[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"suras-meta":3,"sura-15-alikhan":694,"$fHSWX4e2uvXqHS62xkZ4kJbDOL4GAGpvUuE63DbJKql4":1109},[4,12,20,27,34,41,48,54,61,68,74,80,86,93,100,107,114,120,127,134,140,147,154,161,168,175,182,189,196,203,210,217,223,230,236,242,248,255,260,266,273,279,286,292,299,304,310,316,322,328,333,339,344,350,356,361,368,374,380,385,390,396,401,407,412,418,424,430,436,441,447,452,458,463,469,474,480,485,490,496,502,508,514,519,525,530,536,542,547,552,558,564,570,575,581,587,592,598,603,608,614,620,626,632,638,644,650,656,662,667,672,677,682,688],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},1,"سُورَةُ ٱلْفَاتِحَةِ","Əl-Fatihə","Аль-Фатиха","Al-Fatihah","meccan",7,{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},2,"سُورَةُ البَقَرَةِ","Əl-Bəqərə","Аль-Бакара","Al-Baqarah","medinan",286,{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},3,"سُورَةُ آلِ عِمۡرَانَ","Ali-İmran","Али Имран","Ali-Imran",200,{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},4,"سُورَةُ النِّسَاءِ","Ən-Nisa","Ан-Ниса","An-Nisa",176,{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},5,"سُورَةُ المَائـِدَةِ","Əl-Maidə","Аль-Маида","Al-Maidah",120,{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},6,"سُورَةُ الأَنۡعَامِ","Əl-Ənam","Аль-Анам","Al-Anam",165,{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},"سُورَةُ الأَعۡرَافِ","Əl-Əraf","Аль-Араф","Al-Araf",206,{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},8,"سُورَةُ الأَنفَالِ","Əl-Ənfal","Аль-Анфаль","Al-Anfal",75,{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},9,"سُورَةُ التَّوۡبَةِ","Ət-Tövbə","Ат-Тауба","At-Tawbah",129,{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},10,"سُورَةُ يُونُسَ","Yunus","Юнус",109,{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},11,"سُورَةُ هُودٍ","Hud","Худ",123,{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},12,"سُورَةُ يُوسُفَ","Yusuf","Юсуф",111,{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},13,"سُورَةُ الرَّعۡدِ","Ər-Rəd","Ар-Раад","Ar-Rad",43,{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},14,"سُورَةُ إِبۡرَاهِيمَ","İbrahim","Ибрахим","Ibrahim",52,{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},15,"سُورَةُ الحِجۡرِ","Əl-Hicr","Аль-Хиджр","Al-Hijr",99,{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},16,"سُورَةُ النَّحۡلِ","Ən-Nəhl","Ан-Нахль","An-Nahl",128,{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},17,"سُورَةُ الإِسۡرَاءِ","Əl-İsra","Аль-Исра","Al-Isra",{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},18,"سُورَةُ الكَهۡفِ","Əl-Kəhf","Аль-Кахф","Al-Kahf",110,{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},19,"سُورَةُ مَرۡيَمَ","Məryəm","Марьям","Maryam",98,{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},20,"سُورَةُ طه","Ta-Ha","Та Ха",135,{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},21,"سُورَةُ الأَنبِيَاءِ","Əl-Ənbiya","Аль-Анбийа","Al-Anbiya",112,{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},22,"سُورَةُ الحَجِّ","Əl-Həcc","Аль-Хадж","Al-Hajj",78,{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},23,"سُورَةُ المُؤۡمِنُونَ","Əl-Muminun","Аль-Муминун","Al-Muminun",118,{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},24,"سُورَةُ النُّورِ","Ən-Nur","Ан-Нур","An-Nur",64,{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},25,"سُورَةُ الفُرۡقَانِ","Əl-Furqan","Аль-Фуркан","Al-Furqan",77,{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},26,"سُورَةُ الشُّعَرَاءِ","Əş-Şuəra","Аш-Шуара","Ash-Shuara",227,{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},27,"سُورَةُ النَّمۡلِ","Ən-Nəml","Ан-Намль","An-Naml",93,{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},28,"سُورَةُ القَصَصِ","Əl-Qəsəs","Аль-Касас","Al-Qasas",88,{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},29,"سُورَةُ العَنكَبُوتِ","Əl-Ənkəbut","Аль-Анкабут","Al-Ankabut",69,{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},30,"سُورَةُ الرُّومِ","Ər-Rum","Ар-Рум","Ar-Rum",60,{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},31,"سُورَةُ لُقۡمَانَ","Loğman","Лукман","Luqman",34,{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},32,"سُورَةُ السَّجۡدَةِ","Əs-Səcdə","Ас-Саджда","As-Sajdah",{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},33,"سُورَةُ الأَحۡزَابِ","Əl-Əhzab","Аль-Ахзаб","Al-Ahzab",73,{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},"سُورَةُ سَبَإٍ","Səba","Саба","Saba",54,{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},35,"سُورَةُ فَاطِرٍ","Fatir","Фатир",45,{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},36,"سُورَةُ يسٓ","Ya-Sin","Йа Син",83,{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},37,"سُورَةُ الصَّافَّاتِ","Əs-Saffat","Ас-Саффат","As-Saffat",182,{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},38,"سُورَةُ صٓ","Sad","Сад",{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},39,"سُورَةُ الزُّمَرِ","Əz-Zumər","Аз-Зумар","Az-Zumar",{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},40,"سُورَةُ غَافِرٍ","Ğafir","Гафир","Ghafir",85,{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},41,"سُورَةُ فُصِّلَتۡ","Fussilət","Фуссилат","Fussilat",{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},42,"سُورَةُ الشُّورَىٰ","Əş-Şura","Аш-Шура","Ash-Shura",53,{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},"سُورَةُ الزُّخۡرُفِ","Əz-Zuxruf","Аз-Зухруф","Az-Zukhruf",89,{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},44,"سُورَةُ الدُّخَانِ","Əd-Duxan","Ад-Духан","Ad-Dukhan",59,{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},"سُورَةُ الجَاثِيَةِ","Əl-Casiyə","Аль-Джасийа","Al-Jathiyah",{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},46,"سُورَةُ الأَحۡقَافِ","Əl-Əhqaf","Аль-Ахкаф","Al-Ahqaf",{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},47,"سُورَةُ مُحَمَّدٍ","Muhəmməd","Мухаммад","Muhammad",{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},48,"سُورَةُ الفَتۡحِ","Əl-Fəth","Аль-Фатх","Al-Fath",{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},49,"سُورَةُ الحُجُرَاتِ","Əl-Hucurat","Аль-Худжурат","Al-Hujurat",{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},50,"سُورَةُ قٓ","Qaf","Каф",{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},51,"سُورَةُ الذَّارِيَاتِ","Əz-Zariyat","Аз-Зарийат","Adh-Dhariyat",{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},"سُورَةُ الطُّورِ","Ət-Tur","Ат-Тур","At-Tur",{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},"سُورَةُ النَّجۡمِ","Ən-Nəcm","Ан-Наджм","An-Najm",62,{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},"سُورَةُ القَمَرِ","Əl-Qəmər","Аль-Камар","Al-Qamar",55,{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},"سُورَةُ الرَّحۡمَٰن","Ər-Rəhman","Ар-Рахман","Ar-Rahman",{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},56,"سُورَةُ الوَاقِعَةِ","Əl-Vaqiə","Аль-Вакиа","Al-Waqiah",96,{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},57,"سُورَةُ الحَدِيدِ","Əl-Hədid","Аль-Хадид","Al-Hadid",{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},58,"سُورَةُ المُجَادلَةِ","Əl-Mucadilə","Аль-Муджадила","Al-Mujadilah",{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},"سُورَةُ الحَشۡرِ","Əl-Həşr","Аль-Хашр","Al-Hashr",{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},"سُورَةُ المُمۡتَحنَةِ","Əl-Mumtəhinə","Аль-Мумтахана","Al-Mumtahanah",{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},61,"سُورَةُ الصَّفِّ","Əs-Saff","Ас-Сафф","As-Saff",{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},"سُورَةُ الجُمُعَةِ","Əl-Cumuə","Аль-Джумуа","Al-Jumuah",{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},63,"سُورَةُ المُنَافِقُونَ","Əl-Munafiqun","Аль-Мунафикун","Al-Munafiqun",{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},"سُورَةُ التَّغَابُنِ","Ət-Təğabun","Ат-Тагабун","At-Taghabun",{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},65,"سُورَةُ الطَّلَاقِ","Ət-Talaq","Ат-Талак","At-Talaq",{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},66,"سُورَةُ التَّحۡرِيمِ","Ət-Təhrim","Ат-Тахрим","At-Tahrim",{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},67,"سُورَةُ المُلۡكِ","Əl-Mulk","Аль-Мульк","Al-Mulk",{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},68,"سُورَةُ القَلَمِ","Əl-Qələm","Аль-Калам","Al-Qalam",{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},"سُورَةُ الحَاقَّةِ","Əl-Haqqə","Аль-Хакка","Al-Haqqah",{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},70,"سُورَةُ المَعَارِجِ","Əl-Məaric","Аль-Мааридж","Al-Maarij",{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},71,"سُورَةُ نُوحٍ","Nuh","Нух",{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},72,"سُورَةُ الجِنِّ","Əl-Cinn","Аль-Джинн","Al-Jinn",{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},"سُورَةُ المُزَّمِّلِ","Əl-Muzzəmmil","Аль-Муззаммиль","Al-Muzzammil",{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},74,"سُورَةُ المُدَّثِّرِ","Əl-Muddəssir","Аль-Муддассир","Al-Muddaththir",{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ القِيَامَةِ","Əl-Qiyamə","Аль-Кийама","Al-Qiyamah",{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},76,"سُورَةُ الإِنسَانِ","Əl-İnsan","Аль-Инсан","Al-Insan",{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},"سُورَةُ المُرۡسَلَاتِ","Əl-Mursəlat","Аль-Мурсалат","Al-Mursalat",{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ النَّبَإِ","Ən-Nəbə","Ан-Наба","An-Naba",{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},79,"سُورَةُ النَّازِعَاتِ","Ən-Naziat","Ан-Назиат","An-Naziat",{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},80,"سُورَةُ عَبَسَ","Əbəsə","Абаса","Abasa",{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},81,"سُورَةُ التَّكۡوِيرِ","Ət-Təkvir","Ат-Таквир","At-Takwir",{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},82,"سُورَةُ الانفِطَارِ","Əl-İnfitar","Аль-Инфитар","Al-Infitar",{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},"سُورَةُ المُطَفِّفِينَ","Əl-Mutaffifin","Аль-Мутаффифин","Al-Mutaffifin",{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},84,"سُورَةُ الانشِقَاقِ","Əl-İnşiqaq","Аль-Иншикак","Al-Inshiqaq",{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},"سُورَةُ البُرُوجِ","Əl-Buruc","Аль-Бурудж","Al-Buruj",{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},86,"سُورَةُ الطَّارِقِ","Ət-Tariq","Ат-Тарик","At-Tariq",{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},87,"سُورَةُ الأَعۡلَىٰ","Əl-Əla","Аль-Аля","Al-Ala",{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},"سُورَةُ الغَاشِيَةِ","Əl-Ğaşiyə","Аль-Гашийа","Al-Ghashiyah",{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},"سُورَةُ الفَجۡرِ","Əl-Fəcr","Аль-Фаджр","Al-Fajr",{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},90,"سُورَةُ البَلَدِ","Əl-Bələd","Аль-Балад","Al-Balad",{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},91,"سُورَةُ الشَّمۡسِ","Əş-Şəms","Аш-Шамс","Ash-Shams",{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},92,"سُورَةُ اللَّيۡلِ","Əl-Leyl","Аль-Лайл","Al-Layl",{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},"سُورَةُ الضُّحَىٰ","Əd-Duha","Ад-Духа","Ad-Duha",{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},94,"سُورَةُ الشَّرۡحِ","Əş-Şərh","Аш-Шарх","Ash-Sharh",{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},95,"سُورَةُ التِّينِ","Ət-Tin","Ат-Тин","At-Tin",{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},"سُورَةُ العَلَقِ","Əl-Ələq","Аль-Алак","Al-Alaq",{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},97,"سُورَةُ القَدۡرِ","Əl-Qədr","Аль-Кадр","Al-Qadr",{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ البَيِّنَةِ","Əl-Beyyinə","Аль-Баййина","Al-Bayyinah",{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ الزَّلۡزَلَةِ","Əz-Zəlzələ","Аз-Залзала","Az-Zalzalah",{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},100,"سُورَةُ العَادِيَاتِ","Əl-Adiyat","Аль-Адийат","Al-Adiyat",{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},101,"سُورَةُ القَارِعَةِ","Əl-Qariə","Аль-Кариа","Al-Qariah",{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},102,"سُورَةُ التَّكَاثُرِ","Ət-Təkasur","Ат-Такасур","At-Takathur",{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},103,"سُورَةُ العَصۡرِ","Əl-Əsr","Аль-Аср","Al-Asr",{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},104,"سُورَةُ الهُمَزَةِ","Əl-Huməzə","Аль-Хумаза","Al-Humazah",{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},105,"سُورَةُ الفِيلِ","Əl-Fil","Аль-Филь","Al-Fil",{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},106,"سُورَةُ قُرَيۡشٍ","Qureyş","Курайш","Quraysh",{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},107,"سُورَةُ المَاعُونِ","Əl-Maun","Аль-Маун","Al-Maun",{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},108,"سُورَةُ الكَوۡثَرِ","Əl-Kövsər","Аль-Каусар","Al-Kawthar",{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},"سُورَةُ الكَافِرُونَ","Əl-Kafirun","Аль-Кафирун","Al-Kafirun",{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},"سُورَةُ النَّصۡرِ","Ən-Nəsr","Ан-Наср","An-Nasr",{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},"سُورَةُ المَسَدِ","Əl-Məsəd","Аль-Масад","Al-Masad",{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},"سُورَةُ الإِخۡلَاصِ","Əl-İxlas","Аль-Ихлас","Al-Ikhlas",{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},113,"سُورَةُ الفَلَقِ","Əl-Fələq","Аль-Фаляк","Al-Falaq",{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},114,"سُورَةُ النَّاسِ","Ən-Nas","Ан-Нас","An-Nas",{"sura":695,"meta":994},{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106,"ayahs":696},[697,700,703,706,709,712,715,718,721,724,727,730,733,736,739,742,745,748,751,754,757,760,763,766,769,772,775,778,781,784,787,790,793,796,799,802,805,808,811,814,817,820,823,826,829,832,835,838,841,844,847,850,853,856,859,862,865,868,871,874,877,880,883,886,889,892,895,898,901,904,907,910,913,916,919,922,925,928,931,934,937,940,943,946,949,952,955,958,961,964,967,970,973,976,979,982,985,988,991],{"number":5,"arabic":698,"translation":699},"بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ الٓر ۚ تِلْكَ ءَايَٰتُ ٱلْكِتَٰبِ وَقُرْءَانٍۢ مُّبِينٍۢ","Əlif. Ləm. Ra. Bunlar Kitabın və açıq-aydın Quranın ayələridir.",{"number":13,"arabic":701,"translation":702},"رُّبَمَا يَوَدُّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَوْ كَانُوا۟ مُسْلِمِينَ","Kafirlər mütləq müsəlman olmalarını arzulayacaqlar.",{"number":21,"arabic":704,"translation":705},"ذَرْهُمْ يَأْكُلُوا۟ وَيَتَمَتَّعُوا۟ وَيُلْهِهِمُ ٱلْأَمَلُ ۖ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ","Qoy onlar bir müddət yeyib-içsinlər, əylənsinlər və xam xəyallar onların başlarını qatsın. Tezliklə biləcəklər.",{"number":28,"arabic":707,"translation":708},"وَمَآ أَهْلَكْنَا مِن قَرْيَةٍ إِلَّا وَلَهَا كِتَابٌۭ مَّعْلُومٌۭ","Məhv etdiyimiz hər bir diyarın məlum bir yazısı var idi (həlak olacaqları vaxt əvvəlcədən müəyyən edilmişdi).",{"number":35,"arabic":710,"translation":711},"مَّا تَسْبِقُ مِنْ أُمَّةٍ أَجَلَهَا وَمَا يَسْتَـْٔخِرُونَ","Heç bir ümmət öz əcəlini nə qabaqlaya bilər, nə də yubada bilər.",{"number":42,"arabic":713,"translation":714},"وَقَالُوا۟ يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِى نُزِّلَ عَلَيْهِ ٱلذِّكْرُ إِنَّكَ لَمَجْنُونٌۭ","Kafirlər dedilər: “Ey özünə Zikr nazil edilən kəs! Doğrudan da, sən dəlisən.",{"number":11,"arabic":716,"translation":717},"لَّوْ مَا تَأْتِينَا بِٱلْمَلَٰٓئِكَةِ إِن كُنتَ مِنَ ٱلصَّٰدِقِينَ","Əgər doğru danışanlardansansa, nəyə görə dediyinə şahidlik edə bilən mələkləri bizə gətirmirsən?”",{"number":55,"arabic":719,"translation":720},"مَا نُنَزِّلُ ٱلْمَلَٰٓئِكَةَ إِلَّا بِٱلْحَقِّ وَمَا كَانُوٓا۟ إِذًۭا مُّنظَرِينَ","Biz mələkləri ancaq haqqı bərqərar etmək üçün endiririk. O zaman kafirlərə möhlət verilməz.",{"number":62,"arabic":722,"translation":723},"إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا ٱلذِّكْرَ وَإِنَّا لَهُۥ لَحَٰفِظُونَ","Şübhəsiz ki, Zikri Biz nazil etdik, əlbəttə, Biz də onu qoruyacağıq.",{"number":69,"arabic":725,"translation":726},"وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ فِى شِيَعِ ٱلْأَوَّلِينَ","Biz səndən öncə də əvvəlki millətlərə elçilər göndərmişdik.",{"number":75,"arabic":728,"translation":729},"وَمَا يَأْتِيهِم مِّن رَّسُولٍ إِلَّا كَانُوا۟ بِهِۦ يَسْتَهْزِءُونَ","Onlara elə bir elçi gəlməzdi ki, ona istehza etməsinlər.",{"number":81,"arabic":731,"translation":732},"كَذَٰلِكَ نَسْلُكُهُۥ فِى قُلُوبِ ٱلْمُجْرِمِينَ","Beləcə, Biz küfrü günahkarların qəlbinə yeridirik.",{"number":87,"arabic":734,"translation":735},"لَا يُؤْمِنُونَ بِهِۦ ۖ وَقَدْ خَلَتْ سُنَّةُ ٱلْأَوَّلِينَ","Onlar hələ də ona (Qurana) inanmırlar. Halbuki əvvəlkilərin başına gələnlər onlara bəllidir.",{"number":94,"arabic":737,"translation":738},"وَلَوْ فَتَحْنَا عَلَيْهِم بَابًۭا مِّنَ ٱلسَّمَآءِ فَظَلُّوا۟ فِيهِ يَعْرُجُونَ","Əgər onlara göydən bir qapı açsaydıq və onlar dayanmadan oraya qalxsaydılar,",{"number":101,"arabic":740,"translation":741},"لَقَالُوٓا۟ إِنَّمَا سُكِّرَتْ أَبْصَٰرُنَا بَلْ نَحْنُ قَوْمٌۭ مَّسْحُورُونَ","yenə də inanmayıb: “Gözlərimiz dumanlanmış, daha doğrusu biz sehrlənmişik”– deyərdilər.",{"number":108,"arabic":743,"translation":744},"وَلَقَدْ جَعَلْنَا فِى ٱلسَّمَآءِ بُرُوجًۭا وَزَيَّنَّٰهَا لِلنَّٰظِرِينَ","Biz səmada bürclər yaratdıq və onu baxanlar üçün bəzədik.",{"number":115,"arabic":746,"translation":747},"وَحَفِظْنَٰهَا مِن كُلِّ شَيْطَٰنٍۢ رَّجِيمٍ","Onları qovulmuş hər bir şeytandan qoruduq.",{"number":121,"arabic":749,"translation":750},"إِلَّا مَنِ ٱسْتَرَقَ ٱلسَّمْعَ فَأَتْبَعَهُۥ شِهَابٌۭ مُّبِينٌۭ","Ancaq şeytanlardan kim göy əhlinin danışıqlarına xəlvətcə qulaq assa, onu yandırıb yaxan alov təqib edər.",{"number":128,"arabic":752,"translation":753},"وَٱلْأَرْضَ مَدَدْنَٰهَا وَأَلْقَيْنَا فِيهَا