[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"sura-52-alikhan":3,"suras-meta":844,"$fHPw9hZWAhiML3tM8NwonPr1g7G2-BODp8P33-v1-sIs":959},{"sura":4,"meta":208},{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11,"ayahs":12},52,"سُورَةُ الطُّورِ","Ət-Tur","Ат-Тур","At-Tur","meccan",49,[13,17,21,25,29,33,37,41,45,49,53,57,61,65,69,73,77,81,85,89,93,97,101,105,109,113,117,121,125,129,133,137,141,145,149,153,157,161,165,169,173,177,181,185,189,193,197,201,205],{"number":14,"arabic":15,"translation":16},1,"بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ وَٱلطُّورِ","And olsun dağa!",{"number":18,"arabic":19,"translation":20},2,"وَكِتَٰبٍۢ مَّسْطُورٍۢ","And olsun yazılmış Kitaba –",{"number":22,"arabic":23,"translation":24},3,"فِى رَقٍّۢ مَّنشُورٍۢ","nazik dəri üzərində olan Kitaba!",{"number":26,"arabic":27,"translation":28},4,"وَٱلْبَيْتِ ٱلْمَعْمُورِ","And olsun Beytulməmura!",{"number":30,"arabic":31,"translation":32},5,"وَٱلسَّقْفِ ٱلْمَرْفُوعِ","And olsun yüksək tavana!",{"number":34,"arabic":35,"translation":36},6,"وَٱلْبَحْرِ ٱلْمَسْجُورِ","And olsun alovlanan dənizə!",{"number":38,"arabic":39,"translation":40},7,"إِنَّ عَذَابَ رَبِّكَ لَوَٰقِعٌۭ","Rəbbinin əzabı hökmən vaqe olacaqdır.",{"number":42,"arabic":43,"translation":44},8,"مَّا لَهُۥ مِن دَافِعٍۢ","Heç nə onun qarşısını ala bilməz.",{"number":46,"arabic":47,"translation":48},9,"يَوْمَ تَمُورُ ٱلسَّمَآءُ مَوْرًۭا","O gün göy şiddətlə sarsılacaq,",{"number":50,"arabic":51,"translation":52},10,"وَتَسِيرُ ٱلْجِبَالُ سَيْرًۭا","dağlar da hərəkətə gələcəkdir.",{"number":54,"arabic":55,"translation":56},11,"فَوَيْلٌۭ يَوْمَئِذٍۢ لِّلْمُكَذِّبِينَ","O gün vay halına haqqı yalan sayanların!",{"number":58,"arabic":59,"translation":60},12,"ٱلَّذِينَ هُمْ فِى خَوْضٍۢ يَلْعَبُونَ","O kəslər ki, yalan bataqlığında əylənirlər.",{"number":62,"arabic":63,"translation":64},13,"يَوْمَ يُدَعُّونَ إِلَىٰ نَارِ جَهَنَّمَ دَعًّا","O gün onlar amansızcasına sürüdülərək Cəhənnəm oduna atılacaqlar.",{"number":66,"arabic":67,"translation":68},14,"هَٰذِهِ ٱلنَّارُ ٱلَّتِى كُنتُم بِهَا تُكَذِّبُونَ","Onlara deyiləcək: “Bu sizin yalan saydığınız Cəhənnəm odudur!",{"number":70,"arabic":71,"translation":72},15,"أَفَسِحْرٌ هَٰذَآ أَمْ أَنتُمْ لَا تُبْصِرُونَ","Bəlkə bu da sehrdir, siz görmürsünüz?",{"number":74,"arabic":75,"translation":76},16,"ٱصْلَوْهَا فَٱصْبِرُوٓا۟ أَوْ لَا تَصْبِرُوا۟ سَوَآءٌ عَلَيْكُمْ ۖ إِنَّمَا تُجْزَوْنَ مَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ","Yanın orada! Dözsəniz də, dözməsəniz də sizin üçün eynidir. Sizə ancaq etdiyiniz əməllərin cəzası verilir”.",{"number":78,"arabic":79,"translation":80},17,"إِنَّ ٱلْمُتَّقِينَ فِى جَنَّٰتٍۢ وَنَعِيمٍۢ","Şübhəsiz ki, müttəqilər Cənnət bağlarında və nemət içində yaşayacaqlar.",{"number":82,"arabic":83,"translation":84},18,"فَٰكِهِينَ بِمَآ ءَاتَىٰهُمْ رَبُّهُمْ وَوَقَىٰهُمْ رَبُّهُمْ عَذَابَ ٱلْجَحِيمِ","Rəbbinin onlara bəxş etdiyinə sevinəcəklər. Rəbbi onları Cəhənnəm əzabından xilas etmişdir.",{"number":86,"arabic":87,"translation":88},19,"كُلُوا۟ وَٱشْرَبُوا۟ هَنِيٓـًٔۢا بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ","Onlara deyiləcək: “Xeyirxah əməllərinizin əvəzi olaraq nuşcanlıqla yeyin, için!”",{"number":90,"arabic":91,"translation":92},20,"مُتَّكِـِٔينَ عَلَىٰ سُرُرٍۢ مَّصْفُوفَةٍۢ ۖ وَزَوَّجْنَٰهُم بِحُورٍ عِينٍۢ","Onlar səflərlə salınmış mütəkkələrə dirsəklənəcəklər. Biz onları iri qaragözlü hurilərlə evləndirəcəyik.",{"number":94,"arabic":95,"translation":96},21,"وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَٱتَّبَعَتْهُمْ ذُرِّيَّتُهُم بِإِيمَٰنٍ أَلْحَقْنَا بِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَمَآ أَلَتْنَٰهُم مِّنْ عَمَلِهِم مِّن شَىْءٍۢ ۚ كُلُّ ٱمْرِئٍۭ بِمَا كَسَبَ رَهِينٌۭ","Möminlərin imanda onların arxasınca gedən nəsillərini də Cənnətdə özlərinə qovuşduracağıq. Onların əməllərindən heç bir şey əskiltməyəcəyik. Hər kəs qazandığının girovudur.",{"number":98,"arabic":99,"translation":100},22,"وَأَمْدَدْنَٰهُم بِفَٰكِهَةٍۢ وَلَحْمٍۢ مِّمَّا يَشْتَهُونَ","Onlara istədikləri meyvədən və ətdən bol-bol verəcəyik.",{"number":102,"arabic":103,"translation":104},23,"يَتَنَٰزَعُونَ فِيهَا كَأْسًۭا لَّا لَغْوٌۭ فِيهَا وَلَا تَأْثِيمٌۭ","Onlar orada bir-birinə şərab dolu badə uzadacaqlar. Bu şərab onları nə boşboğazlığa, nə də günaha təhrik etməz.",{"number":106,"arabic":107,"translation":108},24,"۞ وَيَطُوفُ عَلَيْهِمْ غِلْمَانٌۭ لَّهُمْ كَأَنَّهُمْ لُؤْلُؤٌۭ مَّكْنُونٌۭ","Onların ətrafında xidmətlərinə verilmiş, qorunub saxlanılan mirvari kimi yeniyetmə oğlanlar dolanacaqlar.",{"number":110,"arabic":111,"translation":112},25,"وَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍۢ يَتَسَآءَلُونَ","Onlar bir-birinə üz tutub soruşacaqlar.",{"number":114,"arabic":115,"translation":116},26,"قَالُوٓا۟ إِنَّا كُنَّا قَبْلُ فِىٓ أَهْلِنَا مُشْفِقِينَ","Onlar deyəcəklər: “Biz əvvəllər ailəmiz içində olarkən Allahdan qorxurduq.",{"number":118,"arabic":119,"translation":120},27,"فَمَنَّ ٱللَّهُ عَلَيْنَا وَوَقَىٰنَا عَذَابَ ٱلسَّمُومِ","Allah da bizə mərhəmət göstərdi və bizi qızmar yel əzabından qorudu.",{"number":122,"arabic":123,"translation":124},28,"إِنَّا كُنَّا مِن قَبْلُ نَدْعُوهُ ۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلْبَرُّ ٱلرَّحِيمُ","Biz əvvəllər Ona dua edirdik. Həqiqətən, O, yaxşılıq edəndir, Rəhmlidir!”",{"number":126,"arabic":127,"translation":128},29,"فَذَكِّرْ فَمَآ أَنتَ بِنِعْمَتِ رَبِّكَ بِكَاهِنٍۢ وَلَا مَجْنُونٍ","Onlara xatırlat! Sən öz Rəbbinin neməti sayəsində nə kahinsən, nə də dəli!",{"number":130,"arabic":131,"translation":132},30,"أَمْ يَقُولُونَ شَاعِرٌۭ نَّتَرَبَّصُ بِهِۦ رَيْبَ ٱلْمَنُونِ","Yoxsa onlar: “O bir şairdir. Biz onun ölümünü gözləyirik!”– deyirlər.",{"number":134,"arabic":135,"translation":136},31,"قُلْ تَرَبَّصُوا۟ فَإِنِّى مَعَكُم مِّنَ ٱلْمُتَرَبِّصِينَ","De: “Gözləyin, mən də sizinlə birlikdə gözləyənlərdənəm!”",{"number":138,"arabic":139,"translation":140},32,"أَمْ تَأْمُرُهُمْ أَحْلَٰمُهُم بِهَٰذَآ ۚ أَمْ هُمْ قَوْمٌۭ طَاغُونَ","Yoxsa onların ağılları bunu onlara əmr edir? Yaxud onlar azğın adamlardır?",{"number":142,"arabic":143,"translation":144},33,"أَمْ يَقُولُونَ تَقَوَّلَهُۥ ۚ بَل لَّا يُؤْمِنُونَ","Yoxsa onlar: “Bunu özündən uydurdun!”