[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"suras-meta":3,"sura-37-alikhan":694,"$fXjy42rs0DzetTfeAbwrxGQZAtrrzbIyiV-0Ua1DwUI4":1399},[4,12,20,27,34,41,48,54,61,68,74,80,86,93,100,107,114,120,127,134,140,147,154,161,168,175,182,189,196,203,210,217,223,230,236,242,248,255,260,266,273,279,286,292,299,304,310,316,322,328,333,339,344,350,356,361,368,374,380,385,390,396,401,407,412,418,424,430,436,441,447,452,458,463,469,474,480,485,490,496,502,508,514,519,525,530,536,542,547,552,558,564,570,575,581,587,592,598,603,608,614,620,626,632,638,644,650,656,662,667,672,677,682,688],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},1,"سُورَةُ ٱلْفَاتِحَةِ","Əl-Fatihə","Аль-Фатиха","Al-Fatihah","meccan",7,{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},2,"سُورَةُ البَقَرَةِ","Əl-Bəqərə","Аль-Бакара","Al-Baqarah","medinan",286,{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},3,"سُورَةُ آلِ عِمۡرَانَ","Ali-İmran","Али Имран","Ali-Imran",200,{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},4,"سُورَةُ النِّسَاءِ","Ən-Nisa","Ан-Ниса","An-Nisa",176,{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},5,"سُورَةُ المَائـِدَةِ","Əl-Maidə","Аль-Маида","Al-Maidah",120,{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},6,"سُورَةُ الأَنۡعَامِ","Əl-Ənam","Аль-Анам","Al-Anam",165,{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},"سُورَةُ الأَعۡرَافِ","Əl-Əraf","Аль-Араф","Al-Araf",206,{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},8,"سُورَةُ الأَنفَالِ","Əl-Ənfal","Аль-Анфаль","Al-Anfal",75,{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},9,"سُورَةُ التَّوۡبَةِ","Ət-Tövbə","Ат-Тауба","At-Tawbah",129,{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},10,"سُورَةُ يُونُسَ","Yunus","Юнус",109,{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},11,"سُورَةُ هُودٍ","Hud","Худ",123,{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},12,"سُورَةُ يُوسُفَ","Yusuf","Юсуф",111,{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},13,"سُورَةُ الرَّعۡدِ","Ər-Rəd","Ар-Раад","Ar-Rad",43,{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},14,"سُورَةُ إِبۡرَاهِيمَ","İbrahim","Ибрахим","Ibrahim",52,{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},15,"سُورَةُ الحِجۡرِ","Əl-Hicr","Аль-Хиджр","Al-Hijr",99,{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},16,"سُورَةُ النَّحۡلِ","Ən-Nəhl","Ан-Нахль","An-Nahl",128,{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},17,"سُورَةُ الإِسۡرَاءِ","Əl-İsra","Аль-Исра","Al-Isra",{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},18,"سُورَةُ الكَهۡفِ","Əl-Kəhf","Аль-Кахф","Al-Kahf",110,{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},19,"سُورَةُ مَرۡيَمَ","Məryəm","Марьям","Maryam",98,{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},20,"سُورَةُ طه","Ta-Ha","Та Ха",135,{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},21,"سُورَةُ الأَنبِيَاءِ","Əl-Ənbiya","Аль-Анбийа","Al-Anbiya",112,{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},22,"سُورَةُ الحَجِّ","Əl-Həcc","Аль-Хадж","Al-Hajj",78,{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},23,"سُورَةُ المُؤۡمِنُونَ","Əl-Muminun","Аль-Муминун","Al-Muminun",118,{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},24,"سُورَةُ النُّورِ","Ən-Nur","Ан-Нур","An-Nur",64,{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},25,"سُورَةُ الفُرۡقَانِ","Əl-Furqan","Аль-Фуркан","Al-Furqan",77,{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},26,"سُورَةُ الشُّعَرَاءِ","Əş-Şuəra","Аш-Шуара","Ash-Shuara",227,{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},27,"سُورَةُ النَّمۡلِ","Ən-Nəml","Ан-Намль","An-Naml",93,{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},28,"سُورَةُ القَصَصِ","Əl-Qəsəs","Аль-Касас","Al-Qasas",88,{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},29,"سُورَةُ العَنكَبُوتِ","Əl-Ənkəbut","Аль-Анкабут","Al-Ankabut",69,{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},30,"سُورَةُ الرُّومِ","Ər-Rum","Ар-Рум","Ar-Rum",60,{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},31,"سُورَةُ لُقۡمَانَ","Loğman","Лукман","Luqman",34,{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},32,"سُورَةُ السَّجۡدَةِ","Əs-Səcdə","Ас-Саджда","As-Sajdah",{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},33,"سُورَةُ الأَحۡزَابِ","Əl-Əhzab","Аль-Ахзаб","Al-Ahzab",73,{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},"سُورَةُ سَبَإٍ","Səba","Саба","Saba",54,{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},35,"سُورَةُ فَاطِرٍ","Fatir","Фатир",45,{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},36,"سُورَةُ يسٓ","Ya-Sin","Йа Син",83,{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},37,"سُورَةُ الصَّافَّاتِ","Əs-Saffat","Ас-Саффат","As-Saffat",182,{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},38,"سُورَةُ صٓ","Sad","Сад",{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},39,"سُورَةُ الزُّمَرِ","Əz-Zumər","Аз-Зумар","Az-Zumar",{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},40,"سُورَةُ غَافِرٍ","Ğafir","Гафир","Ghafir",85,{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},41,"سُورَةُ فُصِّلَتۡ","Fussilət","Фуссилат","Fussilat",{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},42,"سُورَةُ الشُّورَىٰ","Əş-Şura","Аш-Шура","Ash-Shura",53,{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},"سُورَةُ الزُّخۡرُفِ","Əz-Zuxruf","Аз-Зухруф","Az-Zukhruf",89,{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},44,"سُورَةُ الدُّخَانِ","Əd-Duxan","Ад-Духан","Ad-Dukhan",59,{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},"سُورَةُ الجَاثِيَةِ","Əl-Casiyə","Аль-Джасийа","Al-Jathiyah",{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},46,"سُورَةُ الأَحۡقَافِ","Əl-Əhqaf","Аль-Ахкаф","Al-Ahqaf",{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},47,"سُورَةُ مُحَمَّدٍ","Muhəmməd","Мухаммад","Muhammad",{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},48,"سُورَةُ الفَتۡحِ","Əl-Fəth","Аль-Фатх","Al-Fath",{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},49,"سُورَةُ الحُجُرَاتِ","Əl-Hucurat","Аль-Худжурат","Al-Hujurat",{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},50,"سُورَةُ قٓ","Qaf","Каф",{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},51,"سُورَةُ الذَّارِيَاتِ","Əz-Zariyat","Аз-Зарийат","Adh-Dhariyat",{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},"سُورَةُ الطُّورِ","Ət-Tur","Ат-Тур","At-Tur",{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},"سُورَةُ النَّجۡمِ","Ən-Nəcm","Ан-Наджм","An-Najm",62,{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},"سُورَةُ القَمَرِ","Əl-Qəmər","Аль-Камар","Al-Qamar",55,{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},"سُورَةُ الرَّحۡمَٰن","Ər-Rəhman","Ар-Рахман","Ar-Rahman",{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},56,"سُورَةُ الوَاقِعَةِ","Əl-Vaqiə","Аль-Вакиа","Al-Waqiah",96,{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},57,"سُورَةُ الحَدِيدِ","Əl-Hədid","Аль-Хадид","Al-Hadid",{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},58,"سُورَةُ المُجَادلَةِ","Əl-Mucadilə","Аль-Муджадила","Al-Mujadilah",{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},"سُورَةُ الحَشۡرِ","Əl-Həşr","Аль-Хашр","Al-Hashr",{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},"سُورَةُ المُمۡتَحنَةِ","Əl-Mumtəhinə","Аль-Мумтахана","Al-Mumtahanah",{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},61,"سُورَةُ الصَّفِّ","Əs-Saff","Ас-Сафф","As-Saff",{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},"سُورَةُ الجُمُعَةِ","Əl-Cumuə","Аль-Джумуа","Al-Jumuah",{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},63,"سُورَةُ المُنَافِقُونَ","Əl-Munafiqun","Аль-Мунафикун","Al-Munafiqun",{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},"سُورَةُ التَّغَابُنِ","Ət-Təğabun","Ат-Тагабун","At-Taghabun",{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},65,"سُورَةُ الطَّلَاقِ","Ət-Talaq","Ат-Талак","At-Talaq",{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},66,"سُورَةُ التَّحۡرِيمِ","Ət-Təhrim","Ат-Тахрим","At-Tahrim",{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},67,"سُورَةُ المُلۡكِ","Əl-Mulk","Аль-Мульк","Al-Mulk",{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},68,"سُورَةُ القَلَمِ","Əl-Qələm","Аль-Калам","Al-Qalam",{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},"سُورَةُ الحَاقَّةِ","Əl-Haqqə","Аль-Хакка","Al-Haqqah",{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},70,"سُورَةُ المَعَارِجِ","Əl-Məaric","Аль-Мааридж","Al-Maarij",{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},71,"سُورَةُ نُوحٍ","Nuh","Нух",{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},72,"سُورَةُ الجِنِّ","Əl-Cinn","Аль-Джинн","Al-Jinn",{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},"سُورَةُ المُزَّمِّلِ","Əl-Muzzəmmil","Аль-Муззаммиль","Al-Muzzammil",{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},74,"سُورَةُ المُدَّثِّرِ","Əl-Muddəssir","Аль-Муддассир","Al-Muddaththir",{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ القِيَامَةِ","Əl-Qiyamə","Аль-Кийама","Al-Qiyamah",{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},76,"سُورَةُ الإِنسَانِ","Əl-İnsan","Аль-Инсан","Al-Insan",{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},"سُورَةُ المُرۡسَلَاتِ","Əl-Mursəlat","Аль-Мурсалат","Al-Mursalat",{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ النَّبَإِ","Ən-Nəbə","Ан-Наба","An-Naba",{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},79,"سُورَةُ النَّازِعَاتِ","Ən-Naziat","Ан-Назиат","An-Naziat",{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},80,"سُورَةُ عَبَسَ","Əbəsə","Абаса","Abasa",{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},81,"سُورَةُ التَّكۡوِيرِ","Ət-Təkvir","Ат-Таквир","At-Takwir",{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},82,"سُورَةُ الانفِطَارِ","Əl-İnfitar","Аль-Инфитар","Al-Infitar",{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},"سُورَةُ المُطَفِّفِينَ","Əl-Mutaffifin","Аль-Мутаффифин","Al-Mutaffifin",{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},84,"سُورَةُ الانشِقَاقِ","Əl-İnşiqaq","Аль-Иншикак","Al-Inshiqaq",{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},"سُورَةُ البُرُوجِ","Əl-Buruc","Аль-Бурудж","Al-Buruj",{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},86,"سُورَةُ الطَّارِقِ","Ət-Tariq","Ат-Тарик","At-Tariq",{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},87,"سُورَةُ الأَعۡلَىٰ","Əl-Əla","Аль-Аля","Al-Ala",{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},"سُورَةُ الغَاشِيَةِ","Əl-Ğaşiyə","Аль-Гашийа","Al-Ghashiyah",{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},"سُورَةُ الفَجۡرِ","Əl-Fəcr","Аль-Фаджр","Al-Fajr",{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},90,"سُورَةُ البَلَدِ","Əl-Bələd","Аль-Балад","Al-Balad",{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},91,"سُورَةُ الشَّمۡسِ","Əş-Şəms","Аш-Шамс","Ash-Shams",{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},92,"سُورَةُ اللَّيۡلِ","Əl-Leyl","Аль-Лайл","Al-Layl",{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},"سُورَةُ الضُّحَىٰ","Əd-Duha","Ад-Духа","Ad-Duha",{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},94,"سُورَةُ الشَّرۡحِ","Əş-Şərh","Аш-Шарх","Ash-Sharh",{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},95,"سُورَةُ التِّينِ","Ət-Tin","Ат-Тин","At-Tin",{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},"سُورَةُ العَلَقِ","Əl-Ələq","Аль-Алак","Al-Alaq",{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},97,"سُورَةُ القَدۡرِ","Əl-Qədr","Аль-Кадр","Al-Qadr",{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ البَيِّنَةِ","Əl-Beyyinə","Аль-Баййина","Al-Bayyinah",{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ الزَّلۡزَلَةِ","Əz-Zəlzələ","Аз-Залзала","Az-Zalzalah",{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},100,"سُورَةُ العَادِيَاتِ","Əl-Adiyat","Аль-Адийат","Al-Adiyat",{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},101,"سُورَةُ القَارِعَةِ","Əl-Qariə","Аль-Кариа","Al-Qariah",{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},102,"سُورَةُ التَّكَاثُرِ","Ət-Təkasur","Ат-Такасур","At-Takathur",{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},103,"سُورَةُ العَصۡرِ","Əl-Əsr","Аль-Аср","Al-Asr",{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},104,"سُورَةُ الهُمَزَةِ","Əl-Huməzə","Аль-Хумаза","Al-Humazah",{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},105,"سُورَةُ الفِيلِ","Əl-Fil","Аль-Филь","Al-Fil",{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},106,"سُورَةُ قُرَيۡشٍ","Qureyş","Курайш","Quraysh",{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},107,"سُورَةُ المَاعُونِ","Əl-Maun","Аль-Маун","Al-Maun",{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},108,"سُورَةُ الكَوۡثَرِ","Əl-Kövsər","Аль-Каусар","Al-Kawthar",{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},"سُورَةُ الكَافِرُونَ","Əl-Kafirun","Аль-Кафирун","Al-Kafirun",{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},"سُورَةُ النَّصۡرِ","Ən-Nəsr","Ан-Наср","An-Nasr",{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},"سُورَةُ المَسَدِ","Əl-Məsəd","Аль-Масад","Al-Masad",{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},"سُورَةُ الإِخۡلَاصِ","Əl-İxlas","Аль-Ихлас","Al-Ikhlas",{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},113,"سُورَةُ الفَلَقِ","Əl-Fələq","Аль-Фаляк","Al-Falaq",{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},114,"سُورَةُ النَّاسِ","Ən-Nas","Ан-Нас","An-Nas",{"sura":695,"meta":1284},{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254,"ayahs":696},[697,700,703,706,709,712,715,718,721,724,727,730,733,736,739,742,745,748,751,754,757,760,763,766,769,772,775,778,781,784,787,790,793,796,799,802,805,808,811,814,817,820,823,826,829,832,835,838,841,844,847,850,853,856,859,862,865,868,871,874,877,880,883,886,889,892,895,898,901,904,907,910,913,916,918,921,924,927,930,933,936,939,942,945,948,951,954,957,960,963,966,969,972,975,978,981,984,987,990,993,996,999,1002,1005,1008,1011,1014,1017,1019,1022,1024,1026,1029,1032,1035,1039,1043,1047,1050,1054,1057,1059,1063,1066,1070,1074,1078,1082,1083,1084,1088,1090,1092,1096,1100,1103,1107,1111,1115,1119,1123,1127,1131,1135,1139,1143,1147,1151,1155,1159,1163,1167,1171,1175,1179,1183,1187,1191,1195,1199,1201,1205,1209,1213,1217,1220,1224,1228,1232,1236,1240,1244,1248,1252,1256,1260,1263,1267,1270,1273,1277,1281],{"number":5,"arabic":698,"translation":699},"بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ وَٱلصَّٰٓفَّٰتِ صَفًّۭا","And olsun göylərdə və yerdə səf-səf duranlara,",{"number":13,"arabic":701,"translation":702},"فَٱلزَّٰجِرَٰتِ زَجْرًۭا","imansızları qətiyyətlə qovanlara",{"number":21,"arabic":704,"translation":705},"فَٱلتَّٰلِيَٰتِ ذِكْرًا","və Zikri oxuyanlara!",{"number":28,"arabic":707,"translation":708},"إِنَّ إِلَٰهَكُمْ لَوَٰحِدٌۭ","Həqiqətən, sizin məbudunuz Təkdir!",{"number":35,"arabic":710,"translation":711},"رَّبُّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا وَرَبُّ ٱلْمَشَٰرِقِ","O, həm göylərin, yerin və onların arasındakıların Rəbbi, həm də məşriqlərin Rəbbidir.",{"number":42,"arabic":713,"translation":714},"إِنَّا زَيَّنَّا ٱلسَّمَآءَ ٱلدُّنْيَا بِزِينَةٍ ٱلْكَوَاكِبِ","Biz dünya səmasını parlaq ulduzlarla bəzədik",{"number":11,"arabic":716,"translation":717},"وَحِفْظًۭا مِّن كُلِّ شَيْطَٰنٍۢ مَّارِدٍۢ","və onu hər bir asi şeytandan mühafizə etdik.",{"number":55,"arabic":719,"translation":720},"لَّا يَسَّمَّعُونَ إِلَى ٱلْمَلَإِ ٱلْأَعْلَىٰ وَيُقْذَفُونَ مِن كُلِّ جَانِبٍۢ","Onlar artıq ali topluma (mələklərin söhbətlərinə) qulaq asa bilməzlər və hər tərəfdən üstlərinə yandırıb yaxan alovlar yağdırılar",{"number":62,"arabic":722,"translation":723},"دُحُورًۭا ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌۭ وَاصِبٌ","və oradan qovularlar. Onları uzun sürəcək bir əzab gözləyir.",{"number":69,"arabic":725,"translation":726},"إِلَّا مَنْ خَطِفَ ٱلْخَطْفَةَ فَأَتْبَعَهُۥ شِهَابٌۭ ثَاقِبٌۭ","Lakin şeytanlardan hər kim o söhbətlərdən bir söz qapıb qaçarsa, onu yandırıb-yaxan parlaq bir alov təqib edər.",{"number":75,"arabic":728,"translation":729},"فَٱسْتَفْتِهِمْ أَهُمْ أَشَدُّ خَلْقًا أَم مَّنْ خَلَقْنَآ ۚ إِنَّا خَلَقْنَٰهُم مِّن طِينٍۢ لَّازِبٍۭ","Kafirlərdən soruş ki, onları yaratmaq çətindir, yoxsa Bizim başqa yaratdıqlarımızı? Biz ki onları yapışqan kimi palçıqdan yaratdıq.",{"number":81,"arabic":731,"translation":732},"بَلْ عَجِبْتَ وَيَسْخَرُونَ","Sən onlara təəccüb edirsən, onlar isə səni ələ salırlar.",{"number":87,"arabic":734,"translation":735},"وَإِذَا ذُكِّرُوا۟ لَا يَذْكُرُونَ","Onlara xatırlatdıqda düşünüb ibrət almırlar.",{"number":94,"arabic":737,"translation":738},"وَإِذَا رَأَوْا۟ ءَايَةًۭ يَسْتَسْخِرُونَ","Bir möcüzə gördükdə isə ona istehza edir",{"number":101,"arabic":740,"translation":741},"وَقَالُوٓا۟ إِنْ هَٰذَآ إِلَّا سِحْرٌۭ مُّبِينٌ","və deyirlər: “Bu ancaq gözlə görülən bir sehrdir.",{"number":108,"arabic":743,"translation":744},"أَءِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًۭا وَعِظَٰمًا أَءِنَّا لَمَبْعُوثُونَ","Məgər biz öldükdən, sür-sümük olub torpağa çevrildikdən sonra dirildiləcəyikmi?",{"number":115,"arabic":746,"translation":747},"أَوَءَابَآؤُنَا ٱلْأَوَّلُونَ","Ya da atalarımızmı dirildiləcəklər?”",{"number":121,"arabic":749,"translation":750},"قُلْ نَعَمْ وَأَنتُمْ دَٰخِرُونَ","De: “Bəli, özü də, zəlil günə qalmış olduğunuz halda dirildiləcəksiniz”.",{"number":128,"arabic":752,"translation":753},"فَإِنَّمَا هِىَ زَجْرَةٌۭ وَٰحِدَةٌۭ فَإِذَا هُمْ يَنظُرُونَ","Bu, təkcə dəhşətli bir səs olacaq və onlar qəfildən dirilib görməyə başlayacaqlar.",{"number":135,"arabic":755,"translation":756},"وَقَالُوا۟ يَٰوَيْلَنَا هَٰذَا يَوْمُ ٱلدِّينِ","Günahkarlar deyəcəklər: “Vay halımıza! Bu ki, Haqq-hesab günüdür!”",{"number":141,"arabic":758,"translation":759},"هَٰذَا يَوْمُ ٱلْفَصْلِ ٱلَّذِى كُنتُم بِهِۦ تُكَذِّبُونَ","Onlara deyiləcək: “Bu, yalan saydığınız Fərqləndirmə günüdür!”",{"number":148,"arabic":761,"translation":762},"۞ ٱحْشُرُوا۟ ٱلَّذِينَ ظَلَمُوا۟ وَأَزْوَٰجَهُمْ وَمَا كَانُوا۟ يَعْبُدُونَ","Mələklərə belə əmr olunacaq: “Toplayın bir yerə zalımları, onların yoldaşlarını və ibadət etdiklərini –",{"number":155,"arabic":764,"translation":765},"مِن دُونِ ٱللَّهِ فَٱهْدُوهُمْ إِلَىٰ صِرَٰطِ ٱلْجَحِيمِ","Allahdan başqa. Onları Cəhənnəm yoluna yönəldin.",{"number":162,"arabic":767,"translation":768},"وَقِفُوهُمْ ۖ إِنَّهُم مَّسْـُٔولُونَ","Onları dayandırın, çünki onlar sorğu-sual olunacaqlar”.",{"number":169,"arabic":770,"translation":771},"مَا لَكُمْ لَا تَنَاصَرُونَ","Günahkarlara deyiləcək: “Sizə nə olub ki, bir-birinizə kömək etmirsiniz?”",{"number":176,"arabic":773,"translation":774},"بَلْ هُمُ ٱلْيَوْمَ مُسْتَسْلِمُونَ","Bəli, onlar bu gün baş əyəcəklər!",{"number":183,"arabic":776,"translation":777},"وَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍۢ يَتَسَآءَلُونَ","Onlar bir-birinə üz tutub soruşacaqlar.",{"number":190,"arabic":779,"translation":780},"قَالُوٓا۟ إِنَّكُمْ كُنتُمْ تَأْتُونَنَا عَنِ ٱلْيَمِينِ","Tabe olanlar deyəcəklər: “Siz bizim yanımıza sağ tərəfdən gəlirdiniz”.",{"number":197,"arabic":782,"translation":783},"قَالُوا۟ بَل لَّمْ تَكُونُوا۟ مُؤْمِنِينَ","Başçılar deyəcəklər: “Xeyr! Siz inanan adamlar deyildiniz.",{"number":204,"arabic":785,"translation":786},"وَمَا كَانَ لَنَا عَلَيْكُم مِّن سُلْطَٰنٍۭ ۖ بَلْ كُنتُمْ قَوْمًۭا طَٰغِينَ","Bizim sizin üzərinizdə heç bir hökmranlığımız da yox idi. Xeyr, siz özünüz həddi aşmış adamlar idiniz.",{"number":211,"arabic":788,"translation":789},"فَحَقَّ عَلَيْنَا قَوْلُ رَبِّنَآ ۖ إِنَّا لَذَآئِقُونَ","Rəbbimizin Sözü bizim barəmizdə həqiqətə çevrildi. Biz əzabı hökmən dadacağıq.",{"number":218,"arabic":791,"translation":792},"فَأَغْوَيْنَٰكُمْ إِنَّا كُنَّا غَٰوِينَ","Biz sizi azdırdıq. Çünki biz özümüz də azmış adamlar idik”.",{"number":224,"arabic":794,"translation":795},"فَإِنَّهُمْ يَوْمَئِذٍۢ فِى ٱلْعَذَابِ مُشْتَرِكُونَ","Şübhəsiz ki, həmin gün onlar əzaba şərik olacaqlar.",{"number":216,"arabic":797,"translation":798},"إِنَّا كَذَٰلِكَ نَفْعَلُ بِٱلْمُجْرِمِينَ","Həqiqətən, Biz günahkarlarla belə rəftar edəcəyik.",{"number":237,"arabic":800,"translation":801},"إِنَّهُمْ كَانُوٓا۟ إِذَا قِيلَ لَهُمْ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا ٱللَّهُ يَسْتَكْبِرُونَ","Çünki onlara: “Allahdan başqa ibadətə layiq olan məbud yoxdur!”– deyildikdə təkəbbür göstərir",{"number":243,"arabic":803,"translation":804},"وَيَقُولُونَ أَئِنَّا لَتَارِكُوٓا۟ ءَالِهَتِنَا لِشَاعِرٍۢ مَّجْنُونٍۭ","və deyirdilər: “Məgər bir məcnun şairə görə məbudlarımızı tərk edəcəyik?”",{"number":249,"arabic":806,"translation":807},"بَلْ جَآءَ بِٱلْحَقِّ وَصَدَّقَ ٱلْمُرْسَلِينَ","Xeyr! O, haqqı gətirdi və əvvəlki peyğəmbərləri təsdiqlədi.",{"number":256,"arabic":809,"translation":810},"إِنَّكُمْ لَذَآئِقُوا۟ ٱلْعَذَابِ ٱلْأَلِيمِ","Siz mütləq ağrılı-acılı əzabı dadacaqsınız.",{"number":261,"arabic":812,"translation":813},"وَمَا تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ","Siz ancaq etdiyiniz əməllərin cəzasını alacaqsınız.",{"number":267,"arabic":815,"translation":816},"إِلَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلْمُخْلَصِينَ","Lakin Allahın seçilmiş ixlaslı qulları müstəsnadırlar.",{"number":274,"arabic":818,"translation":819},"أُو۟لَٰٓئِكَ لَهُمْ رِزْقٌۭ مَّعْلُومٌۭ","Məhz onlar üçün müəyyən bir ruzi vardır –",{"number":280,"arabic":821,"translation":822},"فَوَٰكِهُ ۖ وَهُم مُّكْرَمُونَ","Cənnət meyvələri. Onlara ehtiram göstəriləcəkdir –",{"number":92,"arabic":824,"translation":825},"فِى جَنَّٰتِ ٱلنَّعِيمِ","Nəim bağlarında.",{"number":293,"arabic":827,"translation":828},"عَلَىٰ سُرُرٍۢ مُّتَقَٰبِلِينَ","Onlar taxtlar üstündə bir-biri ilə üzbəüz oturacaqlar.",{"number":241,"arabic":830,"translation":831},"يُطَافُ عَلَيْهِم بِكَأْسٍۢ مِّن مَّعِينٍۭ","Onlar üçün çeşmə şərabı ilə dolu piyalələr dolandırılacaqdır.",{"number":305,"arabic":833,"translation":834},"بَيْضَآءَ لَذَّةٍۢ لِّلشَّٰرِبِينَ","Özü də ağappaq, içənlərə ləzzət verən bir şərab.",{"number":311,"arabic":836,"translation":837},"لَا فِيهَا غَوْلٌۭ وَلَا هُمْ عَنْهَا يُنزَفُونَ","O şərab nə baş ağrısı verər, nə də ondan məst olarlar.",{"number":317,"arabic":839,"translation":840},"وَعِندَهُمْ قَٰصِرَٰتُ ٱلطَّرْفِ عِينٌۭ","Onların yanında baxışları öz ərlərinə dikilmiş iri qaragözlü hurilər olacaqdır.",{"number":323,"arabic":842,"translation":843},"كَأَنَّهُنَّ بَيْضٌۭ مَّكْنُونٌۭ","Özü də qorunub saxlanılmış yumurta kimi hurilər.",{"number":329,"arabic":845,"translation":846},"فَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍۢ يَتَسَآءَلُونَ","Onlar bir-birilərinə tərəf dönüb soruşacaqlar.",{"number":334,"arabic":848,"translation":849},"قَالَ قَآئِلٌۭ مِّنْهُمْ إِنِّى كَانَ لِى قَرِينٌۭ","Onlardan biri deyəcək: “Mənim bir yoldaşım var idi.",{"number":99,"arabic":851,"translation":852},"يَقُولُ أَءِنَّكَ لَمِنَ ٱلْمُصَدِّقِينَ","O deyirdi: “Sən də inananlardansan?",{"number":285,"arabic":854,"translation":855},"أَءِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًۭا وَعِظَٰمًا أَءِنَّا لَمَدِينُونَ","Məgər biz öldükdən, torpağa çevrilib sür-sümük olduqdan sonra haqq-hesaba çəkilib cəzalandırılacağıq?”",{"number":235,"arabic":857,"translation":858},"قَالَ هَلْ أَنتُم مُّطَّلِعُونَ","O sözünə davam edib deyəcək: “Siz onun harada olduğunu görmək istəyirsinizmi?”",{"number":355,"arabic":860,"translation":861},"فَٱطَّلَعَ فَرَءَاهُ فِى سَوَآءِ ٱلْجَحِيمِ","O özü baxıb yoldaşını Cəhənnəmin ortasında görəcək",{"number":362,"arabic":863,"translation":864},"قَالَ تَٱللَّهِ إِن كِدتَّ لَتُرْدِينِ","və deyəcəkdir: “Allaha and olsun ki, sən məni də məhv edəcəkdin.",{"number":369,"arabic":866,"translation":867},"وَلَوْلَا نِعْمَةُ رَبِّى لَكُنتُ مِنَ ٱلْمُحْضَرِينَ","Əgər Rəbbimin lütfü olmasaydı, mən də Cəhənnəmə gətirilənlərdən olardım.",{"number":375,"arabic":869,"translation":870},"أَفَمَا نَحْنُ بِمَيِّتِينَ","Doğrudanmı biz bir daha ölməyəcəyik –",{"number":298,"arabic":872,"translation":873},"إِلَّا مَوْتَتَنَا ٱلْأُولَىٰ وَمَا نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ","ilk ölümümüzdən başqa? Doğrudanmı biz heç vaxt əzaba düçar olmayacağıq?”",{"number":209,"arabic":875,"translation":876},"إِنَّ هَٰذَا لَهُوَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ","Həqiqətən, bu, böyük uğurdur.",{"number":391,"arabic":878,"translation":879},"لِمِثْلِ هَٰذَا فَلْيَعْمَلِ ٱلْعَٰمِلُونَ","Qoy çalışanlar bunun üçün çalışsınlar!",{"number":349,"arabic":881,"translation":882},"أَذَٰلِكَ خَيْرٌۭ نُّزُلًا أَمْ شَجَرَةُ ٱلزَّقُّومِ","Ziyafət üçün bu yaxşıdır, yoxsa zəqqum ağacı?",{"number":402,"arabic":884,"translation":885},"إِنَّا جَعَلْنَٰهَا فِتْنَةًۭ لِّلظَّٰلِمِينَ","Biz onu zalımlar üçün bir sınaq etdik.",{"number":167,"arabic":887,"translation":888},"إِنَّهَا شَجَرَةٌۭ تَخْرُجُ فِىٓ أَصْلِ ٱلْجَحِيمِ","O, Cəhənnəmin lap dibindən bitib çıxan bir ağacdır.",{"number":413,"arabic":890,"translation":891},"طَلْعُهَا كَأَنَّهُۥ رُءُوسُ ٱلشَّيَٰطِينِ","Onun meyvəsi şeytanların başları kimidir.",{"number":419,"arabic":893,"translation":894},"فَإِنَّهُمْ لَءَاكِلُونَ مِنْهَا فَمَالِـُٔونَ مِنْهَا ٱلْبُطُونَ","Günahkarlar ondan yeyib qarınlarını dolduracaqlar.",{"number":425,"arabic":896,"translation":897},"ثُمَّ إِنَّ لَهُمْ عَلَيْهَا لَشَوْبًۭا مِّنْ حَمِيمٍۢ","Sonra da üstündən onları qaynar su ilə qatışdırılmış bir içki gözləyir.",{"number":431,"arabic":899,"translation":900},"ثُمَّ إِنَّ مَرْجِعَهُمْ لَإِلَى ٱلْجَحِيمِ","Sonra