رَوَٰسِىَ وَأَنۢبَتْنَا فِيهَا مِن كُلِّ شَىْءٍۢ مَّوْزُونٍۢ","Biz yeri döşədik, orada möhkəm dağlar yerləşdirdik və orada hər şeydən lazım olduğu qədər yetişdirdik.",{"number":135,"arabic":755,"translation":756},"وَجَعَلْنَا لَكُمْ فِيهَا مَعَٰيِشَ وَمَن لَّسْتُمْ لَهُۥ بِرَٰزِقِينَ","Orada həm sizin üçün, həm də sizin ruzi vermədikləriniz üçün dolanışıq vasitələri yaratdıq.",{"number":141,"arabic":758,"translation":759},"وَإِن مِّن شَىْءٍ إِلَّا عِندَنَا خَزَآئِنُهُۥ وَمَا نُنَزِّلُهُۥٓ إِلَّا بِقَدَرٍۢ مَّعْلُومٍۢ","Elə bir şey yoxdur ki, onun xəzinələri Bizdə olmasın. Biz onu ancaq müəyyən ölçüdə endiririk.",{"number":148,"arabic":761,"translation":762},"وَأَرْسَلْنَا ٱلرِّيَٰحَ لَوَٰقِحَ فَأَنزَلْنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءًۭ فَأَسْقَيْنَٰكُمُوهُ وَمَآ أَنتُمْ لَهُۥ بِخَٰزِنِينَ","Biz küləkləri dölləndirici (buludlarda su əmələ gətirən, bitkiləri tozlandıran bir vasitə) kimi göndərdik, göydən yağmur yağdırıb onu sizə içirtdik. Belə olmasaydı, siz onu yığıb saxlaya bilməzdiniz.",{"number":155,"arabic":764,"translation":765},"وَإِنَّا لَنَحْنُ نُحْىِۦ وَنُمِيتُ وَنَحْنُ ٱلْوَٰرِثُونَ","Şübhəsiz ki, Biz həm dirildir, həm də öldürürük və hər şeyə varis olan da Bizik.",{"number":162,"arabic":767,"translation":768},"وَلَقَدْ عَلِمْنَا ٱلْمُسْتَقْدِمِينَ مِنكُمْ وَلَقَدْ عَلِمْنَا ٱلْمُسْتَـْٔخِرِينَ","Həqiqətən, sizdən əvvəl gəlib-gedənləri də bilirik, sonra kimlərin gələcəyini də bilirik.",{"number":169,"arabic":770,"translation":771},"وَإِنَّ رَبَّكَ هُوَ يَحْشُرُهُمْ ۚ إِنَّهُۥ حَكِيمٌ عَلِيمٌۭ","Həqiqətən, Rəbbin onları bir yerə toplayacaq. Çünki O, Müdrikdir, Biləndir.",{"number":176,"arabic":773,"translation":774},"وَلَقَدْ خَلَقْنَا ٱلْإِنسَٰنَ مِن صَلْصَٰلٍۢ مِّنْ حَمَإٍۢ مَّسْنُونٍۢ","Biz insanı başqa şəklə düşmüş qara palçıqdan, toxunduqda saxsı kimi səs çıxaran quru gildən yaratdıq.",{"number":183,"arabic":776,"translation":777},"وَٱلْجَآنَّ خَلَقْنَٰهُ مِن قَبْلُ مِن نَّارِ ٱلسَّمُومِ","Cinləri isə daha öncə qızmar alovdan yaratmışdıq.",{"number":190,"arabic":779,"translation":780},"وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَٰٓئِكَةِ إِنِّى خَٰلِقٌۢ بَشَرًۭا مِّن صَلْصَٰلٍۢ مِّنْ حَمَإٍۢ مَّسْنُونٍۢ","Bir zaman Rəbbin mələklərə dedi: “Mən başqa şəklə düşmüş qara palçıqdan, toxunduqda saxsı kimi səs çıxaran quru gildən insan yaradacağam!",{"number":197,"arabic":782,"translation":783},"فَإِذَا سَوَّيْتُهُۥ وَنَفَخْتُ فِيهِ مِن رُّوحِى فَقَعُوا۟ لَهُۥ سَٰجِدِينَ","Mən ona biçim verib Öz ruhumdan üfürdüyüm zaman siz ona səcdə edin!”",{"number":204,"arabic":785,"translation":786},"فَسَجَدَ ٱلْمَلَٰٓئِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ","Mələklərin hamısı ona səcdə etdilər.",{"number":211,"arabic":788,"translation":789},"إِلَّآ إِبْلِيسَ أَبَىٰٓ أَن يَكُونَ مَعَ ٱلسَّٰجِدِينَ","Yalnız İblisdən başqa. O, səcdə edənlər arasında olmaqdan imtina etdi.",{"number":218,"arabic":791,"translation":792},"قَالَ يَٰٓإِبْلِيسُ مَا لَكَ أَلَّا تَكُونَ مَعَ ٱلسَّٰجِدِينَ","Allah dedi: “Ey İblis! Nə üçün sən səcdə edənlər arasında deyilsən?”",{"number":224,"arabic":794,"translation":795},"قَالَ لَمْ أَكُن لِّأَسْجُدَ لِبَشَرٍ خَلَقْتَهُۥ مِن صَلْصَٰلٍۢ مِّنْ حَمَإٍۢ مَّسْنُونٍۢ","İblis dedi: “Sənin, başqa şəklə düşmüş qara palçıqdan, toxunduqda saxsı kimi səs çıxaran quru gildən yaratdığın insana səcdə etmək mənə yaraşmaz!”",{"number":216,"arabic":797,"translation":798},"قَالَ فَٱخْرُجْ مِنْهَا فَإِنَّكَ رَجِيمٌۭ","Allah dedi: “Oradan çıx! Artıq sən qovuldun.",{"number":237,"arabic":800,"translation":801},"وَإِنَّ عَلَيْكَ ٱللَّعْنَةَ إِلَىٰ يَوْمِ ٱلدِّينِ","Haqq-hesab gününə qədər sənə lənət olacaqdır”.",{"number":243,"arabic":803,"translation":804},"قَالَ رَبِّ فَأَنظِرْنِىٓ إِلَىٰ يَوْمِ يُبْعَثُونَ","İblis dedi: “Ey Rəbbim! Onların dirildiləcəkləri günə qədər mənə möhlət ver”.",{"number":249,"arabic":806,"translation":807},"قَالَ فَإِنَّكَ مِنَ ٱلْمُنظَرِينَ","Allah dedi: “Sən möhlət verilənlərdənsən.",{"number":256,"arabic":809,"translation":810},"إِلَىٰ يَوْمِ ٱلْوَقْتِ ٱلْمَعْلُومِ","Ancaq məlum vaxtın gününə qədər”.",{"number":261,"arabic":812,"translation":813},"قَالَ رَبِّ بِمَآ أَغْوَيْتَنِى لَأُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِى ٱلْأَرْضِ وَلَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ","İblis dedi: “Ey Rəbbim! Sən məni yoldan çıxartdığına görə, mən də yer üzündə onlara pis işləri gözəl göstərib onların hamısını azdıracağam.",{"number":267,"arabic":815,"translation":816},"إِلَّا عِبَادَكَ مِنْهُمُ ٱلْمُخْلَصِينَ","Yalnız Sənin seçilmiş, ixlaslı qullarından başqa”.",{"number":274,"arabic":818,"translation":819},"قَالَ هَٰذَا صِرَٰطٌ عَلَىَّ مُسْتَقِيمٌ","Allah dedi: “Bu, Mənə tərəf gətirib çıxaran düz yoldur.",{"number":280,"arabic":821,"translation":822},"إِنَّ عِبَادِى لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطَٰنٌ إِلَّا مَنِ ٱتَّبَعَكَ مِنَ ٱلْغَاوِينَ","Şübhəsiz ki, qullarım üzərində sənin heç bir hökmün yoxdur. Yalnız sənə uyan azğınlardan başqa”.",{"number":92,"arabic":824,"translation":825},"وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمَوْعِدُهُمْ أَجْمَعِينَ","Həqiqətən, Cəhənnəm onların hamısına vəd olunmuş yerdir.",{"number":293,"arabic":827,"translation":828},"لَهَا سَبْعَةُ أَبْوَٰبٍۢ لِّكُلِّ بَابٍۢ مِّنْهُمْ جُزْءٌۭ مَّقْسُومٌ","Onun yeddi qapısı vardır. Hər qapı üçün onlardan müəyyən bir dəstə təyin olunmuşdur.",{"number":241,"arabic":830,"translation":831},"إِنَّ ٱلْمُتَّقِينَ فِى جَنَّٰتٍۢ وَعُيُونٍ","Sözsüz ki, müttəqilər Cənnət bağlarında və çeşmələr başında olacaqlar.",{"number":305,"arabic":833,"translation":834},"ٱدْخُلُوهَا بِسَلَٰمٍ ءَامِنِينَ","Onlara deyiləcək: “Oraya sağ-salamat və xatircəmliklə daxil olun!”",{"number":311,"arabic":836,"translation":837},"وَنَزَعْنَا مَا فِى صُدُورِهِم مِّنْ غِلٍّ إِخْوَٰنًا عَلَىٰ سُرُرٍۢ مُّتَقَٰبِلِينَ","Biz onların köksündəki kin-küdurəti çıxarıb kənar etdik. Onlar taxtlar üzərində qarşı-qarşıya əyləşən qardaşlar olacaqlar.",{"number":317,"arabic":839,"translation":840},"لَا يَمَسُّهُمْ فِيهَا نَصَبٌۭ وَمَا هُم مِّنْهَا بِمُخْرَجِينَ","Onlara orada heç bir yorğunluq toxunmayacaq və onlar oradan çıxarılmayacaqlar.",{"number":323,"arabic":842,"translation":843},"۞ نَبِّئْ عِبَادِىٓ أَنِّىٓ أَنَا ٱلْغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ","Qullarıma xəbər ver ki, Mən Bağışlayanam, Rəhmliyəm.",{"number":329,"arabic":845,"translation":846},"وَأَنَّ عَذَابِى هُوَ ٱلْعَذَابُ ٱلْأَلِيمُ","Əzabım isə ağrılı-acılı əzabdır.",{"number":334,"arabic":848,"translation":849},"وَنَبِّئْهُمْ عَن ضَيْفِ إِبْرَٰهِيمَ","Onlara İbrahimin qonaqları barəsində də xəbər ver.",{"number":99,"arabic":851,"translation":852},"إِذْ دَخَلُوا۟ عَلَيْهِ فَقَالُوا۟ سَلَٰمًۭا قَالَ إِنَّا مِنكُمْ وَجِلُونَ","O zaman onlar İbrahimin yanına daxil olub: “Salam!”– dedilər. İbrahim: “Biz sizdən ehtiyat edirik!”– dedi.",{"number":285,"arabic":854,"translation":855},"قَالُوا۟ لَا تَوْجَلْ إِنَّا نُبَشِّرُكَ بِغُلَٰمٍ عَلِيمٍۢ","Mələklər: “Qorxma! Həqiqətən, biz səni bilikli bir oğulla müjdələyirik!”– dedilər.",{"number":235,"arabic":857,"translation":858},"قَالَ أَبَشَّرْتُمُونِى عَلَىٰٓ أَن مَّسَّنِىَ ٱلْكِبَرُ فَبِمَ تُبَشِّرُونَ","İbrahim dedi: “Qocalıq məni haqladığı bir vaxtda mənə müjdə verirsiniz? Məni nə ilə müjdələyirsiniz?”",{"number":355,"arabic":860,"translation":861},"قَالُوا۟ بَشَّرْنَٰكَ بِٱلْحَقِّ فَلَا تَكُن مِّنَ ٱلْقَٰنِطِينَ","Onlar dedilər: “Biz sənə həqiqətlə müjdə veririk. Sən ümidini üzənlərdən olma!”",{"number":362,"arabic":863,"translation":864},"قَالَ وَمَن يَقْنَطُ مِن رَّحْمَةِ رَبِّهِۦٓ إِلَّا ٱلضَّآلُّونَ","İbrahim dedi: “Doğru yoldan azanlardan başqa Rəbbinin mərhəmətindən kim ümidini üzər?”",{"number":369,"arabic":866,"translation":867},"قَالَ فَمَا خَطْبُكُمْ أَيُّهَا ٱلْمُرْسَلُونَ","İbrahim dedi: “Ey elçilər! Vəzifəniz nədir?”",{"number":375,"arabic":869,"translation":870},"قَالُوٓا۟ إِنَّآ أُرْسِلْنَآ إِلَىٰ قَوْمٍۢ مُّجْرِمِينَ","Onlar dedilər: “Biz günahkar adamları məhv etməyə göndərilmişik;",{"number":298,"arabic":872,"translation":873},"إِلَّآ ءَالَ لُوطٍ إِنَّا لَمُنَجُّوهُمْ أَجْمَعِينَ","yalniz Lutun ailəsindən başqa. Biz onların hamısını xilas edəcəyik.",{"number":209,"arabic":875,"translation":876},"إِلَّا ٱمْرَأَتَهُۥ قَدَّرْنَآ ۙ إِنَّهَا لَمِنَ ٱلْغَٰبِرِينَ","Lutun arvadından başqa. Biz onun geridə qalanlardan olmasına qərar verdik”.",{"number":391,"arabic":878,"translation":879},"فَلَمَّا جَآءَ ءَالَ لُوطٍ ٱلْمُرْسَلُونَ","Elçilər Lut əhlinin yanına gəldikdə",{"number":349,"arabic":881,"translation":882},"قَالَ إِنَّكُمْ قَوْمٌۭ مُّنكَرُونَ","o dedi: “Siz yad adamlarsınız!”",{"number":402,"arabic":884,"translation":885},"قَالُوا۟ بَلْ جِئْنَٰكَ بِمَا كَانُوا۟ فِيهِ يَمْتَرُونَ","Onlar dedilər: “Xeyr, biz sənin yanına onların şübhə etdiyi əzab ilə gəlmişik.",{"number":167,"arabic":887,"translation":888},"وَأَتَيْنَٰكَ بِٱلْحَقِّ وَإِنَّا لَصَٰدِقُونَ","Biz sənin yanına