləridir” kimi vermiş və ayədə digər təshihlər etmişəm. F.S.\n\nQeyd: Bəzən ayələrin tərcüməsinə etdiyim qismən və ya tam redaktə müdaxilələri və bunların oxucu üçün izahına ehtiyac yarana bilər deyə, yeri düşdükcə, təshihlərin zəruriyyətini, Təfsirin mətninə müdaxilə etmədən sətiraltı qeydlərdə müxtəlif formatlarda açıqlamağa çalışıram. F.S.\n\n[4] Ayənin tərcüməsi qismən redaktə edilmişdir. F.S.\n\n[5] Ayənin tərcüməsinin mətni redaktə edilmişdir. F.S.\n\n[6] Bu ayənin tərcüməsindən, əsasən, ayənin əsli mətninə daxil olmayan əlavə izahlara bu təfsirdə ehtiyac olmadığı üçün, onlar ixtisar edilmişdir. F.S.\n\n[7] Nasslar dedikdə, Quran ayələrindən və Muhəmməd Peyğəmbərin (s.ə.s.) hədislərindən ibarət olan mətnlər nəzərdə tutulur. F.S.\n\n[8] Ayənin tərcüməsinin mətni redaktə edilmişdir. F.S.\n\n[9] Xütbə - möizə, çıxış, mühzirə, təbliğat. F.S.\n\n[10] Bax: Taberi Tefsiri, (türk dilində), EP, Yunus surəsinin 45-ci ayəsinin şərhi, (Əbu Cəfər Muhəmməd, b. Cərir ət-Təbəri, Taberi Tefsiri, Hisar Yayınevi: 4\u002F424). F.S.",{"from":375,"to":375,"text":1237},"Allahın neməti adı altında Müqəddəs Quran, Rəbbin Öz qullarına bəxş etdiyi ən əzəmətli nemət nəzərdə tutulur. Rəhməti adı altında isı din və iman, ibadət və Allaha bəslənən məhəbbət və həmçinin Onu tanımaq təsəvvür edilir. Bunlara sevinmək, fani dünya nemətlərinə, keçəri ləzzətlərə sevinməkdən daha yaxşıdır, çünki doğru din insanı hər iki həyatda xoşbəxt edir və bütün tez ötüb keçən və yox olan yer zövqlərindən qat-qat üstündür.\n\nFövqəluca Allah Onun nemətinə və rəhmətinə sevinməyi əmr etmişdir, çünki sevinc hissi insanı fəallaşdırır və qüvvətli edir və onu Fövqəluca Allaha daha yaxşı şükr etməyə, minnətdarlıq bildirməyə sövq edir, gücünü çoxaldır, onu bilik əldə etməyə və imanını artırmağa yönəldir. Belə sevinc tərifəlayiq haldır və dünyəvi gözəlliklər və nemətlərin doğurduğu şadyanalıqlardan fərqlənir. Belə şənliklər məzəmmət olunmağa layiqdir və buna görə, Qarunun qəbilədaşları ona demişdilər: \"(Malına qürrələnib) sevinmə. Şübhəsiz ki, Allah (malına qürrələnib) sevinənləri sevməz!.. Allahın sənə verdiyindən özünə axirət qazan (malını Allah yolunda sərf et). Dünyadakı nəsibini də unutma…\" (Qəsəs, 28\u002F76-77). Elçilərin təliminə zidd olan öz saxta baxışlarına sevinən günahkarlardan bəhs edərək, Fövqəluca Allah buyurur:\n\n\"Peyğəmbərləri onlara açıq-aşkar möcüzələr gətirdikdə özlərində olan elmə sevindilər, onlara (kafirlərə) isə məsxərəyə qoyduqları əzab yetişdi. (Və ya: peyğəmbərləri onlara açıq-aşkar möcüzələrlə gəldikləri zaman onlar öz biliklərinə – batil əqidə və fəlsəfələrinə, ticarətdən mənfəət əldə edə bilmək bacarıqlarına — qürrələndilər. Kafirləri istehza etdikləri əzab sardı)\" (Mumin, 40\u002F83).",{"from":298,"to":298,"text":1239},"Fövqəluca Allah insanlara halal edilmiş şeylərin bir hissəsini haram, haram edilmişlərin də bir hissəsini halal hesab etmələri haqqında müşriklərin iddialarını təkzib edir. Allah onlara mərhəmət göstərərək, bir çox heyvanların ətini yeməyi halal etmiş, onlar isə öz istədikləri kimi onları halal və haram edilmişlərə ayırmışlar.\n\nEy Muhəmməd! Onlar bu yaramaz iddialarına görə qınanmağa layiqdirlər və buna görə də onlardan soruş: \"Allahmı bunu sizə icazə vermişdir və ya siz özünüz Onun adından iftira uydurursunuz?\" Yaxşı bəllidir ki, Allah onlara belə etməyə icazə verməmişdi. Bu isə o deməkdir ki, onlar yalançıdırlar.",{"from":209,"to":209,"text":1241},"Allahın adından yalan uyduran günahkarlar Qiyamət günü nə fikirləşəcəklər? Onlar məruz qalacaqları işkəncəli cəza haqqında düşünəcəklər və bununla əlaqədar Fövqəluca Allah buyurur: \"(Ey Peyğəmbər!) Qiyamət günü Allaha qarşı yalan uydurub söyləyənlərin üzlərini qapqara görərsən. Məgər təkəbbür göstərənlər üçün Cəhənnəmdə yer yoxdur?! (Əlbəttə vardır!)\" (Zumər, 39\u002F60).\n\nAllah insanlara böyük mərhəmət göstərir və onlara bol-bol hədiyyələr bəxş edir, lakin insanların əksəriyyəti Ona ya layiqincə şükr etmir, ya da Onun nemətlərindən istifadə edərək günah işlər törədir və yaxud da Onun qullarına nazil etdiyi neməti ümumiyyətlə, inkar edirlər. İnsanlar arasında öz Rəbbinin nemətlərini etiraf edən, Ona həmd edən, Onun bəxş etdiyi nemətləri xeyirxah işlər üçün sərf edən minnətdar qullar həqiqətən çox azdır.\n\nBu ayəyə istinad edən İslam alimləri təsdiq edirlər ki, bütün ərzaq məhsulları, İslam şəriəti ilə haram edilənlərdən başqa, halal hesab olunur, çünki Fövqəluca Allah Özünün səxavətlə nazil etdiyi nemətlərindən bəzilərini əsassız olaraq haram elan edən günahkarları qınamışdır.",{"from":391,"to":391,"text":1243},"Fövqəluca bu ayədə bildirir ki, Ona məxluqlarının bütün hərəkətləri olduğu kimi məlumdur. Ona onların işlədikləri və istirahət etdikləri vaxt da bəllidir. Bu isə o deməkdir ki, insan Allahın onu daima müşahidə etdiyini yadda saxlamalıdır. İnsan öz dünyəvi və ya mənəvi həyatı üçün nə edirsə, Müqəddəs Qurandan nə oxuyursa, hansı böyük və ya kiçik bir işi görürsə, Fövqəluca Allah onun bu təşəbbüslərini əvvəldən axıra qədər müşahidə edir. Qoy insanlar bir işə başladıqları zaman Allahı xatırlasınlar və hər hansı işi səmimi və səylə yerinə yetirsinlər. Qoy onlar onları müşahidə edən, onların zahiri davranışı və daxili aləmini bilən Fövqəluca Allahın qəzəbindən çəkinsinlər. Onun elmi və baxışı göylərdə və yerdə olan bütün varlıqları əhatə edir. O, hətta ən kiçik zərrəcikləri belə müşahidə edir və bütün bunlar Qorunan Lövhədə qələmlə yazılmışdır.\n\nBu ayədə, Allahın tez-tez birlikdə xatırlatdığı İlahi qədərin iki tərkib hissəsi yada salınır. Bunlar — Allahın bütün baş verənlər haqqında hərşeyiəhatəedən elmi və bütün baş verənlərin Qorunan Lövhədə hərtərəfli və bütün təfərrüatı ilə yazılmasıdır (Son əsrlərdə elmin və texnikanın inkişafı ilə əlaqədar olaraq bir sıra qabaqcıl elm adamlarının təxəyyülündə belə bir fərziyyə yaranmışdır ki, baş verən hər şey, hərəkətlər, hadisələr, bəşər fəaliyyəti istisnasız olaraq müəyyən bir fövqəladi məkanda öz əksini tapmaqdadır. Şərh edilən ayədən isə açıq-aydın göründüyü kimi, bu müasir fərziyyə, əslində, lokallaşdırılmasa da, bir həqiqətdir. Hər şeyi qapsayan Fövqəluca Allahın bildirdiyi kimi, O, xəlq etdiyi dünyalardakı, o cümlədən yer səyyarəsində gedən posesləri Kosmik Məkan Lövhəsində istisnasız əks etdirir. F.S.) Digər oxşar bir ayədə deyilir: \"(Ey Elçim!) Məgər bilmirsənmi ki, Allah göydə və yerdə nə varsa (hamısını) bilir? Həqiqətən, bu (Lövhi-məhfuz deyilən), bir Kitabdadır. Şübhəsiz ki, bu Allah üçün asandır!\" (Həcc, 22\u002F70).",{"from":349,"to":167,"text":1245},"Fövqəluca Özünün dostları və sevimli qulları, onların təqdirəlayiq əməlləri, sifətləri və həmçinin şərəfli savabları haqqında xəbər verir. Onlar irəlidə baş verə biləcək dəhşətlərdən və qorxunc hadisələrdən ehtiyat etməli olmayacaq və keçmişdə etdikləri əməllərə görə peşmançılıq çəkməyəcəklər, çünki onların bütün əməlləri xeyirxah əməllər olmuşdur. Əgər onlar nə qorxu, nə də qəm-qüssə bilməslər, onda özlərini təhlükəsizlikdə hiss edəcək, əsil səadətə qovuşacaq və həcmi ancaq Fövqəluca Hökmdara məlum olan nemətlərdən əbədi zövq alacaqlar.\n\nAllah onların xüsusiyyətlərini sadalayaraq bildirir ki, onlar Allaha, Onun mələklərinə, Onun Kitablarına, Onun elçilərinə, Qiyamət gününə, xeyir və şərlə virgə olan Qədərinə iman gətirmişdilər. Bununla yanaşı isə onlar öz dininin doğruluğunu təqvalılığa etiqad etməklə, onun hökmlərini yerinə yetirməklə və bütün haramlardan çəkinməklə təsdiq etmişlər. Buradan aydın olur ki, hər bir təqvalı iman sahibi Fövqəluca Allahın dostu və sevimlisidir. Məhz belə dindarlar həm bu dünyada, həm də ölümdən sonra müjdəyə layiq görülürlər.\n\nMöminlər üçün bu dünyada yaşadıqları müddət ərzində müjdə ad-san sahibi olmaq, möminlərin səmimi məhəbbətini qazanmaq, əməlisaleh yuxular görmək, xeyirxah işlər görəndə Allahın mərhəməti və yardımına layiq olmaq, mömin əxlaqı normalarına riayət etmək və pis xasiyyətdən xilas olmaq deməkdir. Ölümdən sonrakı müjdə isə, saleh insanlar həyatla vidalaşdıqları anda ilk dəfə eşidəcəkləri olacaqdır. Bu barədə Fövqəluca Allah belə buyurub: \"Şübhəsiz: \"Rəbbimiz Allahdır!\" — deyən, sonra da (sözündə) düz olan kəslərə (ölüm ayağında) mələklər nazil olub (belə deyəcəklər): \"Qorxmayın və kədərlənməyin! Sizə vəd olunan Cənnətlə sevinin! Biz dünyada da, Axirətdə də sizin dostlarınızıq. Orada (Cənnətdə) sizin üçün nəfsinizin çəkdiyi, istədiyiniz hər şey vardır. Bağışlayandan, Rəhmedəndən (Allahdan) ruzi (ziyafət) olaraq!\" (Fussilət, 41\u002F30-32). Sonra müjdəni qəbirdə – onlara Fövqəluca Rəbbin lütfündən və əbədi Cənnət zövqündən xəbər verilən zaman eşidəcəklər. Ən kamil müjdəni isə onlar Qiyamət günü Cənnət bağlarına girdikləri və əzablı cəzadan xilas olduqlarını eşitdikləri zaman alacaqlar.\n\nAllahın vədi — həqiqət və ləğvolunmazdır, çünki Onun sözü ən doğrudur və heç kim Onun yazdığı qədərə və taleyə müqavimət göstərməyə qadir deyil. Möminlərə gəldikdə isə, onlar ən böyük müvəffəqiyyət əldə edəcəklər, çünki onlar hər cür pisliklərdən, xoşagəlməzliklərdən xilas olacaq və ən müqəddəs arzularına çatacaqlar. Bu müvəffəqiyyətdən başqa, digər üsullarla müvəffəqiyyət qazanmaq mümkün olmayacaq, çünki ancaq imana və təqvaya sahib olanlar uğura nail ola biləcəklər.\n\nQeyd etmək lazımdır ki, həm bu dünya həyatında və həm də ölümdən sonra müşdə almaq haqq din və təqva sahibi olanların hamısına nəsib olacaqdır və buna görə şərh etdiyimiz ayələr geniş mənaya malikdir və təkcə ayrı-ayrı şəxslərə aid deyil.",{"from":413,"to":413,"text":1247},"Ey Muhəmməd! Qoy səni təhqir etməyə və dininə böhtan atmağa cəhd göstərən müşriklərin sözləri kədərləndirməsin, çünki onların sözləri onlara şərəf gətirmir və sənə heç bir zərər vurmur. Həqiqətən, qüdrət və əzəmət bütövlükdə Allaha məxsusdur və O, həmin məziyyətləri istədiklərinə verir və istədiklərini də onlardan məhrum edir.\n\nFövqəluca həmçinin buyurub: \"Hər kəs dünyada izzət-qüdrət (şərəf-şan) istəsə, (bilsin ki,) bütün izzət-qüdrət ancaq Allaha məxsusdur. Pak söz Ona tərəf yüksələr və pak sözü də (Allahın dərgahına) yaxşı əməl qaldırar. Pis əməllər edənləri şiddətli bir əzab gözləyir. Onların qurduqları hiylələr boşa çıxar\" (Fatir, 35\u002F10). Bu ayə xüsusilə qeyd edir ki, əzəmət sahibi olmaq ancaq Allaha itaət sayəsində mümkünsür. Sözsüz ki, Muhəmməd Peyğəmbər (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) Allaha itaət edirdi. Bu isə o deməkdir ki, əzəmət və qüdrət ona (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) və ardıcıllarına xas olan xüsusiyyətlər idi. Buna görə Fövqəluca Allah buyurmuşdur: \"Qüdrət Allaha, Onun Elçisinə və möminlərə xasdır, lakin münafiqlər bunu bilmirlər\" (Munafiqun, 63\u002F8).\n\nEy Muhəmməd! Allah istənilən səsləri eşidir (Fövqəluca Rəbbin eşitmə sifətinin son dərəcə mümühümlüyü, özünü Quranın çoxsaylı ayələrində Özünün hər şeyi eşidən olmasını Allahın dönə-dönə təkrarlanması ilə və Allahın Elçisinin (s.ə.s.) bunu namaza (Səmi Allahu limən həmidəh) ifadəsini daxil etməsilə göstəmişdir. Bu ona görə belə edilmişdir ki, insanlar Fövqəluca Allahın hər şeyi, hər səsi, hər sözü (istər dillə tələffüz edilsin, istərsə də ürəkdən keçirilsin) eşitməyə qadir olduğunu daima yadda saxlasınlar və nəzərdən qaçırmasınlar. F.S.) və hər hansı bir şey Onun nəzərini cəlb etməyə bilməz. (Yuxarıda (65-ci səhifəaltıda) ilahi özəllik Allahın görmə qüdrətinə də məxsusdur. Bir sözlə desək, Fövqəluca Allahın bütün sifətləri Öz yaratdıqlarıa görə mütləq kamilliyə malikdir. Bir daha qeyd etməyimiz yerinə düşərdi ki, Quranda və İslam Peyğəmbərinin (s.ə.s.) hədislərində Allahın ad və sifətlərinin dəfələrlə təkrarlanması bəşəriyyətə yönəldilmiş xüsusi mesaj, fövqəladə sadə və, məxluqların diqqətini cəlb etmək perspektivindən, bir o qədər də mühüm xatırlatma vasitəsidir. Bir qədər statistikadan da istifadə etmiş olsaq, görərik ki, müsəlman gün ərzində beş fərz namazın qılınması zamanı 17 fərz və 12 sünnə rükətində (digər nafilə namazlar nəzərə alınmamaqla) 29 dəfə: \"Allah Ona həmd edənləri eşidir\" ifadəsinin təkrarlanması həm Müqəddəs Allahın və həm də Onun Elçisinin (s.ə.s.) buna necə misilsiz dərəcədə böyük əhəmiyyət verdiklərinin parlaq və ibrətamiz dəlilidir. F.S.) Onun elmi bütün aşkarda və gizlidə olanları əhatə edir, göylərdə və yerdə heç bir şey, hətta zərrə boyda da olsa, ondan da kiçik və ya böyük də olsa belə, Allahdan gizlənə bilməz. O, sənin danışdıqlarını da, düşmənlərinin danışdıqlarını da eşidir və onların haqqında hər şeyi olduğu kimi bilir. Öz Rəbbinə arxayın ol və Onun elminə inan! Həqiqətən, əgər insan təqvaya etiqad edirsə, ona təkcə Allahın himayəsi bəs edər.",{"from":419,"to":419,"text":1249},"Fövqəluca bildirir ki, göylərdə və yerdə olan nə varsa, təkcə Ona məxsusdur. O, Kainatı yaradaraq ona hökmranlıq edir və məxluqlarına istədiyi kimi sərəncam çəkir. Bütün məxluqlar Allahın tamamilə Ondan asılı olan qullarıdır. Onlardan heç kim Onunla bərabər ibadətə layiq deyildir və onlardan heç kim Onun şəriki deyildir. Ona şərik qoşan müşriklər isə, ancaq öz zənləri əsasında hərəkət edirlər, halbuki zənn və ehtimallar həqiqəti əvəz etməyə qətiyyən yaramır. Onlar çox böyük bir yalan uydururlar və əgər onların dediyi doğru olsaydı, onda onların saxta \"ilahları\" onlara azacıq da olsa ibadət edilməsinə layiq olmaları üçün heç olmazsa zəruri olan keyfiyyətlərin cüzi bir hissəsinə malik olardılar. Lakin onlar bu məziyyətlərə malik deyillər. Məgər onların arasında yaratmağa və ya ruzi bəxş etməyə qadir olanlarmı var? Məgər onların arasında elələri var ki, hökm sahibidir və ya gecəni gündüzlə əvəz edə bilirlər?",{"from":425,"to":425,"text":1251},"Allah gündüzü insanların işləməsi, gecəni isə onların dincəlməsi üçün yaratmışdır. Gecə qaranlığı yerə enməklə insanların yatıb istirahət etməsinə imkan yaradır. Əgər gecə işıqlı olsaydı insanlar rahat ola və istirahət edə bilməzdilər. Gün işıqıaşanda insanlar ətraf aləmi aydın görmək imkanı əldə edirlər və öz dünya həyatını abadlaşdırmağa və öz dini uğrunda zəhmət çəkməyə başlayırlar. Bütün bunlarda, Allah haqqında hekayətlərə diqqət yetirən, onların mənasını dərk edən, onları qəbul edib, onlara istinad edən insanlar üçün əlamətlər vardır. İnsanlar onlara qulaq asmırlar ki, onları inadkarcasına inkar edə bilsinlər. Bunun sayəsində insanlar başa düşürlər ki, Allah ibadətə və pərəstişə layiq vahid İlahdır və qalan bütün digər \"ilahlar\" saxta və faydasızdırlar. Onlar həm də anlayırlar ki, Allah — Xeyirxah, Rəhmli, Hərşeyibilən və Müdrik Rəbdir.",{"from":431,"to":431,"text":1253},"Fövqəluca Allah müşriklərin aləmlərin Rəbbinə atdıqları böhtan haqqında xəbər verir. Onlar Allahın övladı olduğunu uydururlar, halbuki O, belə nakamillikdən və mürtədlərin Ona aid etdikləri istənilən çatışmazlıqdan sonsuzluğa qədər uzaqdır. Sonra isə, Fövqəluca haqlı olduğunu bir neçə dəlillə əsaslandırır.\n\nBirincisi, O zəngindir və heç nəyə möhtac deyil. O, Təklikdə ən kamil və hərtərəfli var-dövlətə malikdir. Əgər Onun qətiyyən heç bir ehtiyacı yoxdursa, onda övlad Onun nəyinə lazımdır? Doğrudanmı Onun uşağa ehtiyacı var? Bu belə olsaydı, onda Onun zənginliyinə və özünəbəsliyinə zidd olardı, çünki uşaqlara ehtiyac yarandıqda, onları dünyaya gətirirlər.\n\nİkincisi, göylərdə və yerdə nə varsa, Ona məxsusdur. Göylərdə və yerdə elə bir məxluq yoxdur ki, Allaha məxsus olmasın, çünki onların hamısı Allahın yaratdıqları və qullarıdır. Əgər bu qayda bütün varlığa aiddirsə, onda heç kim Fövqəluca Allahın oğlu ola bilməz, çünki övlad həmişə öz atasına bənzərdir. Əgər Allahın oğlu olsaydı, onda o, nə məxluq və nə də öz atasının qulu olmazdı. Məhz buna görə, Allahın göylər və yer üzərində hərşeyiəhatəedən hökmranlığı Onun uşaqlarının mövcudluğu haqqındakı iddialarla bir araya sığmır.\n\nÜçüncüsü, Allahın övladları olması haqqında müşriklərin əlində dəlil-sübutları yoxdur. Əgər belə sübutları olsaydı, onları, əsassız iddialarına görə günahlandıran zaman, hökmən göstərərdilər.\n\nSadalanan dəlillər Fövqəluca Allahın övladlarının mövcudluğu haqqında bəyanatların yalançılığını təsdiq edir. Müşriklər Allah haqqında söylədikləri şeyə dair heç bir biliyə malik olmadıqları halda necə cəsarət edib danışırlar?! Həqiqətən, belə hərəkət ən böyük günahlardan biridir.",{"from":202,"to":442,"text":1255},"Öz yalan iftiralarını Allaha aid edən kafirlər, heç vaxt uğur qazana bilməyəcəklər və qarşılarına qoyduqları məqsədə çatmayacaqlar. Onların öz küfrlərindən və allahsızlıqlarından aldıqları ləzzət çox sürməyəcək və sonra Allahın yanına gedəcəklər və O da onlara kafirliyə etiqad etdiklərinə körə sərt cəzanın acısını daddıracaqdır. Allah onlarla zalımcasına davranmayacaqdır — onlar özləri özlərinə zalımlıq etmişdilər.",{"from":448,"to":448,"text":1257},"Fövqəluca Allah Peyğəmbəri Muhəmmədə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) əmr edir ki, öz qəbilədaşlarına Nur peyğəmbərin (ə) öz xalqı arasında təbliğatdan danışsın. O (ə) onları çox uzun bir müddət ərzində Allaha qayıtmağa dəvət etmiş və öz qohum-əqrabası arasında doqquz yüz əlli il yaşamışdı. Lakin onlar onun (ə) möizələrindən sonra daha da əxlaqsızlaşırdılar. Onlar ondan (ə) narazılıq edir və onun (ə) fəaliyyətini pis əlamət sayırdılar, lakin buna baxmayaraq O (ə) ara vermədən öz təbliğatını davam etdirirdi. O deyirdi: \"Ey mənim qəbilədaşlarım! Əgər mənim sizin aranızda olmağım və mənim təkcə aydın dəlillərə əsaslanan faydalı nəsihətlərim sizin xoşunuza gəlmirsə və sizin qəəbinizə səbəb olursa və siz mənə pislik etmək və ya haqqı danmaq istəyirsinizsə, onda mən Allaha təvəkkül edirəm və Ondan məni mənə və dinimə bəslədikləri hər hansı bəd niyyətdən qorumasını diləyirəm. Təvəkkül etmək — mənim silahım və döyüş ləvazimatımdır. Sizdə öz qoşununuzu yığıb mübarizəyə hazırlaşın. İstənilən vasitələrdən istifadə edin və özünüzün bütün əlaltılarınızı, həmçinin qabaqlarında onları razı salmaq istədiyiniz və aləmlərin Rəbbi ilə bərabər ibadət etdiyiniz bütlərinizi də səfərbər edin. Qoy sizin hərəkətləriniz gizli olmasın — açıq və xalqın gözü qarşısında hərəkət edin. Məni necə cəzalandıracağınızı özünüz qərarlaşdırın, sonra isə hətta mənə qısa bir möhlət də verməyin\".\n\nBu müraciət Nuhun (ə) doğruçu olmasının və peyğəmbərliyinin gerçəkliyinin lehinə ən böyük bir işarə idi. O (ə) tamamilə tək idi və xalqının arasından olanlarla himayə və ya mübarizə yoldaşları tərəfindən müdafiə edilmirdi. O (ə) öz qəbilədaşlarına onların baxışlarının yanlışlığını, onların dinlərinin qüsurlu olmasını və \"ilahlarının\" acizliyini açıq elan edirdi. Müşriklərin ona qarşı bəslədikləri nifrət və düşmənçilik möhkəm dağlardan da böyükdü və onlar gücə və hakimiyyətə malik idilər. Belə bir şəraitdə Peyğəmbər (ə) onlara öz \"ilahları\" və digər müttəfiqləri ilə birləşib onu cəzalandırmaq üçün cəhd göstərmələrini təklif etdi. Lakin onlar ona (ə) cüzi də olsa belə bir xətər toxundura bilmədilər və bu, bir daha onun (ə) həqiqi peyğəmbərliyini təsdiq etdi və gurultulu vədlər verən və təhdid göstərən müşriklərin yalanını ifşa etdi.",{"from":453,"to":453,"text":1259},"Ey mənim qəbilədaşlarım! Siz mənim möizələrimdən üz çevirə bilərsiniz, amma əlinizdə bunun üçün bir əsasınız yoxdur. Sizə yaxşı məlumdur ki, siz saxta şeyə etiqad edirsiniz və mənim möizələrim bir həqiqətdir. Bu isə o deməkdir ki, siz inandırıcı dəlillərlə təsdiq edilən haqqa arxa çevirirsiniz. Mən sizdən xahiş etmirəm ki, aranızda təbliğat apardığıma görə məni mükafatlandırasınız və siz arxamca gəldikdə, sizə verdiyim məsləhətlərə görə sizdən mənə haqq vermənizi ki, istəmirəm. Əks təqdirdə, siz mənim dinimdən imtina edə bilər və deyərdiniz ki, bu adam, sadəcə, bizim var-dövlətimizin sahibi olmağa cəhd göstərir. Lakin mən Allahdan başqa, heç kimdən savab istəmirəm. Mən həm də özümün etmədiyim işi də sizə gördürməyi əmr etmirəm. Mənə itaətkar saleh dindar olmaq hökmü verilmişdir və buna görə mən özüm ilkin olaraq xeyirli işlər görürəm və sonra onu ətrafdakılara təklif edirəm.",{"from":229,"to":229,"text":1261},"Nuh peyğəmbər (ə) öz xalqını gecə-gündüz dəvət edir, onlarla təklikdə və hamılıqla söhbətlər aparırdısa da, onun (ə) möizələri onları haqdan daha da uzaqlaşdırırdı və onlar onu (ə) yalançı elan etdilər. Belə olduqda, Allah onu (ə) və onunla birgə iman gətirnləri, Allahın nəzarəti altında peyğəmbərə (ə) inşa edilməsini əmr etdiyi gəmi ilə xilas etdi. Tikinti işləri başa çatdıqdan sonra, yerin hər tərəfindən su qalxmağa başladı. Su hətta sobalardan belə axmağa başladı və Fövqəluca Allah Öz eyğəmbərinə (ə) belə buyurdu: \"Nəhayət, (onları məhv etmək barəsində) əmrimiz gəldiyi və təndir qaynadığı (təndirdən və ya yer üzündən, yaxud gəminin qazanından su qaynayıb daşdığı) zaman (Nuha) dedik: \"Hər heyvandan biri erkək, biri dişi olmaqla bir cüt, həmçinin əleyhinə (ölümünə) əvvəlcədən hökm verilmiş şəxslər istisna olmaqla, qalan ailə üzvlərini və iman gətirənləri gəmiyə mindir!\" Əslində onunla birlikdə (tayfasından) çox az adam iman gətirmişdi\" (Nuh, 11\u002F40). Alicənab peyğəmbər (ə) bu hökmü yerinə yetirdi.\n\nAllahın əmri ilə göylərdən güclü yağışlar yağdı və yerdə hədsiz-hesabsız burulğan mənbələr yarandı. Göylərin və yerin suları Allahın qədəri ilə birləşdi, amma taxta lövhələrdən quraşdırılmış nəhəng gəmi isə Allahın nəzarəti altında yola düşdü. Beləliklə, O, kafirləri məhv etdi və möminləri isə yer üzünün varislərinə çevirdi. O, onların nəsillərini xeyirxah insanlar etdi, onları çoxaltdı və insanları yerin bütün guşələrinə yerləşdirdi. Haqqı izah etdikdən və inandırıcı dəlillər gətirdikdən sonra Onun ayələrini inkar edən kafirlər isə suda batırıldılar. Onların nəsibi ölüm, rüsvayçılıq və əbədi lənət oldu, çünki vütün zamanların insanlari onları lənətləyir və qınayırlar. Qoy kafirlər, bir zaman onlardan əvvəlkiləri yaxalamış və indi də onları gözləyən belə ölümdən, rüsvayçılıqdan və cəzadan qorxsunlar.",{"from":464,"to":464,"text":1263},"Nuhdan sonra Allah dəfələrlə iman gətirməmiş xalqlara Öz elçilərini göndərmişdi ki, insanları doğru yola qayıtmağa dəvət etsinlər və onlar insanları ölümə məhkum ədən əməllərdən çəkindirsinlər. Elçilər öz təbliğatını, onları təsdiq edən aydın ayələr və möcüzələrlə mökəmlədirdilər. Lakin kafirlər düşünmədən Allahın elçilərini (onlara Allahın salamı olsun!) rədd edirdilər və belə olduqda Fövqəluca Allah onları cəzalandırırdı. Allah həmin insanların ürəklərini möhürləyirdi və bundan sonra onlar artıq haqq dinə qayıda bilmirdilər, halbuki əvvəlcə belə imkana malik idilər. Bu barədə Fövqəluca buyurmuşdur: \"Biz onların ürəklərini və gözlərini əvvəlcə ona (Qurana və ya göndərdiyimiz hər hansı ayəyə) iman gətirmədikləri kimi tərsinə çevirərik…\" (Ənam, 6\u002F110). Əgər Allah cinayətkarların ürəyini möhürləyərsə, onda xeyirxahlıq onlara daxil ola bilməz. Lakin Allah onlara zalımlıq etmir — onlar özləri, ilk dəfə onlara göstərilmiş həqiqəti dananda, özlərini əzab-əziyyətə məhkum edirlər.",{"from":60,"to":60,"text":1265},"Məhv edilmiş xalqlara göndərilən elçilərdən sonra, Fövqəluca Allah Musanı və Harunu Fironun və əyanlarının yanına göndərdi. İmran oğlu Musa (ə) şan-şöhrətli peyğəmbər idi və Mərhəmətli Allahla danışmışdı. O (ə) möhkəm ruhlu elçilərdən idi. Onun (ə) çoxsaylı ardıcılları vardı və onlara çox böyük müdrik qanunlar məcəlləsi nazil edilmişdi. Harun peyğəmbər (ə) isə onun (ə) qardaşı və köməkçisi idi. Onlar Fironun və əyanlarının yanına göndərilmişdilər, çünki onlar dövləti idarə edir və sadə insanlar da onların ardınca gedirdi.\n\nMusa (ə) və Harun (ə) insanları Tək olan Fövqəluca Allaha ibadət etməyə və digər saxta \"ilahlara\" ibadətdən əl çəkməyə dəvət edirdilər və öz təlimlərinin həqiqiliyini çoxsaylı möcüzələrlə təsdiq edirdilər, lakin Misir əyanları zalımcasına və təkəbbürlə onların təbliğatını, onların həqiqət olduğuna əmin olan kimi, rədd edirdilər. Onlar, məziyyətləri küfr və itaətsizlik olan cinayətkar insanlar idilər. Buna görə, onlar Allahdan — aləmlərin Rəbbindən gələn ən böyük həqiqətdən üz döndərmişdilər. Onun əzəməti qarşısında bütün qulları səcdə edir və O, Öz məxluqlarına saysız-hesabsız nemətlər əta edir.",{"from":475,"to":475,"text":1267},"Musa Peyğəmbər (ə) Allahdan onlara haqqı gətirəndə onu rədd etdilər və onun möizələrinin açıq-aşkar cadugərlik olduğunu bildirdilər. Allah onları rüsvay etsin! Onlar təkcə haqdan üz döndərməklə qane olmayaraq, Haqqı sehir adlandırdılar, o isə, öz mahiyyətinə görə, böyük aldatmadan ibarətdir. Bundan başqa, onlar onun (ə) təbliğatını açıq-aşkar sehirbazlıq adlandırdılar, halbuki, əslində, o təbliğat aydın haqq idi. Belə rəftarı ancaq ən zalım insanlar edirlər və buna görə də peyğəmbər (ə) onları söylədiklərinə günahlandırdı.",{"from":174,"to":174,"text":1269},"Musa peyğəmbər (ə) dedi: \"Siz bunu aydın sehrbazlıqmı adlandırırsınız? Mənim təbliğ və əmr etdilərim üzərində bir düşünün! Tək bunlar bəs edər ki, siz həmişəlik olaraq mənim təlimimin haqq olduğuna bir daha şübhə etməyəsiniz. Həqiqətən də, cadugərlər və sehirbazlar nə bu dünyada və nə də ölümdən sonra uğur və xilas əldə etməyənlərdir\". Sonradan onlara doğrudan da aydın oldu ki, həm bu dünyada və həm də Axirətdə uğur Musanın tərəfindədir.",{"from":153,"to":153,"text":1271},"Kafirlər alicənab peyğəmbəri (ə) tamamilə əsassız iddiaları ilə təkzib etməyə cəhd göstərirdilər. Onlar deyirdilər: \"Doğrudanmı sən gəlmisən ki, bizim atalarımızın yolu ilə getməyimizə mane olasan? Onlar çoxallahlığa etoqad edirdilər və müxtəlif ilahlara ibadət edirdilər, sən isə bizə əmr edirsən ki, Tək Allaha ibadət edək və Ona şərik qoşmayaq\". Onlar hesab edirdilər ki, onların yolunu azmış ata-babaları, Musanın gətirdiyi haqqı danmaları üçün inandırıcı əsasdır. Bununla yanaşı onlar alicənab peyğəmbəri (ə) hökmdarlıq etmək niyyətində olmaqda və insanları öz doğma torpaqlarından qovmaqda günahlandırırdılar. Lakin bu sözlər kökündən yalan idi və bunun vasitəsilə Misir zadəganları istəyirdilər ki, cahil qara camaat Musaya nifrət etsin və ona (ə) iman gətirməkdən boyun qaçırsınlar.\n\nİnsan ətrafda baş verənlərin mahiyyətini dərk etdikdə, o, heç vaxt belə iddialara istinad etməz, çünki söz və iddiaları inamla təkzib etmək təkcə ağıllı sübut və dəlillərin sayəsində mümkündür. Əgər insanlar belə əsassız iddialara istinad edərək haqqı inkar edirlərsə, bu onların əlacslzlığına, öz tərəf müqabilinin sözlərini təkzib etməkdə acizlik çəkdiyinə dəlalət edir. Əgər onlar haqlı olmalarının inandırıcı sübutlarına malik olsaydılar, onda Musanın (ə) niyyətləri, istəkləri haqqında danışmaz və onun doğrudan da şəxsi mənfəət güdmə məqsədlərinin olub-olmaması haqqında düşünməzdilər. Musa peyğəmbəri (ə) tanıyan və onum (ə) çağırışlarını dinləyən hər bir kəs tamamilə aydın idi ki, bu insan yer üzündə hakimiyyətə can atmır, Allahın digər elçilərinin getdikləri yolla gedir və insanlara doğru yola gəlməyə və digər faydalı öyüd-nəsihətlər verməyə çalışırdı.\n\nLakin kafirlər bir məsələdə niyyətlərini büruzə verirdilər: onlar alicənab peyğəmbərə (ə) iman gətirmək istəmirdilər. Bunun səbəbi isə onların təkəbbürlü və inadkar olmalarında idi. Onlar Musanın (ə) və Harunun (ə) təlimini yanlış saymırdılar və hətta ona şübhə də etmirdilər. Onların haqqı inkar etməyə, öz zalımlıqlarından və yer üzündə (Musa (ə) ilə Harunu (ə) ittiham etdikləri) özbaşınalıq etmək arzularından başqa heç bir səbəbləri yox idi.",{"from":491,"to":497,"text":1273},"Firon Musanın (ə) gətirdiyi haqqı təkzib etmək və öz gücünü Misir əyanlarına və rəiyyətinə göstərmək üçün, bütün mahir kahinləri və hazırlıq görmüş sehirbazları toplamağı əmr etmişdi. O, Misirin bütün şəhərlərinə çaparlar göndərmişdi ki, müxtəlif cadugərlik texnikasına malik olan sehrbazları və ovsunçuları onun yanına gətirsinlər. Onlar Musa (ə) ilə güclərini sınamaq üçün bir yerə yığışdıqda alicənab peyğəmbər (ə) onlara dedi: \"Yarışın istənilən növünü seçin. Mən sizə öz iradəmi zorla qəbul etdirmək istəmirəm\". O (ə), öz qələbəsinə əmin idi və hətta sehirbazların nə törədə biləcəkləri haqqında heç fikirləşmirdi.",{"from":503,"to":509,"text":1275},"Sehrbazlar öz kəndirlərini və əsalarını yer atdılar və insanlara elə gəldi ki, onlar qıvrılıb-açılan ilanlara çevrildilər. Belə olduqda, Musa (ə) dedi: \"Siz çox böyük və qəribə sehirbazlıq göstərirsiniz, lakin bunun böyüklüyünə baxmayaraq, Fövqəluca Allah onları məhv edəcəkdir. Həqiqətən də, O, şərəfsizlik yayan və haqqa üstün gəlməyə çalışan saxtakarlara yardım göstərmir. Ən yaramaz şərəfsizlikdən də pis nə ola bilər?!!\"\n\nBelə qismət fitnəkarlıq törədən və məkrli niyyətə düşənlərin hamısına nəsib olacaqdır. Onların uydurduqları fitnə-fəsadları mütləq darmadağın və məhv ediləcəkdir. Əgər onlar bir müddət uğur qazansalar da, son nəticədə, onları məğlubiyyət və yoxluq gözləyir. Səmimiyyətlə Allah xatirinə onlara əmr edilmiş faydalı iş görən möminlərə gəldikdə isə Fövqəluca Allah onları irəliyə çəkir və əməllərini daima artırır.