onlar mütləq Cəhənnəmə qaytarılacaqlar.",{"number":202,"arabic":902,"translation":903},"إِنَّهُمْ أَلْفَوْا۟ ءَابَآءَهُمْ ضَآلِّينَ","Həqiqətən, onlar ata-babalarını azmış gördülər,",{"number":442,"arabic":905,"translation":906},"فَهُمْ عَلَىٰٓ ءَاثَٰرِهِمْ يُهْرَعُونَ","özləri də tez-tələsik onların izini tutub getdilər.",{"number":448,"arabic":908,"translation":909},"وَلَقَدْ ضَلَّ قَبْلَهُمْ أَكْثَرُ ٱلْأَوَّلِينَ","Həqiqətən, onlardan öncə əvvəlki nəsillərin çoxu zəlalətə düşmüşdü.",{"number":453,"arabic":911,"translation":912},"وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا فِيهِم مُّنذِرِينَ","Biz onlara xəbərdar edən peyğəmbərlər göndərmişdik.",{"number":229,"arabic":914,"translation":915},"فَٱنظُرْ كَيْفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلْمُنذَرِينَ","Bax gör xəbərdar edilənlərin aqibəti necə oldu.",{"number":464,"arabic":815,"translation":917},"Yalnız Allahın seçilmiş səmimi qullarından başqa.",{"number":60,"arabic":919,"translation":920},"وَلَقَدْ نَادَىٰنَا نُوحٌۭ فَلَنِعْمَ ٱلْمُجِيبُونَ","Nuh Bizə yalvarıb yaxardı. Biz çağırışa necə də gözəl cavab verənik!",{"number":475,"arabic":922,"translation":923},"وَنَجَّيْنَٰهُ وَأَهْلَهُۥ مِنَ ٱلْكَرْبِ ٱلْعَظِيمِ","Biz onu və ailəsini böyük sıxıntıdan qurtardıq.",{"number":174,"arabic":925,"translation":926},"وَجَعَلْنَا ذُرِّيَّتَهُۥ هُمُ ٱلْبَاقِينَ","Təkcə onun nəslini qoruyub saxladıq.",{"number":153,"arabic":928,"translation":929},"وَتَرَكْنَا عَلَيْهِ فِى ٱلْءَاخِرِينَ","Sonra gələnlər arasında onun üçün gözəl xatirə qoyduq;",{"number":491,"arabic":931,"translation":932},"سَلَٰمٌ عَلَىٰ نُوحٍۢ فِى ٱلْعَٰلَمِينَ","aləmlər içərisində Nuha salam olsun!",{"number":497,"arabic":934,"translation":935},"إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجْزِى ٱلْمُحْسِنِينَ","Həqiqətən, Biz yaxşı iş görənləri belə mükafatlandırırıq.",{"number":503,"arabic":937,"translation":938},"إِنَّهُۥ مِنْ عِبَادِنَا ٱلْمُؤْمِنِينَ","Həqiqətən, o Bizim mömin qullarımızdandır.",{"number":509,"arabic":940,"translation":941},"ثُمَّ أَغْرَقْنَا ٱلْءَاخَرِينَ","Sonra o birilərini suya qərq etdik.",{"number":247,"arabic":943,"translation":944},"۞ وَإِنَّ مِن شِيعَتِهِۦ لَإِبْرَٰهِيمَ","Həqiqətən, İbrahim onun ardıcıllarından idi.",{"number":520,"arabic":946,"translation":947},"إِذْ جَآءَ رَبَّهُۥ بِقَلْبٍۢ سَلِيمٍ","Bir zaman o, öz Rəbbinin yanına pak bir qəlblə gəldi.",{"number":272,"arabic":949,"translation":950},"إِذْ قَالَ لِأَبِيهِ وَقَوْمِهِۦ مَاذَا تَعْبُدُونَ","Onda o, öz atasına və qövmünə dedi: “Siz nəyə sitayiş edirsiniz?",{"number":531,"arabic":952,"translation":953},"أَئِفْكًا ءَالِهَةًۭ دُونَ ٱللَّهِ تُرِيدُونَ","Allahı qoyub uydurma məbudlarımı diləyirsiniz?",{"number":537,"arabic":955,"translation":956},"فَمَا ظَنُّكُم بِرَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ","Aləmlərin Rəbbi barəsində nə düşünürsünüz?”",{"number":195,"arabic":958,"translation":959},"فَنَظَرَ نَظْرَةًۭ فِى ٱلنُّجُومِ","O, ulduzlara bir nəzər salaraq",{"number":291,"arabic":961,"translation":962},"فَقَالَ إِنِّى سَقِيمٌۭ","“Mən xəstəyəm!”– dedi.",{"number":553,"arabic":964,"translation":965},"فَتَوَلَّوْا۟ عَنْهُ مُدْبِرِينَ","Onlar ondan üz çevirib çıxıb getdilər.",{"number":559,"arabic":967,"translation":968},"فَرَاغَ إِلَىٰٓ ءَالِهَتِهِمْ فَقَالَ أَلَا تَأْكُلُونَ","O, xəlvətcə onların məbudlarının yanına gəlib istehza ilə dedi: “Siz bu təamları yemirsiniz?",{"number":565,"arabic":970,"translation":971},"مَا لَكُمْ لَا تَنطِقُونَ","Sizə nə olub ki, danışmırsınız?”",{"number":188,"arabic":973,"translation":974},"فَرَاغَ عَلَيْهِمْ ضَرْبًۢا بِٱلْيَمِينِ","Sonra onlara yaxınlaşıb sağ əli ilə bir zərbə endirdi.",{"number":576,"arabic":976,"translation":977},"فَأَقْبَلُوٓا۟ إِلَيْهِ يَزِفُّونَ","Bütpərəstlər tələsik onun yanına gəldilər.",{"number":582,"arabic":979,"translation":980},"قَالَ أَتَعْبُدُونَ مَا تَنْحِتُونَ","O dedi: “Siz yonub düzəltdiklərinizəmi sitayiş edirsiniz?",{"number":367,"arabic":982,"translation":983},"وَٱللَّهُ خَلَقَكُمْ وَمَا تَعْمَلُونَ","Axı sizi də, sizin düzəltdiklərinizi də Allah yaratmışdır”.",{"number":593,"arabic":985,"translation":986},"قَالُوا۟ ٱبْنُوا۟ لَهُۥ بُنْيَٰنًۭا فَأَلْقُوهُ فِى ٱلْجَحِيمِ","Onlar dedilər: “Bundan ötrü bir bina tikin və onu orada odlayın!”",{"number":133,"arabic":988,"translation":989},"فَأَرَادُوا۟ بِهِۦ كَيْدًۭا فَجَعَلْنَٰهُمُ ٱلْأَسْفَلِينَ","Onlar İbrahimə hiylə qurmaq istədilər, Biz də onları rüsvay etdik.",{"number":106,"arabic":991,"translation":992},"وَقَالَ إِنِّى ذَاهِبٌ إِلَىٰ رَبِّى سَيَهْدِينِ","O dedi: “Mən Rəbbimə doğru gedirəm. O məni doğru yola yönəldəcəkdir”.",{"number":609,"arabic":994,"translation":995},"رَبِّ هَبْ لِى مِنَ ٱلصَّٰلِحِينَ","O dedi: “Ey Rəbbim! Mənə əməlisalehlərdən olan övlad bəxş et!”",{"number":615,"arabic":997,"translation":998},"فَبَشَّرْنَٰهُ بِغُلَٰمٍ حَلِيمٍۢ","Biz də onu həlim xasiyyətli bir oğlan uşağı ilə müjdələdik.",{"number":621,"arabic":1000,"translation":1001},"فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ ٱلسَّعْىَ قَالَ يَٰبُنَىَّ إِنِّىٓ أَرَىٰ فِى ٱلْمَنَامِ أَنِّىٓ أَذْبَحُكَ فَٱنظُرْ مَاذَا تَرَىٰ ۚ قَالَ يَٰٓأَبَتِ ٱفْعَلْ مَا تُؤْمَرُ ۖ سَتَجِدُنِىٓ إِن شَآءَ ٱللَّهُ مِنَ ٱلصَّٰبِرِينَ","O, böyüyüb atası ilə bərabər çalışmaq həddinə çatdıqda İbrahim dedi: “Oğlum! Yuxuda gördüm ki, səni qurban kəsirəm. Bax gör nə düşünürsən!” O dedi: “Atacan! Sənə buyurulanı yerinə yetir. Allah qoysa mənim səbirlilərdən olduğumu görəcəksən”.",{"number":627,"arabic":1003,"translation":1004},"فَلَمَّآ أَسْلَمَا وَتَلَّهُۥ لِلْجَبِينِ","Hər ikisi Allahın əmrinə tabe olduqları və İbrahim onu üzüstə yerə yıxdığı zaman",{"number":633,"arabic":1006,"translation":1007},"وَنَٰدَيْنَٰهُ أَن يَٰٓإِبْرَٰهِيمُ","Biz onu çağırıb dedik: “Ey İbrahim!",{"number":639,"arabic":1009,"translation":1010},"قَدْ صَدَّقْتَ ٱلرُّءْيَآ ۚ إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجْزِى ٱلْمُحْسِنِينَ","Artıq sən yuxunu təsdiq etdin!” Biz yaxşı iş görənləri belə mükafatlandırırıq.",{"number":645,"arabic":1012,"translation":1013},"إِنَّ هَٰذَا لَهُوَ ٱلْبَلَٰٓؤُا۟ ٱلْمُبِينُ","Həqiqətən də bu, açıq-aydın bir imtahandır.",{"number":651,"arabic":1015,"translation":1016},"وَفَدَيْنَٰهُ بِذِبْحٍ عَظِيمٍۢ","Biz onun əvəzinə böyük bir qurbanlığı fidyə verdik.",{"number":657,"arabic":928,"translation":1018},"Sonradan gələnlər arasında ona gözəl xatirə qoyduq.",{"number":73,"arabic":1020,"translation":1021},"سَلَٰمٌ عَلَىٰٓ إِبْرَٰهِيمَ","İbrahimə salam olsun!",{"number":126,"arabic":1023,"translation":935},"كَذَٰلِكَ نَجْزِى ٱلْمُحْسِنِينَ",{"number":85,"arabic":937,"translation":1025},"Həqiqətən, o, Bizim mömin qullarımızdandır.",{"number":146,"arabic":1027,"translation":1028},"وَبَشَّرْنَٰهُ بِإِسْحَٰقَ نَبِيًّۭا مِّنَ ٱلصَّٰلِحِينَ","Ona əməlisalehlərdən olacaq bir peyğəmbər – İshaq ilə müjdə verdik.",{"number":683,"arabic":1030,"translation":1031},"وَبَٰرَكْنَا عَلَيْهِ وَعَلَىٰٓ إِسْحَٰقَ ۚ وَمِن ذُرِّيَّتِهِمَا مُحْسِنٌۭ وَظَالِمٌۭ لِّنَفْسِهِۦ مُبِينٌۭ","Biz ona və İshaqa bərəkət verdik. Hər ikisinin nəslində yaxşı iş görənləri də var, açıq-aydın özünə zülm edənləri də.",{"number":689,"arabic":1033,"translation":1034},"وَلَقَدْ مَنَنَّا عَلَىٰ مُوسَىٰ وَهَٰرُونَ","Biz Musa ilə Haruna da nemət bəxş etdik.",{"number":1036,"arabic":1037,"translation":1038},115,"وَنَجَّيْنَٰهُمَا وَقَوْمَهُمَا مِنَ ٱلْكَرْبِ ٱلْعَظِيمِ","Onların hər ikisini və tayfalarını böyük sıxıntıdan qurtardıq.",{"number":1040,"arabic":1041,"translation":1042},116,"وَنَصَرْنَٰهُمْ فَكَانُوا۟ هُمُ ٱلْغَٰلِبِينَ","Onlara kömək göstərdik və qalib gəldilər.",{"number":1044,"arabic":1045,"translation":1046},117,"وَءَاتَيْنَٰهُمَا ٱلْكِتَٰبَ ٱلْمُسْتَبِينَ","Hər ikisinə aydın bir Kitab verdik.",{"number":160,"arabic":1048,"translation":1049},"وَهَدَيْنَٰهُمَا ٱلصِّرَٰطَ ٱلْمُسْتَقِيمَ","Hər ikisini də doğru yola yönəltdik.",{"number":1051,"arabic":1052,"translation":1053},119,"وَتَرَكْنَا عَلَيْهِمَا فِى ٱلْءَاخِرِينَ","Sonradan gələnlər arasında hər ikisinə gözəl xatirə qoyduq.",{"number":40,"arabic":1055,"translation":1056},"سَلَٰمٌ عَلَىٰ مُوسَىٰ وَهَٰرُونَ","Musaya və Haruna salam olsun!",{"number":1058,"arabic":934,"translation":935},121,{"number":1060,"arabic":1061,"translation":1062},122,"إِنَّهُمَا مِنْ عِبَادِنَا ٱلْمُؤْمِنِينَ","Həqiqətən, onların ikisi də Bizim mömin qullarımızdandır.",{"number":79,"arabic":1064,"translation":1065},"وَإِنَّ إِلْيَاسَ لَمِنَ ٱلْمُرْسَلِينَ","Şübhəsiz ki, İlyas da elçilərdəndir.",{"number":1067,"arabic":1068,"translation":1069},124,"إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِۦٓ أَلَا تَتَّقُونَ","Bir zaman o öz qövmünə demişdi: “Məgər qorxmursunuz?",{"number":1071,"arabic":1072,"translation":1073},125,"أَتَدْعُونَ بَعْلًۭا وَتَذَرُونَ أَحْسَنَ ٱلْخَٰلِقِينَ","Siz yaradanların ən yaxşısını qoyub niyə Bələ yalvarırsınız –",{"number":1075,"arabic":1076,"translation":1077},126,"ٱللَّهَ رَبَّكُمْ وَرَبَّ ءَابَآئِكُمُ ٱلْأَوَّلِينَ","həm sizin Rəbbiniz, həm də əcdadlarınızın Rəbbi olan Allahımı tərk edirsiniz?”",{"number":1079,"arabic":1080,"translation":1081},127,"فَكَذَّبُوهُ فَإِنَّهُمْ لَمُحْضَرُونَ","Onlar onu yalançı saydılar. Ona görə də hamısı Cəhənnəmə gətiriləcəkdir.",{"number":113,"arabic":815,"translation":917},{"number":67,"arabic":928,"translation":1018},{"number":1085,"arabic":1086,"translation":1087},130,"سَلَٰمٌ عَلَىٰٓ إِلْ يَاسِينَ","İlyasinə salam olsun!",{"number":1089,"arabic":934,"translation":935},131,{"number":1091,"arabic":937,"translation":938},132,{"number":1093,"arabic":1094,"translation":1095},133,"وَإِنَّ لُوطًۭا لَّمِنَ ٱلْمُرْسَلِينَ","Şübhəsiz ki, Lut da elçilərdəndir.",{"number":1097,"arabic":1098,"translation":1099},134,"إِذْ نَجَّيْنَٰهُ وَأَهْلَهُۥٓ أَجْمَعِينَ","Bir zaman Biz onu və bütün ailəsini xilas etdik.",{"number":139,"arabic":1101,"translation":1102},"إِلَّا عَجُوزًۭا فِى ٱلْغَٰبِرِينَ","Yalnız geridə qalanların içində olan yaşlı bir qadından başqa.",{"number":1104,"arabic":1105,"translation":1106},136,"ثُمَّ دَمَّرْنَا ٱلْءَاخَرِينَ","Sonra da o birilərini yerli-dibli yox etdik.",{"number":1108,"arabic":1109,"translation":1110},137,"وَإِنَّكُمْ لَتَمُرُّونَ عَلَيْهِم مُّصْبِحِينَ","Siz həm səhər çağı onların yanından keçirsiniz,",{"number":1112,"arabic":1113,"translation":1114},138,"وَبِٱلَّيْلِ ۗ أَفَلَا تَعْقِلُونَ","həm də axşam çağı. Məgər anlamırsınız?",{"number":1116,"arabic":1117,"translation":1118},139,"وَإِنَّ يُونُسَ لَمِنَ ٱلْمُرْسَلِينَ","Yunus da, həqiqətən, elçilərdəndir.",{"number":1120,"arabic":1121,"translation":1122},140,"إِذْ أَبَقَ إِلَى ٱلْفُلْكِ ٱلْمَشْحُونِ","Bir zaman o, yüklü bir gəmiyə tərəf qaçdı.",{"number":1124,"arabic":1125,"translation":1126},141,"فَسَاهَمَ فَكَانَ مِنَ ٱلْمُدْحَضِينَ","Başqaları ilə birlikdə püşk atdı və uduzanlardan oldu.",{"number":1128,"arabic":1129,"translation":1130},142,"فَٱلْتَقَمَهُ ٱلْحُوتُ وَهُوَ مُلِيمٌۭ","O, qınanmağa layiq olduqda balıq onu uddu.",{"number":1132,"arabic":1133,"translation":1134},143,"فَلَوْلَآ أَنَّهُۥ كَانَ مِنَ ٱلْمُسَبِّحِينَ","Əgər o, Allaha tərif deyənlərdən olmasaydı,",{"number":1136,"arabic":1137,"translation":1138},144,"لَلَبِثَ فِى بَطْنِهِۦٓ إِلَىٰ يَوْمِ يُبْعَثُونَ","balığın qarnında Qiyamət gününə qədər qalardı.",{"number":1140,"arabic":1141,"translation":1142},145,"۞ فَنَبَذْنَٰهُ بِٱلْعَرَآءِ وَهُوَ سَقِيمٌۭ","O, halsız olduğu vəziyyətdə onu sahilə çıxartdıq.",{"number":1144,"arabic":1145,"translation":1146},146,"وَأَنۢبَتْنَا عَلَيْهِ شَجَرَةًۭ مِّن يَقْطِينٍۢ","Onun başı üstündə balqabaq tağı bitirdik.",{"number":1148,"arabic":1149,"translation":1150},147,"وَأَرْسَلْنَٰهُ إِلَىٰ مِا۟ئَةِ أَلْفٍ أَوْ يَزِيدُونَ","Biz onu yüz mindən də daha çox adama peyğəmbər göndərdik.",{"number":1152,"arabic":1153,"translation":1154},148,"فَـَٔامَنُوا۟ فَمَتَّعْنَٰهُمْ إِلَىٰ حِينٍۢ","Onlar ona iman gətirdilər, Biz də onlara müəyyən vaxtadək firavanlıq nəsib etdik.",{"number":1156,"arabic":1157,"translation":1158},149,"فَٱسْتَفْتِهِمْ أَلِرَبِّكَ ٱلْبَنَاتُ وَلَهُمُ ٱلْبَنُونَ","Kafirlərdən soruş: “Nəyə görə qızlar sənin Rəbbinin, oğlanlar isə onların olmalıdır?”",{"number":1160,"arabic":1161,"translation":1162},150,"أَمْ خَلَقْنَا ٱلْمَلَٰٓئِكَةَ إِنَٰثًۭا وَهُمْ شَٰهِدُونَ","Yoxsa Biz mələkləri dişi yaratmışıq və onlar da buna şahid olublar?",{"number":1164,"arabic":1165,"translation":1166},151,"أَلَآ إِنَّهُم مِّنْ إِفْكِهِمْ لَيَقُولُونَ","Həqiqətən, onlar yalan uydurub deyirlər:",{"number":1168,"arabic":1169,"translation":1170},152,"وَلَدَ ٱللَّهُ وَإِنَّهُمْ لَكَٰذِبُونَ","“Allah doğmuşdur”. Şübhəsiz ki, onlar yalançıdırlar.",{"number":1172,"arabic":1173,"translation":1174},153,"أَصْطَفَى ٱلْبَنَاتِ عَلَى ٱلْبَنِينَ","Məgər Allah qızları oğlanlardan üstünmü tutmuşdur?",{"number":1176,"arabic":1177,"translation":1178},154,"مَا لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ","Sizə nə olub, bu necə mühakimədir yürüdürsünüz?",{"number":1180,"arabic":1181,"translation":1182},155,"أَفَلَا تَذَكَّرُونَ","Məgər düşünüb ibrət almayacaqsınız?",{"number":1184,"arabic":1185,"translation":1186},156,"أَمْ لَكُمْ سُلْطَٰنٌۭ مُّبِينٌۭ","Yoxsa sizin aydın bir dəliliniz vardır?",{"number":1188,"arabic":1189,"translation":1190},157,"فَأْتُوا۟ بِكِتَٰبِكُمْ إِن كُنتُمْ صَٰدِقِينَ","Əgər doğru deyirsinizsə, kitabınızı gətirin!",{"number":1192,"arabic":1193,"translation":1194},158,"وَجَعَلُوا۟ بَيْنَهُۥ وَبَيْنَ ٱلْجِنَّةِ نَسَبًۭا ۚ وَلَقَدْ عَلِمَتِ ٱلْجِنَّةُ إِنَّهُمْ لَمُحْضَرُونَ","Onlar Allahla cinlər arasında qohumluq olduğunu uydurdular. Həqiqətən, cinlər onların Cəhənnəmə gətiriləcəyini bilirlər.",{"number":1196,"arabic":1197,"translation":1198},159,"سُبْحَٰنَ ٱللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ","Allah onların Ona aid etdikləri sifətlərdən uzaqdır.",{"number":1200,"arabic":815,"translation":917},160,{"number":1202,"arabic":1203,"translation":1204},161,"فَإِنَّكُمْ وَمَا تَعْبُدُونَ","Ey müşriklər! Nə siz, nə də sizin tapındıqlarınız",{"number":1206,"arabic":1207,"translation":1208},162,"مَآ أَنتُمْ عَلَيْهِ بِفَٰتِنِينَ","heç kəsi Allaha qarşı yoldan çıxara bilməzsiniz;",{"number":1210,"arabic":1211,"translation":1212},163,"إِلَّا مَنْ هُوَ صَالِ ٱلْجَحِيمِ","ancaq Cəhənnəmə girəcək kimsədən başqa.",{"number":1214,"arabic":1215,"translation":1216},164,"وَمَا مِنَّآ إِلَّا لَهُۥ مَقَامٌۭ مَّعْلُومٌۭ","Mələklər dedi: “Bizlərdən hər kəsin müəyyən bir yeri vardır.",{"number":47,"arabic":1218,"translation":1219},"وَإِنَّا لَنَحْنُ ٱلصَّآفُّونَ","Həqiqətən, biz səf-səf dururuq.",{"number":1221,"arabic":1222,"translation":1223},166,"وَإِنَّا لَنَحْنُ ٱلْمُسَبِّحُونَ","Həqiqətən, biz Allahın şəninə təriflər deyirik”.",{"number":1225,"arabic":1226,"translation":1227},167,"وَإِن كَانُوا۟ لَيَقُولُونَ","Müşriklər deyirdilər:",{"number":1229,"arabic":1230,"translation":1231},168,"لَوْ أَنَّ عِندَنَا ذِكْرًۭا مِّنَ ٱلْأَوَّلِينَ","“Əgər bizdə də əvvəlkilərdə olan zikrdən olsaydı,",{"number":1233,"arabic":1234,"translation":1235},169,"لَكُنَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلْمُخْلَصِينَ","biz mütləq Allahın seçilmiş səmimi qulları olardıq”.",{"number":1237,"arabic":1238,"translation":1239},170,"فَكَفَرُوا۟ بِهِۦ ۖ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ","Lakin onlar onu inkar etdilər. Onlar tezliklə biləcəklər.",{"number":1241,"arabic":1242,"translation":1243},171,"وَلَقَدْ سَبَقَتْ كَلِمَتُنَا لِعِبَادِنَا ٱلْمُرْسَلِينَ","Bizim elçi göndərdiyimiz qullarımız haqqında bu Sözümüz əzəldən deyilmişdi:",{"number":1245,"arabic":1246,"translation":1247},172,"إِنَّهُمْ لَهُمُ ٱلْمَنصُورُونَ","“Həqiqətən, onlara kömək göstəriləcəkdir.",{"number":1249,"arabic":1250,"translation":1251},173,"وَإِنَّ جُندَنَا لَهُمُ ٱلْغَٰلِبُونَ","Bizim əsgərlərimizin mütləq qələbəsi labüddür”.",{"number":1253,"arabic":1254,"translation":1255},174,"فَتَوَلَّ عَنْهُمْ حَتَّىٰ حِينٍۢ","Sən bir müddət onlardan üz çevir!",{"number":1257,"arabic":1258,"translation":1259},175,"وَأَبْصِرْهُمْ فَسَوْفَ يُبْصِرُونَ","Onlara bax! Onlar tezliklə əzabı görəcəklər.",{"number":33,"arabic":1261,"translation":1262},"أَفَبِعَذَابِنَا يَسْتَعْجِلُونَ","Onlar əzabımızın tezliklə gəlməsinimi istəyirlər?",{"number":1264,"arabic":1265,"translation":1266},177,"فَإِذَا نَزَلَ بِسَاحَتِهِمْ فَسَآءَ صَبَاحُ ٱلْمُنذَرِينَ","Əzab onların yurdlarına endiyi zaman qorxudulanların sabahı necə də pis olacaq!",{"number":1268,"arabic":1269,"translation":1255},178,"وَتَوَلَّ عَنْهُمْ حَتَّىٰ حِينٍۢ",{"number":1271,"arabic":1272,"translation":1259},179,"وَأَبْصِرْ فَسَوْفَ يُبْصِرُونَ",{"number":1274,"arabic":1275,"translation":1276},180,"سُبْحَٰنَ رَبِّكَ رَبِّ ٱلْعِزَّةِ عَمَّا يَصِفُونَ","Qüdrət sahibi olan Rəbbin pakdır, müşriklərin Ona aid etdikləri sifətlərdən uzaqdır.",{"number":1278,"arabic":1279,"translation":1280},181,"وَسَلَٰمٌ عَلَى ٱلْمُرْسَلِينَ","Elçilərə salam olsun!",{"number":254,"arabic":1282,"translation":1283},"وَٱلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ","Aləmlərin Rəbbi olan Allaha həmd olsun!",[1285,1286,1287,1288,1289,1290,1291,1292,1293,1294,1295,1296,1297,1298,1299,1300,1301,1302,1303,1304,1305,1306,1307,1308,1309,1310,1311,1312,1313,1314,1315,1316,1317,1318,1319,1320,1321,1322,1323,1324,1325,1326,1327,1328,1329,1330,1331,1332,1333,1334,1335,1336,1337,1338,1339,1340,1341,1342,1343,1344,1345,1346,1347,1348,1349,1350,1351,1352,1353,1354,1355,1356,1357,1358,1359,1360,1361,1362,1363,1364,1365,1366,1367,1368,1369,1370,1371,1372,1373,1374,1375,1376,1377,1378,1379,1380,1381,1382,1383,1384,1385,1386,1387,1388,1389,1390,1391,1392,1393,1394,1395,1396,1397,1398],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},{"edition":1400,"sura":249,"blocks":1401},"saadi-az",[1402,1404,1406,1408,1410,1412,1414,1416,1418,1420,1422,1424,1426,1428,1430,1432,1434,1436,1438,1440,1442,1444,1446,1448,1450,1452,1454,1456,1458,1460,1462,1464,1466,1468,1470,1472,1474,1476,1478,1480,1482,1484,1486,1488,1490,1492,1494,1496,1498,1500,1502,1504,1506,1508,1510,1512,1514,1516,1518,1520,1522,1524,1526,1528,1530,1532,1534,1536,1538,1540,1542,1544,1546,1548,1550,1552,1554,1556,1558,1560,1562,1564,1566,1568,1570,1572,1574,1576,1578,1580,1582,1584,1586,1588,1590,1592,1594],{"from":5,"to":21,"text":1403},"Fövqəluca Ona ibadət edən və Onun icazəsi ilə Kainatın bəzi işlərinə sərəncam çəkən alicənab mələklərə and içir. O (Pak və Müqəddəs), bu andı ona görə içmişdir ki, yalnız Özünün – Vahid Rəbb və ibadətə layiq Allah olduğunu təsdiq etsin. Əvvəlcə O (Pak və Müqəddəs), Ona qüsursuz xidmət etmək üçün cərgə-cərgə düzülən mələklərə and içmişdir. Sonra O (Pak və Müqəddəs), buludları qovan və digər təbii hadisələri idarə edən mələklərə and içmişdir. Nəhayət, O (Pak və Müqəddəs), Zikri oxuyan, yəni, Onun sözlərini təkrarlayan mələklərə and içmişdir. Mələklərin yalnız Ona pərəstiş etməsini, təkcə Ona ibadətini və heç vaxt Onun hökmlərinə itaətsizlik göstərmədiklərini nəzərə alaraq, Rəbb tövhidin haqq olmasını təsdiq etmək məqsədilə onlara and içir.",{"from":28,"to":28,"text":1405},"Allahdan başqa, ilahlaşdırılmağa və ibadətə layiq hər hansı digər ilah yoxdur. Bütün insanlar Onu səmimiyyətlə sevməli, Ondan qorxmalı, Onun mərhəmətinə ümid bəsləməli və yalnız Ona ibadət etməlidirlər.",{"from":35,"to":35,"text":1407},"O (Pak və Müqəddəs) Kainatı yaradaraq, onda məskunlaşan bütün məxluqlarına ruzi bəxş edir. Bütün varlıqlar Ona tabedir və Onun nə hökmranlıq haqqına, nə də ibadət haqqına şərik olanlar yoxdur. Fövqəluca Özünün hökmranlıq haqqı ilə yanaşı Ona ibadət edilməsi haqqını çox tez-tez xatırladır, çünki sonuncu birincini qüvvətləndirir. Müşriklər Allahın Vahid Rəbb olmasına inanırdılar, lakin belə hesab edirdilər ki, başqa ilahlara da ibadət etmək olar. Buna görə, Allah insanlara nəyə iman gətirməli olduqlarını onlara tez-tez xatırladır və onları inkar etdiklərinə iman gətirməyə çağırır.\n\nBu ayədə Allah Özünü bütün şərqlərin[2] Rəbbi adlandırır. Burada üfüqdə görünən səma cisimlərinin çıxdığı yerlər nəzərdə tutulur. Bu sözlər səma cisimlərinin batdığı çoxlu yerlərin mövcudluğunu sübut edir. Ola bilsin ki, Allah üfüqdə görünən ulduzların tülu etdiyi yerləri nəzərdə tutmuşdur ki, onların barəsində aşağıdakı ayələrdə bəhs edilir.",{"from":42,"to":62,"text":1409},"Allah ulduzların Yer sakinlərinə böyük fayda gətirdiyini xəbər verir. Birincisi, onlar göylərin bəzəyidir. Ulduzlar olmasaydı göylər qaranlıq və tutqun görünərdi. Allah səmanı ulduzlarla bəzəmişdir ki, onu işıqlı etsin və onun görkəmini gözəlləşdirsin. İnsanlar ulduzların sayəsində quruda və dənizdə hətta ən qaranlıq gecələrdə belə yolu düzgün müəyyənləşdirə bilirlər. İkincisi, ulduzlar göyləri, mələklərin səmada danışıqlarına qulaq asmağa cəsarət edən azğın şeytanlardan mühafizə edirlər. Şeytanlar, onların üstünə hər tərəfdən axan ulduzlar düşdüyünə görə, mələklərin danışıqlarını eşidə bilmirlər. Onlar şeytanları qovur və onlara göylərdə hansı işlərin gedəcəyindən xəbər tutmağa imkan vermirlər. Bu, qiyam və Rəbbə itaətsizlik etdiklərinə görə, onlardan alınan ədalətli qisasdır.",{"from":69,"to":69,"text":1411},"Fövqəluca bu barədə xəbər verməsəydi, əvvəlki ayələrin əsasında demək olardı ki, şeytanlar göylərdəki danışıqlara qulaq asmaqda heç bir imkana malik deyillər. Lakin onların bəziləri mələklərin ağzından çıxan sözü oğurlamağa nail olurlar və belə olduqda səma sakinləri parlaq axan ulduzlar vasitəsilə onları məhv edirlər. Bəzən belə bir ulduz azğın şeytanı, o, qulaq asıb eşitdiyi xəbəri öz həmkarlarına ötürənə qədər yandırıb-yaxır. Belə olduqda qöylərdən oğurlanan xəbər yer sakinlərinə gedib çatmır. Bəzi hallarda isə, axan ulduz şeytanı, o eşitdiklərini öz əlaltılarına ötürdükdən sonra, məhv edir. Belə olduqda, şeytanlar bir həqiqətə yüz yalan əlavə edib, onları cadugərlərə və falabaxanlara çatdırırlar. Cahil və nadan insanlar isə onların çoxsaylı yalan “öncəgörümlərinə”, şeytanların göylərdə eşitdikləri bir həqiqi sözə görə, inanmağa başlayırlar.",{"from":75,"to":75,"text":1413},"Allah insanlara nəhəng göy cisimlərinin mövcudluğu haqqında xatırlatdıqdan sonra, O (Pak və Müqəddəs) Öz Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) əmr edir ki, kafirləri Rəbbin yaratdıqları üzərində düşünməyə çağırsın. Onlar öldükdən sonra dirildiləcəklərinə iman gətirməkdən imtina edirlər. Məgər ölmüş insanları diriltmək, əzəmətli göyləri və nəhəng planetləri yaratmaqdan çətinmidir? Şübhə yoxdur ki, müşriklər göylərin və yerin xəlq edilməsinin insanın dirildilməsindən olduqca mürəkkəb olduğunu etiraf edirlər. Bütün bunlar insanlara ölümdən sonra həyatın varlığına inanmağı vacib edir. Lakin bu dirilmənin gerçəkliyinin yeganə dəlili deyildir. Fövqəluca insanı saf gildən yaratmışdır. O (Pak və Müqəddəs) belə buyurur: “Biz insanı, pardaqlanmış palçıqdan alınmış cingiltili quru gildən yaratdıq” (Hicr, 15\u002F26). Əgər insan bu dünyaya necə gəldiyi üzərində düşünsə, onda başa düşər ki, insanı yapışqan gildən xəlq etmək, onu öldükdən sonra diriltməkdən daha mürəkkəbdir.",{"from":81,"to":81,"text":1415},"Ey Elçi! Ey insan! Sən, dirilməyə iman gətirməkdən imtina edən və çoxsaylı möcüzə və dəlillərdən üz döndərən insanların yalançılığına heyrət edirsən. Belə insanların kafirliyi doğrudan da heyrətə salır və təəccüb doğurur, çünki labüd Qiyamət gününü inkar etmək mümkün deyil. Lakin insanı daha çox heyrətə salan, Elçini (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) və möminləri məsxərəyə qoyan kafirlərin rəftarıdır. Onlar haqqı inkar etməklə kifayətlənməyərək, ona hələ istehza etməyə də cəsarət göstərirlər.",{"from":87,"to":94,"text":1417},"Belə davranış təəccüb doğurmaya bilməz. Möminlər günahkarlara, onların ağlı və təhtəlşüuru ilə bütövlükdə və tamamilə həmahəng olan haqqı xatırladırlar, lakin fasiqlər ondan üz çevirməkdə davam edirlər. Əgər onlar öz nadanlıqlarına görə belə rəftar edirlərsə, onda bu onların axmaqlığı və kəmağıllılığına dəlalət edir. Necə ola bilər ki, hər bir insanın təhtəlşüuruna həkk olunmuş və heç bir çətinlik çəkilmədən dərk oluna bilən şey inkar edilsin?! Əgər onlar haqqı öz inadkarlıqları üzündən şüurlu surətdə inkar edirlərsə, onda bu daha çox təəccüblüdür. Haqq təbliğatçıları öz doğruçuluqlarına inandırıcı dəlillər təqdim edirlər və onlara, ən ağıllı insanların iman gətirdikləri əzəmətli möcüzələr göstərirlər, lakin onlar belə möcüzələri də inamsızlıqla və istehza ilə qarşılayırlar. Həqiqətən, bu da, peyğəmbər təlimini açıq-aydın cadugərlik adlandıran kafirlərin sözləri kimi, çox qəribədir.",{"from":101,"to":115,"text":1419},"Onlar yer üzündə hər şeydən şərəfli və ən gözəl olan haqqı, ən alçaq və ən yaramaz əməl olan sehrbazlıqla müqayisə edirlər. Bundan başqa, onlar göylərin və yerin Rəbbinin ilahi imkanlarını bütün cəhətləri baxımından ən aciz və kamil olmayan insanın qabiliyyət və bacarığı ilə müqayisə edirlər. Onlar ölülərin dirildilməsini mümkünsüz sayır və buna görə belə deyirlər: “Doğrudanmı biz öldükdən, torpağa və sümüyə çevrildikdən sonra dirildiləcəyik?” Bu, kafirlərin ən böyük və tamamilə əsassız dəlilidir.",{"from":121,"to":121,"text":1421},"Allah müşriklərin sübutlarını sadalayaraq, Öz Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) əmr edir ki, onların yalançı bəyanatlarını təkzib etsin və onları alçaldıcı cəza haqqında xəbərlə təhdid etsin. Ey müşriklər! Siz də, sizin ata-babalarınız da mütləq dirildiləcəksiniz, alçaldılmışların və nifrətə layiqlərin sırasında olacaqsınız. Bu, Allah üçün heç də çətin olmayacaqdır.",{"from":128,"to":141,"text":1423},"Mələk İsrafil sura üfürən kimi bütün ölülər qəbilərindən qalxacaqlar. Onlar ilk