– deyirlər. Xeyr, onlar iman gətirmirlər.",{"number":146,"arabic":147,"translation":148},34,"فَلْيَأْتُوا۟ بِحَدِيثٍۢ مِّثْلِهِۦٓ إِن كَانُوا۟ صَٰدِقِينَ","Əgər doğru söyləyirlərsə, qoy ona (Qurana) bənzər bir kəlam gətirsinlər.",{"number":150,"arabic":151,"translation":152},35,"أَمْ خُلِقُوا۟ مِنْ غَيْرِ شَىْءٍ أَمْ هُمُ ٱلْخَٰلِقُونَ","Bəlkə onlar öz-özünə yaranıblar? Yaxud onlar yaradanlardır?",{"number":154,"arabic":155,"translation":156},36,"أَمْ خَلَقُوا۟ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ ۚ بَل لَّا يُوقِنُونَ","Yoxsa onlar göyləri və yeri yaradıblar? Xeyr, onlar qətiyyən inanmırlar.",{"number":158,"arabic":159,"translation":160},37,"أَمْ عِندَهُمْ خَزَآئِنُ رَبِّكَ أَمْ هُمُ ٱلْمُصَۣيْطِرُونَ","Yoxsa sənin Rəbbinin xəzinələri onlardadır? Yaxud onlar hökm sahibidirlər?",{"number":162,"arabic":163,"translation":164},38,"أَمْ لَهُمْ سُلَّمٌۭ يَسْتَمِعُونَ فِيهِ ۖ فَلْيَأْتِ مُسْتَمِعُهُم بِسُلْطَٰنٍۢ مُّبِينٍ","Yoxsa onların, üstünə çıxıb mələklərin söhbətlərini dinlədikləri bir nərdivanı vardır? Onda qoy onların mələkləri dinləyənləri anlaşıqlı bir dəlil gətirsinlər!",{"number":166,"arabic":167,"translation":168},39,"أَمْ لَهُ ٱلْبَنَٰتُ وَلَكُمُ ٱلْبَنُونَ","Yoxsa qızlar Onun, oğlanlar isə sizindir?",{"number":170,"arabic":171,"translation":172},40,"أَمْ تَسْـَٔلُهُمْ أَجْرًۭا فَهُم مِّن مَّغْرَمٍۢ مُّثْقَلُونَ","Yoxsa sən onlardan bir mükafat istəyirsən və onlar da borclu qaldıqlarına görə ağır yük altındadırlar?",{"number":174,"arabic":175,"translation":176},41,"أَمْ عِندَهُمُ ٱلْغَيْبُ فَهُمْ يَكْتُبُونَ","Yoxsa onlar qeybi bilir və onu yazırlar?",{"number":178,"arabic":179,"translation":180},42,"أَمْ يُرِيدُونَ كَيْدًۭا ۖ فَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ هُمُ ٱلْمَكِيدُونَ","Yoxsa bir hiylə qurmaq istəyirlər? Amma kafirlər özləri o hiylənin qurbanı olacaqlar.",{"number":182,"arabic":183,"translation":184},43,"أَمْ لَهُمْ إِلَٰهٌ غَيْرُ ٱللَّهِ ۚ سُبْحَٰنَ ٱللَّهِ عَمَّا يُشْرِكُونَ","Yoxsa onların Allahdan başqa bir məbudu var? Allah onların qoşduqları şəriklərdən uzaqdır.",{"number":186,"arabic":187,"translation":188},44,"وَإِن يَرَوْا۟ كِسْفًۭا مِّنَ ٱلسَّمَآءِ سَاقِطًۭا يَقُولُوا۟ سَحَابٌۭ مَّرْكُومٌۭ","Əgər onlar göy parçalarının düşdüyünü görsələr: “Bulud topasıdır!”– deyərlər.",{"number":190,"arabic":191,"translation":192},45,"فَذَرْهُمْ حَتَّىٰ يُلَٰقُوا۟ يَوْمَهُمُ ٱلَّذِى فِيهِ يُصْعَقُونَ","Sən onları sarsılacaqları günə qovuşana qədər tərk et!",{"number":194,"arabic":195,"translation":196},46,"يَوْمَ لَا يُغْنِى عَنْهُمْ كَيْدُهُمْ شَيْـًۭٔا وَلَا هُمْ يُنصَرُونَ","O gün hiylələri onlara heç bir fayda verməyəcək və onlara kömək göstərilməyəcəkdir.",{"number":198,"arabic":199,"translation":200},47,"وَإِنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا۟ عَذَابًۭا دُونَ ذَٰلِكَ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ","Həqiqətən, zalımlar üçün bundan başqa əzab da hazırlanmışdır. Lakin onların çoxu bunu bilmir.",{"number":202,"arabic":203,"translation":204},48,"وَٱصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ فَإِنَّكَ بِأَعْيُنِنَا ۖ وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ حِينَ تَقُومُ","Sən öz Rəbbinin hökmünə səbir et! Həqiqətən, sən Bizim Gözlərimiz önündəsən. Yuxudan qalxdıqda Rəbbini həmd ilə zikr et!",{"number":11,"arabic":206,"translation":207},"وَمِنَ ٱلَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وَإِدْبَٰرَ ٱلنُّجُومِ","Gecənin bir vaxtında, bir də ulduzlar batandan sonra Onun şəninə təriflər de!",[209,214,221,227,233,239,245,251,257,263,268,273,278,283,288,294,300,305,311,317,322,328,334,340,346,352,358,364,370,376,382,387,392,398,404,408,413,419,423,428,434,439,445,451,457,462,467,472,477,482,487,493,494,500,506,511,518,524,530,535,540,546,551,557,562,568,574,580,586,591,597,602,608,613,619,624,630,635,640,646,652,658,664,669,675,680,686,692,697,702,708,714,720,725,731,737,742,748,753,758,764,770,776,782,788,794,800,806,812,817,822,827,832,838],{"id":14,"nameAr":210,"nameAz":211,"nameRu":212,"nameEn":213,"nameTransliteration":213,"type":10,"ayahCount":38},"سُورَةُ ٱلْفَاتِحَةِ","Əl-Fatihə","Аль-Фатиха","Al-Fatihah",{"id":18,"nameAr":215,"nameAz":216,"nameRu":217,"nameEn":218,"nameTransliteration":218,"type":219,"ayahCount":220},"سُورَةُ البَقَرَةِ","Əl-Bəqərə","Аль-Бакара","Al-Baqarah","medinan",286,{"id":22,"nameAr":222,"nameAz":223,"nameRu":224,"nameEn":225,"nameTransliteration":225,"type":219,"ayahCount":226},"سُورَةُ آلِ عِمۡرَانَ","Ali-İmran","Али Имран","Ali-Imran",200,{"id":26,"nameAr":228,"nameAz":229,"nameRu":230,"nameEn":231,"nameTransliteration":231,"type":219,"ayahCount":232},"سُورَةُ النِّسَاءِ","Ən-Nisa","Ан-Ниса","An-Nisa",176,{"id":30,"nameAr":234,"nameAz":235,"nameRu":236,"nameEn":237,"nameTransliteration":237,"type":219,"ayahCount":238},"سُورَةُ المَائـِدَةِ","Əl-Maidə","Аль-Маида","Al-Maidah",120,{"id":34,"nameAr":240,"nameAz":241,"nameRu":242,"nameEn":243,"nameTransliteration":243,"type":10,"ayahCount":244},"سُورَةُ الأَنۡعَامِ","Əl-Ənam","Аль-Анам","Al-Anam",165,{"id":38,"nameAr":246,"nameAz":247,"nameRu":248,"nameEn":249,"nameTransliteration":249,"type":10,"ayahCount":250},"سُورَةُ الأَعۡرَافِ","Əl-Əraf","Аль-Араф","Al-Araf",206,{"id":42,"nameAr":252,"nameAz":253,"nameRu":254,"nameEn":255,"nameTransliteration":255,"type":219,"ayahCount":256},"سُورَةُ الأَنفَالِ","Əl-Ənfal","Аль-Анфаль","Al-Anfal",75,{"id":46,"nameAr":258,"nameAz":259,"nameRu":260,"nameEn":261,"nameTransliteration":261,"type":219,"ayahCount":262},"سُورَةُ التَّوۡبَةِ","Ət-Tövbə","Ат-Тауба","At-Tawbah",129,{"id":50,"nameAr":264,"nameAz":265,"nameRu":266,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ يُونُسَ","Yunus","Юнус",109,{"id":54,"nameAr":269,"nameAz":270,"nameRu":271,"nameEn":270,"nameTransliteration":270,"type":10,"ayahCount":272},"سُورَةُ هُودٍ","Hud","Худ",123,{"id":58,"nameAr":274,"nameAz":275,"nameRu":276,"nameEn":275,"nameTransliteration":275,"type":10,"ayahCount":277},"سُورَةُ يُوسُفَ","Yusuf","Юсуф",111,{"id":62,"nameAr":279,"nameAz":280,"nameRu":281,"nameEn":282,"nameTransliteration":282,"type":219,"ayahCount":182},"سُورَةُ الرَّعۡدِ","Ər-Rəd","Ар-Раад","Ar-Rad",{"id":66,"nameAr":284,"nameAz":285,"nameRu":286,"nameEn":287,"nameTransliteration":287,"type":10,"ayahCount":5},"سُورَةُ إِبۡرَاهِيمَ","İbrahim","Ибрахим","Ibrahim",{"id":70,"nameAr":289,"nameAz":290,"nameRu":291,"nameEn":292,"nameTransliteration":292,"type":10,"ayahCount":293},"سُورَةُ الحِجۡرِ","Əl-Hicr","Аль-Хиджр","Al-Hijr",99,{"id":74,"nameAr":295,"nameAz":296,"nameRu":297,"nameEn":298,"nameTransliteration":298,"type":10,"ayahCount":299},"سُورَةُ النَّحۡلِ","Ən-Nəhl","Ан-Нахль","An-Nahl",128,{"id":78,"nameAr":301,"nameAz":302,"nameRu":303,"nameEn":304,"nameTransliteration":304,"type":10,"ayahCount":277},"سُورَةُ الإِسۡرَاءِ","Əl-İsra","Аль-Исра","Al-Isra",{"id":82,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":310},"سُورَةُ الكَهۡفِ","Əl-Kəhf","Аль-Кахф","Al-Kahf",110,{"id":86,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":10,"ayahCount":316},"سُورَةُ مَرۡيَمَ","Məryəm","Марьям","Maryam",98,{"id":90,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":319,"nameTransliteration":319,"type":10,"ayahCount":321},"سُورَةُ طه","Ta-Ha","Та Ха",135,{"id":94,"nameAr":323,"nameAz":324,"nameRu":325,"nameEn":326,"nameTransliteration":326,"type":10,"ayahCount":327},"سُورَةُ الأَنبِيَاءِ","Əl-Ənbiya","Аль-Анбийа","Al-Anbiya",112,{"id":98,"nameAr":329,"nameAz":330,"nameRu":331,"nameEn":332,"nameTransliteration":332,"type":219,"ayahCount":333},"سُورَةُ الحَجِّ","Əl-Həcc","Аль-Хадж","Al-Hajj",78,{"id":102,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":339},"سُورَةُ المُؤۡمِنُونَ","Əl-Muminun","Аль-Муминун","Al-Muminun",118,{"id":106,"nameAr":341,"nameAz":342,"nameRu":343,"nameEn":344,"nameTransliteration":344,"type":219,"ayahCount":345},"سُورَةُ النُّورِ","Ən-Nur","Ан-Нур","An-Nur",64,{"id":110,"nameAr":347,"nameAz":348,"nameRu":349,"nameEn":350,"nameTransliteration":350,"type":10,"ayahCount":351},"سُورَةُ الفُرۡقَانِ","Əl-Furqan","Аль-Фуркан","Al-Furqan",77,{"id":114,"nameAr":353,"nameAz":354,"nameRu":355,"nameEn":356,"nameTransliteration":356,"type":10,"ayahCount":357},"سُورَةُ الشُّعَرَاءِ","Əş-Şuəra","Аш-Шуара","Ash-Shuara",227,{"id":118,"nameAr":359,"nameAz":360,"nameRu":361,"nameEn":362,"nameTransliteration":362,"type":10,"ayahCount":363},"سُورَةُ النَّمۡلِ","Ən-Nəml","Ан-Намль","An-Naml",93,{"id":122,"nameAr":365,"nameAz":366,"nameRu":367,"nameEn":368,"nameTransliteration":368,"type":10,"ayahCount":369},"سُورَةُ القَصَصِ","Əl-Qəsəs","Аль-Касас","Al-Qasas",88,{"id":126,"nameAr":371,"nameAz":372,"nameRu":373,"nameEn":374,"nameTransliteration":374,"type":10,"ayahCount":375},"سُورَةُ العَنكَبُوتِ","Əl-Ənkəbut","Аль-Анкабут","Al-Ankabut",69,{"id":130,"nameAr":377,"nameAz":378,"nameRu":379,"nameEn":380,"nameTransliteration":380,"type":10,"ayahCount":381},"سُورَةُ الرُّومِ","Ər-Rum","Ар-Рум","Ar-Rum",60,{"id":134,"nameAr":383,"nameAz":384,"nameRu":385,"nameEn":386,"nameTransliteration":386,"type":10,"ayahCount":146},"سُورَةُ لُقۡمَانَ","Loğman","Лукман","Luqman",{"id":138,"nameAr":388,"nameAz":389,"nameRu":390,"nameEn":391,"nameTransliteration":391,"type":10,"ayahCount":130},"سُورَةُ السَّجۡدَةِ","Əs-Səcdə","Ас-Саджда","As-Sajdah",{"id":142,"nameAr":393,"nameAz":394,"nameRu":395,"nameEn":396,"nameTransliteration":396,"type":219,"ayahCount":397},"سُورَةُ الأَحۡزَابِ","Əl-Əhzab","Аль-Ахзаб","Al-Ahzab",73,{"id":146,"nameAr":399,"nameAz":400,"nameRu":401,"nameEn":402,"nameTransliteration":402,"type":10,"ayahCount":403},"سُورَةُ سَبَإٍ","Səba","Саба","Saba",54,{"id":150,"nameAr":405,"nameAz":406,"nameRu":407,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":10,"ayahCount":190},"سُورَةُ فَاطِرٍ","Fatir","Фатир",{"id":154,"nameAr":409,"nameAz":410,"nameRu":411,"nameEn":410,"nameTransliteration":410,"type":10,"ayahCount":412},"سُورَةُ يسٓ","Ya-Sin","Йа Син",83,{"id":158,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":10,"ayahCount":418},"سُورَةُ الصَّافَّاتِ","Əs-Saffat","Ас-Саффат","As-Saffat",182,{"id":162,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":421,"nameTransliteration":421,"type":10,"ayahCount":369},"سُورَةُ صٓ","Sad","Сад",{"id":166,"nameAr":424,"nameAz":425,"nameRu":426,"nameEn":427,"nameTransliteration":427,"type":10,"ayahCount":256},"سُورَةُ الزُّمَرِ","Əz-Zumər","Аз-Зумар","Az-Zumar",{"id":170,"nameAr":429,"nameAz":430,"nameRu":431,"nameEn":432,"nameTransliteration":432,"type":10,"ayahCount":433},"سُورَةُ غَافِرٍ","Ğafir","Гафир","Ghafir",85,{"id":174,"nameAr":435,"nameAz":436,"nameRu":437,"nameEn":438,"nameTransliteration":438,"type":10,"ayahCount":403},"سُورَةُ فُصِّلَتۡ","Fussilət","Фуссилат","Fussilat",{"id":178,"nameAr":440,"nameAz":441,"nameRu":442,"nameEn":443,"nameTransliteration":443,"type":10,"ayahCount":444},"سُورَةُ الشُّورَىٰ","Əş-Şura","Аш-Шура","Ash-Shura",53,{"id":182,"nameAr":446,"nameAz":447,"nameRu":448,"nameEn":449,"nameTransliteration":449,"type":10,"ayahCount":450},"سُورَةُ الزُّخۡرُفِ","Əz-Zuxruf","Аз-Зухруф","Az-Zukhruf",89,{"id":186,"nameAr":452,"nameAz":453,"nameRu":454,"nameEn":455,"nameTransliteration":455,"type":10,"ayahCount":456},"سُورَةُ الدُّخَانِ","Əd-Duxan","Ад-Духан","Ad-Dukhan",59,{"id":190,"nameAr":458,"nameAz":459,"nameRu":460,"nameEn":461,"nameTransliteration":461,"type":10,"ayahCount":158},"سُورَةُ الجَاثِيَةِ","Əl-Casiyə","Аль-Джасийа","Al-Jathiyah",{"id":194,"nameAr":463,"nameAz":464,"nameRu":465,"nameEn":466,"nameTransliteration":466,"type":10,"ayahCount":150},"سُورَةُ الأَحۡقَافِ","Əl-Əhqaf","Аль-Ахкаф","Al-Ahqaf",{"id":198,"nameAr":468,"nameAz":469,"nameRu":470,"nameEn":471,"nameTransliteration":471,"type":219,"ayahCount":162},"سُورَةُ مُحَمَّدٍ","Muhəmməd","Мухаммад","Muhammad",{"id":202,"nameAr":473,"nameAz":474,"nameRu":475,"nameEn":476,"nameTransliteration":476,"type":219,"ayahCount":126},"سُورَةُ الفَتۡحِ","Əl-Fəth","Аль-Фатх","Al-Fath",{"id":11,"nameAr":478,"nameAz":479,"nameRu":480,"nameEn":481,"nameTransliteration":481,"type":219,"ayahCount":82},"سُورَةُ الحُجُرَاتِ","Əl-Hucurat","Аль-Худжурат","Al-Hujurat",{"id":483,"nameAr":484,"nameAz":485,"nameRu":486,"nameEn":485,"nameTransliteration":485,"type":10,"ayahCount":190},50,"سُورَةُ قٓ","Qaf","Каф",{"id":488,"nameAr":489,"nameAz":490,"nameRu":491,"nameEn":492,"nameTransliteration":492,"type":10,"ayahCount":381},51,"سُورَةُ الذَّارِيَاتِ","Əz-Zariyat","Аз-Зарийат","Adh-Dhariyat",{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},{"id":444,"nameAr":495,"nameAz":496,"nameRu":497,"nameEn":498,"nameTransliteration":498,"type":10,"ayahCount":499},"سُورَةُ النَّجۡمِ","Ən-Nəcm","Ан-Наджм","An-Najm",62,{"id":403,"nameAr":501,"nameAz":502,"nameRu":503,"nameEn":504,"nameTransliteration":504,"type":10,"ayahCount":505},"سُورَةُ القَمَرِ","Əl-Qəmər","Аль-Камар","Al-Qamar",55,{"id":505,"nameAr":507,"nameAz":508,"nameRu":509,"nameEn":510,"nameTransliteration":510,"type":219,"ayahCount":333},"سُورَةُ الرَّحۡمَٰن","Ər-Rəhman","Ар-Рахман","Ar-Rahman",{"id":512,"nameAr":513,"nameAz":514,"nameRu":515,"nameEn":516,"nameTransliteration":516,"type":10,"ayahCount":517},56,"سُورَةُ الوَاقِعَةِ","Əl-Vaqiə","Аль-Вакиа","Al-Waqiah",96,{"id":519,"nameAr":520,"nameAz":521,"nameRu":522,"nameEn":523,"nameTransliteration":523,"type":219,"ayahCount":126},57,"سُورَةُ الحَدِيدِ","Əl-Hədid","Аль-Хадид","Al-Hadid",{"id":525,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":219,"ayahCount":98},58,"سُورَةُ المُجَادلَةِ","Əl-Mucadilə","Аль-Муджадила","Al-Mujadilah",{"id":456,"nameAr":531,"nameAz":532,"nameRu":533,"nameEn":534,"nameTransliteration":534,"type":219,"ayahCount":106},"سُورَةُ الحَشۡرِ","Əl-Həşr","Аль-Хашр","Al-Hashr",{"id":381,"nameAr":536,"nameAz":537,"nameRu":538,"nameEn":539,"nameTransliteration":539,"type":219,"ayahCount":62},"سُورَةُ المُمۡتَحنَةِ","Əl-Mumtəhinə","Аль-Мумтахана","Al-Mumtahanah",{"id":541,"nameAr":542,"nameAz":543,"nameRu":544,"nameEn":545,"nameTransliteration":545,"type":219,"ayahCount":66},61,"سُورَةُ الصَّفِّ","Əs-Saff","Ас-Сафф","As-Saff",{"id":499,"nameAr":547,"nameAz":548,"nameRu":549,"nameEn":550,"nameTransliteration":550,"type":219,"ayahCount":54},"سُورَةُ الجُمُعَةِ","Əl-Cumuə","Аль-Джумуа","Al-Jumuah",{"id":552,"nameAr":553,"nameAz":554,"nameRu":555,"nameEn":556,"nameTransliteration":556,"type":219,"ayahCount":54},63,"سُورَةُ المُنَافِقُونَ","Əl-Munafiqun","Аль-Мунафикун","Al-Munafiqun",{"id":345,"nameAr":558,"nameAz":559,"nameRu":560,"nameEn":561,"nameTransliteration":561,"type":219,"ayahCount":82},"سُورَةُ التَّغَابُنِ","Ət-Təğabun","Ат-Тагабун","At-Taghabun",{"id":563,"nameAr":564,"nameAz":565,"nameRu":566,"nameEn":567,"nameTransliteration":567,"type":219,"ayahCount":58},65,"سُورَةُ الطَّلَاقِ","Ət-Talaq","Ат-Талак","At-Talaq",{"id":569,"nameAr":570,"nameAz":571,"nameRu":572,"nameEn":573,"nameTransliteration":573,"type":219,"ayahCount":58},66,"سُورَةُ التَّحۡرِيمِ","Ət-Təhrim","Ат-Тахрим","At-Tahrim",{"id":575,"nameAr":576,"nameAz":577,"nameRu":578,"nameEn":579,"nameTransliteration":579,"type":10,"ayahCount":130},67,"سُورَةُ المُلۡكِ","Əl-Mulk","Аль-Мульк","Al-Mulk",{"id":581,"nameAr":582,"nameAz":583,"nameRu":584,"nameEn":585,"nameTransliteration":585,"type":10,"ayahCount":5},68,"سُورَةُ القَلَمِ","Əl-Qələm","Аль-Калам","Al-Qalam",{"id":375,"nameAr":587,"nameAz":588,"nameRu":589,"nameEn":590,"nameTransliteration":590,"type":10,"ayahCount":5},"سُورَةُ الحَاقَّةِ","Əl-Haqqə","Аль-Хакка","Al-Haqqah",{"id":592,"nameAr":593,"nameAz":594,"nameRu":595,"nameEn":596,"nameTransliteration":596,"type":10,"ayahCount":186},70,"سُورَةُ المَعَارِجِ","Əl-Məaric","Аль-Мааридж","Al-Maarij",{"id":598,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":600,"nameTransliteration":600,"type":10,"ayahCount":122},71,"سُورَةُ نُوحٍ","Nuh","Нух",{"id":603,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":10,"ayahCount":122},72,"سُورَةُ الجِنِّ","Əl-Cinn","Аль-Джинн","Al-Jinn",{"id":397,"nameAr":609,"nameAz":610,"nameRu":611,"nameEn":612,"nameTransliteration":612,"type":10,"ayahCount":90},"سُورَةُ المُزَّمِّلِ","Əl-Muzzəmmil","Аль-Муззаммиль","Al-Muzzammil",{"id":614,"nameAr":615,"nameAz":616,"nameRu":617,"nameEn":618,"nameTransliteration":618,"type":10,"ayahCount":512},74,"سُورَةُ المُدَّثِّرِ","Əl-Muddəssir","Аль-Муддассир","Al-Muddaththir",{"id":256,"nameAr":620,"nameAz":621,"nameRu":622,"nameEn":623,"nameTransliteration":623,"type":10,"ayahCount":170},"سُورَةُ القِيَامَةِ","Əl-Qiyamə","Аль-Кийама","Al-Qiyamah",{"id":625,"nameAr":626,"nameAz":627,"nameRu":628,"nameEn":629,"nameTransliteration":629,"type":219,"ayahCount":134},76,"سُورَةُ الإِنسَانِ","Əl-İnsan","Аль-Инсан","Al-Insan",{"id":351,"nameAr":631,"nameAz":632,"nameRu":633,"nameEn":634,"nameTransliteration":634,"type":10,"ayahCount":483},"سُورَةُ المُرۡسَلَاتِ","Əl-Mursəlat","Аль-Мурсалат","Al-Mursalat",{"id":333,"nameAr":636,"nameAz":637,"nameRu":638,"nameEn":639,"nameTransliteration":639,"type":10,"ayahCount":170},"سُورَةُ النَّبَإِ","Ən-Nəbə","Ан-Наба","An-Naba",{"id":641,"nameAr":642,"nameAz":643,"nameRu":644,"nameEn":645,"nameTransliteration":645,"type":10,"ayahCount":194},79,"سُورَةُ النَّازِعَاتِ","Ən-Naziat","Ан-Назиат","An-Naziat",{"id":647,"nameAr":648,"nameAz":649,"nameRu":650,"nameEn":651,"nameTransliteration":651,"type":10,"ayahCount":178},80,"سُورَةُ عَبَسَ","Əbəsə","Абаса","Abasa",{"id":653,"nameAr":654,"nameAz":655,"nameRu":656,"nameEn":657,"nameTransliteration":657,"type":10,"ayahCount":126},81,"سُورَةُ التَّكۡوِيرِ","Ət-Təkvir","Ат-Таквир","At-Takwir",{"id":659,"nameAr":660,"nameAz":661,"nameRu":662,"nameEn":663,"nameTransliteration":663,"type":10,"ayahCount":86},82,"سُورَةُ الانفِطَارِ","Əl-İnfitar","Аль-Инфитар","Al-Infitar",{"id":412,"nameAr":665,"nameAz":666,"nameRu":667,"nameEn":668,"nameTransliteration":668,"type":10,"ayahCount":154},"سُورَةُ المُطَفِّفِينَ","Əl-Mutaffifin","Аль-Мутаффифин","Al-Mutaffifin",{"id":670,"nameAr":671,"nameAz":672,"nameRu":673,"nameEn":674,"nameTransliteration":674,"type":10,"ayahCount":110},84,"سُورَةُ الانشِقَاقِ","Əl-İnşiqaq","Аль-Иншикак","Al-Inshiqaq",{"id":433,"nameAr":676,"nameAz":677,"nameRu":678,"nameEn":679,"nameTransliteration":679,"type":10,"ayahCount":98},"سُورَةُ البُرُوجِ","Əl-Buruc","Аль-Бурудж","Al-Buruj",{"id":681,"nameAr":682,"nameAz":683,"nameRu":684,"nameEn":685,"nameTransliteration":685,"type":10,"ayahCount":78},86,"سُورَةُ الطَّارِقِ","Ət-Tariq","Ат-Тарик","At-Tariq",{"id":687,"nameAr":688,"nameAz":689,"nameRu":690,"nameEn":691,"nameTransliteration":691,"type":10,"ayahCount":86},87,"سُورَةُ الأَعۡلَىٰ","Əl-Əla","Аль-Аля","Al-Ala",{"id":369,"nameAr":693,"nameAz":694,"nameRu":695,"nameEn":696,"nameTransliteration":696,"type":10,"ayahCount":114},"سُورَةُ الغَاشِيَةِ","Əl-Ğaşiyə","Аль-Гашийа","Al-Ghashiyah",{"id":450,"nameAr":698,"nameAz":699,"nameRu":700,"nameEn":701,"nameTransliteration":701,"type":10,"ayahCount":130},"سُورَةُ الفَجۡرِ","Əl-Fəcr","Аль-Фаджр","Al-Fajr",{"id":703,"nameAr":704,"nameAz":705,"nameRu":706,"nameEn":707,"nameTransliteration":707,"type":10,"ayahCount":90},90,"سُورَةُ البَلَدِ","Əl-Bələd","Аль-Балад","Al-Balad",{"id":709,"nameAr":710,"nameAz":711,"nameRu":712,"nameEn":713,"nameTransliteration":713,"type":10,"ayahCount":70},91,"سُورَةُ الشَّمۡسِ","Əş-Şəms","Аш-Шамс","Ash-Shams",{"id":715,"nameAr":716,"nameAz":717,"nameRu":718,"nameEn":719,"nameTransliteration":719,"type":10,"ayahCount":94},92,"سُورَةُ اللَّيۡلِ","Əl-Leyl","Аль-Лайл","Al-Layl",{"id":363,"nameAr":721,"nameAz":722,"nameRu":723,"nameEn":724,"nameTransliteration":724,"type":10,"ayahCount":54},"سُورَةُ الضُّحَىٰ","Əd-Duha","Ад-Духа","Ad-Duha",{"id":726,"nameAr":727,"nameAz":728,"nameRu":729,"nameEn":730,"nameTransliteration":730,"type":10,"ayahCount":42},94,"سُورَةُ الشَّرۡحِ","Əş-Şərh","Аш-Шарх","Ash-Sharh",{"id":732,"nameAr":733,"nameAz":734,"nameRu":735,"nameEn":736,"nameTransliteration":736,"type":10,"ayahCount":42},95,"سُورَةُ التِّينِ","Ət-Tin","Ат-Тин","At-Tin",{"id":517,"nameAr":738,"nameAz":739,"nameRu":740,"nameEn":741,"nameTransliteration":741,"type":10,"ayahCount":86},"سُورَةُ العَلَقِ","Əl-Ələq","Аль-Алак","Al-Alaq",{"id":743,"nameAr":744,"nameAz":745,"nameRu":746,"nameEn":747,"nameTransliteration":747,"type":10,"ayahCount":30},97,"سُورَةُ القَدۡرِ","Əl-Qədr","Аль-Кадр","Al-Qadr",{"id":316,"nameAr":749,"nameAz":750,"nameRu":751,"nameEn":752,"nameTransliteration":752,"type":219,"ayahCount":42},"سُورَةُ البَيِّنَةِ","Əl-Beyyinə","Аль-Баййина","Al-Bayyinah",{"id":293,"nameAr":754,"nameAz":755,"nameRu":756,"nameEn":757,"nameTransliteration":757,"type":219,"ayahCount":42},"سُورَةُ الزَّلۡزَلَةِ","Əz-Zəlzələ","Аз-Залзала","Az-Zalzalah",{"id":759,"nameAr":760,"nameAz":761,"nameRu":762,"nameEn":763,"nameTransliteration":763,"type":10,"ayahCount":54},100,"سُورَةُ العَادِيَاتِ","Əl-Adiyat","Аль-Адийат","Al-Adiyat",{"id":765,"nameAr":766,"nameAz":767,"nameRu":768,"nameEn":769,"nameTransliteration":769,"type":10,"ayahCount":54},101,"سُورَةُ القَارِعَةِ","Əl-Qariə","Аль-Кариа","Al-Qariah",{"id":771,"nameAr":772,"nameAz":773,"nameRu":774,"nameEn":775,"nameTransliteration":775,"type":10,"ayahCount":42},102,"سُورَةُ التَّكَاثُرِ","Ət-Təkasur","Ат-Такасур","At-Takathur",{"id":777,"nameAr":778,"nameAz":779,"nameRu":780,"nameEn":781,"nameTransliteration":781,"type":10,"ayahCount":22},103,"سُورَةُ العَصۡرِ","Əl-Əsr","Аль-Аср","Al-Asr",{"id":783,"nameAr":784,"nameAz":785,"nameRu":786,"nameEn":787,"nameTransliteration":787,"type":10,"ayahCount":46},104,"سُورَةُ الهُمَزَةِ","Əl-Huməzə","Аль-Хумаза","Al-Humazah",{"id":789,"nameAr":790,"nameAz":791,"nameRu":792,"nameEn":793,"nameTransliteration":793,"type":10,"ayahCount":30},105,"سُورَةُ الفِيلِ","Əl-Fil","Аль-Филь","Al-Fil",{"id":795,"nameAr":796,"nameAz":797,"nameRu":798,"nameEn":799,"nameTransliteration":799,"type":10,"ayahCount":26},106,"سُورَةُ قُرَيۡشٍ","Qureyş","Курайш","Quraysh",{"id":801,"nameAr":802,"nameAz":803,"nameRu":804,"nameEn":805,"nameTransliteration":805,"type":10,"ayahCount":38},107,"سُورَةُ المَاعُونِ","Əl-Maun","Аль-Маун","Al-Maun",{"id":807,"nameAr":808,"nameAz":809,"nameRu":810,"nameEn":811,"nameTransliteration":811,"type":10,"ayahCount":22},108,"سُورَةُ الكَوۡثَرِ","Əl-Kövsər","Аль-Каусар","Al-Kawthar",{"id":267,"nameAr":813,"nameAz":814,"nameRu":815,"nameEn":816,"nameTransliteration":816,"type":10,"ayahCount":34},"سُورَةُ الكَافِرُونَ","Əl-Kafirun","Аль-Кафирун","Al-Kafirun",{"id":310,"nameAr":818,"nameAz":819,"nameRu":820,"nameEn":821,"nameTransliteration":821,"type":219,"ayahCount":22},"سُورَةُ النَّصۡرِ","Ən-Nəsr","Ан-Наср","An-Nasr",{"id":277,"nameAr":823,"nameAz":824,"nameRu":825,"nameEn":826,"nameTransliteration":826,"type":10,"ayahCount":30},"سُورَةُ المَسَدِ","Əl-Məsəd","Аль-Масад","Al-Masad",{"id":327,"nameAr":828,"nameAz":829,"nameRu":830,"nameEn":831,"nameTransliteration":831,"type":10,"ayahCount":26},"سُورَةُ الإِخۡلَاصِ","Əl-İxlas","Аль-Ихлас","Al-Ikhlas",{"id":833,"nameAr":834,"nameAz":835,"nameRu":836,"nameEn":837,"nameTransliteration":837,"type":10,"ayahCount":30},113,"سُورَةُ الفَلَقِ","Əl-Fələq","Аль-Фаляк","Al-Falaq",{"id":839,"nameAr":840,"nameAz":841,"nameRu":842,"nameEn":843,"nameTransliteration":843,"type":10,"ayahCount":34},114,"سُورَةُ النَّاسِ","Ən-Nas","Ан-Нас","An-Nas",[845,846,847,848,849,850,851,852,853,854,855,856,857,858,859,860,861,862,863,864,865,866,867,868,869,870,871,872,873,874,875,876,877,878,879,880,881,882,883,884,885,886,887,888,889,890,891,892,893,894,895,896,897,898,899,900,901,902,903,904,905,906,907,908,909,910,911,912,913,914,915,916,917,918,919,920,921,922,923,924,925,926,927,928,929,930,931,932,933,934,935,936,937,938,939,940,941,942,943,944,945,946,947,948,949,950,951,952,953,954,955,956,957,958],{"id":14,"nameAr":210,"nameAz":211,"nameRu":212,"nameEn":213,"nameTransliteration":213,"type":10,"ayahCount":38},{"id":18,"nameAr":215,"nameAz":216,"nameRu":217,"nameEn":218,"nameTransliteration":218,"type":219,"ayahCount":220},{"id":22,"nameAr":222,"nameAz":223,"nameRu":224,"nameEn":225,"nameTransliteration":225,"type":219,"ayahCount":226},{"id":26,"nameAr":228,"nameAz":229,"nameRu":230,"nameEn":231,"nameTransliteration":231,"type":219,"ayahCount":232},{"id":30,"nameAr":234,"nameAz":235,"nameRu":236,"nameEn":237,"nameTransliteration":237,"type":219,"ayahCount":238},{"id":34,"nameAr":240,"nameAz":241,"nameRu":242,"nameEn":243,"nameTransliteration":243,"type":10,"ayahCount":244},{"id":38,"nameAr":246,"nameAz":247,"nameRu":248,"nameEn":249,"nameTransliteration":249,"type":10,"ayahCount":250},{"id":42,"nameAr":252,"nameAz":253,"nameRu":254,"nameEn":255,"nameTransliteration":255,"type":219,"ayahCount":256},{"id":46,"nameAr":258,"nameAz":259,"nameRu":260,"nameEn":261,"nameTransliteration":261,"type":219,"ayahCount":262},{"id":50,"nameAr":264,"nameAz":265,"nameRu":266,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":267},{"id":54,"nameAr":269,"nameAz":270,"nameRu":271,"nameEn":270,"nameTransliteration":270,"type":10,"ayahCount":272},{"id":58,"nameAr":274,"nameAz":275,"nameRu":276,"nameEn":275,"nameTransliteration":275,"type":10,"ayahCount":277},{"id":62,"nameAr":279,"nameAz":280,"nameRu":281,"nameEn":282,"nameTransliteration":282,"type":219,"ayahCount":182},{"id":66,"nameAr":284,"nameAz":285,"nameRu":286,"nameEn":287,"nameTransliteration":287,"type":10,"ayahCount":5},{"id":70,"nameAr":289,"nameAz":290,"nameRu":291,"nameEn":292,"nameTransliteration":292,"type":10,"ayahCount":293},{"id":74,"nameAr":295,"nameAz":296,"nameRu":297,"nameEn":298,"nameTransliteration":298,"type":10,"ayahCount":299},{"id":78,"nameAr":301,"nameAz":302,"nameRu":303,"nameEn":304,"nameTransliteration":304,"type":10,"ayahCount":277},{"id":82,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":310},{"id":86,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":10,"ayahCount":316},{"id":90,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":319,"nameTransliteration":319,"type":10,"ayahCount":321},{"id":94,"nameAr":323,"nameAz":324,"nameRu":325,"nameEn":326,"nameTransliteration":326,"type":10,"ayahCount":327},{"id":98,"nameAr":329,"nameAz":330,"nameRu":331,"nameEn":332,"nameTransliteration":332,"type":219,"ayahCount":333},{"id":102,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":339},{"id":106,"nameAr":341,"nameAz":342,"nameRu":343,"nameEn":344,"nameTransliteration":344,"type":219,"ayahCount":345},{"id":110,"nameAr":347,"nameAz":348,"nameRu":349,"nameEn":350,"nameTransliteration":350,"type":10,"ayahCount":351},{"id":114,"nameAr":353,"nameAz":354,"nameRu":355,"nameEn":356,"nameTransliteration":356,"type":10,"ayahCount":357},{"id":118,"nameAr":359,"nameAz":360,"nameRu":361,"nameEn":362,"nameTransliteration":362,"type":10,"ayahCount":363},{"id":122,"nameAr":365,"nameAz":366,"nameRu":367,"nameEn":368,"nameTransliteration":368,"type":10,"ayahCount":369},{"id":126,"nameAr":371,"nameAz":372,"nameRu":373,"nameEn":374,"nameTransliteration":374,"type":10,"ayahCount":375},{"id":130,"nameAr":377,"nameAz":378,"nameRu":379,"nameEn":380,"nameTransliteration":380,"type":10,"ayahCount":381},{"id":134,"nameAr":383,"nameAz":384,"nameRu":385,"nameEn":386,"nameTransliteration":386,"type":10,"ayahCount":146},{"id":138,"nameAr":388,"nameAz":389,"nameRu":390,"nameEn":391,"nameTransliteration":391,"type":10,"ayahCount":130},{"id":142,"nameAr":393,"nameAz":394,"nameRu":395,"nameEn":396,"nameTransliteration":396,"type":219,"ayahCount":397},{"id":146,"nameAr":399,"nameAz":400,"nameRu":401,"nameEn":402,"nameTransliteration":402,"type":10,"ayahCount":403},{"id":150,"nameAr":405,"nameAz":406,"nameRu":407,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":10,"ayahCount":190},{"id":154,"nameAr":409,"nameAz":410,"nameRu":411,"nameEn":410,"nameTransliteration":410,"type":10,"ayahCount":412},{"id":158,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":10,"ayahCount":418},{"id":162,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":421,"nameTransliteration":421,"type":10,"ayahCount":369},{"id":166,"nameAr":424,"nameAz":425,"nameRu":426,"nameEn":427,"nameTransliteration":427,"type":10,"ayahCount":256},{"id":170,"nameAr":429,"nameAz":430,"nameRu":431,"nameEn":432,"nameTransliteration":432,"type":10,"ayahCount":433},{"id":174,"nameAr":435,"nameAz":436,"nameRu":437,"nameEn":438,"nameTransliteration":438,"type":10,"ayahCount":403},{"id":178,"nameAr":440,"nameAz":441,"nameRu":442,"nameEn":443,"nameTransliteration":443,"type":10,"ayahCount":444},{"id":182,"nameAr":446,"nameAz":447,"nameRu":448,"nameEn":449,"nameTransliteration":449,"type":10,"ayahCount":450},{"id":186,"nameAr":452,"nameAz":453,"nameRu":454,"nameEn":455,"nameTransliteration":455,"type":10,"ayahCount":456},{"id":190,"nameAr":458,"nameAz":459,"nameRu":460,"nameEn":461,"nameTransliteration":461,"type":10,"ayahCount":158},{"id":194,"nameAr":463,"nameAz":464,"nameRu":465,"nameEn":466,"nameTransliteration":466,"type":10,"ayahCount":150},{"id":198,"nameAr":468,"nameAz":469,"nameRu":470,"nameEn":471,"nameTransliteration":471,"type":219,"ayahCount":162},{"id":202,"nameAr":473,"nameAz":474,"nameRu":475,"nameEn":476,"nameTransliteration":476,"type":219,"ayahCount":126},{"id":11,"nameAr":478,"nameAz":479,"nameRu":480,"nameEn":481,"nameTransliteration":481,"type":219,"ayahCount":82},{"id":483,"nameAr":484,"nameAz":485,"nameRu":486,"nameEn":485,"nameTransliteration":485,"type":10,"ayahCount":190},{"id":488,"nameAr":489,"nameAz":490,"nameRu":491,"nameEn":492,"nameTransliteration":492,"type":10,"ayahCount":381},{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},{"id":444,"nameAr":495,"nameAz":496,"nameRu":497,"nameEn":498,"nameTransliteration":498,"type":10,"ayahCount":499},{"id":403,"nameAr":501,"nameAz":502,"nameRu":503,"nameEn":504,"nameTransliteration":504,"type":10,"ayahCount":505},{"id":505,"nameAr":507,"nameAz":508,"nameRu":509,"nameEn":510,"nameTransliteration":510,"type":219,"ayahCount":333},{"id":512,"nameAr":513,"nameAz":514,"nameRu":515,"nameEn":516,"nameTransliteration":516,"type":10,"ayahCount":517},{"id":519,"nameAr":520,"nameAz":521,"nameRu":522,"nameEn":523,"nameTransliteration":523,"type":219,"ayahCount":126},{"id":525,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":219,"ayahCount":98},{"id":456,"nameAr":531,"nameAz":532,"nameRu":533,"nameEn":534,"nameTransliteration":534,"type":219,"ayahCount":106},{"id":381,"nameAr":536,"nameAz":537,"nameRu":538,"nameEn":539,"nameTransliteration":539,"type":219,"ayahCount":62},{"id":541,"nameAr":542,"nameAz":543,"nameRu":544,"nameEn":545,"nameTransliteration":545,"type":219,"ayahCount":66},{"id":499,"nameAr":547,"nameAz":548,"nameRu":549,"nameEn":550,"nameTransliteration":550,"type":219,"ayahCount":54},{"id":552,"nameAr":553,"nameAz":554,"nameRu":555,"nameEn":556,"nameTransliteration":556,"type":219,"ayahCount":54},{"id":345,"nameAr":558,"nameAz":559,"nameRu":560,"nameEn":561,"nameTransliteration":561,"type":219,"ayahCount":82},{"id":563,"nameAr":564,"nameAz":565,"nameRu":566,"nameEn":567,"nameTransliteration":567,"type":219,"ayahCount":58},{"id":569,"nameAr":570,"nameAz":571,"nameRu":572,"nameEn":573,"nameTransliteration":573,"type":219,"ayahCount":58},{"id":575,"nameAr":576,"nameAz":577,"nameRu":578,"nameEn":579,"nameTransliteration":579,"type":10,"ayahCount":130},{"id":581,"nameAr":582,"nameAz":583,"nameRu":584,"nameEn":585,"nameTransliteration":585,"type":10,"ayahCount":5},{"id":375,"nameAr":587,"nameAz":588,"nameRu":589,"nameEn":590,"nameTransliteration":590,"type":10,"ayahCount":5},{"id":592,"nameAr":593,"nameAz":594,"nameRu":595,"nameEn":596,"nameTransliteration":596,"type":10,"ayahCount":186},{"id":598,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":600,"nameTransliteration":600,"type":10,"ayahCount":122},{"id":603,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":10,"ayahCount":122},{"id":397,"nameAr":609,"nameAz":610,"nameRu":611,"nameEn":612,"nameTransliteration":612,"type":10,"ayahCount":90},{"id":614,"nameAr":615,"nameAz":616,"nameRu":617,"nameEn":618,"nameTransliteration":618,"type":10,"ayahCount":512},{"id":256,"nameAr":620,"nameAz":621,"nameRu":622,"nameEn":623,"nameTransliteration":623,"type":10,"ayahCount":170},{"id":625,"nameAr":626,"nameAz":627,"nameRu":628,"nameEn":629,"nameTransliteration":629,"type":219,"ayahCount":134},{"id":351,"nameAr":631,"nameAz":632,"nameRu":633,"nameEn":634,"nameTransliteration":634,"type":10,"ayahCount":483},{"id":333,"nameAr":636,"nameAz":637,"nameRu":638,"nameEn":639,"nameTransliteration":639,"type":10,"ayahCount":170},{"id":641,"nameAr":642,"nameAz":643,"nameRu":644,"nameEn":645,"nameTransliteration":645,"type":10,"ayahCount":194},{"id":647,"nameAr":648,"nameAz":649,"nameRu":650,"nameEn":651,"nameTransliteration":651,"type":10,"ayahCount":178},{"id":653,"nameAr":654,"nameAz":655,"nameRu":656,"nameEn":657,"nameTransliteration":657,"type":10,"ayahCount":126},{"id":659,"nameAr":660,"nameAz":661,"nameRu":662,"nameEn":663,"nameTransliteration":663,"type":10,"ayahCount":86},{"id":412,"nameAr":665,"nameAz":666,"nameRu":667,"nameEn":668,"nameTransliteration":668,"type":10,"ayahCount":154},{"id":670,"nameAr":671,"nameAz":672,"nameRu":673,"nameEn":674,"nameTransliteration":674,"type":10,"ayahCount":110},{"id":433,"nameAr":676,"nameAz":677,"nameRu":678,"nameEn":679,"nameTransliteration":679,"type":10,"ayahCount":98},{"id":681,"nameAr":682,"nameAz":683,"nameRu":684,"nameEn":685,"nameTransliteration":685,"type":10,"ayahCount":78},{"id":687,"nameAr":688,"nameAz":689,"nameRu":690,"nameEn":691,"nameTransliteration":691,"type":10,"ayahCount":86},{"id":369,"nameAr":693,"nameAz":694,"nameRu":695,"nameEn":696,"nameTransliteration":696,"type":10,"ayahCount":114},{"id":450,"nameAr":698,"nameAz":699,"nameRu":700,"nameEn":701,"nameTransliteration":701,"type":10,"ayahCount":130},{"id":703,"nameAr":704,"nameAz":705,"nameRu":706,"nameEn":707,"nameTransliteration":707,"type":10,"ayahCount":90},{"id":709,"nameAr":710,"nameAz":711,"nameRu":712,"nameEn":713,"nameTransliteration":713,"type":10,"ayahCount":70},{"id":715,"nameAr":716,"nameAz":717,"nameRu":718,"nameEn":719,"nameTransliteration":719,"type":10,"ayahCount":94},{"id":363,"nameAr":721,"nameAz":722,"nameRu":723,"nameEn":724,"nameTransliteration":724,"type":10,"ayahCount":54},{"id":726,"nameAr":727,"nameAz":728,"nameRu":729,"nameEn":730,"nameTransliteration":730,"type":10,"ayahCount":42},{"id":732,"nameAr":733,"nameAz":734,"nameRu":735,"nameEn":736,"nameTransliteration":736,"type":10,"ayahCount":42},{"id":517,"nameAr":738,"nameAz":739,"nameRu":740,"nameEn":741,"nameTransliteration":741,"type":10,"ayahCount":86},{"id":743,"nameAr":744,"nameAz":745,"nameRu":746,"nameEn":747,"nameTransliteration":747,"type":10,"ayahCount":30},{"id":316,"nameAr":749,"nameAz":750,"nameRu":751,"nameEn":752,"nameTransliteration":752,"type":219,"ayahCount":42},{"id":293,"nameAr":754,"nameAz":755,"nameRu":756,"nameEn":757,"nameTransliteration":757,"type":219,"ayahCount":42},{"id":759,"nameAr":760,"nameAz":761,"nameRu":762,"nameEn":763,"nameTransliteration":763,"type":10,"ayahCount":54},{"id":765,"nameAr":766,"nameAz":767,"nameRu":768,"nameEn":769,"nameTransliteration":769,"type":10,"ayahCount":54},{"id":771,"nameAr":772,"nameAz":773,"nameRu":774,"nameEn":775,"nameTransliteration":775,"type":10,"ayahCount":42},{"id":777,"nameAr":778,"nameAz":779,"nameRu":780,"nameEn":781,"nameTransliteration":781,"type":10,"ayahCount":22},{"id":783,"nameAr":784,"nameAz":785,"nameRu":786,"nameEn":787,"nameTransliteration":787,"type":10,"ayahCount":46},{"id":789,"nameAr":790,"nameAz":791,"nameRu":792,"nameEn":793,"nameTransliteration":793,"type":10,"ayahCount":30},{"id":795,"nameAr":796,"nameAz":797,"nameRu":798,"nameEn":799,"nameTransliteration":799,"type":10,"ayahCount":26},{"id":801,"nameAr":802,"nameAz":803,"nameRu":804,"nameEn":805,"nameTransliteration":805,"type":10,"ayahCount":38