doğru xəbərlə gəlmişik. Həqiqətən də, biz doğru danışanlarıq.",{"number":413,"arabic":890,"translation":891},"فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍۢ مِّنَ ٱلَّيْلِ وَٱتَّبِعْ أَدْبَٰرَهُمْ وَلَا يَلْتَفِتْ مِنكُمْ أَحَدٌۭ وَٱمْضُوا۟ حَيْثُ تُؤْمَرُونَ","Gecənin bir vaxtı ailəni yola çıxart və özün də onların arxasınca get. Sizdən heç kəs çevrilib arxaya baxmasın. Sizə əmr olunan yerə yollanın”.",{"number":419,"arabic":893,"translation":894},"وَقَضَيْنَآ إِلَيْهِ ذَٰلِكَ ٱلْأَمْرَ أَنَّ دَابِرَ هَٰٓؤُلَآءِ مَقْطُوعٌۭ مُّصْبِحِينَ","Biz ona vəhy etdik ki, sübh çağı onların kökü kəsiləcək.",{"number":425,"arabic":896,"translation":897},"وَجَآءَ أَهْلُ ٱلْمَدِينَةِ يَسْتَبْشِرُونَ","Şəhər əhalisi bir-birini muştuluqlayaraq onun yanına gəldilər.",{"number":431,"arabic":899,"translation":900},"قَالَ إِنَّ هَٰٓؤُلَآءِ ضَيْفِى فَلَا تَفْضَحُونِ","Lut dedi: “Bunlar mənim qonaqlarımdır. Məni biabır etməyin!",{"number":202,"arabic":902,"translation":903},"وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَلَا تُخْزُونِ","Allahdan qorxun və məni hörmətdən salmayın!”",{"number":442,"arabic":905,"translation":906},"قَالُوٓا۟ أَوَلَمْ نَنْهَكَ عَنِ ٱلْعَٰلَمِينَ","Onlar dedilər: “Məgər biz sənə bura gələn adamları qonaq saxlamağı qadağan etməmişik?”",{"number":448,"arabic":908,"translation":909},"قَالَ هَٰٓؤُلَآءِ بَنَاتِىٓ إِن كُنتُمْ فَٰعِلِينَ","O dedi: “Bunlar mənim qızlarımdır! Əgər istəyirsinizsə, onlarla evlənin!”",{"number":453,"arabic":911,"translation":912},"لَعَمْرُكَ إِنَّهُمْ لَفِى سَكْرَتِهِمْ يَعْمَهُونَ","(Ey Muhəmməd!) Sənin canına and olsun ki, onlar sərxoşluqları içində veyl-veyl gəzirdilər.",{"number":229,"arabic":914,"translation":915},"فَأَخَذَتْهُمُ ٱلصَّيْحَةُ مُشْرِقِينَ","Günəş doğanda qorxunc səs onları yaxaladı.",{"number":464,"arabic":917,"translation":918},"فَجَعَلْنَا عَٰلِيَهَا سَافِلَهَا وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ حِجَارَةًۭ مِّن سِجِّيلٍ","Oranın altını üstünə çevirdik və onların üzərinə odda bişmiş gil daşlar yağdırdıq.",{"number":60,"arabic":920,"translation":921},"إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَٰتٍۢ لِّلْمُتَوَسِّمِينَ","Şübhəsiz ki, bunda başa düşənlər üçün dəlillər vardır.",{"number":475,"arabic":923,"translation":924},"وَإِنَّهَا لَبِسَبِيلٍۢ مُّقِيمٍ","Həqiqətən, onlar Məkkədən Şama gedən yolun üstündə yaşayırdılar.",{"number":174,"arabic":926,"translation":927},"إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَةًۭ لِّلْمُؤْمِنِينَ","Şübhəsiz ki, bunda möminlər üçün dəlillər vardır.",{"number":153,"arabic":929,"translation":930},"وَإِن كَانَ أَصْحَٰبُ ٱلْأَيْكَةِ لَظَٰلِمِينَ","Əykə əhli də zalım idi.",{"number":491,"arabic":932,"translation":933},"فَٱنتَقَمْنَا مِنْهُمْ وَإِنَّهُمَا لَبِإِمَامٍۢ مُّبِينٍۢ","Onlardan da intiqam aldıq. Hər iki kənd aydın görünən yol üzərində yerləşirdi.",{"number":497,"arabic":935,"translation":936},"وَلَقَدْ كَذَّبَ أَصْحَٰبُ ٱلْحِجْرِ ٱلْمُرْسَلِينَ","Hicr əhli də elçiləri yalançı saydı.",{"number":503,"arabic":938,"translation":939},"وَءَاتَيْنَٰهُمْ ءَايَٰتِنَا فَكَانُوا۟ عَنْهَا مُعْرِضِينَ","Biz onlara ayələrimizi göndərdik, lakin onlar bu ayələrdən üz döndərdilər.",{"number":509,"arabic":941,"translation":942},"وَكَانُوا۟ يَنْحِتُونَ مِنَ ٱلْجِبَالِ بُيُوتًا ءَامِنِينَ","Onlar təhlükəsizlikdə qalmaq üçün dağlarda evlər yonurdular.",{"number":247,"arabic":944,"translation":945},"فَأَخَذَتْهُمُ ٱلصَّيْحَةُ مُصْبِحِينَ","Onları sübh çağı qorxunc səs yaxaladı.",{"number":520,"arabic":947,"translation":948},"فَمَآ أَغْنَىٰ عَنْهُم مَّا كَانُوا۟ يَكْسِبُونَ","Qazandıqları dünya malı isə onlara heç bir fayda vermədi.",{"number":272,"arabic":950,"translation":951},"وَمَا خَلَقْنَا ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَآ إِلَّا بِٱلْحَقِّ ۗ وَإِنَّ ٱلسَّاعَةَ لَءَاتِيَةٌۭ ۖ فَٱصْفَحِ ٱلصَّفْحَ ٱلْجَمِيلَ","Biz göyləri, yeri və onların arasında olanları yalnız haqq olaraq yaratdıq. O Saat mütləq gələcəkdir. Odur ki, Sən onları gözəl tərzdə bağışla.",{"number":531,"arabic":953,"translation":954},"إِنَّ رَبَّكَ هُوَ ٱلْخَلَّٰقُ ٱلْعَلِيمُ","Həqiqətən, Rəbbin Yaradandır, Biləndir.",{"number":537,"arabic":956,"translation":957},"وَلَقَدْ ءَاتَيْنَٰكَ سَبْعًۭا مِّنَ ٱلْمَثَانِى وَٱلْقُرْءَانَ ٱلْعَظِيمَ","Biz sənə təkrarlanan yeddi ayəni və əzəmətli Quranı verdik.",{"number":195,"arabic":959,"translation":960},"لَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلَىٰ مَا مَتَّعْنَا بِهِۦٓ أَزْوَٰجًۭا مِّنْهُمْ وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَٱخْفِضْ جَنَاحَكَ لِلْمُؤْمِنِينَ","Onların bəzi təbəqələrinə verdiyimiz fani dünya malına gözünü dikmə, onlara görə kədərlənmə, möminlərlə yumşaq davran",{"number":291,"arabic":962,"translation":963},"وَقُلْ إِنِّىٓ أَنَا ٱلنَّذِيرُ ٱلْمُبِينُ","və de: “Şübhəsiz ki, mən açıq-aşkar bir xəbərdar edənəm!”",{"number":553,"arabic":965,"translation":966},"كَمَآ أَنزَلْنَا عَلَى ٱلْمُقْتَسِمِينَ","Biz Quranı bölənlərə də beləcə əzab endirmişdik.",{"number":559,"arabic":968,"translation":969},"ٱلَّذِينَ جَعَلُوا۟ ٱلْقُرْءَانَ عِضِينَ","Onlar Quranı hissələrə böldülər (bir qisminə inanıb, digər qismini inkar etdilər).",{"number":565,"arabic":971,"translation":972},"فَوَرَبِّكَ لَنَسْـَٔلَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ","Rəbbinə and olsun ki, Biz onların hamısından soruşacağıq –",{"number":188,"arabic":974,"translation":975},"عَمَّا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ","törətdikləri əməllər barəsində.",{"number":576,"arabic":977,"translation":978},"فَٱصْدَعْ بِمَا تُؤْمَرُ وَأَعْرِضْ عَنِ ٱلْمُشْرِكِينَ","Sənə buyurulanı açıq-aşkar bəyan et və müşriklərdən üz çevir.",{"number":582,"arabic":980,"translation":981},"إِنَّا كَفَيْنَٰكَ ٱلْمُسْتَهْزِءِينَ","Sözsüz ki, istehza edənlərə qarşı Biz sənə yetərik.",{"number":367,"arabic":983,"translation":984},"ٱلَّذِينَ يَجْعَلُونَ مَعَ ٱللَّهِ إِلَٰهًا ءَاخَرَ ۚ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ","O kəslər ki, Allaha başqa məbudu şərik qoşurlar. Onlar tezliklə biləcəklər.",{"number":593,"arabic":986,"translation":987},"وَلَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّكَ يَضِيقُ صَدْرُكَ بِمَا يَقُولُونَ","Biz onların dediklərindən sənin qəlbinin daraldığını bilirik.",{"number":133,"arabic":989,"translation":990},"فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَكُن مِّنَ ٱلسَّٰجِدِينَ","Sən həmd-səna ilə Rəbbini təriflə və səcdə edənlərdən ol!",{"number":106,"arabic":992,"translation":993},"وَٱعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّىٰ يَأْتِيَكَ ٱلْيَقِينُ","Sənə ölüm gələnədək Rəbbinə ibadət et.",[995,996,997,998,999,1000,1001,1002,1003,1004,1005,1006,1007,1008,1009,1010,1011,1012,1013,1014,1015,1016,1017,1018,1019,1020,1021,1022,1023,1024,1025,1026,1027,1028,1029,1030,1031,1032,1033,1034,1035,1036,1037,1038,1039,1040,1041,1042,1043,1044,1045,1046,1047,1048,1049,1050,1051,1052,1053,1054,1055,1056,1057,1058,1059,1060,1061,1062,1063,1064,1065,1066,1067,1068,1069,1070,1071,1072,1073,1074,1075,1076,1077,1078,1079,1080,1081,1082,1083,1084,1085,1086,1087,1088,1089,1090,1091,1092,1093,1094,1095,1096,1097,1098,1099,1100,1101,1102,1103,1104,1105,1106,1107,1108],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},{"edition":1110,"sura":101,"blocks":1111},"saadi-az",[1112,1114,1116,1118,1120,1122,1124,1126,1128,1130,1132,1134,1136,1138,1140,1142,1144,1146,1148,1150,1152,1154,1156,1158,1160,1162,1164,1166,1168,1170,1172,1174,1176,1178,1180,1182,1184,1186,1188,1190,1192,1194,1196,1198,1200,1202,1204,1206,1208,1210,1212,1214,1216],{"from":5,"to":5,"text":1113},"Fövqəluca ən gözəl mənalara malik olan və ən mühüm hökmləri izah edən Quran ayələrinin əzəmətini bu ayədə xüsusilə nəzərə çatdırır. Onlar haqqı ən zərif və başa düşülən tərzdə açıqlayır ki, bu da insanları bu Kitaba itaət etməyi, onun nəsihətlərini yerinə yetirməyi və onu sevinc və məmnuniyyətlə qəbul etməyi zəruriləşdirir.",{"from":13,"to":13,"text":1115},"Əgər insan Müqəddəs Quranı rədd edərək öz Rəbbinin ən böyük nemətinə nankorluqla cavab verərsə, onda o, yolunu azmış kafirlərin cərgəsinə düşər və onlar, İslamı qəbul etmədiklərinə və Quranın hökmlərini yerinə yetirmədiklərinə görə çox tezliklə peşman olacaqlar. Bu o zaman baş verəcək ki, qeyri-müəyyənlik pərdəsi qalxacaq və insan ölümünü öncədən hiss edərək özünün Axirət həyatının astanasında olduğunu görəcək. O biri aləmə daxil olduqdan sonra, kafirlər həmişə müsəlman olmadıqları haqqında təəssüflənəcəklər. Lakin Axirət həyatında onlar əldən çıxardıqları imkanları qaytara bilməyəcəklər, çünki onlar bu maddi həyatda o dərəcədə güclü azdırılıblar ki, bunu heç istəmirlər də.",{"from":21,"to":21,"text":1117},"Qoy kafirlər dünya nemətlərindən həzz alsınlar və uzun ömür sürəcəkləri ilə əylənsinlər ki, bu da onları Axirət həyatı naminə çalışmaqdan yayındırır. Onlara çox tezliklə aydın olacaqdır ki, onlar yalana etiqad edirmişlər və onların əməlləri özlərinə zərərdən başqa heç nə gətirməmişdir. Buna görə Fövqəluca Allahın kafirlərə möhlət verməsi sizi yoldan çıxarmasın. O, bütün xalqlarla məhz bu minvalla rəftar edir.",{"from":28,"to":35,"text":1119},"Cəzaya layiq olan və məhv edilən hər bir kəndin əhalisi məlum qismətə malikdi. Onların məhv olma müddəti əzəldən məlum idi və onlar onu nə yaxınlaşdıra və nə də uzaqlaşdıra bilməzdilər. Günahlara görə qisas o saat alınmasa da, onlar, qaçılmaz ağır nəticələrə səbəb olur.",{"from":42,"to":55,"text":1121},"Muhəmməd Peyğəmbəri (s.