\n\nMusa (ə) da öz əsasını yerə atdı və o, o saat cadugərlərin və sehrbazların gözbağlıcalarının hamısını bir-bir uddu. Onların cadugərliyi heçə çıxdı və məhv edildi, yalan isə yerlə yeksan oldu. Bu, günahkarların nifrətinə səbəb olsa da, Allah haqqı Öz sözləri ilə təsdiq etdi. Sehirbazlar Musanın (ə) doğruçuluğuna əmin olduqda, onlar tələsik Fövqəluca Allaha itaətkarlıqlarını bildirdilər. Firon isə onları çarmıxa çəkdirəcəyini və əl-ayaqlarını kəsdirəcəyini vəd etdi. Amma bu təhdid sehrbazların imanını sarsıda bilmədi.",{"from":247,"to":247,"text":1277},"Firon və əyanları iman gətirməkdən imtina etdilər və öz zalımlıqlarının zülmətində kor-koranə dolaşmaqda davam etdilər. Adamların əksəriyyəti onların dalısıyca getdi. Onlar qorxurdular ki, onları din yolunda işkəncələrə məruz qoyacaqlar. Ancaq təkcə israillilər arasından olan və qəlblərində iman kök salmış bir sıra gənclər hər hansı dəhşətdən səbirlə keçməyi qərara aldılar. Firon həqiqətən də rəhimsiz hökmdar idi və insanların onun qəzəbindən qorxması əsassız deyildi. O, dəhşətli cinayətkar idi və onun zalımlığı və özbaşınalığı hədd-hüdud tanımırdı.\n\nAydındır ki, bu ayənin mahiyyətinə görə cavanlar, küfrə etiqad etməklə böyüyüb qocalan yaşlı və ahıllarla müqayisədə, haqqı daha tez qəbul edir və dinin tələblərinə itaət göstərirlər. Yanlış baxışlar yaşlıların ürəyində uzun müddət yaşadığı üçün onlar haqdan, başqalarına nisbətən, daha çox uzaqlaşırdılar. Bu barədə daha yaxşı bilən Allahdır!",{"from":520,"to":531,"text":1279},"Musa (ə) öz qəbilədaşlarına tapşırmışdı ki, səbirli olsunlar və onları belə davranmağa məcbur edən amili də onlara xatırlatmışdı. O (ə) demişdi: \"Ey mənim xalqım! Əgər siz doğrudan da Allaha iman gətirmişsinizsə, onda haqq dinin tələblərinə müvafiq olaraq rəftar edin. Allaha təvəkkül edin və Ondan kömək və sizi himayə etməsini diləyin!\"\n\nİsraillilər öz peyğəmbərinə (ə) itaətkarlıq göstərərək dedilər: \"Biz Allaha təvəkkül edirik. Ey Rəbbimiz! Kafirlərə bizə üstün gəlməyə və bizi yoldan çıxarmağa imkan vermə. Onlara bizə qələbə çalmağa və bizə: \"Əgər onlar haqlı olsaydılar, biz onları məğlub edə bilməzdik\" demələrinə yol vermə. Öz lütfünlə bizi kafirlərin şərindən müdafiə et ki, biz öz dinimizə layiqincə etiqad edə bilək və onun hökmlərini, heç kimdən müqavimət görmədən yerinə yetirə bilək\".",{"from":537,"to":537,"text":1281},"İsraillilərin vəziyyəti həddən artıq ağırlaşdıqda, Fironla Misir əyanları onları dindən üz döndərməyə məcbur etmək cəhdləri göstərməyə başladıqda Fövqəluca Allah Musaya (ə) və Haruna (ə) vəhy etdi ki, İsrail oğulları mənzillər tapsınlar və orada yad baxışlardan gizlənərək Allaha ibadət edə bilsinlər. Onlar hamının getdiyi məbədlərdə namaz qıla bilmirdilər, lakin bu ibadət ayinini yerinə yetirməliydilər, çünki o, möminlərə bütün digər işlərini həyata keçirməyi asanlaşdırır. Allah Musaya (ə) əmr edir ki, iman gətirənləri, Onun yaxınlarda onlara göstərəcəyi yardımla və dinin tezliklə qələbə çalacağı ilə müjdələyərək sevindirsin. Çətinliklərdən sonra həmişə rahatlıq gəlir. Çətinliklərdən sonra, doğrudan da yüngülləşmə başlayır. Möminin, hər hansı bir ağır şəraitdə olmasına baxmayaraq, Allah onun taleyini mütləq yüngülləşdirir.",{"from":195,"to":195,"text":1283},"Musa Fironun və Misur əyanlarının daşürəkliliyini və haqdan üz döndərdiklərini gördükdə, onları lənətləyərək dedi: \"Ey Rəbbimiz! Sən Firona və Misir əyanlarına qiymətli bəzək əşyaları, zinətli libaslar, möhtəşəm saraylar, cins minik heyvanları, çoxsaylı xidmətçilər və böyük var-dövlət bəxş etdin. Ey Rəbbimiz! Onlar isə bunun əvəzində öz var-dövlətlərini insanları azğınlığa salmaq üçün istifadə edirlər. Onlar düz yoldan sapmışlar və başqalarını da bu yoldan çıxardırlar! Onların sərvətini məhv et və ya faydasız daş yığınına çevir və ürəklərini də sərtləşdir ki, əzabverici cəzanı görmədikcə iman gətirə bilməsinlər\". Hər lənətdən sonra Harun peyğəmbər (ə): \"Amin!\" deyirdi. Onlar fasiqlərin Allahın qanunlarını pozmağa cəsarət etdiklərinə, Allahın qulları arasında fitnə-fəsad yaydıqlarına və insanları düz yoldan çıxartdıqlarına görə bərk qəzəblənmişdilər. Onlar çox yaxşı bilirdilər ki, Allah belə cinayətlərə görə insanları hökmən cəzalandırır və onları iman gətirmək imkanından məhrum edir və elə buna görə də (hər iki) peyğəmbər (ə) Firona və Misir əyanlarına lənət oxudular.",{"from":291,"to":291,"text":1285},"Fövqəluca Özünün iki peyğəmbərinə buyurdu: \"Dualarınız qəbul edilmişdir!\" Bu ona dəlalət edir ki, Musa (ə) dua etdikcə, Harun da ona qoşularaq: \"Amin!\" deyirdi. Bu həmçinin ona dəlalət edir ki, bir başqası dua edənə bu qaydada qoşulursa, onda o da həmin ibadət ayininin iştirakçısına çevrilir.\n\nFövqəluca həmçinin peyğəmbərlərinə tapşırır ki, öz dinlərindən möhkəm yapışsınlar, haqqı təbliğ etməyi davam etdirsinlər və düz yoldan sapmış və Cəhənnəm tərəfə yönələn cahillərin yolunu tutmasınlar. Sonra isə Allah onlara əmr edir ki, gecənin qaranlığından istifadə edərək İsrail oğullarını Misirdən çıxarsınlar və həm də onlara xəbər verir ki misirlilər onları təqib edəcəklər.\n\nFiron baş vermiş hadisə haqqında eşitdikdə, Misirin bütün şəhərlərinə çapar göndərərək əmr etdi ki, böyük bir ordu toplasınlar. O dedi: \"\"Şübhəsiz ki, bunlar (İsrail övladı) kiçik bir tayfadır! Onlar bizi qəzəbləndirmişlər. Biz isə qüvvətli bir camaatıq!\" (Şüəra, 26\u002F54-56). O, bütün Misir kişilərinin daxil olduğu saysız-hesabsız qoşun yığdı və İsrail oğullarını təqib etməyə yola düşdü. Eyni zamanda on çalışırdı ki, döyüşçüləri Musanın (ə) və İsrail oğullarının bu hərəkəti ilə qəzəblənsinlər. Əgər hökmdarın qəzəbi böyükdürsə və təqsirkarın günahı açıq-aşkardırsa, onda sərt cəza gözləmək lazımdır.",{"from":553,"to":559,"text":1287},"İsrail oğulları dənizin sahilinə çatdıqda Fövqəluca Allah Musaya (ə) əmr etdi ki, əsasını suya vursun. O (ə) bu əmri yerinə yetirdi və dəniz aralandı. Dənizdə on iki kiçid yarandı və İsrail oğulları onlardan keçib getdilər. Firon da öz döyüşçülərini bu keçidlərdən dənizlə apardı və Musa (ə) və qalan bütün İsrail oğulları sahilə çıxdıqda, Firon isə özünün bütün döyüşçüləri ilə dənizə girdikdə Fövqəlqüdrətli Rəbb İsrail oğullarının gözü qarşısında onları suda qərq etdi.\n\nFiron boğulma anında, ucadan qışqırdı: \"İsrail oğullarının inandıqları Allahdan başqa tanrı olmadığına və Musanın təliminə iman gətirdim. Mən artıq müsəlman olanlardanam!\" Belə olduqda, Fövqəluca Allah bildirir ki, belə bir vəziyyətdə iman gətirmək insana heç bir fayda vermir və sonra belə buyurur: \"İndi sən Allahın Elçisinə iman gətirib, onu qəbul etdin, axı sən əvvəllər açıq şəkildə küfrə etiqad edirdin, günah işlər görürdün və fitnə-fəsad yayırdın. Bu gün sənin imanın sənə fayda verməyəcəkdir\".