dəfə dünyaya gəldikləri görkəmdə: çılpaq, ayaqyalın və sünnət edilməmiş halda dirildiləcəklər. Bu dəhşətəngiz anda kafirlər peşman olduqlarını, ümidsizliyə qapıldıqlarını, xəcalət çəkdiklərini və alçaldıldıqlarını gizlədə bilməyəcəklər. Onlar özlərini lənətləyəcək və başa düşəcəklər ki, haqq-hesab çəkiləcək və əvəz veriləcək saat artıq başlamışdır və dünya həyatında məsxərəyə qoyduqlarını inkar edə bilməyəcəklər. Bax onda onlara Ayırdetmə Gününün başladığı xəbər veriləcək. Həmin Gün Allah hər bir insana, onun Allah qarşısında və Onun məxluqları qarşısında öz vəzifələrini necə yerinə yetirdiyini bildirəcəkdir. Kafirlər inkar etdikləri və məsxərəyə qoyduqlarının doğruluğuna əmin olduqları vaxt, Rəbb mələklərə əmr edəcək ki, günahkarları, yalan saydıqları Cəhənnəm Oduna atsınlar.",{"from":148,"to":176,"text":1425},"Bu fasiqlər özlərinə qarşı zalımcasına davranır, küfrə, müşrikliyə və Allaha itaətsizliyə batırdılar. Qiyamət günü başladıqda isə, onlar, eyni yaramaz işlər törətmiş öz həmkarları ilə birlikdə bir yerdə toplanacaqlar. Bundan başqa, müşriklərin ibadət etdikləri bütlər və daş heykəllər də onların taleyinə şərik olacaqlar. Onların hamısı bir yerə toplanacaq və kobud mələklər onları qova-qova Cəhənnəmə aparacaqlar. Müşriklər və kafirlər məhv olmaqdan və əzablı cəzadan xilas ola bilməyəcəklərini anlayacaqları zaman, Allah mələklərə günahkarlar kütləsini dayandırmağı əmr edəcək. Onlar öz iftiralarına görə cavab verməyə təqdim ediləcəklər. Rəbb bütün məxluqların gözü qarşısında kafirləri rüsvay edəcək, onların yalanını və xəyanətini ifşa edəcəkdir. Onlardan soruşulacaq: “Siz niyə belə kədərlisiniz? Siz niyə bir-birinizə yardım etmirsiniz, bütlər isə sizə kömək etmirlər? Axı siz güman edirdiniz ki, özünüzün uydurduğunuz tanrıçalar sizi cəzadan qurtaracaqlar və Allah qarşısında sizin şəfaətçiniz olacaqlar”. Yəqin ki, kafirlər bu suallara cavab verməyəcəklər, çünki onlara itaətkarlıq və alçaldılma libası geydiriləcək. Onlar öz qismətləri ilə razılaşacaq, Fövqəlucanın iradəsinə itaət edəcək və özlərini doğrultmaq üçün heç bir söz deyə bilməyəcəklər. Onlar itaətkar, alçaldılmış və aciz olacaqlar.",{"from":183,"to":190,"text":1427},"Kafirlər öz həmkarları və bütləri ilə birlikdə Cəhənnəmə aparan yolda toplanacaqlar. Mələklər onları dayandıracaq və sorğu-sual etməyə başlayacaqlar, lakin kafirlər onlara verməyə cavab tapmayacaqlar və özləri azğınlığa düşdüklərinə və başqalarını da azdırdıqlarına görə bir-birilərini günahlandıracaqlar. Bu dünya həyatında sadə insanlar olan günahkarlar öz rəhbərlərinə və başçılarına deyəcəklər: “Siz öz gücünüzü və hakimiyyətinizi bizi azğınlığa salmaq üçün istifadə edirdiniz. Əgər siz olmasaydınız, biz möminlərdən biri olardıq”.",{"from":197,"to":218,"text":1429},"Kafirlərin başçıları belə cavab verəcəklər: “Siz bizimlə birlikdə saxta “ilahlara” ibadət edirdiniz və siz bizdən heç nə ilə fərqlənmirsiniz. Niyə siz bu gün bizi qınayırsınız? Biz sizi kafirliyə məcbur etməmişik – siz özünüz haqqı inkar etmisiniz. Bu gün bizi Rəbbin təyin etdiyi qədər haqlamışdır. Biz sizinlə öz acı taleyimizi bölüşəcəyik və cəzanı dadacağıq. Biz azmış insanlar idik və sizə də ardımızca gəlməyi təklif etdik. Siz könüllü surətdə razılaşdınız və bizim izimizlə getdiniz. Bu gün siz bunda, özünüzdən başqa, heç kimə tənə vurmamalısınız”.",{"from":224,"to":216,"text":1431},"Söhbət, bütün günahkarların əzab-əziyyətli cəzanı dadacaqları Qiyamət günündən gedir və hər günahkarın ağrı-acılarının ağırlığı onun günahlarının ağırlığından asılı olacaqdır. Allah günahkarlarla, bax, beləcə rəftar edir! Onlar özlərinin bu dünyadakı həyatında birlikdə kafirliyə batırdılar və buna görə Axirət həyatında onlar əzab-əziyyətə də birlikdə şərik olacaqlar. Onların günahları və cinayətləri yol verilən bütün hədləri aşırdı.",{"from":237,"to":243,"text":1433},"Onlara, Allahdan başqa ibadətə layiq ilahların olmadığına şəhadət gətirmələri təklif olunduqda, onlar haqqı təkəbbürlə inkar edir və ona dəvət edənləri isə rədd edirdilər. Onlar bütün xalqın qarşısında dəvətçilərə öz nifrətini nümayiş etdirir və deyirdilər: “Məgər biz atalarımızın və babalarımızın ibadət etdikləri allahlara ibadətdən imtina edərikmi? Məgər biz Muhəmmədin xatirinə buna gedərikmi?” Lakin rüsvayolmuş müşriklər Allahın Elçisindən (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) yalnız üz döndərməklə qane olmayaraq, onu (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) hələ bir yalançılıqda da ittiham etmişdilər. Onlar onu (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) dəli şair adlandıranadək sakitləşə bilmirdilər. Bu, onların tərəfindən ən zalım bir rəftar idi. Onlar çox gözəl bilirdilər ki, Muhəmməd (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) nə bir şairlə, nə də şeiriyyətlə tanış deyildi. Bundan başqa, onun (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) rəftarı heç vəchlə şairlərin davranışına bənzəmirdi. Müşriklər Muhəmmədi (ona Allahın salavatı və salamı olsun!), onların müasirlərinin ən ağıllısı və ən sağlam düşüncəlisi olaraq tanıdıqları kimi, bunu da yaxşı bilirdilər. Buna görə, Fövqəluca Allah onların iftiraçı iddialarını təkzib edərək, belə buyurur:",{"from":249,"to":249,"text":1435},"Muhəmmədin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) gəlişi, onun dini və ona (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) nazil edilmiş Kitab – haqdır. Onun (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) gəlişi özündən əvvəlki elçilərin doğruçuluğunu təsdiq etmişdir. Onlardan hər biri onun (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) peyğəmbər olacağı haqqında öncədən xəbər vermişlər. Muhəmməd (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) haqqında öncədən verilən xəbər səma elçilərindən hər birinin möcüzəli əlamətlərindən idi. Allah onlarla əhd etmişdi ki, sonuncu elçiyə iman gətirsinlər və əgər onlardan kimsə Muhəmməd Peyğəmbərlə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) görüşsəydi, onda o (ə), ona (Allahın salavatı və salamı olsun!) mütləq hərtərəfli yardım göstərməliydi. Məhz buna görə, Allahın elçiləri (onlara Allahın salamı olsun!) öz davamçılarına tapşırmışdılar ki, Muhəmməd Peyğəmbər (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) bəşəriyyətə göndərildikdə, ona (s.ə.s.) iman gətirsinlər. O (s.ə.s.) gəldikdə isə, bütün insanlar əvvəlki elçilərin (onlara Allahın salamı olsun!) haqlı olduqlarına və onların düşmənlərinin və əleyhdarlarının yalançılığına əmin oldular. Əgər bu baş verməsəydi, gerçəkləşməmiş peyğəmbərlik xəbəri insanların Allahın seçilmiş elçilərinə inamını sarsıdardı.\n\nAllahın Elçisi (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) özündən əvvəlki elçilərin doğruçuluğunu, həmçinin öz təliminin və dəvətinin onun sələflərinin təlimləri və dəvəti ilə ümumi olan əsaslara istinad etməsi ilə təsdiqləyirdi. Muhəmməd Peyğəmbər (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) Allahın bəşəriyyətə göndərdiyi bütün elçilərinə (onlara Allahın salamı olsun!) inanırdı. O (s.ə.s.) öz ardıcıllarına onların peyğəmbərliyi, Kitabları və şəriətlərinin haqq olması haqqında xəbər vermişdir.\n\nOtuzbirinci ayədə Allah bildirir ki, kafirlər məşəqqətli əzabı dadacaqlarına özləri əmin olacaqlar. Lakin kafirlərin sözləri adi insanların yalnız ehtimallarıdır və yanlış da ola bilər və buna görə Fövqəluca qəti hökm çıxarmağı qərara alır. O (Pak və Müqəddəs) buyurur:",{"from":256,"to":261,"text":1437},"Bu, haqdan gələn bir xəbərdir ki, ona şübhə etmək mümkün deyil. Kafirlər amansız cəzaya məruz qoyulacaqlar, lakin onlarla zalımcasına davranılmayacaqdır. Bu, ədalətli cəza olacaqdır. Bu sözlərin ümumi səciyyə daşıması ilə, ilk nəzərdə, bunlar bütün insanlara aiddir, lakin Fövqəluca möminlər üçün istisnalar edir və belə buyurur:",{"from":267,"to":267,"text":1439},"Onlar xeyirxah əməlləri səmimiyyətlə Allah xatirinə yerinə yetirirdilər və müşriklikdən, kafirlikdən xilas olmağı bacardılar və Allah da onları əzabverici cəzadan qurtaracaqdır. O (Pak və Müqəddəs) onları Öz mərhəməti ilə himayə edəcək və bol mükafatlarla təltif edəcəkdir.",{"from":274,"to":280,"text":1441},"Həqiqətən, Allahın mükafatı naməlum deyildir. O, o qədər böyük və füsunkardır ki, insanlar ona laqeyd ola bilməzlər və onun bütün gözəlliyini dərk edə bilməzlər. Allah Cənnət nemətlərindən bəzilərini təsvir etmişdir. Bunlar – müxtəlif meyvələrdir ki, onların ləzzətindən və görünüşündən Cənnət sakinləri böyük məmnunluq duyacaqlar. Cənnət məkanında möminlərə ehtiram bəsləniləcək. Onları təhqir etməyəcək, alçaltmayacaqlar, əksinə, onları şərəfləndirəcək və ucaldacaqlar. Onlar bir-birilərinə hörmət və ehtirmla yanaşacaq və nəcib mələklər də onlara ehtiram göstərəcəklər. Mələklər möminlərin yanına çoxsaylı dərvazalardan daxil olacaqlar və onları böyük uğur və bol mükafatlar qazanmaları ilə təbrik edəcəklər. Lakin, ən başlıcası, Alicənab və Səxavətli Rəbbin Cənnət əhlinə göstərəcəyi ehtiram olacaqdır. O (Pak və Müqəddəs) onlara çoxsaylı nemətlər əta edəcək və onların ürəklərinə, qəlbinə və canlarına sevinc nəsib edəcəkdir.",{"from":92,"to":92,"text":1443},"Onlar bərəkətli Cənnət bağlarında qalacaqlar. Bərəkət, sevinc və xoşbəxtlik bu bağlarda əbədi sakindir. Möminlər üçün orada baxışların görmədiyi, qulaqların eşitmədiyi, insan qəlbinin heç xəyalına belə gətirmədiyi şeylər hazırlanmışdır. Heç bir şey onların səadətini kölgələndirə bilməz və onlara rahatsızlıq yarada bilməz.",{"from":293,"to":293,"text":1445},"Onlar zəngin örtüklər döşənərək bəzədilmiş hündür taxtlarda yastılanacaqlar. Möminlərin hətta oturuşu-duruşu da onlara məmnunluq gətirəcək və rahatlıq bəxş edəcəkdir. Onlar üzbəüz əyləşəcəklər və bu da onların qarşılıqlı ehtiramına dəlalət edir. Məhəbbət onların ürəklərini birləşdirəcək və onlar özlərinin vəhdət halında və həmrəy olmalarından zövq alacaqlar. Cənnət sakinlərinin bir-birinə yaxınlığı təkcə üzbəüz oturmaları ilə deyil, həm də qəlbən yaxın olmaları ilə özünü göstərəcəkdir. Onlar bir-birinə qarşı o dərəcədə mehriban və nəzakətli olacaqlar ki, hətta bir-birilərinə arxa və ya böyrünü çevirmək belə istəməyəcəklər. Bütün bunlar Cənnət sakinlərinin Səadət içində və gözəl əxlaq sahibi olmalarının dəlilidir.",{"from":241,"to":305,"text":1447},"Əbədi gənc yeniyetmələr möminlərə həmişə xidmət etməyə hazır olacaqlar. Onlar möminlərin ətrafında cazibədar qədəhlərə doldurulmuş qeyri-adi şirələr gəzdirəcəklər. Bu şirələr – müşk qatılmış Cənnət içkisidir. O, bu dünyadakı şəraba qətiyyən bənzəmir. Ağ rəngdədir, çünki ağ rəng ən yaxşı rəngdir. Lakin o, yer üzündəki şərabdan təkcə rəngi ilə fərqlənmir. Cənnət içkisi möminlərə nəinki təkcə onu içən vaxt, həm də içəndən sonra da böyük zövq verir.",{"from":311,"to":311,"text":1449},"Cənnət içkisi əzab vermir, təfəkkürü korşaltmır və insanı bütün var-dövlətini içkiyə verməyə sövq etmir. O, başı ağrıtmır və başa bəla gətirmir. Fövqəluca Cənnət yeməklərini, içkilərini, qəşəng taxtları və “mübarək bağlar” söz birləşməsi ilə ifadə edilə biləcək digər ləzzətləri xatırlatmışdır. Buna baxmayaraq, Fövqəluca belə hesab edir ki, Cənnət zövqlərini daha da təfsilatı ilə təsvir etsin və bunun əsasında möminlər öz Rəbbinin mərhəmətini qazanmağa daha böyük əzmlə can atsınlar. O (Pak və Müqəddəs) irigözlü gözəl hurilər haqqında xəbər verir. Onlar möminləri yaxınlıqda yerləşən çadırlarda gözləyəcəklər.",{"from":317,"to":323,"text":1451},"Onların baxışları heyran və məftun edicidir. Fövqəluca onları “baxışlarını ərlərinə dikmiş” adlandırır, çünki onların hər biri öz bakirəliyini qoruyur və öz ərindən başqa hamının qarşısında baxışlarını aşağı dikir. Onların hər biri öz ərinin gözəlliyi və kamilliyinə heyran olacaq və onu kimləsə dəyişməyə heç vaxt razılaşmayacaqlar. Bundan başqa, hurilərin ərləri də bütün qalan qadınlar qarşısında baxışlarını aşağı endirəcəklər və bu onların zövcələrinin təsvirolunmaz gözəlliyinə və kamilliyinə dəlalət edir. Onlar kuluk toyuğun qoruduğu yumurtaya bənzəyirlər. Onların heç bir nöqsanı və qüsuru yoxdur və hətta onların dərilərinin rəngi də ən gözəldir.