ə.s) inkar edən müşriklər, ona (s.ə.s) istehza edərək deyirdilər: “Bura bax! Sən hesab edirsən ki, sənə vəhy nazil edilir. Doğrudanmı sən elə fikirləşirsən ki, biz sənin ardınca gedəcəyik və öz ata-babalarımızın yolundan əl çəkəcəyik? Əgər sən belə düşünürsənsə, onda sən — sadəcə, dəlisən. Yox, əgər sən doğru danışırsansa, onda niyə bəs bizim yanımıza mələkləri gətirmirsən ki, sənin sözlərinin həqiqiliyini təsdiq etsinlər? Sən bunu etməmisən, bu isə o deməkdir ki, sən doğru danışmırsan”.Muşriklərin bu sözləri onların ən böyük zalımlığının və dərin cəhalətinin sübutu idi. Onların zalımlığına gəldikdə isə, bu aydın bir şeydir. Müşriklər o dərəcədə ədəbsiz və kobud idilər ki, onlar Allaha hansı möcüzənin nazil edilməsinin lazım olduğunu göstərməyə cəsarət edirdilər. Onlar Allahdan Onun qullarına göstərmək istəmədiyi möcüzələri nazil etməyi tələb edirdilər, çünki onsuz da insanlara peyğəmbər təliminin gerçəkliyinə dəlalət edən çoxsaylı möcüzələr nazil edilmişdir. Müşriklərin cahilliyinə gəldikdə isə, bu, onlara nəyin fayda verən və nəyin isə zərərli olması haqqında məlumatsız olmalarında özünü göstərirdi. Mələklərin gəlişi onların xeyrinə olmayacaqdı, çünki mələklər artıq şəkk-şübhə yeri qoymayan həqiqəti gətirirlər və bundan sonra bu həqiqəti rəhbərlik üçün qəbul etməkdən boyun qaçıranlara və ya ona itaətkar olmayanlara Allah artıq möhlət vermir. Əgər mələklər onların yanına gəlsəydilər də, onlar iman gətirməyəcəkdilər və belə olduqda əzabverici cəza onları bir an da olsa gecikmədən çulğalayacaqdı. Bu isə o deməkdir ki, müşriklərin onlara mələklərin göstərilməsi tələbi onların özlərindən tezliklə sərt intiqam alınmasını xahiş etmələrinə bərabərdir. Həqiqətən də, onlar öz Rəbbinin iradəsinin ziddinə olaraq iman gətirə bilməzdilər, çünki təkcə O, isanları doğru yola yönəldir. Fövqəluca buyurur: “Əgər Biz (istədikləri kimi) mələkləri onlara göndərsəydik, ölülər onlarla danışsaydılar və hər şeyi dəstə-dəstə toplayıb onların qarşısına qoysaydıq belə, Allah istəmədikcə, onlar iman gətirməzdilər. Lakin onların əksəriyyəti (bunu) bilməz” (Ənam, 6\u002F111). Yox əgər müşriklər həqiqətən də haqqı tapmaq istəsəydilər, bu Böyük Quran onları razı salardı. Buna görə sonra Fövqəluca Allah buyurur:",{"from":62,"to":62,"text":1123},"Burada Zikr — Müqəddəs Qurandır və onda bütün varlıq haqqında gerçək hekayətlər və aydın dəlillər nazil edilmişdir. Allahı xatırlatmaq və öyüd-nəsihətə qulaq asmaq istəyən hər kəs üçün onlar kifayət qədərdir. Fövqəluca, Quran ayələri yerə azil edilərkən onları mühafizə edirdi və həmişə də edəcəkdir. Ayələr nazil edilərkən oları daş-qalaq edilən şeytanlardan qoruyurdular. Onların nazil edilməsi sona çatdıqdan sonra isə, Fövqəluca Allah Öz Kitabını Elçisinin (s.ə.s.) və onun (s.ə.s.) sadiq ardıcıllarının ürəyində yerləşdirdi ki, onun mətnini hər hansı təhriflərdən, əlavələrdən və əksiltmələrdən, mənasını isə yanlış şərhlərdən qorusun. Bir kimsə Quran ayələrinin mənasını təhrif etdikdə, Fövqəluca Allah insanlara sarsılmaz həqiqəti izah etmək üçün bu təhrifi izah edən birini göndərir. Bu, Rəbbin ən əzəmətli möcüzələrindən biri və Onun mömin qullarına göstərdiyi ən böyük lütfkarlığıdır. Müqəddəs Quran haqqında göstərdiyi qayğıkeşliyindən biri də Allahın təzahür etdirdiyi yardımdır. Allah onu öz düşmənləri ilə mübarizə aparan Quranın həqiqi tərəfdarlarına göstərir. Allah onları düşmələrindən qoruyur və düşmənlərə imkan vermir ki, haqqın müdafiəçilərinin kökünü kəssinlər.",{"from":69,"to":87,"text":1125},"Fövqəluca müşriklərin yalançı adlandırdıqları Elçisinə (s.ə.s.) xəbər verir ki, bütün zamanlarda kafir xalqlar Onun elçiləri ilə məhz eynilə belə rəftar etmişdilər. Elçilər müxtəlif xalqların və təriqət sahiblərinin yanına gəlirdilər və onları haqqa iman gətirməyə və düz yolla getməyə dəvət edirdilər, lakin kafirlər onları ancaq məsxərəyə qoyurdular. Allah zalımların və qatı böhtançıların ürəyinə küfrü bu üsulla yeridir. Onlar eyni kafirliyə etiqad edir və Allahın peyğəmbərləri və elçiləri ilə də eyni rəzalətlə davranır, onları ələ salır və onlara iman gətirməkdən imtina edirlər. Bu isə o deməkdir ki, onların taleyi yaxşı məlumdur, çünki Allah Onun ayələrinə iman gətirməkdən imtina edənlərin hamısını mütləq məhv edir.",{"from":94,"to":101,"text":1127},"Əgər kafirlər hətta bütün ən böyük möcüzələrin şahidləri olsaydılar da, onlar onsuz da iman gətirməkdən təkəbbürlə boyun qaçıracaqdılar. Əgər onlar üçün səma qapıları laybalay açılsaydı və onlar özləri göylərə qalxsaydılar və orada hər şeyi öz gözləri ilə görsəydilər də, onların zalımlığı və inadkarlığı hətta belə bir möcüzəni də inkar etməyə onları yönəldərdi və onlar deyərdilər: “Gözlərimiz pərdəylə örtülmüşdü və bizə elə gəlirdi ki, əslində olmayan şeyləri görürük. Bu əslində belə deyildi, çünki biz sehirlənmişdik”. Əgər insanların küfrü bu dərəcəyə çatırsa, onda onların doğru yola gələcəklərinə heç bir ümid yoxdur.",{"from":108,"to":108,"text":1129},"Fövqəluca bu ayədə Onun elçilərinin təbliğ etdiklərinin doğruluğuna şəhadət verən möcüzələr haqqında xəbər verir. Bu möcüzələr Allahın qüdrətinin mükəmməlliyini və yaratdığı məxluqlara bəslədiyi hüdudsuz mərhəmətini sübuta yetirir. O, səmada nəhəng ulduzlar və parlaq göy cisimləri yaratmışdır və onlar gecə qaranlığında həm dənizdə və həm də quruda insanlara doğru yol göstərirlər. Bu səma cisimləri olmasaydı göyün belə bir ecazkar və gözəl görkəmi olmazdı. Bütün bunlar göyə baxan insanları onların üzərində düşünməyə, onların yaradılışının mənası haqqında fikirləşməyə və Fövqəluca Xaliqin sifətləri haqqında mühakimə yürütməyə vadar edir.",{"from":115,"to":121,"text":1131},"Allah göyləri lənətlənmiş şeytanlardan mühafizə edir. Əgər şeytanlardan kimsə ali məqamda gedən danışıqlara qulaq asmağa cəhd göstərirsə, onun ardıyca yandırıb-yaşan bir ulduz ( Meteor. F.S.) göndərilir. Bu isə o deməkdir ki, ulduzlar göyün həm zahiri görünüşünü bəzəyir və həm də onun daxili aləmini qadağan olunan hər şeydən və nöqsanlardan mühafizə edir. Bu həm də onu göstərir ki, şeytanlar bəzən göylərdə gedən danışıqları gizlicə dinləməyə nail olurlar, lakin bu cəhdi göstərməyə cəsarət edənləri yanar axıcı ulduz mütləq haqlayaraq şeytanı öldürür və ya onu ağıldan məhrum edir. Bəzən ulduz şeytanı, o eşitdiyini öz həmkarlarına, onlar da onu insanlara ötürənədək, məhv etməyə nail olur və onda göydə eşidilən xəbər yerə gedib çatmır. Lakin şeytan bəzən, meteor onu vurana qədər xəbəri öz həmkarlarına ötürə bilirlər. Belə olduqda, şeytanlar eşitdiklərini şişirdir, bir həqiqətə yüz yalan qatırlar. Falçılar və baxıcılar isə öz “öncəgörümlərinin” doğruluğunu göydən eşidilən bir həqiqətə qatılmış yüz yalanla əsaslandırırlar.",{"from":128,"to":128,"text":1133},"Fövqəluca yeri elə döşədi ki, insanlar və heyvanlar bütün yer üzünə yayıla, özlərinə qida axtarıb tapa və istirahət edə bilsinlər. Allah yerə dağlardan çox möhkəm dayaqlar vurdu ki, onlar Onun iradəsi ilə yerin titrəyişlərinin qarşısını ala bilsin. O, yerdə xurma ağacları, üzümlüklər, başqa ağaclar və bitkilər yetişdirdi ki, onlar insanlara müxtəlif faydalar və bərəkət versin. Bununla yanaşı O, yeri hər növ mədən və filizlərlə zənginləşdirdi.",{"from":135,"to":135,"text":1135},"Fövqəluca insanlara əkin əkməyə, ev heyvanları saxlamağa, ticarətlə və cürbəcür peşələrlə məşğul olmağa kömək edir. O, insanlara kölə və heyvanlar bəxş edir ki, onlara fayda gətirsinlər və onların maraqlarına xidmət göstərsinlər. Bu zaman Allah insanları özlərinə ruzi əldə etmək haqqında qayğı çəkməyə məcbur etmir, Özü onları zəruri olan şeylərlə təmin etməyi öhdəsinə götürür.",{"from":141,"to":141,"text":1137},"Dünya nemətlərinin və var-dövlətinin xəzinələrinə Allahdan başqa heç kim Sahib deyil. İstənilən var-dövlətin və nemətlərin saxlancları və xəzinələri Onun hakimiyyəti altındadır. O, Öz hikməti və hər şeyi əhatəedən lütfkarlığı ilə istədiyinə nemət verir və istədiyini də mərhəmətindən məhrum edir. Əgər O, yerə yağış və ya digər nemətlər nazil edirsə, bu Onun qədərinə tam uyğun olaraq baş verir. Maddi nemətlər Rəbbin təyin etdiyindən az və ya çox olmur.",{"from":148,"to":148,"text":1139},"Erkəklərin dişiləri mayalandırdığı kimi buludları mayalandıran mərhəmət küləkləri Allahın itaətindədir. Bunun sayəsində onlar su ilə dolur ki, bu da Fövqəluca Allahın iradəsi ilə baş verir. Sonra isə yerə yağış yağır və bu, insanlara, heyvanlara və torpağa susuzluğunu