\n\nKafirlər belə bir vəziyyətə düşdükdə, onlar sadəcə olaraq haqqı etiraf etməyə bilmirlər, lakin bu etiraf faydasızdır. O, Qiyamət günü qopandan sonra imana gəlməyə oxşardır. Axı məhz qeybdə olana iman gətirmək insana faydalı bəhrələr verir.",{"from":565,"to":565,"text":1289},"Quran şərhçilərinin rəylərinə görə, İsrail oğulları Firondan bərk qorxurdular və onun suda boğulmasına inanmaq istəmirdilər. Şübhələri onlara iztirab verirdi və belə olduqda, Allah dənizə əmr edir ki, müstəbidin meyidini bir yüksəkliyə atsın ki, o, insanlar üçün bir möcüzə olsun. Lakin insanların çoxu belə möcüzələrə laqeyd yanaşırlar. Onlar bir çox qəribə hadisələrin şahidi olurlar, lakin buna əhəmiyyət vermirlər və onlardan faydalı ibrət götürmürlər. Təkcə ağıllı insanlar, qəlbən həqiqəti dərk etmək istəyənlər, Allahın möcüzələrində Onun elçilərinin təbliğ etdikləri hər şeyin Allahdan varid olan ən böyük dəlillər olduğunu görürlər.",{"from":188,"to":188,"text":1291},"Allah İsrail oğullarını Firon və onun tabeliyində olanların yaşadıqları evlərində yerləşdirdi. Allah israilliləri onların torpaqlarının və saraylarının varisləri etdi və həm də onlara hər cür yeməklər, içəcəklər və digər nemətlər bəxş etdi. Onlar haqqa dair rəylərində ixtilafa düşmürdülər. Lakin onlara elm gəldikdə münasibət dəyişdi. Bu elm onlardan birləşməyi tələb edirdi, lakin onların çoxu başqalarından üstün olmaq istəyirdilər, öz alçaq istəklərinə uymağa başladılar və qarşılarında mənfəət əldə etmək məqsədi qoydular ki, bu da həqiqətə uyğun gəlmirdi. Nəticədə aralarında böyük ixtilaflar yarandı. Amma Qiyamət günü başladıqda Fövqəluca Allah onların arasında baş vermiş təfriqənin mühakiməsini Özü yürüdəcəkdir. O Öz ədalətli hökmünü Özünün Hərşeyiəhatəedən Elminə və hüdudsuz Fövqəlqüdrətinə istinad etməklə verəcəkdir.\n\nİsrail oğullarını elə bir xəstəlik tutmuşdu ki, ona çox vaxt ancaq haqq din tərəfdarları tutulur. Şeytan insanları dindən tamamilə uzaqlaşdıra bilmədikdə, onların arasında düşmənçilik və nifrət alovu salmağa çan atır və nəticədə onların arasında ziddiyyətlər və qarşılıqlı ədavət baş qaldırır, bir hissəsi digər hissəsini azğınlıqda günahlandırırlar ki, bu da lənətə gəlmiş şeytana olduqca çox xoş gəlib onu məmnun edir.\n\nLakin əgər insanlar təkcə Rəbbə qulluq edirlərsə, bir elçinin yolu ilə gedirlərsə, bir dinə etiqad göstəriirlərsə və ümumi maraqların təəssübünü çəkirlərsə, niyə ziddiyyətə düşməli və öz dinlərinə parçalanma salmalıdırlar? Niyə onlar əlaqələri və münasibətləri kəsməli və həm mənəvi və həm də dünyəvi həyatda böyük nemətdən məhrum olmalıdırlar? Niyə onlar öz dinlərinin əsas hissəsini məhv etməlidirlər? Ey Əzəmət və Şöhrət Sahibi olan Allah! Öz xeyirxahlığın xatirinə möminlərə rəhm et, onların qəlblərini yekdil et və aralarında yaranmış parçalanmanı ləqv et!",{"from":576,"to":576,"text":1293},"Fövqəluca Allah peyğəmbəri Muhəmmədə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) velə buyurur: \"Əgər sən sənə vəhylə nazil edilənin doğruluğuna şübhə edərsənsə, onda bu barədə ədalətli insanlardan və elm sahibi olan əməlisaleh Kitab əhlindən soruş. Onlar təsdiq edərlər ki, sənə nazil edilənlər bir həqiqətdir və əvvəlki vəhylərə tamamilə uyğundur\".\n\nBəziləri deyə bilərlər ki, yəhudilərin və xristianların bir çoxu və ya hətta yəhudilərin və xristianların əksəriyyəti Muhəmməd Peyğəmbəri (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) inkar edirlər və onun (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) möizələrini qəbul etmirlər. Niyə bəs onda Fövqəluca Allah Öz Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) Kitab əhlini Quran ayələrinin həqiqiliyini təsdiq etməyə çağırmasını əmr edir və onların şəhadətinin onun doğruluğunun sübutları sırasında nümunə gətirir? Bu suala bir neçə üsulla cavab vermək olar.\n\nBirincisi, əgər bir dini məzhəbin və ya bir şəhərin əhalisinin bir qrupunu şahidlik etməyə çağırırlarsa, bu çağırış onların arasından ancaq ədalətli və doğruçu olanlara aid edilir. Bütün yerdə qalanlara gəldikdə isə, hətta onlar əksəriyyəti təmsil etsələr belə, onların sözləri nəzərə alınmamalıdır, şəhadət insanların ədalətliliyi və vicdanlılığından asılıdır. Muhəmməd Peyğəmbərin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) sadiqliyini Kitab əhlinin çoxsaylı elm sahibləri təsdiq etmiş və Allahın Elçisinin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) yaşadığı dövründəcə və ya ölümündən sonra İslama daxil olmuşdular. Onların sırasında Abdullah b. Salamı və onun bir çox həmfikirlərini göstərmək olar.\n\nİkincisi, Kitab əhlinin Muhəmməd Peyğəmbər (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) haqqında şahidliyi, özlərini Kitab əhli adlandıranların tərəfdarı olduqları Müqəddəs Tövrata əsaslanmalıdır. Əgər Tövratın müqəddəs mətnləri Quran ayələri ilə uyğun gəlirsə və onların doğruluğunu təsdiq edirsə, onda Kitab əhlinin sözləri, hətta onlar hamı birlikdə İslam təlimini inkar etsələr də, heç bir əhəmiyyət kəsb etmir.\n\nÜçüncüsü, Fövqəluca Allah Öz Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) açıq şəkildə əmr edir ki, Kitab əhlini Quran ayələrinin doğruluğunu təsdiq etməyə çağırsın. Bu barədə çoxlarına yaxşı məlumdur. Həmçinin yaxşı məlumdur ki, Kitab əhlinin bir çoxu hər vasitə ilə can atırlar ki, Muhəmməd Peyğəmbərin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) yəbliğatını təkzib etsinlər. Əgər onlar Allahınsözlərini əsaslandıtılmış halda təkzib edə bilsəydilər, onlar hökmən öz dəlillərini bütün bəşəriyyətə hökmən təqdim edərdilər. Lakin onlar bunu etmirlər və ona görə də inadkarlıq göstərən Kitab əhlinin susması və Allahın çağırışına cavab verən Kitab əhlinin etirafı Müqəddəs Quranın gerçəkliyi və səhihliyini sübuta yetirən ən inandırıcı dəlillərdir.\n\nDördüncüsü, Kitab əhlinin əksəriyyətinin Allahın Elçisi Muhəmmədin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) peyğəmbərliyini rədd etdiyini bildirməsi yanlışdır. Əksinə, əksər Kitab əhli onun (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) dəvətinə cavab verərək, könüllü surətdə onun (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) dininə itaət etmiş lər. Muhəmməd Peyğəmbər (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) İslama dəvət etməyə başlayarkən dünyada insanların əksəriyyəti Kitab əhli idi, bir qədər vaxt keçdikdən sonra isə Kitab əhlinin məskunlaşdıqları Şamın, Misirin, İraqın və digər qonşu dövlətlərin əhalisinin böyük bir hissəsi İslamı qəbul etdilər. İslamı könüllü surətdə qəbul etməkdən təkcə hökmdarlar (və onların izi ilə gedən cahil camaat) boyun qaçırdırdılar ki, onlar haqqa tabe olmaqdansa, bütün hakimiyyəti özlərində saxlamağa və öz azmışlığını gizlətməyə üstünlük verirdilər. Bu barədə, belə insanların məziyyətləri və əməlləri ilə tanış olan hər kəsə yaxşı məlumdur.