\n\nBir rəy var ki, Allah, yalnız öz ərlərini arzulayacaqları və sevəcəklərinə görə, huriləri “baxışlarını yerə dikmiş” adlandırmışdır. Belə şərh də səhihdir. Bütün bunlar onu göstərir ki, kişilər və qadınlar Cənnətdə gözəl olacaqlar. Onların arasında məhəbbət və razılıq hökm sürəcək və onlar özləri üçün başqa heç bir şey istəməyəcəklər. Cənnət sakinləri əxlaqi paklığa riayət edəcək, bir-birilərinə həsəd çəkməyəcək, qarşılıqlı düşmənçilik bəsləməyəcək və mübahisə etməyəcəklər – bunun üçün, sadəcə, heç səbəb də olmayacaq.",{"from":329,"to":285,"text":1453},"Cənnət yeməkləri və içkiləri, gözəl taxtlar və füsunkar zövcələri xatırlatdıqdan sonra, Fövqəluca Allah Cənnət sakinlərinin öz aralarında necə mehribanlıqla söhbət edəcəklərini xəbər verir. Onlar özlərinin keçmiş həyatını və keçmiş əməllərini yada salacaqlar. Onların söhbəti o qədər uzun çəkəcək ki, onlardan biri belə deyəcək: “Mənim bir yaramaz yoldaşım vardı və məni dünya həyatında müşayət edərdi, öldükdən sonra dirilməni inkar edər və məni imanıma görə qınayardı. O deyərdi: “Sən insanın əməllərinə görə cəzalandırılacağına və ya mükafatlandırılacağına necə olur ki, inanırsan?! Bu ki, mümkün deyildir! Biz hamımız torpağa çevriləcəyik və bizdən yalnız sür-sümüklərimiz qalacaqdır. Doğrudanmı sən elə düşünürsən ki, bu sür-sümüklər dirildiləcək və insan öz əməllərinə görə məsuliyyətə cəlb olunacaq?!” Büdür mənim hekayətim... Mən öz dostumu unuda bilmirəm. Mən iman gətirdim və ömrümün sonuna kimi saleh mömin olaraq qaldım, o isə əbədi həyatı inkar etməkdə və küfrə batmaqda davam edirdi. Bu gün, gördüyünüz kimi, mən bu gözəl nemətlərin arasındayam, o isə Cəhənnəm əzabının burulğanında sarsıntılar içində iztirab çəkir”.",{"from":235,"to":235,"text":1455},"Burada həmin mömin belə təklif edəcək: “Gəlin, kafirlərin çəkdikləri əzab-əziyyəti öz gözümüzlə görüb əmin olaq və Rəbbimizin iltifatına nail olduğumuza görə özümüzü daha da xoşbəxt hiss edək”. Cənnət sakinləri öz qardaşlarının xahişini həvəslə yerinə yetirirlər və buna görə, onlar onunla birlikdə onun dostuna baxmağa gedəcəklər.",{"from":355,"to":369,"text":1457},"Mömin Cəhənnəmə baxdıqda, öz yoldaşını Cəhənnəm Odunun ortasında görəcək. O, Cəhənnəm məşəqqətləri burulğanında əzab çəkəcək və od onu hər tərəfdən əhatə edəcəkdir. Mömin kafiri qınayacaq və Allaha, onu düşmənin fitnələrindən xilas etdiyinə görə, həmd edəcəkdir. O, ucadan deyəcəkdir: “Allaha and olsun ki, sən mənim qəlbimə şübhə salmağa cəhd göstərirdin və məni həlak edə bilərdin. Əgər Allah mənə imanımı qorumaqda kömək etməsəydi, onda mən Cəhənnəmə vasil edilənlərin arasında olardım”.",{"from":375,"to":298,"text":1459},"Bu elə bir sualdır ki, cavabı – deyiləni yalnız təsdiq etməklə nəticələnəcəkdir. Bu, möminlərin Cənnətdə olmaqdan və Cəhənnəm cəzasından qurtulmaqdan duyduqları böyük sevincə dəlalət edir.\n\n50-ci ayədə Fövqəluca Allah buyurur: “Onlar bir-birilərinə müraciət edərək, sual verəcəklər”. Rəbb bizə Cənnət əhlinin hansı söhbətlər aparacaqlarını xəbər vermir. Lakin tamamilə aydındır ki, onlar bu ünsiyyətdən zövq alacaqlar. Onlar sevinc gətirən hər şey barədə danışacaqlar və yer üzündə olarkən bir-biri ilə ziddiyyətə düşdükləri məsələlər barədə müzakirələr edəcəklər. Yaxşı məlumdur ki, alimlər elmi mübahisələrdən və müzakirələrdən çox razı qalırlar. Bu məmnunluq hissini dünyəvi həyat barədə söhbət edən insanların hiss etdikləri ilə müqayisə etmək mümkün deyil. Onlar Cənnət sakinləri arasına düşdükdən sonra, uzun-uzadı elmi məsələləri müzakirə edəcək və elə elmi kəşflər edəcəklər ki, insan onları hətta təsəvvür etmək halında deyil.",{"from":209,"to":209,"text":1461},"Fövqəluca Cənnət səadətini və ecazkar Cənnət nemətlərini təsvir edir və sonra isə müsəlmanları səmimi və xeyirxah işlər görməyə ruhlandıraraq, buyurur ki, Cənnət nemətlərinə nail olmaq ən ali uğurdur. Möminlər bu uğuru qazanacaqlar. Onlar, insan qəlbinin xəyalından keçirə biləcəyi bütün nemətlərə malik olacaq və hər cür xoşagəlməz və ikrahdoğurucu şeylərdən qurtulacaqlar. Məgər insan bundan sonra da nə isə bir şey arzu edə bilərmi? Yaxud bu, ola bilsin ki, doğrudan da ən ali uğurdur? Göylərin və yerin Rəbbinin yaxınlığında ilahi iltifatının kölgəsində məskun olmaq haqqından da daha yaxşı nə ola bilər? Öz Xaliqini dərk etmək, Onun nəcib Üzünü görmək və Onun ecazkar nitqini dinləmək imkanından da gözəl nə ola bilər?",{"from":391,"to":391,"text":1463},"Əbədi Cənnət nemətləri, onların əldə edilməsi xatirinə insanların öz var-dövlətini sərf etmələrinə və qollarını çırmalayaraq zəhmət çəkmələrinə layiqdir. Ağıllı insan, əgər onu İlahi Mərhəməti Məkanına yaxınlaşdıra bilməyən işlərə vaxt sərf edərsə, kədərlənməlidir. Onda bəs günah işlədən və özünü həlaka məhkum edən adamlar haqqında nə demək olar?!!",{"from":349,"to":167,"text":1465},"Məgər Cənnət Səadəti Cəhənnəmdəki ağrı-acılı cəzadan yaxşı deyilmi? Hansı qonaqlıq daha xeyirlidir: Cənnət təamları və ya Cəhənnəm sakinlərinin meyvələri ilə qidalanacaqları zəqqum ağacı? Rəbb bu ağacı küfrə batmış və Allaha itaətsizlik edən günahkarlar üçün cəza vasitəsi etmişdir. O, Cəhənnəmin lap ortasında bitir və onun kökləri Cəhənnəmin tərkindən başlanğıc götürür. Bu, ən yaramaz və ən mənfur zəmindir və deməli, onda bitən ağac da ən pis olmalıdır. Fövqəluca da məhz bunu nəzərə çatdırmaq üçün əvvəlcə ağacın mənşəyi haqqında izahat verir, sonra isə onun meyvələrini xatırladır.",{"from":413,"to":425,"text":1467},"Əgər o meyvələrin belə zahiri görünüşü varsa, onda onların murdar dadından və Cəhənnəm əzabkeşlərinin qarınlarında nəyin baş verəcəyindən danışmağa heç bir zəruriyyət yoxdur. Onlar cəzadan qaça bilməyəcəklər – onların, sadəcə, başqa çıxış yolları olmayacaq. Cəhənnəm sakinlərinin yeməyi necə də dəhşətlidir! Onların içəcəkləri də necə dəhşətlidir! Onlar zəqqum ağacının meyvələrinin üstündən bağırsaqlarını yandırıb dağıdacaq qaynar su içəcəklər. Fövqəluca buyurur: “...Onlar kömək üçün yalvarmağa başladıqda, onlara üzü yandırıb-yaxan əridilmiş metala bənzər su ilə yardım edəcəklər...” (Kəhf, 18\u002F29).",{"from":431,"to":431,"text":1469},"Bura – onların əbədi mənzili və sığınacağı olacaqdır. Onlar orada sərt cəzanı dadacaq və müdhiş dərəcədə istiliyin necə olduğunu dərk edəcəklər və bunlar zalımlara təkcə bədbəxtliklər və əzab-əziyyət gətirəcək. Günahkarları bu vəhşətəngiz məkana gətirən nə oldu? Sanki bu suala cavab verərək, Fövqəluca buyurur:",{"from":202,"to":442,"text":1471},"Onlar çox tələskənliklə azğınlıq burulğanına atılmışdılar və Allahın elçilərinin (onlara Allahın salamı olsun!) çağırışına qulaq asmamışdılar. Onlar Kəramətli Kitabların nəsihətləri üzərində düşünməmiş və möminlərin xeyirxah məsləhətlərinə əhəmiyyət verməmişdilər. Əksinə, onlar o nəsihətlərdən üz döndərmiş və demişdilər: “Həqiqətən, biz atalarımızı bu yolda görmüşük və biz onların izi ilə sədaqətlə gedirik” (Zuxruf, 43\u002F23).",{"from":448,"to":453,"text":1473},"Ərəb müşriklərindən xeyli qabaq əvvəlki nəsillər də zəlalətə düşmüşdülər və onlardan yalnız bəziləri haqq dinə gəlmiş-dilər və düz yolla gedirdilər, halbuki onlara azğınlıqdan və aldanmalardan qoruyan nəsihətçilər gəlirdilər.",{"from":229,"to":464,"text":1475},"Kafirlərin cinayətləri onları həlaka, rüsvayçılığa və vicdan-sızlığa gətirib çıxartdı. Qoy müşriklər öz azğınlıqlarına görə tövbə etsinlər ki, onlara, onlardan əvvəlkilərin aqibəti nəsib olmasın. Nəzərə alsaq ki, xəbərdarlıq edilənlərin heç də hamısı azğınlığa düşməmişdi, çünki Allah Ona səmimiyyətlə ibadət edən və buna görə məhv edilməkdən xilas olan möminlər üçün istisnalar etmişdi. Səmimilik və sədaqətlilik onlara Allahın lütüfkarlığına və bəyənilən sonuca nail olmağa imkan vermişdi.",{"from":60,"to":497,"text":1477},"Sonra Fövqəluca Allah qullarına bəzi qədim xalqlar haqqında xəbər verərək, Nuhun (ə) xalqını nümunə olaraq göstərir. O (ə) peyğəmbərlərdən biri və Allahın ilk Elçisi idi. Bir çox illər ərzində o (ə) öz qəbilədaşlarını Vahid Allaha iman gətirməyə çağırırdı, lakin kafirlər günbəgün onun moizələrinə daha çox nifrət edirdilər. Nəhayət, o (ə) Allaha bu sözlərlə yalvardı: “Ey Rəbbim! Yer üzündə bir nəfər belə kafir sakin qoyma!” (Nuh, 71\u002F26); “Ey Rəbbim! Mənə kömək et, axı onlar məni yalançı hesab etdilər” (Şuəra, 23\u002F26). Fövqəluca onun (ə) duasına cavab verdi, çünki O (Pak və Müqəddəs) dualara hamıdan yaxşı cavab verəndir.\n\nAllah Özü Özünü belə tərifləyir. O (Pak və Müqəddəs) qullarının dua və müraciətlərinə, Nuh peyğəmbərin (ə) dualarına diqqət yetirdiyi kimi, yanaşır. O (Pak və Müqəddəs) onu (ə) möminlərlə birlikdə böyük bəladan xilas etmiş, qalan bütün kafirləri isə, suda qərq etmişdir. Allah onun (ə) nəsillərindən bəşəriyyəti yenidən dirçəltmiş və onda böyük peyğəmbər (ə) haqqında gözəl xatirə qoymuşdur.\n\nNuh əleyhissəlam Yaradana səmimi ibadətinə və insanlara, digər məxluqlara göstərdiyi yaxşılığına görə bu böyük şərəfə layiq olmuşdur. Lakin bu ehtirama layiq görülən yalnız Nuh (ə) deyildir. Rəbb xeyirxahlıq edənlərin hamısını belə mənsəbə yüksəldir. Onların şöhrəti möminliklərindən və xeyirxahlıqlarından asılı olaraq bütün dünyaya yayılır.",{"from":503,"to":509,"text":1479},"Bu sözlərdən aydın olur ki, Allahın qulunun qalxa biləcəyi ən yüksək pillə – imandır. O, özündə dinin bütün əsas və fərdi hökmlərini ehtiva edir və məhz bu şanlı məziyyətlə Allah Öz xalis qullarının üstünlüyünü vurğulayır.",{"from":247,"to":247,"text":1481},"Allahın sevimlisi İbrahim (ə) Nuhun (ə) ardıcıllarından biri idi. O (ə), öz peyğəmbərliyini yerinə yetirir, öz sələfinin yolu ilə gedərək, insanları Allaha dəvət edirdi. Məhz buna görə Fövqəluca Allah Nuhun (ə) duasına diqqət yetirdiyi kimi, İbrahimin (ə) duasına da diqqət yetirmişdir.",{"from":520,"to":520,"text":1483},"Onun ürəyi haqqı dərk etməyə və düzgün rəftara mane olan müşriklikdən, şübhələrdən və qüsurlu istəklərdən təmizlənmişdi. Yalnız ürəyi qüsurlu olmayan hər cür yaramaz və xoşagəlməz şeylərdən qurtula, xeyirxah və arzuedilən şeylərə nail ola bilər.",{"from":272,"to":272,"text":1485},"İbrahimin (ə) qüsursuzluğunun dəlili onun insanlarla olan münasibətində səmimiyyəti idi. Onun (ə) ürəyində yalana, həsədə və digər yaramaz keyfiyyətlərə yer yox idi. Məhz buna görə o (ə), insanları səmimiyyətlə doğru yola yönəltməyə səy göstərirdi və ilk növbədə öz atasını iman gətirməyə dəvət etmişdi. O (ə) öz atasından və öz qəbilədaşlarından belə soruşmuşdu: “Siz nəyə ibadət edirsiniz?” Bu sualın özü müşrikliyin əbəsliyini və qüsurluluğunu qınamaqdan və sübuta yetirməkdən ibarətdir.",{"from":531,"to":531,"text":1487},"Doğrudanmı siz ibadətə və ilahlaşdırılmağa layiq olmayan yalançı “ilahlara” ibadət edirsiniz? Məgər siz düşünmürsünüz ki, Allaha şərik qoşduğunuza görə aləmlərin Rəbbi sizi cəzalandıra bilər?\n\nİbrahim peyğəmbər (ə) öz qəbilədaşlarını, müşrikləri və kafirləri gözləyən məşəqqətli cəza ilə belə qorxudurdu.",{"from":537,"to":537,"text":1489},"Doğrudanmı siz aləmlərin Rəbbinin o qədər qüsur və nöqsanı olduğunu zənn etdiyinizə görəmi naqis və aciz “ilahlarınızı” Onunla müqayisə etməyi özünüzə rəva görürsünüz?”",{"from":195,"to":291,"text":1491},"İbrahim peyğəmbər (ə) qəbilədaşlarının ibadət etdikləri bütləri dağıtmağı qərara almışdı və bunu etmək üçün əlverişli bir vaxt gözləyirdi. Qəbilədaşları öz bayramlarından birinə getdikdə, İbrahim (ə) da onlarla birlikdə yola düşdü. Bu vaxt o (ə), ulduzlara nəzər salaraq, belə dedi: “Doğrudan da, mən – xəstəyəm”.\n\nBir səhih hədisdə rəvayət edilir ki, bütün həyatı böyü İbrahim peyğəmbər (ə) cəmi üç dəfə yalan danışmışdı. Birinci dəfə, o (ə): “Doğrudan da mən – xəstəyəm” – deyəndə; ikinci dəfə: “Xeyr! Bunu edən onların böyüyü, bax, budur!” – deyəndə; üçüncü dəfə isə, o (ə) öz zövcəsi Saranı öz bacısı adlandıranda.",{"from":553,"to":565,"text":1493},"İbrahim (ə) qərara almışdı ki, özünü xəstəhal göstərsin ki, təklikdə qalaraq, öz niyyətini həyata keçirsin. O (ə) bütün müşriklərin bayrama getmələrini gözlədi və sonra gizlicə bütlərə yaxınlaşdı. Onların yanına gəldikdə, o (ə) rişxəndlə dedi: “Siz ibadətə qətiyyən layiq deyilsiniz, çünki sizin qüsurlarınız heyvanların qüsurlarından daha çoxdur. Onlar yem yeyir və bir-biriləri ilə danışırlar, siz isə heç bunları da bacarmırsınız”.",{"from":188,"to":188,"text":1495},"O (ə), onlara elə güclü və səylə zərbə vururdu ki, onlardan təkcə dağıdılmış parçalar qalmışdı. Lakin İbrahim (ə) ən böyük bütü sındırmadı ki, müşriklərə onların acizliyini sübut etsin.",{"from":576,"to":576,"text":1497},"Fövqəluca bu hadisəni daha müfəssəl “əl-Ənbiya” surəsində təsvir etmişdir. Müşriklər dağıdılmış bütlərini gördükdə, kimin onların “ilahlarını” belə təhqir etməyə cəsarət göstərməsi üzərində düşünməyə başladılar. Onlar dedilər: “Kim bizim ilahlarımıza qarşı bunu etmişdir? Həqiqətən, o – günahkardır!” Müşriklərdən bəziləri dedilər: “Biz eşitmişik ki, İbrahim adlı bir gənc onları biabır edirdi”. Onlar xatırladılar ki, İbrahim (ə) belə demişdi: “Allaha and olsun! Siz onları nəzarətsiz qoyub gedəndən sonra mən sizin “ilahlarınıza” qarşı bir çarə taparam”. Lakin İbrahim (ə) dedi: “Xeyr! Bunu edən onların böyüyü, bax, budur! Əgər onlar danışmaq qabiliyyətindədirlərsə, özünüz bu barədə onlardan soruşun”. Onlar bir az fikirləşdikdən sonra, bir-birilərinə deməyə başladılar ki: “Həqiqətən, siz günahkarlarsınız”. Sonra isə müşriklər yenə əvvəl dediklərinə qayıtdılar və dedilər: “Axı sən bilirsən ki, onlar danışmaq qabiliyyətinə malik deyillər”. Belə olduqda, İbrahim (ə) dedi: “Doğrudanmı siz Allahdan başqa, heç nəyə kömək