yatırmaya imkan verir. İnsanlar öz ehtiyaclarını təmin edirlər və bu ancaq Onun qüdrəti və rəhmdilliyi sayəsində mümkünləşir. Onlar özləri suyu qoruyub saxlamaq qabiliyyətinə malik deyillər, lakin Allah onu onlar üçün qoruyur, çayları və çeşmələri şırıltı ilə axmağa məcbur edir. Bütün bunlar — Allahın yaratdığı məxluqlara bəslədiyi mərhəməti və xeyirxahlığıdır.",{"from":155,"to":169,"text":1141},"Allah heçlikdən əvvəllər heç olmayan məxluqları yaradır və bu təşəbbüsdə Onun heç bir şəriki yoxdur. Öncədən müəyyən olunmuş vaxt gəldikdə isə Allah bu məxluqları vəfat etdirir və onların mənimsədiklərinin Varisi olur. Bununla əlaqədar olaraq Fövqəluca belə buyurur: “Şübhəsiz ki, yerə və onun üstündəkilərə təkcə Biz Varis olacağıq. Onlar Bizə qayıdacaqlar!” (Məryəm, 19\u002F40). Bu, Allah üçün heç də çətin və mümkünsüz deyil. Fövqəluca Allah əvvəlki zamanlarda mövcud olmuş, hal-hazırda yaşayan və gələcəkdə dünyaya gələcək bütün məxluqlar haqqında biliyə malikdir. O, bilir ki, yer insan bədənlərindən məhz nəyi yeyir və onlardan nə qalır. Onun üçün mümkün olmayan və qeyri-adi heç bir şey yoxdur. O, Öz qullarını dirildəcək, onlara yenə də sima verəcək və onları Giyamət günü meydanında toplayacaqdır. Onun gözəl adları arasında — Müdrik və Alim adları. O, hər şeyi öz yerinə qoyur və hər kəsə əməlinə görə: xeyirə xeyirlə, pisliyə pislə əvəz verir.",{"from":176,"to":176,"text":1143},"Fövqəluca bu ayədə ulu əcdadımız Adəmə göstərdiyi mərhəməti və onun düşməni İblislə baş vermiş əhvalat haqqında xəbər verir. Bununla Fövqəluca bizi şərdən və şeytanın yoldan çıxaracağından xəbərdar edir. Allah insanı gildən yaratmışdır. Gil yoğrulduqdan sonra qurumuşdu. Əgər onu taqqıldatsaydılar, o, dulusçu palçığı kimi səs verərdi. Əvvəlcə isə o, rəngi və qoxusu dəyişib taqqanağa dönmüş palçıqdan ibarətimiş.",{"from":183,"to":197,"text":1145},"Allah bütün cinlərin əcdadı olan İblisi qızmar oddan yaratmışdı. Bu, Adəm xəlq edilənə qədər olmuşdu. Allah Adəmi yaratmaq niyyətinə gəldikdə, mələklərə xəbər verir ki, O, ilkin görkəmi dəyişmiş palçıqdan əldə etdiyi taqqıldayan quru gildən insan yaradacaq. Sonra Allah onlara əmr edir ki, o, öz kamil simasına düşüb nəfəs almağa başlayan kimi Adəmə səcdə etsinlər.",{"from":204,"to":237,"text":1147},"Fövqəluca xəbər verir ki, mələklərin hamısı Adəmə (ə) səcdə etdilər. Onlardan heç biri Onun iradəsinə müqavimət göstərmədi və bəşəriyyətin ulu babasına öz ehtiramlarını bildirdilər. Təkcə İblis Adəmə (ə) səcdə etməkdən boyun qaçırdı ki, bu onun insanlara qarşı düşmənçiliyinin ilk təzahürü idi. O, Allaha itaət etməkdən təkəbbürlə imtina etdi, Adəmə (ə) və onun nəsillərinə düşmənçiliyini açıq şəkildə bildirdi, insanın mənşəyi haqqında nifrətamiz rəy söylədi və qərara gəldi ki, o, insandan üstündür. Onun təkəbbürlüyünün və Allaha qarşı nankorluğunun cəzası olaraq Allah onu mələklərin arasından qovdu və sürgün etdi. İblis hər növ xeyirxahlıqlardan məhrum edildi və Qiyamət gününə qədər lənətə layiq görüldü. Lənət adı altında alçaldılma, qınanma və Allahın mərhəmətindən uzaqlaşdırılma nəzərdə tutulur. Bu və buna bənzər ayələr ona dəlalət edir ki, İblis həmişəlik kafir qalacaq və hər cür yaxşı və gözəl şeylərdən məhrum olacaq.\n\n——————- Əbdürrəhman bin Nasir əs-Səədi\n\nMÜQƏDDƏS QURANIN TƏFSİRİ\n\nTərcüməçi Fərahim Süleyman oğlu Qurbanov",{"from":243,"to":256,"text":1149},"Allah İblisin xahişini qəbul etməklə heç də ona hörmət göstərdiyini bildirmək istəmirdi. O, bunu ona görə etmişdi ki, onu və digər qullarını sınağa çəksin. Allah istəmişdi ki, Onun, öz həqiqi Himayədarına itaətkar olan sadiq qulları bu üsulla belə keyfiyyətə malik olmayanlardan fərqlənsinlər. Məhz buna görə Allah bizə ən mükəmməl tərzdə şeytandan qorunmağı tapşırır və onun niyyətini bizə izah edir.",{"from":261,"to":267,"text":1151},"Ey Rəbbim! Mən dünya həyatını onlar üçün bəzəkli göstərəcəyəm və onları o həyatı Axirət həyatından üstün tutmağa dəvət edəcəyəm. Mən onları özümə tabe etməyə və hər cür cinayətlər törətmələrinə nail olacağam. Mən onlara doğru yola gəlməyə mane olacağam. Mənim hiylələrimdən təkcə Sənin xilas olmalarını istədiklərin, səmimiyyətlərinə, imanlarına və öz Rəbbinə təvəkkül etdiklərinə görə seçdiyin qulların qurtula biləcəklər.",{"from":274,"to":280,"text":1153},"Budur Mənə və Mənim mərhəmət diyarıma tərəf gətirən düz yol. Sən Mənim qullarımı, əgər onlar öz Rəbbinə ibadət etsələr və Onun əmirlərini yerinə yetirsələr, bu yoldan azdıra bilməzsən. Mən belə qullarıma kömək göstərəcək və onları şeytanlardan qoruyacağam. Amma əgər onlar sənin ardınca getsələr, sənin himayənlə qane olsalar, Rahmana itaət etməkdənsə, sənə itaət etməyi üstün tutsalar, onda onlar azmışlar arasında olacaqlar. Bu ayədə “ğavi” (“azmış”) ərəb sözü işlədilmişdir ki, o, haqqı dərk etdikdən sonra şüurlu surətdə ondan yayınanlar haqqında deyilir. Həmin söz “dall” (“azmış”) ismindən fərqlənir, çünki bu adla həqiqəti bilmədən yanlış yolla gedənlər nəzərdə tutulur.",{"from":92,"to":293,"text":1155},"Cəhənnəm İblis və onun döyüşçüləri üçün hazırlanmışdır. Onlar Cəhənnəmin bir-birinin altında yerləşən qapıları qarşısında toplanacaqlar. Bu qapıların hər birinin qarşısında şeytanın oxşar cinayətlər törətmiş ardıcıllarının bir hissəsi olacaqdır. Fövqəluca buyurur: “Onlar azğınlarla birlikdə oraya (Cəhənnəmə) atılarlar. İblisin bütün əsgərləri də həmçinin” (Şuəra, 26\u002F94-95).",{"from":241,"to":241,"text":1157},"İblisin ardıcıllarına çevrilmiş Allahın düşmənləri üçün hazırlanmış amansız və sərt cəzalandırma barədə xatırlatdıqdan sonra, Fövqəluca Allah Özünün sevimli qulları üçün hazırlanmış böyük mərhəmətindən və əbədi nemətlərindən bəhs edir. Onlar şeytana itaət etməkdən qoxur, onun çağırdığı günahlardan və itaətsizlikdən özlərini qoruyurlar. Məhz buna görə onlar hər cür ağacların cəm edildiyi Cənnət bağlarında ləzzət alacaqlar və istədiklər vaxt heyranedici meyvələrdən yeyib məmnun olacaqlar.",{"from":305,"to":305,"text":1159},"Möminlər Cənnət bağlarına daxil olduqda onlara deyiləcək: “Ölümdən, yuxudan, yorğunluqdan və ya taqətdən düşəcəyinizdən ehtiyat etmədən Cənnətə girin. Cənnət nemətlərinin havaxtsa qurtaracağından və ya azalacağından qorxmayın. Xəstəliklərdən, qəmdən, kədərdən və başqa xoşagəlməz şeylərdən ehtiyat etməyin”.",{"from":311,"to":317,"text":1161},"Allah Cənnət sakinlərinin ürəyindən onların bir-birinə bəslədikləri ziyanlı hiss və duyğuları kənarlaşdıracaq. Onların ürəyində pisliyə, nifrətə və ya paxıllığa yer qalmayacaq — onlar pak və iman sahiblərinə məhəbbətlə dolu olacaqdır. Buna görə Cənnət əhli bir-biri ilə qarşı-qarşıya taxtlar üzərində oturacaqlar. Buradan belə çıxır ki, möminlər Cənnətdə bir-birilərini ziyarət edəcəklər və bir yerdə toplaşacaqlar. Onlar o dərəcədə nəzakətli olacaqlar ki, bir-birilərinə ancaq qarşı-qarşıya dayandıqda müraciət edəcəklər. Onlar gözəl taxtlar üzərində oturaraq, hündür balışlara dirsəklənəcəklər, taxtları isə füsunkar döşəklərlə, incilərlə və qiymətli daş-qaşlarla bəzədiləcək. Onlar nə fiziki və nə də mənəvi yorğunluğun nə olduğunu bilməyəcəklər, çünki Allah onları ən kamil simada dirildəcək və onlara ən mükəmməl həyat bəxş edəcəkdir. Onların varlığı hər hansı nöqsanla bir araya sığmayacaq və onlar bu səadətdən heç vaxt ayrılmayacaqlar. Özünün insanlarda qorxu və Allahın mərhəmətini qazanmaq arzusu oyadan əməllərini xatırlatdıqdan sonra, Fövqəluca Allah insanlarda belə hisslər doğuran ilahi sifətlərindən xəbər verir. Fövqəluca buyurur:",{"from":323,"to":329,"text":1163},"Ey Muhəmməd! İnsanlara Allahın mərhəməti və hər şeyi bağışlayan olması haqqında mühüm bir xəbər ver və öz sözlərini inandırıcı dəlillərlə əsaslandır, axı onlar öz Rəbbinin bu kamil sifətləri haqqında bilsələr, onda Allahın mərhəmətini qazanmaq üçün əllərindən gələn hər şeyi edərlər, günahlardan əl çəkərlər, tövbə edərlər və Onun bağışlamasına layiq olarlar. Lakin Allahın mərhəmətinə ümid bağlamaq həddən artıq sərbəstliyə, təklifsizliyə çevrilməməli və onlara tam təhlükəsizlik hissi aşılamamalıdır. Buna görə, onlara, Allahın verəcəyi cəzanın necə dəhşətli olacağını bildir. Allahın cəzasından başqa heç bir cəzanı əsil cəza adlandırmaq olmaz. Onun ağırlığını müəyyən etmək və ya təsəvvür etmək mümkün deyil. Əgər onlar bilsələr ki, heç kim Allahın cəzalandırdığı və qandalladığı kimi cəzalandıra və qandallaya bilməz, onda onlar günah etməkdən çəkinər və insanı məşəqqətlərə salan hər şeydən uzaq qaçar. Bu deyilənlərdən məlum olur ki, qulun qəlbi həmişə qorxu ilə ümid arasında olmalıdır. Əgər o, Allahın mərhəməti, bağışlaması, alicənablığı və xeyirxahlığı barədə düşünərsə, bu onun qəlbində ümid və Allahın mərhəmətinə can atma meyli yaradar. Əgər o, öz günahları və Allahın qarşısında öz vəzifələrini yerinə yetirərkən yol verdiyi nöqsanları üzərində düşünərsə, onda onun ürəyində qorxu və günah işlətməkdən çəkinmək arzusu güclənər.",{"from":334,"to":334,"text":1165},"Fövqəluca Öz Peyğəmbərinə (s.