},{"id":807,"nameAr":808,"nameAz":809,"nameRu":810,"nameEn":811,"nameTransliteration":811,"type":10,"ayahCount":22},{"id":267,"nameAr":813,"nameAz":814,"nameRu":815,"nameEn":816,"nameTransliteration":816,"type":10,"ayahCount":34},{"id":310,"nameAr":818,"nameAz":819,"nameRu":820,"nameEn":821,"nameTransliteration":821,"type":219,"ayahCount":22},{"id":277,"nameAr":823,"nameAz":824,"nameRu":825,"nameEn":826,"nameTransliteration":826,"type":10,"ayahCount":30},{"id":327,"nameAr":828,"nameAz":829,"nameRu":830,"nameEn":831,"nameTransliteration":831,"type":10,"ayahCount":26},{"id":833,"nameAr":834,"nameAz":835,"nameRu":836,"nameEn":837,"nameTransliteration":837,"type":10,"ayahCount":30},{"id":839,"nameAr":840,"nameAz":841,"nameRu":842,"nameEn":843,"nameTransliteration":843,"type":10,"ayahCount":34},{"edition":960,"sura":5,"blocks":961},"saadi-az",[962,964,966,968,970,972,974,976,978,980,982,984,986,988,990,992,994,996,998,1000,1002,1004,1006,1008,1010,1012,1014,1016,1018,1020,1022,1024,1026,1028,1030,1032,1034,1036,1038,1040,1042,1044,1046,1048,1050,1052],{"from":14,"to":14,"text":963},"Fövqəluca insanlara müdrik bilikləri, möminlərin mükafatlandırılacağını və kafirlərin cəzalandırılacağını xatırladan əzəmətli məxluqlarına and içir. Əvvəlcə Allah Sina dağına and içir. Bu dağda İmran oğlu Musa peyğəmbər (ə) Fövqəluca ilə danışmış və orada o (ə) ona (ə) nazil edilən əhdləri almışdır. Musaya (ə) və onun xalqına göstərilən lütüfkarlıq Allahın ən böyük möcüzələrindən və xeyirxahlıqlarındandır və onlar o qədər çoxsaylı və misilsiz dəyərə malikdir ki, Allahın qulları onları, sadəcə, saymağa və dəyərləndirməyə qadir deyillər.",{"from":18,"to":22,"text":965},"Təfsir edənlərin bir qismi hesab edirdilər ki, ayədə Mühafizəolunan Ana Kitabdan bəhs edilir, digərləri deyirdilər ki, Allah, bütün Kitablardan ən yaxşısı olan Kəramətli Qurana and içmişdir və Allah onda qədim xalqlar, onların nəsilləri haqqında hekayətləri və həmçinin keçmiş və gələcək nəsillərin ən yaxşı biliklərini bir yerə toplamışdır. Bu Kitab açıq səhifələrdə yazılmışdır. O son dərəcə aydın və fərasətli ağıl və sağlam mühakimə qabiliyyətinə malik olan hər kəs üçün asan başa düşüləndir.",{"from":26,"to":26,"text":967},"Ayədə yeddinci göydə ucaldılmış məbəddən bəhs edilir ki, alicənab mələklər daima oranı ziyarət edirlər. Hər gün ora yetmiş min mələk gəlir və orada Rəbbə ibadət edirlər. Beytülməmura bir dəfə daxil olan mələk bir daha Qiyamət gününədək oraya daxil olmaz.\n\nBəzi şərhçilər deyiblər ki, bu ayədə söhbət Məkkədəki Məscidülhəramdan gedir, çünki burada həmişə çoxlu namaz qılanlar və zəvvarlar olur və onlar Kəəbənin ətrafını təvaf edir, dua oxuyur və Allahı zikr edirlər. Fövqəluca “Əncirə və zeytuna and olsun! Sina dağına and olsun! Bu əmin-amanlıq şəhərinə and olsun!” (95\u002F1-3) – deyə buyurduqda, məhz bu müqəddəs məbədə and içmişdi. Müqəddəs Kəbə - yer üzündə inşa edilmiş istisnasız bütün tikililərdən ən yaxşısıdır və onun ziyarət edilməsi islamın ən mühüm sütunlarından biridir. Həqiqətən, Kəbə, Fövqəlucanın ona and içməsinə layiqdir və bununla O (Pak və Müqəddəs), onun qüdsiliyini və əzəmətini bir daha vurğulayır.",{"from":30,"to":30,"text":969},"Burada Allahın yaratdığı göy nəzərdə tutulur ki, onu yer kürəsi üçün qübbə və dam etmişdir[1]. O, yeri işıqla təchiz edir və onun sakinlərinə dünyanın tərəflərini müəyyən etməkdə kömək göstərir. Allah məhz göydən yağış yağdırır, Öz nemətini nazil edir və insanlara ruzi verir.",{"from":34,"to":34,"text":971},"Allah dənizləri və okeanları su ilə doldurmuş və onlara sahillərindən kənara çıxmağa, insanların və heyvanların məskunlaşdıqları yerləri su altında qoymağa imkan vermir. Təbiətdə su o qədər çoxdur ki, o çətinlik çəkmədən bütün yer üzünü örtə bilər. Lakin Fövqəlmüdrik Allah ona bunu etməyə icazə vermir ki, canlı məxluqların çoxu maneəsiz olaraq quruda yaşaya bilsinlər.\n\nBəzi ilahiyyatçıların rəyinə görə, bu ayə: “And olsun tutuşdurulmuş dənizə!” – mənasını bildirir. Bu da onunla izah edilir ki, Qiyamət günü dənizlər alovlanacaq və əzab-əziyyətlə dolu[3] olacaqdır.",{"from":38,"to":38,"text":973},"Allahın bu surədə and içdiklərinin hamısı Onun böyük möcüzələrinə aiddir və Onun – Vahid və Fövqəlqüdrətli Allah olduğunu və ölüləri diriltməyin Onun üçün çətin olmadığını təsdiq edir. Onun cəzası labüddür və O (Pak və Müqəddəs), Öz sözlərini və vədini pozmur.",{"from":42,"to":42,"text":975},"Heç bir şey onun yaxınlaşmasının qarşısını ala bilməz. Əgər heç bir canlı məxluq Allahın iradəsinin əleyhinə bir addım atmağa belə qadir deyilsə, başqa cürə necə ola bilər?!",{"from":46,"to":50,"text":977},"Fövqəluca xəbər verir ki, Qiyamət günü göy rahatlığını itirəcək və silkələnməyə başlayacaq, dağlar isə yerlərindən dəbərib, buludlar kimi yerlərini dəyişəcək. Bundan sonra dağlar daranmış yun kimi yumşalacaq və sonra isə büsbütün toz halına gələcəklər. Bu qismət Qiyamət günü qüdrətli dağların başına gələcək, bəs onda aciz insan haqqında nə deyə bilərik?!",{"from":54,"to":58,"text":979},"“Vay halına” sözü ilə nəzərdə tutulan – kədər, qorxu, cəza və qisasdır ki, onlar kafirlərin qisməti olacaqdır. Özlərini yaramaz və boş şeylərə bütövlüklə həsr edən və bunlarla əylənən fasiqlər bu lənətə layiqdirlər. Onlar biliklərə nail olsalar da, onların təfəkkürü haqqı yox etməyə və yalanı yaymağa yönələcəkdir. Əgər onlar hər hansı işlə məşğul olsalar, məşğələləri mənasız və axmaqlıq olacaqdır. Onlar bütün həyatlarını əyləncələrdə və şənliklərdə keçirirlər ki, bunu möminlər haqqında demək olmaz, çünki onlar yalnız özlərinə və ətraflarındakılara fayda verən şeyləri öyrənir və icra edirlər.",{"from":62,"to":62,"text":981},"Kafirlərə rəhm edilmədən onları Qaynar Cəhənnəmə atacaqlar. Mələklər fasiqləri kobudluqla Cəhənnəmə tərəf itələyəcək, arxalarınca üz üstə sürükləyərək, küfürlərinə və zalımlıqlarına görə qınayıb, deyəcəklər:",{"from":66,"to":66,"text":983},"Təsvir edilməsi və ya nəsə başqa bir şeylə müqayisə edilməsi mümkün olmayan əbədi əzabı dadın!",{"from":70,"to":70,"text":985},"Belə bir rəy var ki, ayədə Cəhənnəmdən və cəzadan bəhs edilir və bu parçanın mətni də onu göstərir. Kafirlər Alovsaçan Cəhənnəmi gördükdə, onlara deyiləcək: “Bəlkə, siz elə bilirsiniz ki, bu bir sehrdir? Ola bilsin ki, gördüyünüz cəza, sizə yalnız qarabasma kimi gəlir? Bəlkə də, siz ona layiq deyilsiniz? Yaxud siz sağlam düşüncədən məhrum edilmişdiniz və onun haqqında heç nə eşitməmişdiniz? Bəlkə, dəlillər sizə gəlib çatmamışdı?”\n\nƏlbəttə ki, bu belə deyildir. Bu – sehr deyil və kafirlər çox yaxşı başa düşürlər ki, odla verilən cəza - əsil həqiqətdir və gerçəklikdir və bunun sehrbazlıqla heç bir əlaqəsi yoxdur. Onlar heç vəchlə qarabasma bəhanəsi ilə özlərinə təsəlli tapa bilməyəcək, onlara təkzibolunmaz dəlillər təqdim edildiyinə görə, öz əməllərinə haqq qazandıra bilməyəcəklər, çünki peyğəmbərlər və onların ardıcılları onlara iman gətirməyi təklif edirdilər. Haqq onlara məlum idi, lakin onlar onu rədd etmişdilər və bununla da ən inanılası, ən aydın, ən şərəfli təlimdən imtina etmişdilər.