etməyə və ya sizə zərər vurmağa qabil olmayana ibadət edirsiniz? Siz və Allahdan başqa ibadət etdikləriniz nifrətə layiqsiniz! Məgər siz yenə də ağıllanmayacaqsınız?”",{"from":582,"to":367,"text":1499},"Siz bütlərinizi öz əllərinizlə daşlardan yonursunuz, sonra da onlara ibadət edirsiniz. Doğrudanmı siz bu minvalla davranmağı daha üstün tutur və Vahid Allaha səmimi ibadətdən imtina edirsiniz?",{"from":593,"to":133,"text":1501},"Müşriklər böyük bir ocaq qurmağı, onda od qalamağı və İbrahimi (ə) ona atmağı qərara aldılar. Müşriklər Allahın peyğəmbərinə (ə) belə bir hökmü onun (ə) onların bütlərini dağıtmasına görə çıxartmışdılar. Onlar İbrahimi (ə) ən müdhiş edama məruz qoymağı qərarlaşdırmışdılar, lakin Allah onların məkrli niyyətlərini onların özlərinə qarşı çevirdi və odu İbrahim (ə) üçün sərin və xilas vasitəsi etdi.",{"from":106,"to":106,"text":1503},"Mən öz imanımı xilas etmək xatirinə Şamın bərəkətli torpağına gedirəm, Rəbb isə dinimə fayda gətirəcək işlər görmək üçün mənə kömək edər. İbrahim (ə) həmçinin belə dedi: “Mən sizi və Allahdan başqa ibadət etdiklərinizi tərk edir və Rəbbimə dua edirəm. Rəbbimə edəcəyim duaların sayəsində bədbəxt olmayacağıma ümidvaram” (Məryəm, 19\u002F48).",{"from":609,"to":609,"text":1505},"İbrahim (ə) öz qəbilədaşlarını doğru yola gəlməyə nəsihət verməkdən ümidini itirdikdə, o (ə) Allahdan xahiş edir ki, ona (ə) əməlisaleh bir oğul bəxş etsin ki, o, atasına (ə) həm bu dünyada, həm də ölümündən sonra fayda verə bilsin. Allah Öz sevimli elçisinin (ə) xahişini qəbul etdi və buyurdu:",{"from":615,"to":615,"text":1507},"Şübhəsiz ki, bu ayədə bəhs edilən İsmail peyğəmbərdir (ə), çünki İshaqın doğulması haqqında xoş xəbər yalnız 112-ci ayədə xatırlanır. Fövqəluca buyurur: “Onun zövcəsi ayaq üstəydi, güldü. Onda Biz ona[9] İshaq haqqında, İshaqın ardınca isə Yaqub haqqında müjdə verdik” (Hud, 11\u002F71). Bütün bunlardan və həm də sonrakı ayələrdən aydın olur ki, İbrahim peyğəmbər (ə) məhz İsmaili (ə) qurban kəsməyə hazırlaşırdı. Fövqəluca İsmaili (ə) mülaim adlandırır və bu gözəl sifət İbrahimin (ə) böyük oğlunun səbirli, mətin, xoşxasiyyət, nəcib və mərhəmətli olmasına dəlalət edir.",{"from":621,"to":621,"text":1509},"İllər keçdi və İsmail (ə) elə bir həddə çatdı ki, bu zaman əksər hallarda, valideynlər öz oğulları və qızlarından razı qalırlar, çünki onlar ata-analarına kömək etməyə başlayır və onlara çoxlu fayda verirlər. İbrahim (ə) oğluna dedi: “Allah yuxuda mənə səni qurban kəsməyi əmr etdi və sən bilirsən ki, peyğəmbərlərin yuxusu vəhydir. Biz Allahın iradəsinə itaət etməliyik. Sən bu barədə nə fikirləşirsən?”\n\nİsmail (ə) bu sözləri labüd bir səbirliliklə qəbul etdi. Hətta belə bir çətin saatda da o (ə) Allahın mərhəmətinə ümid bəsləməkdə davam etdi, Onun mərhəmətinə nail olmağa səy göstərdi və valideynlərinin itaətkar oğlu olaraq qaldı. O dedi ki, Fövqəluca Allahın istənilən istəyini səbirlə yerinə yetirəcəkdir, çünki Kainatda baş verən hər şey Onun izni ilə olur.",{"from":627,"to":627,"text":1511},"Ata və oğul Allahın iradəsinə təslim oldular. İbrahim (ə) Allahın cəzasından qorxurdu və qəti qərara gəlmişdi ki, oğlunu və qəlbinin sevincini qurban versin. İsmailə (ə) gəldikdə isə, o (ə) böyük səbirlilik göstərdi və Fövqəluca Rəbbə itaətsizliyə cəhd etmədi və atasını məyus etmədi. İbrahim (ə) oğlunu qurban kəsmək üçün gicgahı üstə üzatdı – o (ə) bu zaman onun (ə) üzünə baxmaq istəmirdi.",{"from":633,"to":639,"text":1513},"Bu həyəcanlı və çox ağır bir anda Allah Öz sevimli elçisini (ə) çağırıb, buyurur: “Ey İbrahim! Sən artıq yuxuda sənə əmr ediləni icra etdin. Sən oğlunu qurban kəsməyi qəti niyyət etmişdin və Rəbbinin əmrini yerinə yetirmək üçün hər şeyi etmişdin. Sənə yalnız İsmailin (ə) boğazına tiyənin neştərini çəkmək qalırdı, lakin indi buna ehtiyac yoxdur”. Allaha səmimiyyətlə ibadət edənlər və öz istəklərini təmin etməkdənsə, Onun mərhəmətini üstün tutanlar üçün hazırlanmış mükafat belədir.",{"from":645,"to":645,"text":1515},"İbrahim peyğəmbərin (ə) keçdiyi sınaq onun (ə) əxlaqi paklığını və Rəbbinə kamil məhəbbətini sübuta yetirirdi. Məhz belə olduqda, Allah İbrahimi (ə) Özünün sevimli elçisi adlandırmışdır. Ərəb sözü olan “hillət” ali və ən kamil məhəbbəti ifadə edir. Buradan belə çıxır ki, Allahın sevimlisi özünün bütün məhəbbətini Mərhəmətli Xaliqə verməlidir. Belə bir məhəbbət hissələrə bölünə bilməz. Lakin İsmailin (ə) dünyaya gəlməsi ilə İbrahim peyğəmbər (ə) qəlbinə daxil olmuş alovlu məhəbbətlə onu sevməyə başlamışdı. Belə olduqda Allah istəmişdir ki, Öz sevimlisinin Rəbbinə olan məhəbbətini sınaqdan keçirsin və onun (ə) qəlbini məxluqlara olan məhəbbətdən təmizləsin. Allah ona (ə) əmr edir ki, Rəbbini daha möhkəm sevməyə mane olan məhəbbətlə sevdiyi oğlunu qurban kəssin.",{"from":651,"to":651,"text":1517},"İbrahim əleyhissalam dünyəvi məhəbbəti qarşısında üstünlüyü Allaha bəslədiyi sevgisinə verdikdə və oğlunu qurban verməyi qərara aldıqda, dünyəvi məhəbbət onu (ə) Rəbbinə itaət etməkdən yayındıra bilmədi. İsmaili (ə) qurban verməyə artıq səbəb qalmamışdı və buna görə də Fövqəluca Allah İbrahimə (ə) əmr etdi ki, oğlunu deyil, iri bir qoçu qurban kəssin. Allah bu qurbanı bir neçə səbəbə görə iri adlandırır. Birincisi, ona görə ki, o – şanlı İsmail peyğəmbərin (ə) həyatının əvəzi olan fidyə idi. İkincisi, çünki qurban kəsmə ibadətin ən böyük ayinlərindən birinə çevrilməliydi. Üçüncüsü isə, bu ayin həmişəlik qalacaqdı və Qiyamət günü başlananadək mövcud olacaqdı.",{"from":657,"to":657,"text":1519},"Fövqəluca bildirir ki, İbrahim (ə) haqqında gözəl xatirə insanlar arasında əbədi yaşayacaqdır. İbrahimin (ə) ən yaxın nəsilləri Allaha dua edirdilər ki, O (Pak və Müqəddəs) onların şan-şöhrətli ulu babasına sülh və əmin-amanlıq nazil etsin. Mömin müsəlmanlar bu gün də bu duanı edirlər. Müsəlmanların sonrakı nəsilləri də bunu davam etdirəcəklər[12]. Bütün zamanlarda insanlar bu şərəfli peyğəmbəri və elçini (ə) sevir, ehtiram bəsləyir və tərifləyirlər.",{"from":73,"to":73,"text":1521},"Bu – Fövqəluca Allahın Öz seçilmiş dostlarını salamlamağı əmr etdiyi salamlaşmanın sözləridir. O (Pak və Müqəddəs) həm də əmr etmişdir ki, belə deyilsin: “Allaha həmd və Onun seçilmiş qullarına salam olsun!” (Nəml, 27\u002F59).",{"from":126,"to":126,"text":1523},"Əgər Allahın qulu Ona səmimiyyətlə ibadət edir və Onun məxluqlarına yaxşılıq göstərirsə, onda Rəbb onu bədbəxtliklərdən xilas edir, ona firavanlıq bəxş edir və onu ən gözəl sözlərlə tərifləyir.",{"from":85,"to":85,"text":1525},"O (ə), insanın iman gətirməli olduğu hər şeyə iman gətirmiş və tam əminliyə nail olmuşdur. Fövqəluca buyurur: “Biz İbrahimə göylərdəki və yerdəki səltənəti belə göstərdik ki, o, qəti etiqad edənlərdən olsun!” (Ənam, 6\u002F75).",{"from":146,"to":146,"text":1527},"Söhbət, bizim artıq öncə xatırlatdığımız İshaqın (ə) doğulacağı haqqında müjdədən gedir. Allah İbrahimi (ə) və onun ahıllaşmış zövcəsini İshaqın (ə), sonra da onun oğlu Yəqubun (ə) dünyaya gələcəkləri ilə sevindirmişdir. O (Pak və Müqəddəs), onları gələcək oğullarının peyğəmbərliyi haqqında müjdələmişdir.",{"from":683,"to":683,"text":1529},"Biz onların elmini, saleh əməllərini və nəsillərini artırdıq. Bunun sayəsində İbrahim (ə) üç böyük xalqın: ərəblərin, israillilərin və romalıların atası oldu. Ərəblər İsmail peyğəmbərin (ə), israillilər – Yaqub peyğəmbərin (ə) və romalılar isə İshaq peyğəmbərin (ə) nəsilləridir. Onların arasında salehlər də, günahkarlar da, ədalətli insanlar da, zalım müstəbidlər də, möminlər də, kafir və müşriklər də vardır. Görünür, Fövqəluca Allah bu barədə ona görə xəbər verir ki, insanlar İbrahimin (ə) nəsilləri barədə yanlışlığa düşməsinlər. Allah insanı təbrik edərkən bu mübarəkbadlıq onun nəsillərinə də aid edilir, lakin bu o demək deyildir ki, İbrahimin (ə) bütün nəsilləri saleh və xeyirxah olacaqlar. Məhz buna görə, Fövqəluca Allah xüsusilə vurğulayır ki, İbrahimin (ə) nəslində vicdanlı kişilər də, günahkarlar da vardır. Allah isə bu barədə ən yaxşısını bilir.",{"from":689,"to":160,"text":1531},"Fövqəluca şərəfli qullarını və elçilərini (onlara salam olsun!), İmranın iki oğlunu – Musanı (ə) və Harunu (ə) yada salır. Allah onlara Kitab və peyğəmbərlik verməklə onları şərəfləndirmiş və onlara insanları Fövqəluca Rəbbə ibadət etməyə çağırmağı əmr etmişdir. Allah onların hər ikisini qəbilədaşları ilə birlikdə zülmkar Firondan (L) xilas etmiş və onlara düşmənləri üzərində qələbə çalmağı bəxş etmişdir. O (Pak və Müqəddəs) Fironun (L) qoşunlarını heyrət içində olan israillilərin gözü qarşısında suya qərq etmiş, sonra isə Musaya (ə) və Haruna (ə) aydın bir Kitab – Şərəfli Tövratı nazil etmişdir. Onda hikmətli nəsihətlər və ədalətli şəriət hökmləri bir yerə cəmlənmiş və Allahın qulunun bilməli olduğu hər şey izah edilmişdir. Rəbb Musanı (ə) və Harunu (ə) böyük nemətə və xilasa aparan din yoluna yönəltmiş və onlara bu yolla layiqincə getməkdə kömək göstərmişdir.",{"from":1051,"to":1060,"text":1533},"Allah bu elçilər haqqında gələcək nəsillərə gözəl xatirə qoymuş və insanlara onların əmin-amanlığı haqqında dua etməyi buyurmuşdur. Onların haqqında gözəl xatirə, doğrudan da, bizim günlərimizə qədər yaşamaqdadır, bu isə o deməkdir ki, bu elçilərin (onlara Allahın salamı olsun!) şan-şöhrəti bizim əcdadlarımızın yaddaşında da öz əksini tapmışmış.",{"from":79,"to":1075,"text":1535},"Fövqəluca Öz qulu və elçisi İlyası (ə) tərifləyir. O (ə) öz peyğəmbərlik vəzifəsini yerinə yetirmiş və xalqını Vahid Rəbbə iman gətirməyə dəvət etmişdir. O (ə) təqvalılığı və Tək Allaha səmimi qulluğu təbliğ etmiş və insanları müşriklikdən çəkindirmişdir. O (ə) qəbilədaşlarını Bəəl adlı bütə sitayiş etməkdən əl çəkməyə və yalnız xəlq edən və Öz məxluqlarına qayğı çəkən, onlara mərhəməti ilə himayə edən və saysız-hesabsız gözlə görünən və görünməyən nemətlər nazil edən Allaha ibadət etməyə çağırmışdır.\n\nO (ə) onlara deyirdi: “Məgər siz Mərhəmətli və Rəhmli Xaliqə səmimiyyətlə ibadət etmək istəmirsiniz və sizə nə fayda verə, nə də zərər vura bilən daş heykəl qarşısında alçalmağı üstün tutursunuz?! Bu büt nə isə yaratmaq və ya sizə ruzi vermək halında deyil. O hətta yemək yeyə və ya sizinlə danışa da bilmir. Həqiqətən, sizin seçiminiz dərin azğınlıq və ən böyük axmaqlıqdır!!”",{"from":1079,"to":1079,"text":1537},"Müşriklər İlyasa (ə) iman gətirmədilər və onun (ə) təlimini təkzib etdilər və belə olduqda, Allah onları, Qiyamət günü, ağır cəza verəcəyi ilə təhdid etdi. Bununla belə, Fövqəluca Allah bu kafir xalqın yer üzündə məhz hansı cəzaya məruz qoyulduğunu göstərməmişdir.",{"from":113,"to":113,"text":1539},"Allah, amansız cəzanın iman gətirənlərə və elçinin ardınca gedənlərə toxunmayacağını xəbər verərək, bir daha möminlər üçün istisna hal yaradır. Onları bol mükafat gözləyir. İlyas (ə) haqqında isə Rəbb gələcək nəsillərə gözəl xatirə qoymuşdur:",{"from":67,"to":1085,"text":1541},"Bu, Rəbbindən və bütün mömin qullardan Allahın şanlı elçisinə (ə) salamdır.",{"from":1089,"to":1091,"text":1543},"Fövqəluca İlyası (ə), onun qardaşlarını təriflədiyi kimi, tərifləyir. Allahın bütün peyğəmbərlərinə və elçilərinə salavat və salam olsun!",{"from":1093,"to":139,"text":1545},"Allah Öz qulu, vəzifəsini yerinə yetirmiş və xalqını Ona iman gətirməyə vicdanla dəvət etmiş elçisi Lutu (ə) da tərifləyir. Uzun illər boyu o (ə) insanları müşriklikdən əl çəkməyə və sodom günahına[14] görə tövbə etməyə çağırmışdı. Lakin günahkarlar onun (ə) nəsihətlərinə qulaq asmırdılar və belə olduqda, Allah Öz peyğəmbərini (ə) ailəsi ilə birlikdə xilas edərək, fasiqləri həlaka uğratdı. Gecə qaranlığının pərdəsi altında Lut (ə), haqq dinə iman gətirməmiş və şəhərdə məhv edilmək üçün qalan qoca qarısı istisna olmaqla, ailəsi ilə birlikdə şəhəri tərk etdi.",{"from":1104,"to":1104,"text":1547},"Sübh çağı Allah şəhərdə qalanların hamısını məhv etdi. Fövqəluca buyurmuşdur: “Əmrimiz gəldikdə, Biz onların ölkəsini alt-üst etdik və bişmiş gil kəsəkləri bir-birinin ardınca üstlərinə yağdırdıq” (Hud, 11\u002F82).",{"from":1108,"to":1112,"text":1549},"Siz bu sözlərin doğruluğuna şübhə edə bilməzsiniz, çünki səhərdən axşama kimi alt-üst edilmiş şəhərlərin xarabalıqlarının yanından keçirsiniz. Məgər siz saysız-hesabsız əlamətlər və nəsihətlər üzərində düşünmürsünüz? Məgər siz fasiqləri həlakə məhkum edən günahlarınızı tövbə etməyəcəksiniz?",{"from":1116,"to":1116,"text":1551},"Fövqəluca qulu və elçisi olan Matta oğlu Yunusu (ə) da tərifləyir. Allah, əvvəlki elçilər kimi, onu (ə) da vəzifəsini yerinə yetirdiyinə və hikmətli nəsihətlər verdiyinə görə mədh etmişdir.",{"from":1120,"to":1120,"text":1553},"Yunus peyğəmbərin (ə) qismətinə bu dünyada cəza almaq düşmüşdür ki, o (ə) bundan öz möhkəm əqidəsi və saleh əməlləri sayəsində qurtulmağa nail ola bilmişdir. Yunus (ə) Rəbbindən qaçmaq istəyəndə, Onu qəzəbləndirmişdi. O (ə) elə dşünürdü ki, Allah ona (ə) çata bilməz, lakin o (ə) nəticədə böyük bir balığın qarnına düşdü. Allah Yunusun (ə) hansı günahı etməsi haqqında bizə xəbər vermir, çünki bu barədə məlumat müsəlmanlara heç bir fayda gətirməzdi. Əvəzində, hər bir müsəlmanın, günah işləmiş insanın, o hətta alicənab elçi də olsa, cəzadan qurtarmağı bacarmayacağını bilməsi faydalıdır. Yunus peyğəmbərə (ə) gəldikdə isə, Allah ona (ə) möminliyə nail olmaqda kömək etmiş, onu (ə) cəzadan qurtarmış və böyük rüsvayçılıqdan xilas etmişdi. Lakin buna qədər bir-neçə əlamətdar hadisələr baş vermişdi.