ə.s.) buyurur ki, insanlara İbrahimin (ə) qonaqları haqqında qəribə əhvalatı da xəbər versin, çünki peyğəmbərlər haqqında hekayətlər ibrətamiz nəsihətlərdən ibarətdir və ağıllı insanları onların yolu ilə getməyə yönəldir. Elçilərin şan-şöhrətli dəstəsində Allahın sevimlisi, dininə etiqad etmək bizə əmr olunmuş İbrahim (ə) xüsusi yer tutur. Onun qonaqları, Allahın Öz sevimlisinin (ə) yanında qonaq olmaq şərəfinə nail edilmiş alicənab mələklər idilər.",{"from":99,"to":99,"text":1167},"Mələklər daxil olub İbrahimi (ə) salamladılar və o (ə) da onlara: “Salam” deyə cavab verdi. O (ə) onların adi qonaqlar olduğunu güman etdi və onları belə də qarşıladı və onlara qonaqlıq verməyə tələsərək, tez hazırlığa başladı. Tezliklə o (ə) onların yanına əlində yağlı bir buzovla qayıtdı. O (ə) gördükdə ki, qonaqları yeməyi dadmaq üçün ona heç əllərini də uzatmayıblar, qorxuya düşdü. Onun ağlına gəldi ki, bunlar ya quldur, ya da pis niyyətli digər insanlar ola bilərlər.",{"from":285,"to":285,"text":1169},"Bu, İshaqın doğulacağı haqqında müjdə idi. O, böyük istedada malik ağıllı oğlan uşağı kimi dünyaya gələcəkdi. Digər bir ayədə isə deyilir: “Ona əməlisalehlərdən olacaq bir peyğəmbər — İshaq ilə müjdə verdik” (Saffat, 37\u002F112).",{"from":235,"to":235,"text":1171},"Qarşıda oğlunun doğulacağı haqqında müjdə İbrahimi (ə) o qədər təəccübləndiri ki, o (ə) belə dedi: “Doğrudanmı siz mənə bu xəbəri mənim artıq övladım olacağına bütün ümidlərim kəsildiyinə görə verirsiniz?” Artıq təbii yolla uşağın olmasına heç bir səbəb qalmadığı halda bu necə ola bilər?”",{"from":355,"to":355,"text":1173},"Bizim sözlərimiz şübhə edilməsi mümkün olmayan əsil həqiqətdir, çünki Allah bütün varlıq üzərində hökmrandır. Ey bu evin sakinləri! Sizə Allahın salavatı və salamı olsun! Siz başqa insanlara oxşamırsınız və buna görə də Allahın sizə göstərdiyi böyük mərhəmətinə təəccüblənməməlisiniz. Xeyir və nemət əldə etməyi qeyri-mümkün hesab edən ümidsizlərdən olmayın və həmişə Rəbbinizin mərhəmətinə və lütfkarlığına bel bağlayın!",{"from":362,"to":362,"text":1175},"Təkcə Rəbbi haqqında biliklərdən məhrum olan azğın adam Onun qüdrətinin kamilliyindən xəbərsizdir və Allahın rəhm edəcəyindən ümidini kəsə bilər. Allahın doğru yola yönəltdiyi və əzəmətli biliklər əta etdiyi möminlər isə Allahın lütfkarlığına ümidlərini kəsə bilməzlər. Onlara Allahın mərhəmətinə layiq olmağın ən müxtəlif vasitələri məlumdur.",{"from":369,"to":369,"text":1177},"Qonaqları İbrahimə (ə) müdrik oğlunun doğulacağı haqqında müjdə verdikdə, məsum peyğəmbər (ə) anladı ki, onlar Allahın tapşırığını icra edən elçilərdir. Belə olduqda, o (ə) onlardan soruşdu: “Siz hansı vəzifəni yerinə yetirirsiniz? Siz yerə hansı məqsədlə göndərilmişsiniz?”",{"from":375,"to":209,"text":1179},"Mələklər dedilər ki, onlara, yaramaz günahlar və ağır cinayətlər törədən bir xalqı cəzalandırmaq əmr olunmuşdur. Söhbət Lut xalqından gediridi. Bundan öncə isə onlar Lut peyğəmbəri (ə) və onun bütün ailə üzvləriini (cəzaya layiq görülənlərin arasında qalmalı olan qoca qarısından başqa) şəhərdən çıxartmağa hazırlaşırdılar. Bu xəbəri eşitdikdə, İbrahim peyğəmbər (ə) Allahın elçilərini onları cəzalandırmağa tələsməməyə və qayıtmağa razı salmağa çalışdı. Belə olduqda ona (ə) deyildi: “Ey İbrahim! Mübahisə etmə, çünki sənin Rəbbin artıq əmrini vermişdir və onlar qarşısıalınmaz əzab-əziyyətə düçar olmalıdırlar” (Hud, 11\u002F76). Sonra mələklər öz yollarına davam etdilər.\n\n————- Əbdürrəhman bin Nasir əs-Səədi\n\nMÜQƏDDƏS QURANIN TƏFSİRİ\n\nTərcüməçi Fərahim Süleyman oğlu Qurbanov",{"from":391,"to":413,"text":1181},"Mələklər Lutun (ə) yanına gəldikdə, o (ə) əvvəlcə onları tanımadı. Onlar dedilər ki, onun (ə) kafir qəbilədaşlarının şübhə etdikləri cəzanı gətiriblər. Onlar əylənməyə və kef çəkməyə gəlməyiblər, haqqı gətirmiş və dedikləri də həqiqətdir. Sonra onlar Lut peyğəmbərə (ə) əmr etdilər ki, qaranlıq düşən kimi, bütün adamlar yatdıqları zaman, ailəsini şəhərdən çıxartsın ki, heç kim bundan xəbər tutmasın. Onlara əmr edilmişdi ki, heç kim geriyə baxmasın, tələssin və onlara əmr olunan yerə getsinlər. Yəqin ki, onların yanında hara getməyin lazım olduğunu göstərən bələdçi var idi.",{"from":419,"to":425,"text":1183},"Şəhər sakinləri Lutun (ə) evində gözəl-göyçək qonaqların peyda olduğunu eşitcək, sevinərək və bir-birilərini muştuluqlayaraq, tezliklə onlara sahib olacaqlarından vəcdə gəldilər. Onlar Sodom (İordan çayının mənsəbində və ya Ölü dənizin qərb sahilində yerləşən iki şəhərdən biri. Əhalisi əxlaqsızlığa qurşanmış və homoseksuallığa aludə idilər. Lut peyğəmbərin (ə) qonaqlarını da bu məqsədlə ələ keçirtmək istəyirdilər. F.S.)günahını törətməyə meyl edirdilər və bu iyrənc işi Lutun (ə) qonaqları ilə də görmək niyyətindəydilər. Məsum peyğəmbərin (ə) evinə gələrək onlar onun qanaqlarını yolldan çıxarmaq imkanı axtarmağa başlamışdılar. Belə olduqda Lut (ə) Allahdan xahiş etdi ki, onu (ə) pozğun mürtədlərdən xilas etsin.",{"from":431,"to":202,"text":1185},"Allah qorxun, çünki bu – ən əsas olandır. Əgər Allah qarşısında tamamilə həya etmirsinizsə, onda heç olmazsa məni qonaqlarımın qarşısında rüsvay etməyin. Onlara ehtiramla yanaşın və öz pozğun əməllərinizi onların yanında törətməyin.",{"from":442,"to":448,"text":1187},"Məsum peyğəmbərin (ə) onu qonaqları qarşısında rusvay etməmələri xahişinə cavab verərək, mürtədlər ancaq yada saldılar ki, onlar ona (ə) havaxtsa bir daha evində qonaq qəbul etməyi qadağan etmişdilər. Onlar onu (ə) əgər qulaq asmasa, cəzalandıracaqları ilə hədələyərək, hesab edirdilər ki, indi onların dedikləri kimi etməyə haqları var. Şərait o dərəcədə mürəkkəbləşmişdi ki, Lut (ə) qəbilədaşlarına onun (ə) qızlarına nəzər salmalarını təklif etdi. Lakin onlar onun (ə) sözünə heç bir əhəmiyyət vermədilər. Buna görə sonra Allah Muhəmməd Peyğəmbərə (s.ə.s.) müraciət edərək buyurur:",{"from":453,"to":464,"text":1189},"Omlar öz yaramaz şəhvətləri ilə o dərəcədə sərməst olmuşdular ki, danlağa və qınanmaya məhəl qoymurdular. Lut peyğəmbər (ə) onların kafirliyinin nə dərəcədə dəhşətli olduğunu biləndə, o (ə) öz qəbilədaşları üçün həyəcan keçirməkdən əl çəkdi və Rəbbinin iradəsinə tabe oldu. Gecə qaranlığının pərdəsi altında o (ə) ailə üzvlərini şəhərdən çıxartdı və onlar xilas oldular. Şəhərin qalan sakinlərinə gəldikdə isə, Günəş üfüqdən qalxan zaman onlar cəzaya məruz qoyuldular. Məhz bu vaxt cəza ən əzab-əziyyətli olur. Allah şəhərin altını üstünə çevirdi. Şəhərdən qaçmağa cəhd göstərənləri isə daş yağışı darmadağın etdi.",{"from":60,"to":60,"text":1191},"Bu dəlilləri bəsirətlilər və sağlam təfəkkür sahibləri görə bilərlər. Onlar bu ayələrin həqiqi təyinatını dərk edir və başa düşürlər ki, əgər Allahın qulları öz Rəbbinə itaətsizlik göstərsələr və belə böyük yaramazlıqlar etsələr, onda Allah onları cəzalandırar. Bu cəza ən müdhiş olar, çünki onlar ən yaramaz cinayət işlətməyə cəsarət etmişlər.",{"from":475,"to":174,"text":1193},"Lut peyğəmbərin (ə) şəhəri karvan yolunun üstündə yerləşirdi və o ölkələrə səyahət edən hər kəsə məlum idi. Lut peyğəmbərin (ə) hekayəti isə iman gətirənlər üçün son dərəcə gözəl bir dəlil idi. Bu əhvalatdan çoxlu faydalı nəticələr çıxartmaq olar. Hekayətdə Fövqəluca Allahın Öz sevimlisi İbrahim (ə) haqqında qayğısından bəhs edilir. İş orasındadır ki, Lut (ə) İbrahimə (ə) iman gətirən və onun (ə) yolu ilə gedənlərdən biri idi. O, sanki İbrahimin (ə) şagirdi idi. Buna görə, Lutun (ə) cəzalandırılmağa layiq olan xalqını cəzalandırmaq qərara alınanda Allah Öz elçilərinə əvvəlcə İbrahimin (ə) yanına getməyi, ona (ə) tezliklə oğlu olacağı haqqında müjdələməyi və öz tapşırıqları haqqında ona (ə) xəbər verməyi əmr etmişdi. Elə bu səbəbə görə İbrahim (ə) elçiləri cəzanı ləngitməyə sövq etməyə cəhd göstərmişdi. Lakin ona (ə) bu niyyətindən əl çəkməyi buyurduqda, o (ə) Rəbbin qərarı ilə itaətkarlıqla qane oldu. Lut peyğəmbərin (ə) ürəyində də öz qəbilədaşlarına rəhm və təəssüf hissi baş qaldıra bilərdi. Bunun belə olmaması üçün Allah istəmişdi ki, fasiqlər onda (ə) qəzəb və kin hissi oyatsınlar. Bu onunla nəticələndi ki, Lut peyğəmbər (ə) səhərin açılmasını səbirsizliklə gözləməyə başladı və hətta mələklər ona (ə) dedilər: “Onların vaxtı səhər çatacaq. Məgər səhər yaxın deyil?” (Hud, 11\u002F81). Bu hekayətdən həmçinin aydın olur ki, əgər Fövqəluca Allah kafir xalqı məhv etmək istəyirsə, onda O, onlara ağır cinayətlər törətməyə və zalımlıq etməyə imkan verir. Onlar həddə çatanda, O, onların öz törətdikləri cinayətlərinə görə layiq olduqları sərt cəzanı üstlərinə yağdırır.",{"from":153,"to":153,"text":1195},"Burada Şueyb peyğəmbərin (ə) xalqından bəhs edilir. Allah onların məskənini Əykə adlandırmışdır, çünki onlar sıx kolluqları olan füsunkar bağlara sahib idilər. Bunun mənası ondan ibarət idi ki, onlar Onun nemətlərini ən çox xatırlamalıydılar. Lakin Şueybin (ə) qəbilədaşları öz vəzifələrini yerinə yetirmək istəmədilər. O (ə) onları bir olan Allaha ibadət etməyə və insanları