\n\nSonra isə Fövqəluca Allah Səmavi Vəhyini Haqq adlandırır ki, ona da qətiyyən şəkk gətirmək olmaz və Öz Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) buyurur ki, tərəddüd etməsin və özünü şübhələrlə zəhmətə salmasın. Bu barədə Fövqəluca Allah həm də belə demişdir: \"Sənə nazil edilən Kitab qəlbini sıxmamalıdır ki, sən onunla iman gətirənlərə öyüd-nəsihət verə biləsən\" (Əraf, 7\u002F2).",{"from":582,"to":582,"text":1295},"Bu ayədə iki qadağa vardır. Əvvəlcə Fövqəluca Allah Müqəddəs Qurana şəkk gətirməyi, sonra isə daha böyük günahı — inkarı və yalanda ifşa edilməsi mümkün olmayan aydın Quran ayələrinə inamsızlıq göstərməyi haram edir. Məhz bu iki günah əbədi ziyanın rəhnidir, çünki onlar insanı hər iki dünyada savablardan məhrum edir və onu həm yer üzündə yaşadığı və həm də ölümündən sonra cəzaya məhkum edir. Nəzərə alınsa ki, hər qadağa onun əksini etməyi ehtiva edir, bu Quran ayələrində, həmçinin Quranın gerçəkliyinə qətiyyətlə inanmağa, onlarda nazil edilən vəhyləri öyrənməyə və təcrübədə onları rəhbər tutmağa hökm edilir. Ancaq belə olduqda insan insan uğur qazana, istədiyinə nail ola, şan-şöhrət zirvələrinə ucala və böyük itkidən qurtula ola bilər.",{"from":367,"to":593,"text":1297},"Bu ayələrdə bəhs olunanlar yolunu azmış Cəhənnəm sakinləridir ki, onların nəsibi yandırıb-yaxan Cəhənnəm Odudur. Onlar heç bir möcüzıyı və dəlilə baxmayaraq iman gətirməkdın boyun qaçırırlar. Bundan da başqa, Allahın möcüzələri onların azğınlığını daha da artırır və zalımlığını çoxaldır. Bu zaman Allah onlarla zalımcasına davranmır — onlar ilk dəfə haqqı rədd edərkən özləri özlərinə zalımlıq etmişdilər və Fövqəluca Allah da buna görə onları cəzalandırmış və qəlblərini, qulaqlarını və gözlərini möhürləmişdi. Onlar iman gətirmək istəmirlər və bu, onlar müdhiş cəzanı görməyincə beləcə davam edəcəkdir. O an isə baş verdikdə, onlar başa düşəcəklər ki, azğınlığa etiqad edirmişlər, Allahın elçiləri isə haqqa dəvət edirmişlər. Lakin o anda onların imana gəlməsi onlara heç bir fayda gətirməz. Həmin gün heç bir bəraət və üzrxahlıq günahkarların vəziyyətini düzəldə bilməyəcək və onlardan tövbə etmələri də tələb olunmayacaq. Allahın ayələri isə ancaq sağlam qəlbə malik olan və onlara deyilən sözlərə qulaq asan insanlara fayda verəcəkdir.",{"from":133,"to":133,"text":1299},"Məgər kafir qalmış xalqlar arasında elələri var idi ki, onlara Allahın cəza verəcəyi haqqında xəbərdarlıq nazil edildikdən sonra, bundan faydalanıb iman gətirmişdilər? Onlar ancaq amansız cəzaya məruz qaldıqdan sonra onun gerçəkliyinə əmin olduqdan sonra iman gətirməyə razılaşırdılarsa da, artıq heç kim bundan faydalana bilmirdi. Bir az öncə biz bu barədə Fironun dediyini xatırlatmışıq. O demişdi: \"…Mən İsrail oğullarının inandıqlarılarından başqa tanrı olmadığına iman gətirdim. Mən artıq müsəlman olanlardanam!…\" (Yunus, 10\u002F90). Lakin ona belə deyildi: \"İndimi? (Bütün var-dövlətin, hakimiyyətin əlindən çıxdıqdan sonramı iman gətirirsən?) Halbuki əvvəlcə (Allaha) qarşı çıxmış və fitnə-fəsad törədənlərdən olmuşdun!\" (Yunus, 10\u002F91).\n\nFövqəluca Allah həmçinin buyurur: \"Onlar əzabımızı gördükdə dedilər: \"Biz yalnız Allaha iman gətirdik, qoşduğumuz şərikləri isə inkar etdik!\" Amma əzabımızı gördükləri zaman iman gətirmələri — Allahın Öz bəndələri barəsində öncə olub-keçmiş adətinə müvafiq olaraq heç bir fayda vermədi. Kafirlər elə oradaca ziyana uğradılar (məhv oldular) (Mumin, 40\u002F84-85). \"Nəhayət, (müşriklərdən) birinin ölümü gəlib çatdığı zaman o belə deyər: \"Ey Rəbbim! Məni geri qaytar! Bəlkə, (indiyə qədər) zay etdiyim ömrümün müqabilində yaxşı bir iş görüm! Xeyr, bu onun dediyi boş bir sözdür. Onların dirildilib (Allahın) önündə duracaqları günə (Qiyamət gününə) qədər maneə (öldükdən sonra Qiyamətə qədər qalacaqları bərzəx aləmi) vardır\" (Muminun, 23\u002F99-100).\n\nBunun hikməti tamamilə aydındır, çünki insanın məcburiyyət qarşısında etdiyi etiraf əsil iman deyildir. Həqiqətən də, əgər kafirlər cəzadan qorxmasaydılar və əgər onlar haqqı inkar etmək imkanına malik olmasaydılar, onlar mütləq belə də edərdilər. Təkcə Yunusun xalqı sərt qisas alınacağını gördükdən sonra iman gətirmişdi biabırçı cəzadan xilas edilmişdi. Bu xalq ümumi qaydadan istisna edilmişdi. Şübhəsiz ki, aşkarı və qeybi bilən Allah bunu, Öz ilahi müdrikliyinə əsaslanaraq onlar üçün istisna etmişdi, lakin bu hikmətin bizə məlum deyil və biz onu özümüz dərk etmək imkanına malik deyilik.\n\nFövqəluca Allah buyurur: \"Həqiqətən, Yunus də (Bizim təfəfimizdən göndərilmiş) peyğəmbərlərdəndir! (Ey Peyğəmbər!) Yadına sal ki, bir zaman o, (qövmünün küfrü üzündən yük və adamla) dolu bir gəmiyə qaçmışdı. (Gəmidə olanlar) püşk atmış və (püşk ona düşdüyü üçün) məğlub edilənlərdən olmuşdu. (Yunus gəmiyə mindiyi zaman gəmi yerindən tərpənməmiş, buna görə də sərnişinlər: \"Yəqin ki, içərimizdə ağasından qaçmış kölə vardır\", – demişdilər. Kölənin kim olduğunu bilmək üçün püşk atılmış və o, Yunusə düşmüşdü. Yunus özünü dənizə atmağa məcbur olmuşdu). (Yunus Allahın izni olmadan qövmünü tərk edib getdiyinə görə) özünü qınayarkən (dənizə atılarkən) balıq onu udmuşdu. Əgər o, (Allahı) çox təqdis edənlərdən (namaz qılanlardan) olmasaydı, yəqin ki, balığın qarnında qiyamət gününə qədər qalardı. Nəhayət, o, xəstə olduğu halda onu boş bir yerə (sahilə) atdıq və (başı) üstündə (ona kölgə salmaq üçün) iri yarpaqlı bir ağac (yaxud qabaq tağı) bitirdik. Biz onu yüz min nəfərə və daha çox kimsəyə peyğəmbər göndərdik. Nəhayət, onlar ona (Yunusə) iman gətirdilər və Biz də onlara müəyyən bir vaxta qədər gün-güzəran verdik\" (Səffat, 37\u002F139-148).\n\nFövqəlucaya məlum idi ki, onlar cəzadan xilas edildiklərindən sonra iman sahibləri olaraq qalacaqlar və bu, həqiqətdə də belə oldu. O, həm də bilirdi ki, bütün digər məhv edilmiş xalqlar cəzalandırılmasaydılar, hökmən kafirliyə qayıdardılar. Ola bilsin ki, məhz buna görə Fövqəluca Allah Yunusun xalqı üçün istisna etmişdi. Bu barədə ən yaxşı bilən isə təkcə Allahdır.",{"from":106,"to":106,"text":1301},"Ey Muhəmməd! Əgər Allah istəsəydi Yerin bütün sakinlərinin qəlbinə iman və təqvalılıq nazil edərdi. O, belə edə bilər, lakin Onun ilahi hikməti tələb edir ki, insanların bir hissəsi iman gətirmiş, digər hissəsi isə kafir olsunlar. Ey Muhəmməd! Doğrudanmı sən insanları iman gətirməyə məcbur edəcəksən? Həqiqətən, sən bunu edə bilməzsən, çünki buna təkcə Allahın gücü çatar.",{"from":609,"to":609,"text":1303},"Allahın iradəsinin və istəyinin əleyhinə kimsə iman gətirmə bilməz və heç kim də, Onun qədəri və istəyinə uyğun olmadıqca, iman gətirməyə qadir deyil. Əgər insan iman gətirməyə layiqdirsə, onda Fövqəluca Allah onu düz yola yönəldir. Dinin hökmlərini və qadağalarını anlamağa qadir olmayanları və möizələrə və öyüd-nəsihətlərə laqeydlik göstərənləri isə O, şərə və azğınlığa məruz qoyur.",{"from":615,"to":615,"text":1305},"Fövqəluca Allah qullarını göyləri və yeri müşahidə etməyə çağırır. Bu müşahidə adı altında Kainatda mömcud olan və baş verənlər üzərində düşünmək nəzərdə tutulur, çünki onda iman sahibi olanlar üçün çoxsaylı dəlillər və möhkəm etiqad sahibləri üçün isə faydalı öyüd-nəsihət vardır. Onlar hamısı ibadətə və tərifə layiq, əzəmət və şan-şöhrət sahibi, gözəl adlara və yüksək sifətlərə malik Olan Allahın Təkliyinə dəlalət edir. Lakin möcüzələr və öyüd-nəsihətlər kafirlərə heç bir fayda gətirmir, çünki onlar inadkarlıq göstərərək ayələri inkar edirlər.",{"from":621,"to":621,"text":1307},"Doğrudanmı, hətta inandırıcı açıqlamalar aldıqdan sonra da Allahın ayələrinə iman gətirməkdən imtina edən günahkarlar, keçmişdəki kafirlərin nəsini olduğu kimi, onların da başına gələcək cəzalandırılma və məhv olmadan başqa bir şey gözləyirlər? Həqiqətən də, onlar özlərini sələflərinin davrandıqları kimi aparırlar, axı Allah bütün insan nəsillərinə eyni ədalətlə yanaşır.