\n\nYunus qaçıb, adamlarla dolu və ağır əşyalar və yüklərlə yüklənmiş gəmi ilə xilas olmağa cəhd göstərmişdi. Adamlar dənizə çıxdıqda, aşkar etdilər ki, gəmi batmağa başlayır. Belə olduqda, onlar adamlardan birini dənizə atmaqla, qalan insanları xilas etməyi qərara aldılar. Gəmidəki insanlar kimin bu sərt qismətə layiq olduğunu bilmirdilər və ona görə də ədlətlə davranmağı qərara alıb, püşk atdılar.",{"from":1124,"to":1128,"text":1555},"Allah bir şeyi etmək istədikdə, O (Pak və Müqəddəs), bundan ötrü səbəb və zəmin yaradır. Püşk Yunusa (ə) düşdü[15] və adamlar onu (ə) dənizə atdılar. O (ə) özünü qınadığı anda balina onu (ə) uddu[16].",{"from":1132,"to":1136,"text":1557},"Yunus peyğəmbər (ə) cəzalandırılanadək Allahı tez-tez tərifləyər və Ona çoxlu ibadət edərdi. Balinanın qarnına düşdükdə, o (ə): “Səndən başqa ilah yoxdur! Sən Paksan! Həqiqətən, mən zalımlardan biri idim!” (Ənbiya, 21\u002F87) – deyə təkrar etməyə başladı. Əgər bu saleh əməlləri olmasaydı, nəhəng balinanın bətni onun (ə) sərdabəsi olardı. Lakin səmimi ibadət və Allaha çoxsaylı həmdsənalar Yunusu (ə) cəzadan xilas etdi. Allah bəlalara və bədbəxtliklərə düçar olduqları zaman möminləri belə xilas edir.",{"from":1140,"to":1140,"text":1559},"Balina Yunusu (ə) boş bir sahilə çıxartdı ki, orada heç kim yox idi, ola da bilsin ki, heç kölgə sala bilən bir ağac da yox idi. Heyvanın qarnında uzun müddət qaldığına görə bərk azarlamışdı. O (ə), yumurtadan təzəcə çıxmış cücəyə bənzəyirdi.",{"from":1144,"to":1144,"text":1561},"Yunus peyğəmbər (ə) hündür boranı tağının kölgəliyində daldalanmışdı. Yaxşı məlumdur ki, bu tağların kölgəsində həmişə sərinlik olur və milçəklər heç vaxt onların üstünə qonmurlar. Fövqəlucanın Öz tövbə etmiş quluna göstərdiyi iltifatı və xeyirxahlığı belə idi. Lakin bu nemət sonuncu və yeganə deyildi.",{"from":1148,"to":1152,"text":1563},"Bu o deməkdir ki, Allah Yunusa (ə) əhalisi yüz mindən az olmayan bir şəhərdə haqq dini təbliğ etmək hökmü vermişdi. Onlar iman gətirmişdilər və onların hər birinin xeyirxah əməlləri üçün Yunus peyğəmbərə (ə) də savab yazılmışdı, çünki məhz o (ə) onlara iman gətirməkdə kömək göstərmişdi. Şəhərin sakinlərinə gəldikdə isə, Allah onlara maddi nemətləri müəyyən vaxtadək əta etmişdi, yəni, onlar öz əvvəlki cinayətlərinə görə layiq olduqları cəzadan xilas edilmişdilər. Fövqəluca buyurur: “Məgər, Yunusun xalqından başqa, əhalisi etiqadının köməyi ilə iman gətirən və bunun fayda verdiyi bir bölgəmi vardı? Onlar iman gətirdikdə, Biz onları dünya həyatında rüsvayçı əzablardan xilas etdik və onlara müəyyən vaxtadək maddi nemətlərdən yararlanmağa imkan verdik” (Yunus, 10\u002F98).",{"from":1156,"to":1156,"text":1565},"Müşriklər mələkləri Allahın qızları sayır və onlara ibadət edirdilər. Bununla onlar nəinki məxluqları Xaliqə bərabər tutur, hətta Ona Onun əzəmətinə layiq olmayan sifətlər aid edirlər. Onlar oğul sahibləridirlər, Allaha isə qız övladları aid edirlər. Bu, ədalətsiz bölgü və dərin azğınlıqdır. Əvvələn, ona görə ki, müşriklər Fövqəluca Allaha övlad aid edirlər. İkincisi, ona görə ki, müşriklər onları qadın adlandırırlar, halbuki qadın cinsi, kişilərə nisbətən, öz vəziyyətinə görə daha zəif və aciz cinsdir. Bundan başqa, onların qızları doğulanda, onlar narazılıq edir və hiddətlənirlər. Fövqəluca buyurur: “Onlar Allaha qız övladı aid edirlər. O – Pakdır! Özlərinə isə istədiklərini saxlayırlar” (Nəhl, 16\u002F57). Üçüncüsü isə, ona görə ki, onlar mələkləri Allahın qızları adlandırırlar.",{"from":1160,"to":1160,"text":1567},"Fövqəluca müşriklərin yalanını ifşa etmiş və bildirmişdir ki, mələklər qadın deyillər. Axı, əgər müşriklər onların xəlq edilməsində iştirak etməyiblərsə, bunu haradan öyrənə bilərdilər?",{"from":1164,"to":1168,"text":1569},"Müşriklər nəinki heç bir məlumatları olmayan şeylər haqqında danışırlar. Onlar hətta Allaha böhtan atmağa cəsarət edirlər və deyirlər ki, O (Pak və Müqəddəs) Özünə övlad törətmişdir. Onlar bunu özlərinin yalançılığı üzündən iddia edirlər və buna görə də Allah onları yalançı adlandırmışdır. Onlar qəlbən anlayırlar ki, onların söylədikləri və qüsurluluğu şübhə doğurmayan sözləri açıq-aşkar yalandır.",{"from":1172,"to":1184,"text":1571},"Sizin mühakiməniz ötkəm və ədalətsizdir və siz dediyiniz sözlərə görə tövbə etməlisiniz. Əgər siz dediklərinizin üzərində yaxşıca düşünsəydiniz, onda belə kobud və qaba sözlər söyləməyə cəsarət etməzdiniz. Bəlkə Şərəfli Kitablar və ya Allahın elçilərinin sözləri sizin dediklərinizi təsdiqləyir? Əlbəttə ki, müşriklərin baxışları nə Mübarək Kitablarla, nə də Allahın elçilərinin sözləri ilə təsdiq edilmir və buna görə, sonra Fövqəluca Allah belə buyurur:",{"from":1188,"to":1188,"text":1573},"Əgər insan inandırıcı dəlillərə istinad etməyən bəyanatlar verirsə, onda o, ya şüurlu surətdə yalan deyir, ya da heç bir biliyə malik olmadan boşboğazlıq edir.",{"from":1192,"to":1192,"text":1575},"Müşriklər belə hesab edirdilər ki, cinləri Allahla bağlayan qohumluq əlaqəsidir. Onlar deyirdilər ki, mələklər Allahın qızlarıdır, onların anaları isə cinlərdən olan zadəgan qadınlardır. Lakin belə iddialar dərin azğınlığın nəticəsidir, çünki cinlər çox gözəl bilirlər ki, elə bir gün gələcək ki, onlar öz Rəbbi qarşısında dayanacaqlar və öz əməllərinə görə əvəz alacaqlar. Onlar həmçinin bilirlər ki, Allahın alçaldılmış qullarıdırlar. Amma əgər onların Rəbb ilə qohumluq əlaqələri olsaydı, hər şey başqa cür olardı.",{"from":1196,"to":1196,"text":1577},"Fövqəlqüdrətli və Təmkinli Hökmdar Pakdır! Onun ilahi sifətləri kamildir və müşriklərlə kafirlərin Allah haqqında dedikləri ilə heç bir əlaqəsi yoxdur.",{"from":1200,"to":1200,"text":1579},"Onlar səmimi və mömindirlər və buna görə öz Rəbbi haqqında yalnız Onun ilahi əzəmətinə uyğun gələn şeyləri danışırlar. Məhz buna görə Fövqəluca Allah xalis möminlərin sözlərini təkzib etmir.",{"from":1202,"to":1210,"text":1581},"Ey müşriklər və bütpərəstlər! Nə siz, nə də sizin uydurduğunuz “ilahlar”, Cəhnnəmə düşmək nəsib edilmiş günahkarlardan başqa, heç kimi azdırmağa qadir deyillər. İnsan Cəhənnəmə yalnız Allahın qədəri tələb etdiyi halda düşür. Müşriklərə və bütpərəstlərə gəldikdə isə, onlar tamamilə gücsüz və acizdirlər. Onlar hətta bir nəfəri belə, Rəbbin iradəsi əleyhinə, yolundan azdırmaq üçün aldada bilməzlər. Bütün bunlar Fövqəluca Allahın mütləq fövqəlqüdrətinə dəlalət edir. Bu belə olduğu halda müşriklər Allahın xalis qullarını və uğurlu həmfikirlər firqəsini azğınlığa salmağa cəhd göstərməyə bilərlər.",{"from":1214,"to":1214,"text":1583},"Sanki müşriklərin yalançı iddialarını təkzib edərək, mələklər təsdiq edirlər ki, onlar Allahın müti qullarıdır və hətta ən əhəmiyyətsiz şeylərdə belə Ona itaətsizlik göstərmirlər. Mələklərdən hər biri öz yerini və öz vəzifəsini bilir. Onlar bu vəzifələrini, nə ifrata varmadan, nə də qüsura yol vermədən, ən mükəmməl surətdə yerinə yetirirlər. Eyni zamanda onlar bilirlər ki, bütün hakimiyyət Allaha məxsusdur və onlar özləri Rəbbin məxluqlarının heç birinin barəsində hökm vermə və ya qərar qəbul etmə haqqına malik deyillər. Onlar deyirlər:",{"from":47,"to":1221,"text":1585},"Biz Rəbbimizə itaətkarıq və Ona həmişə qulluq etməyə hazırıq. Biz bunları səmimiyyətlə edirik və fasiləsiz olaraq Fövqəluca Allahı tərifləyirik. Biz həmçinin şahidlik edirik ki, Allah hər hansı nöqsandan və Onun əzəmətinə və kamilliyinə yaraşmayan yararsız sifətlərdən uzaqdır. Fasiqləri mələklərə ibadət etməyə və bu müti məxluqları Fövqəluca Xaliqə bərabər tutmağa məcbur edən nədir? “O Müqəddəs və Fövqəluca onların dediklərindən olduqca yüksəkdir” (İsra, 17\u002F43).",{"from":1225,"to":1249,"text":1587},"Fövqəluca bildirir ki, Məkkə müşrikləri bir vaxtlar düz yolla getmək arzusu səsləndirir və deyirdilər: “Əgər Allah bizə bizdən əvvəlkilərə nazil edilmiş zikr və Aydın Kitab göndərsəydi, onda biz hökmən tək Ona səmimiyyətlə ibadət etməyə başlayardıq. Bundan başqa, biz səmimi iman sahibləri olardıq”. Lakin onların sözləri yalan idi. Allah onlara bütün Kitabların ən yaxşısını nazil etmişdi və onlar onu yalan saydılar. Onlar haqqın əleyhinə çıxmağa cəsarət etdilər və çox tezliklə öz kafirliklərinin nəticələrini anlayacaqlar. Onları amansız cəzanın çulğayacağı Gün gələcək və onlar biləcəklər ki, Rəbbin cəzalandırması necə əzabvericidir. Amma bu dünyada da onlar üçün təyin olunmuş acı qismət onlara nəsib ediləcəkdir və müşriklər qoy elə fikirləşməsinlər ki, möminlərin üzərində qəlbə çala biləcəklər. Allah Özünün mömin elçilərinə və xalis qullarına qələbə bəxş edəcəyinə söz vermişdir və heç nə Allahın vədinin gerçəkləşməsinə maneə ola bilməz. Təqvalı möminlərin qoşunları üstünlük qazanacaq və Allah da onlara bunda əzəmətli yardım göstərəcək və Rəbbin dininin yer üzündə bərqərar olmasına kömək edəcəkdir. Bu – çox böyük bir müjdədir ki, özünü Allahın döyüşçüsü və İslamın haqq işi uğrunda mübarizi sayan hər kəs buna sevinməlidir. Əgər belə bir insan düzgün və səmimi rəftar edirsə, onda Allah mütləq ona düşmən və rəqib üzərində qələbə əta edəcəkdir.",{"from":1253,"to":1271,"text":1589},"Allah Öz Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) əmr edir ki, haqqa inadkarcasına iman gətirməkdən boyun qaçıran fasiqlərdən üz çevirsin. Onlara vəd edilmiş cəzanı gözləməkdən başqa bir şey qalmamışdır. O gəldikdə, onlar mütləq əzab-əziyyətin girdabında çabalamağa başlayacaqlar. Allahın cəzası onların üstünə və ya yaxınlıqlarında düşəcək və o zaman kafirlər üçün ən dəhşətli gün başlayacaq. Bu, cəzalandırılma və həlak günü olacaqdır. Sonra isə Allah Peyğəmbəri Muhəmmədə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) bir daha əmr edir ki, müşriklərdən üz döndərsin və onları yaxınlaşmaqda olan qisas haqqında bir də xəbərdar etsin.\n\nBu surədə Fövqəluca Allah tez-tez müşriklərin və kafirlərin yaramaz baxışlarını xatırladır. Sanki, Özünün bu yalançı iddialara heç bir aidiyyəti olmadığını vurğulayaraq, Allah buyurur:",{"from":1274,"to":1274,"text":1591},"Bütün varlıqlar Ona itaət edir və Onun hakimiyyəti altındadırlar. O (Pak və Müqəddəs) o dərəcədə əzəmətlidir ki, müşriklərin Ona aid etdikləri natamam sifətlərin hamısından ucadır.",{"from":1278,"to":1278,"text":1593},"Elçilər günahlardan, nöqsanlardan və göyləri və yeri Yaradan haqqında nalayiq düşüncələrdən təmizlənməyi bacardıqlarına görə onlara salavat və salam olsun!”",{"from":254,"to":254,"text":1595},"Həmd bütövlükdə və tamamilə yalnız Ona məxsusdur! O (Pak və Müqəddəs) ona Özünün kamil və əzəmətli sifətlərinə və həmçinin Özünün ilahi və tərifli əməllərinə görə layiqdir. O (Pak və Müqəddəs) Öz məxluqlarının hər biri haqqında qayğı çəkir, qullarına çoxsaylı nemətlər bəxş edir, onları, bəlalardan və bədbəxtliklərdən qoruyur, onları işlədikləri və istirahət etdikləri vaxt idarə edir. Bütün bunlar Allah üçün heç bir çətinlik yaratmır. O (Pak və Müqəddəs) çatışmazlıqlardan, qüsurlardan azaddır və mədh edilməyə, sevgiyə və ehtirama layiqdir. O (Pak və Müqəddəs) qullarına həm bu dünyada, həm də Axirətdə dinclik və əmin-amanlıq bağışlamağa qadirdir. O (Pak və Müqəddəs) onları Özünün seçilmiş elçilərinə və onların sadiq davamçılarına əta edir, Onun düşmənlərini isə həm bu dünyada, həm də öldükdən sonra bədbəxtlikdən, həlakdan başqa bir şey gözləmir.\n\n[16] Kursivlə verdiyim bu cümlə rus mətnində: “Его проглотил кит, и в тот момент он был достоин порицания” kimi verilmişdi. Tərcüməsi isə belə olmalı idi: “Balina onu (ə) uddu və o anda o (ə) qınanmağa layiq idi”. Əslində, rus mətnində ərəbcədən çevrilmiş ayə, ərəb mətninə nisbətən, xeyli fərqlidir: “Его проглотила рыба, когда он был достоин порицания” (فَالْتَقَمَهُ الْحُوتُ وَهُوَ مُلٖيمٌ). Mənim tərcüməmlə müqayisə edin (“O, özünü qınayarkən balıq onu uddu”). Tamamilə fərqli çevirilərdir. Ayədə Yunus peyğəmbərin (ə) özünü qınamasından bəhs edildiyi halda, tərcümədə onun ümumiyyətlə qınanılması göstərilir ki, belə olduğu halda onun (ə) balığın onu udmamışdan əvvəl peşman olması nəzərə alınmır. Yunus (ə) öz yanlış əməlinə məhz peşman olduğuna görə balıq onu udan anda Allahı tərifləyib şərəfləndirmişdi və Allaha qarşı bu sədaqətlilik və səmimi ibadət onun xilasının təmin edilməsində öz rolunu oynamışdı (bax: 37\u002F143- 144). F.S."]