çəkidə və ölçüdə aldatmamağa çağırırdı. O (ə) ən sərt şəkildə onları zalımlıqlarına görə qınayırdısa da, lakin onlar Xaliqə və Onun məxluqlarına qarşı zalımlıqlarına davam edirdilər. Məhz buna görə sonra Allah onları fasiqlər adlandırmışdır.",{"from":491,"to":491,"text":1197},"Kölgəli bir gündə amansız cəza Şueybin (ə) xalqını yaxaladı və bu, Böyük bir günün cəzası idi. Bu xalqın və Lut xalqının yaşayış yerləri karvanların il boyu keçdiyi düz yolun üstündəydi. Bunun sayəsində insanlar bu günahkardan nə qaldığını öz gözlərilə görə bilərlər. Ağıllı insanlar bundan hökmən faydalı nəticələr çıxardarlar.",{"from":497,"to":497,"text":1199},"Fövqəluca ayədə Hicr adlı yerdə yaşayan Salehin (ə) xalqı haqqında xəbər verir. Bu — Hicazda yerləşən məşhur bir yerdir. Bu xalq Salehin (ə) peyğəmbərliyini qəbul etməkdən boyun qaçırdılar və əgər insanlar bir elçiyə iman gətirməkdən imtina edirlərsə, bu onların Allahın digər elçilərini də inkar etmələrinə bərabərdir, çünki onların dəvəti bir-birinə oxşardı. Kafirlər elçiləri onlara bəslədikləri şəxsi ədavətə görə inkar etmirdilər — onlar elçilərin təbliğ etdikləri və onların (elçilərin) hamısının təliminin əsasını təşkil edən haqqı inkar edirdilər.",{"from":503,"to":509,"text":1201},"Allah Salehin (ə) xalqına müxtəlif möcüzələr göndərirdi və onların hər biri onun (ə) gətirdiyinin doğru olduğunu təsdiq edirdi. Bu möcüzələr arasında bir dişi dəvə də vardı. Fasiqlər bu dəlilləri də inkar etdilər və Allahın Özünün qarşısında təkəbbürlük göstərdilər. Halbuki O, onlara saysız-hesabsız nemətlər bəxş etmişdi və bunun sayəsində onlar dağlarda özləri üçün təhlükəsiz mənzillər yonub düzəldirdilər. Əgər onlar bu səxavətinə görə Allaha şükür etsəydilər və Saleh peyğəmbərə (ə) iman gətirsəydilər, onda O, onlara daha böyük nemətlər əta edərdi və onlara həm bu dünyada yaşadıqları zaman və həm də ölümdən sonrakı həyat üçün bol-bol mükafatlar nəsib edərdi. Lakin onlar kafirliyi üstün tutdular dişi dəvəni kəsdilər və Allahın iradəsinə tabe olmağı təkəbbürlə rədd etdilər. Onlar dedilər: “…Ey Saleh! Əgər sən həqiqi peyğəmbərlərdənsənsə, bizi təhdid etdiyin əzabı gətir görək!” — dedilər” (Əraf, 7\u002F77).",{"from":247,"to":520,"text":1203},"Dəhşətli fəryad səsindən onların ürəkləri partladı və onlar öz evlərində ölü kimi düşüb qaldılar. Qarşıda isə onları rüsvayçılıq və əbədi lənət gözləyirdi. Onların var-dövləti onlara heç bir fayda vermədi, çünki nə çoxsaylı qoşunları, nə qüdrətli köməkçiləri və nə də bitməz-tükənməz var-dövlətləri Allahın hökmünün qarşısını almağa qabil deyildi.",{"from":272,"to":272,"text":1205},"Allah Kainatı, Onun düşmənlərinin düşündüyü kimi, əyləncə xatirinə yaratmamışdır. O, göyləri və yeri haqq xatirinə xəlq etmişdir ki, onlar öz Xaliqinin kamilliyinə, hüdudsuz qüdrətinə, hər şeyi əhatə edən mərhəmətinə, əzəmətli hikmətinə və qüsursuz biliklərinə şahidlik etsinlər, bir olan Allahdan başqa heç kimin ibadətə layiq olmadığına və Onun şərikləri olmadığına şəhadət versinlər. Sonra Fövqəluca insanları incidənlərə qarşı da alicənablıq göstərməyi, incikliyə qarşı yaxşılıqla cavab verməyi və xırda günahları bağışlamağı əmr edir. Bunun sayəsində insan Allahın bol səxavətini qazana bilər ki, bunu çox yaxın bir şey adlandırmaq olar, çünki mütləq baş verəcək hər şey yaxın sayılır. Lakin mənə bu hökmün daha gözəl bir şərhi bəyan oldu.( Burada müəllif, ehtimal ki, əsərinin bu qismini təfsir etdiyi məqamda cari ayənin bir sıra təfsilatını bədahətən aydınlaşdırmasına işarə edir. F.S.) İnsan onu incidəni və günahkarları bağışlayarkən onlara nə sözü ilə, nə də əməli ilə əzab verməməlidir. Lakin bəzən bağışlama yersiz olur və onu alicənablıq adlandırmaq olmaz. Cəzadan başqa heç nəyə layiq olmayan qatı cinayətkarlardan bəhs edildikdə, bağışlanma yersizdir. Bu ayənin düzgün mənası belədir.",{"from":531,"to":531,"text":1207},"Allah mövcud olan hər şeyi yaratmışdır və bütün varlıqlar haqqında hər şeyi bilir. Onun hakimiyyəti Onun bütün yaratdıqlarına və bildiklərinə şamildir. Heç kim Onun qüdrətini zəiflətməyə qadir deyildir. Sonra Fövqəluca Allah Peyğəmbəri Muhəmmədə (s.ə.s.) ona əta edilən nemətləri xatırladaraq buyurur:",{"from":537,"to":537,"text":1209},"Ən səhih şərhlərə görə bu ayədə bəhs edilən yeddi Quran surəsi və ya “əl-Fatihə” (Müəllifin müddəasının “əl-Fatihə” surəsinə aid qismi daha səhihdir, çünki daima gerçək təkrarlanan məhz namazda oxunan Fatihə ayələridir. F.S.) surəsidir. Sonuncu yeddi ayədən ibarətdir. Böyük surələrə “əl-Bəqərə”, “Ali İmran”, “ən-Nisa”, “əl-Maidə”, “əl-Ənam”, “əl-Əraf”, “əl-Ənfal” və “ət-Tövbə” surələri daxildir. Əzəmətli Quran haqqında sonrakı xatırlatmalar xüsusidən sonra ümuminin sadalanması nümunəsidir. Bu onunla izah edilir ki, yeddi böyük surələrdə tək Allaha ibadətin zəruriliyi, qeybə aid biliklər və məşhur ehkamlarla bağlı dəlillər tez-tez təkrarlanır. “əl-Fatihə” surəsinin yeddi ayəsi isə müntəzəm olaraq namazın hər rükətində təkrarlanır. Əgər Allah Muhəmməd Peyğəmbəri (s.ə.s.) yeddi tez-tez təkrarlanan surə və ya ayələrlə və Əzəmətli Quranla şərəfləndirirsə, onda məhz bu – ən gözəl nemətdir ki, möminləri sevindirir və onları ona nail olmaq üçün bir-biri ilə rəqabət aparmağa ruhlandırır. Fövqəluca buyurur: “De: “Bunlar Allahın neməti və rəhməti sayəsindədir!” Qoy onlar buna sevinsinlər. Bu ki, onların yığdıqlarından daha xeyirlidir” (Yunus, 10\u002F58). Bax buna görə də Allah sonra belə buyurur:",{"from":195,"to":291,"text":1211},"Ey Muhəmməd! Dünya malına məftun olma ki, onlar sənin düşüncələrinə hakim kəsilməsinlər. Zənginlər bu nemətlərdən nəşələnirlər, nadanlar isə onların vasitəsi ilə yoldan azdırılırlar. Lakin sən Allahın sənə əta etdiyi tez-tez təkrarlanan yeddi surə və ya ayələrlə və Əzəmətli Quranla qane olmalısan. Kafirlərə görə kədərlənmə, çünki onlardan nə fayda gələr, nə də yaxşılıq. Möminlər sənin üçün onları ən gözəl tərzdə əvəz edərlər. Buna görə onlarla nəzakətlə və mülayim davran, onları sev və hörmət göstər. İnsanlara öyüd-nəsihət ver və sənə həvalə edilmiş vəzifəni yerinə yetir. İslamı özünkülər və özgələr, dostla və düşmənlər arasında təbliğ et və sən öz vəzifənin öhdəsindən gəlsən, onda onların günahlarına görə məsuliyyət daşımayacaqsan və eynilə onlar da sənin əməllərinə görə cavab verməyəcəklər.",{"from":553,"to":188,"text":1213},"Allah Muhəmməd Peyğəmbərin (s.ə.s.) təlimini inkar etməyə və insnlara doğru yola gəlməyə mane olmağa cəhd göstərənləri cəzalandıracağını vəd etmişdir. Bu mürtədlər Quranı hissələrə bölür və ona öz istədikləri kimi yanaşırlar. Onlardan bəziləri Səmavi Vəhyi cadugərlik adlandırır, digərləri — falçının verdiyi xəbər, üçüncülər isə onu yalan və uydurma adlandırırlar. Onlar Qurana müxtəli adlar qoyurlar ki, sonradan Müqəddəs Kitaba böhtan ata bilsinlər və insanları düz yoldan saxlaya bilsinlər. Onlar Müqəddəs Kitabı təhqir etdiklərinə və onun mənasını təhrif etdiklərinə görə mütləq cavab verməli olacaqlar. Bu – ən böyük xəbərdarlıqdır və Allah onun vasitəsilə kafirləri öz cinayətlərindən əl çəkməyə çağırır.",{"from":576,"to":367,"text":1215},"Ey Elçi! Sənə İslamı təbliğ etməkdə mane olan kəslərə və bütün digər müşriklərə fikir vermə! Allahın sənə buyurduqlarını açıq-aydın elan et və haqqı insanlara çatdır. Çoxsaylı maneələr və kafirlərin istahzası səni işindən saxlamasın. Onlara baş qoşma, onlarla mübahisə açma və başladığın işi davam etdir. Biz Özümüz səni sənə və möizələrinə məsxərə edən fasiqlərdən xilas edərik. Biz söz veririk ki, sənə edilən istehzaların heç biri sənə zərər toxundurmaz və vəd edirik ki, kafirləri hər vasitələrlə cəzalandıracağıq. Fövqəluca Öz vədini yerinə yetirdi və Muhəmməd Peyğəmbərə (s.əs.) və təliminə rişxənd edən bütün bütpərəstlər ən dəhşətli ölümlə üzləşdilər. Onlar nəinki Allahın Elçisini (s.ə.s.) incidir, həm də Allahın Özünə toxunurdular (Təhqiramiz sözləri və əməlləri ilə. F.S.) Onlar öz Vahid Rəbbinə, Xaliqə və Xeyirxahına şərik qoşmaqla uydurulmuş ilahlara ibadət edirdilər. Qiyamət günü başlarkən onlar öz günahlarının dəhşətli nəticələrini mütləq biləcəklər.",{"from":593,"to":106,"text":1217},"Ey Muhəmməd! Biz sənin onların səni inkar etdiyini eşidəndə və səni ələ salanda qəlbinin sıxıldığını bilirik. Biz onlara məhvedici cəza və layiq olduqlarının gəlməsini sürətləndirə bilərik. Lakin Biz onlara möhlət veririk və heç də o demək deyildir ki, Biz onların cinayətlərini unuduruq. Buna görə Allahı tez-tez xatırla, təriflə, Onu ucalt və namaz qıl! Bu əməllər qəlbini genişləndirər, sinəni açar və çoxsaylı vəzifələrinin öhdəsindən gəlməkdə sənə kömək edər. Sənə ölüm gələnədək Allaha ibadət et. Həmişə çalış ki, müxtəlif ibadət ayinləri vasitəsilə Ona yaxınlaşmağa can atasan. Muhəmməd Peyğəmbər (s.ə.s.) öz Rəbbinin iradəsinə tabe idi və bu dünyadan ayrılana qədər Allaha layiqincə ibadət edirdi. Ona Allahın salavatı və salamı olsun!\n\n————— Əbdürrəhman bin Nasir əs-Səədi\n\nMÜQƏDDƏS QURANIN TƏFSİRİ\n\nTərcüməçi Fərahim Süleyman oğlu Qurbanov"]