\n\nEy Muhəmməd! Qoy onlar gözləsinlər və sən də onlarla birlikdə gözlə. Onlar çox tezliklə biləcəklər ki, kimin sonu xeyirli olacaqdır və onlar başa düşəcəklər ki, təkcə elçilər və onların ardıyca gedənlər həm bu dünyada və həm də ölümdən sonra xilas olacaqlar. Məhz buna görə Fövqəluca belə buyurur:",{"from":627,"to":627,"text":1309},"Allah iman gətirənləri həm bu dünyada və həm də Axirətdə bədbəxtliklərdən və xoşagəlməzliklərdən mütləq xilas edəcəkdir. O, Özü bunu belə istəmişdir və O, həmişə iman gətirənləri müdafiə edir. İnsanın imanı güclü olduqca, hər cür xoşagəlməz hadisələrdən xilas ediləcəyinə daha çox ümidvar olur.",{"from":633,"to":633,"text":1311},"Fövqəluca bütün elçilərin Ağası, təqva sahibi olan möminlərin Lideri, imanlı dindarların ən Yaxşısı olan Muhəmməd Peyğəmbərə (s.ə.s.) müraciət edərək, ona (s.ə.s.) belə deməsini buyurur: \"Ey insanlar! Siz mənim sözlərimə hətta şəkk gətirsəniz belə, mən öz dinimin doğruluğuna şübhə etməyəcəyəm. Mən qəti əminəm ki, dinim haqq din olduğu üçün bütün digər \"ilahlar\" saxtadır və faydasızdırlar. Mən öz sözlərimi inandırıcı dəlillər və təkzibolunmaz sübutlarla təsdiq edə bilərəm. Mən bütlərə, heykəllərə və başqa uydurulmuş \"tanrıçalara\" ibadət etmirəm, çünki onlar yaratmaq, ruzi nazil etmək və taleləri idarə etmək qabiliyyətinə malik deyillər. Onlar özləri xəlq edilmişlər və tamamilə öz Rəbbindən asılıdırlar və onları ilahlaşdırmaq üçün zəruru olan keyfiyyətlərə qətiyyən sahib deyillər. Onların yerinə mən, sizi yaratmış və sonra da canınızı alacaq, daha sonra isə hər birinizi əməllərinə görə əvəz alması üçün yenidən dirildəcək Allaha ibadət edirəm. O, həqiqətən də mənim Onun qarşısında dua etməyimə, Ona ibadət və təzim etməyimə layiq Olandır\".",{"from":639,"to":645,"text":1313},"Ey Muhəmməd! Qoy sənin qəlbinin və vücudunun bütün əməlləri Allah xatirinə səmimi olsun. Dinin hökmlərini ancaq Onun xatirinə yerinə yetir və digər məqsədlər güdmə. Müşriklərə oxşama, onların yanında dayanma və sənə xeyir gətirməyə və ya zərər vurmağa qadir olmayanlara yardım üçün müraciət etmə. Həqiqətən, istənilən məxluq bu sifətlərə malikdir, çünki təkcə Fövqəluca Allah fayda verə və zərər vura bilər. Lakin əgər sən Allahı qoyub, sənə nə xeyir verə və ya şərdən xilas edə bilməyən məxluqlara dua etsən, onda sən özlərini həlaka məhkum etmiş və özlərinə ziyan vurmuş fasiqlərdənolarsan.\n\nBu ayələrdə zalımlıq və ya ədalətsizlik dedikdə müşriklik nəzərdə tutulur. Bu barədə Fövqəluca buyurmuşdur: \"…Allaha şərik qoşma. Doğrudan da, Allaha şərik qoşmaq böyük zülmdür! (Ağır günahdır!)\" (Loğman, 31\u002F13). Əgər insanların ən yaxşısı zalım ola bilərdisə, əgər onun (s.ə.s.), Allaha dua etmək əvəzinə məxluqlara dua etməsi ehtimalı var idisə, onda bütün qalan insanlar haqqında nə demək olar?!!",{"from":651,"to":651,"text":1315},"Bu ayə, təkcə Allahın ibadətə layiq olmasını sübut edən ən böyük dəlillərdəndir. Təkcə O, xeyir verməyə və ya zərər vurmağa, nemət verməyə və mərhəmətindən məhrum etməyə qadirdir və əgər insan dilənməyə, xəstəliyə və ya digər bəlaya düçar olduqda, onu Allahdan başqa kim bu xoşagəlməz hallardan xilas edə bilməz. Doğrudan da, əgər hətta bütün məxluqlar yığışıb insana kömək göstərmək istəsələr, onlar ona Allahın öncədən müəyyən etdiyi qədər çərçivəsindən kənar heç bir yardım edə bilməzlər. Yenə də əgər bütün məxluqlar birləşərək insana zərər vurmağa cəhd göstərsələr də, Allah istəmədikcə, bunu edə bilməzlər. Allah Öz qulunu himayəsi altına götürmək istəyərsə heç bir varlıq Onun bu mərhəmətinin qarşısını almağa qadir ola bilməz. Bununla əlaqədar Fövqəluca həm də belə buyurur: \"Allahın insanlara əta etdiyi mərhəmətə (verdiyi nemətə, ruziyə) heç kəs mane ola bilməz. Onun vermədiyi bir şeyi də Özündən başqa heç kəs göndərə (verə) bilməz. O, yenilməz Qüvvət Sahibi, Hikmət Sahibidir!\" (Fatir, 35\u002F2).\n\nAllah istədiyinə Öz mərhəmətini bəxş edir. Həqiqətən də, O, böyük lütfkarlığa malikdir. Onun gözəl adları arasında — Bağışlayan və Rəhmli adları. O, qullarına onların bağışlanmasına səbəb olan əməllər yerinə yetirməyə kömək göstərir və onlar bu əməlləri etdikdə, O, qullarının həm böyük, həm də kiçik günahlarını bağışlayır, Onun xeyirxahlığı isə bütün məxluqlarına aiddir, çünki məxluqlar bir an da belə olsa Allahın qayğısı olmadan yaşamağa qadir deyillər.\n\nƏgər insan təkcə Allahın nemət bəxş etmək və bəlalardan qorumaq, ənam vermək, bədbəxtliklərdən və qəm-qüssədən xilas etmək qüdrətinə malik olduğunun və Allah istəmədikcə heç bir məxluqun digər məxluqa nə fayda və nə də zərər vurmağa qabil olmadığının inandırıcı dəlillərini dərk etdikdə, ona qəti şəkildə aydın olmalıdır ki, Allah vahid gerçək İlahdır və bütün digər ilah adlandırılan məxluqlar saxta və faydasızdırlar.",{"from":657,"to":657,"text":1317},"Ey Allahın Elçisi! Sən insanlara öz dəlillərini təqdim etdikdən sonra, belə de : \"Ey insanlar! Allah sizə müxtəlif dəlillərlə təsdiq edilən haqqı sizə bəyan etmişdir. Sizə Allahdan nazil olan bu xəbərlərin doğruluğu heç bir şübhə doğurmur. Bu Quranın nazil edilməsi isə Onun sizin barənizdə göstərdiyi qayğının ən əzəmətli təzahürüdür. Onda hər şeyin izahı və həm də dini hökmlərə və yüksək əxlaqi keyfiyyətlərə aid göstərişlər vardır. Budur Allahın himayəsi və xeyirxahlığı! İndi doğru yol və azğınlıq artıq sizə aydınlaşdırılmışdır və bu barədə şübhələr daha sizə əzab vermir. Əgər sizlərdən kimsə Allahın rəhbərliyi sayəsində haqqı dərk edərsə və ona bütün qalan şeylərdən daha çox üstünlük verərsə, o şəxs öz xeyrinə rəftar etmiş olacaqdır. Fövqəluca Allah qullarına möhtac deyildir və buna görə insan xeyirxahlıqlarının bəhrəsi təkcə qulların özlərinə qismət olur. Lakin əgər sizdən kimsə doğru yoldan çıxarsa, əsil biliklərdən üz döndərərsə və təcrübədə onları rəhbər tutmazsa, o şəxs öz zərərinə davranmış olar. O, Allaha heç bir zərər vura bilməz — onun cinayətləri təkcə özünə ziyan vurar. Mən sizin hərəkətlərinizi yadda saxlamayacağam və sizi hesabat verməyə də çağırmayacağam. Mən sadəcə açıq-aydın nəsihətçiyəm, Fövqəluca Allah isə sizin Vəkilinizdir. Buna görə, nə qədər ki, Allah sizə möhlət verir, gözləyin!\"",{"from":73,"to":73,"text":1319},"Ey Elçi! Vəhylərlə sənə nazil edilənləri öyrən, Quran hökmlərini yerinə yetir, bu qanunlar üzrə yaşa və insanlar arasında onları təbliğ et! Bu yolla səbirlə get, çünki o ali səbr etmə formasıdır və ən böyük şərəflə nəticələnəcəkdir. Tənbəllik etmə və ruhdan düşmə, Fövqəluca Allah səninlə səni inkar edən kafirlər arasında hökm çıxarana qədər dözümlü və səbirli ol! Həqiqətən, Allah hakimlərin ən xeyirlisidir, çünki Onun hökmləri həmişə ədalətli, qərəzsiz və cür həmdə layiqdir.\n\nMuhəmməd Peyğəmbər (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) öz Rəbbinə itaət etmiş və öz dininin qalan digər məzhəblər üzərində qələbə çalmasına kömək edənə qədər qətiyyətlə düz yolla getmişdir. Allah Öz Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) düşmənlərini və rəqiblərini dəlillər və sübutlarla məğlub etdirdikdən sonra, onları qılınclar və nizələrlə darmadağın etməyə kömək göstərmişdir. Buna görə həmd təkcə Allaha məxsusdur və bu tərif məhz Onun əzəmətinə, kamilliyinə və hüdudsuz xeyirxahlığına yaraşandır."]