\n\nBelə bir rəy də var ki, ayədə haqq dindən və Muhəmməd Peyğəmbərin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) aydın xütbələrindən bəhs edilmişdir. Məgər bu – sehrbazlıqdır? Hansı ağıllı insan ən şərəfli və ən aydın həqiqəti sehrbazlıq adlandırar? Lakin kafirlər haqqa kor kimi baxırdılar və belə şeyləri söyləməyi özləri üçün təbii sayırdılar.",{"from":74,"to":74,"text":987},"Bu gün odlu Cəhənnəm sizi udacaqdır. Yandırıb-yaxan alov bədənlərinizi qarsalayacaq və ürəklərinizi gəmirəcək. Sizə nə səbir etməyiniz, nə də səbirsizliyiniz kömək etməyəcəkdir. Cəhənnəm əzabı bunlara görə heç də azalmayacaqdır, çünki Cəhənnəm elə bir yer deyil ki, orada səbirli olmağınız sizə rahatlıq gətirsin və istirahət edə biləsiniz. Siz bu cəzaya öz yaramaz əməllərinizlə layiq olmusunuz.\n\nKafirləri yaxalayacaq cəzanı xatırlatdıqdan sonra, Fövqəluca möminləri onlar üçün hazırlanmış mükafatla sevindirir ki, müsəlmanların ürəyində həmişə qorxu və ümid yaşaya bilsin:",{"from":78,"to":78,"text":989},"Allah təqvalı o şəxsləri adlandırır ki, onlar Onun qəzəbindən və cəzalandıracağından qorxaraq hər şeyi edirlər ki, onlardan uzaq olsunlar, yəni, Onun əmrlərini yerinə yetirir və Onun qadağanlarına itaətsizlik göstərmirlər. Belə möminlər gözəl bağlar arasında, sıx ağacların kölgəliklərində, şır-şır axan çayların sahilində və yüksək saraylara məxsus otaqlarda zövq alacaqlar. Onların vücudu və qəlbi Cənnət nemətlərindən vəcdə gəlib, təsəvvürolunmaz ləzzətlər içində yaşayacaqlar.",{"from":82,"to":82,"text":991},"Onlar Rəbbin səxavətlə əta etdiyi bol bəxşişlərinə valeh olacaq və öz heyranlıqlarını və sevinclərini gizlətməyəcəklər. Bu hədiyyələri nə təsvir etmək, nə də təsəvvür etmək mümkün deyil, çünki dünya həyatında heç kim ecazkar Cənnət füsunkarlıqlarının onların baxışlarından necə gizli saxlandığından xəbərdar deyildir.",{"from":86,"to":86,"text":993},"Ən çox arzu edilən qonaqlığa, zərif yeməklərə və ən ləzzətli içkilərə sevinin və şənlənin.",{"from":90,"to":90,"text":995},"Ərəb sözü olan “ittika” insanın yatağında rahat, sabit və xoşladığı bir vəziyyətdə uzanmasını bildirir. Allahın qulları məhz bu vəziyyətdə zərif libaslar geyib, bəzək şeyləri taxaraq, qiymətli zinətlərlə süslənmiş taxtlarda istirahət edəcəklər.\n\nFövqəluca xəbər verir ki, Cənnət taxtları bir-birinin yanında sıra ilə yerləşdiriləcək. Bu isə onların çoxsaylı olacağını göstərir. Onlar necə gəldi düzülməmiş, səliqəli sıralarla yerləşdirilmişdir və Cənnət sakinləri onlarda bir-birindən o qədər də uzaq olmayan bir məsafədə olacaq, can usandırmayan söhbətlərdən və ürəyəyatan ünsiyyətdən məmnunluq duyacaqlar.\n\nRəbb vəd etmişdir ki, möminlərin qəlbi də, canı da Cənnətin füsunkar nemətlərindən göz çəkə bilməyəcək. Ləzzətli yeməklərdən, təkrarolunmaz içkilərdən və dostlarla xoş, xeyirxah ünsiyyətdən sonra, onlar ancaq bir şeyi arzu edəcəklər – cazibədar zövcələri ilə tənhalığa çəkilmək, çünki onlarsız istənilən zövq kamil olmazdı.\n\nBuna görə Fövqəluca möminləri, onları Cənnətdə gözləyən pak, heyranedici və gözəl əxlaq sahibi olan zövcələrlə müjdələyir. Onların cazibədarlığı və qəşəngliyi Cənnət sakinlərinin baxışlarını valeh və ağıllarını məftun edir. Onlara yönələn bir baxış bəs edir ki, insanların ürəyi onları öz ağuşlarına ehtirasla sıxmaq arzusu ilə dolsun. Allah onları alagözlü adlandırmışdır, çünki onların qara bəbəkləri, gözün qar kimi ağ almacığı fonunda xüsusilə seçiləcəkdir.",{"from":94,"to":94,"text":997},"Cənnət sakinlərinin sevinci və xoşbəxtliyinə, həmçinin Allahın onları, valideynlərinin nümunəsi əsasında iman gətirmiş və onların sadiq ardıcılları olmuş öz övladları ilə qovuşdurması əlavə ediləcəkdir. Allah möminlərin uşaqlarını, onlar hətta öz valideynlərinin yüksək məqamına layiq olmasalar da, Cənnətdə valideynləri ilə birlikdə yerləşdirəcəkdir. Bu lütüfkarlıq Allahın mömin ata-analara böyük səxavətlə verəcəyi hədiyyə və mükafat olacaqdır. Həm də Allah valideynlərin özlərinin mükafatlarını, azca da olsa, əksiltməyəcəkdir.\n\nKafirlərin uşaqlarının da valideynlərinin ardınca Cəhənnəmə gedəcəklərini heç kimin səhvən zənn etməməsi üçün Fövqəluca bildirmişdir ki, Cənnətin qanunları Cəhənnəmə tətbiq edilmir. Cəhənnəm ədalətli qisas məskənidir və Allahın ədaləti tələb edir ki, hər bir günahkar yalnız öz günahlarına və cinayətlərinə görə əzab çəksin. Buna görə Allah bildirir ki, hər bir insan təkcə öz əməlləri üçün məsuliyyət daşıyır. Ağır yüklə yüklənmiş bir kimsə, özgə yükünü daşımaz və günahkar da özgəsinin cəzasını çəkməz. Fövqəluca bunu yada salır ki, heç kim bu ayədən yanlış nəticələr çıxarmasın.",{"from":98,"to":98,"text":999},"Rəbb xəbər verir ki, O (Pak və Müqəddəs), Cənnətin xoşbəxt sakinlərinə çoxsaylı nemətlər əta edəcəkdir və onların arasında meyvə: üzüm, nar, alma və bir çox başqa bəhrələr olacaqdır. Bu iştahaaçan məhsullar o qədər olacaq ki, möminlər onların hamısından yeməyə vaxt tapmayacaqlar. Onlara quş əti, hər növ ət xörəkləri veriləcək və onlar hərə öz xoşuna gələni seçəcək.",{"from":102,"to":102,"text":1001},"Əbədi gənc yeniyetmələr onların arasında şərab və gözəl nektarla doldurulmuş piyalə və badələrlə dolaşacaqlar və möminlər onlardan içərək, bir-birilərinə təklif edəcəklər. Onlar boş danışıqlara yol verməyəcək və günah söhbətlər etməyəcəklər. İnsanlar faydasız sözlərdən və şərdən uzaq durduqda, onların nitqi səmimi, xeyirxah və pak olur. Onların yanında insanların ürəyi açılır, sevinir və ziyalanır. Cənnətdə həyat məhz belə olacaqdır və onun xoşbəxt sakinləri bir-birilərinə məhəbbət bəsləyəcək, bir-birilərinə ən mehriban və zərif sözlərlə müraciət edəcək və öz Rəbbinin heyrətamiz nitqini dinləyəcəklər və bütün bunlar Onun onlara bəslədiyi məhəbbət və iltifatına dəlalət edəcəkdir.",{"from":106,"to":106,"text":1003},"Onların ətrafında, əl dəyilməmiş mirvari kimi gözəl gənc xidmətçilər dolaşacaqlar. Onlar möminlərə xidmət göstərəcək və onlardan ötrü zəruri olan hər işi görəcəklər, bu isə onu göstərir ki, möminləri Cənnətdə çoxlu zövq verən ləzzətlər və tam rahatlıq gözləyir.",{"from":110,"to":110,"text":1005},"Onlar dünyadakı yaşayışları və müxtəlif işlər barədə söhbət edəcəklər. Bu Səadətə nail olmaq üçün onlar nələri keçib gəlməli olduqlarını yadlarına salacaq və deyəcəklər:",{"from":114,"to":114,"text":1007},"Rəbdən qorxduğumuz üçün günahlardan çəkinər və nöqsanlardan xilas olmağa çalışardıq.",{"from":118,"to":118,"text":1009},"Allah bizə həyatda doğru yolla getməyə kömək etdi və bizi müdhiş hərarətdən və dözülməz cəzadan xilas etdi.",{"from":122,"to":122,"text":1011},"Biz Rəbbimizə daima ibadət edərdik və Ona dua etməkdən də yorulmazdıq. Biz Ona yalvarardıq ki, bizi cəzadan xilas etsin və bizə Cənnət nemətləri əta etsin. Dua ibadət səciyyəsi daşıyır və Allahın qarşısında itaətkarlığı bildirə və ya xahiş mahiyyətində ola bilər.\n\nXeyirxah, Rəhimli – Onun gözəl adları arasındadır. O (Pak və Müqəddəs), Öz xeyirxahlığı və rəhimdilliyi sayəsində möminlərə Cənnətə girməyə icazə vermiş və onları Öz qəzəbindən və Cəhənnəm məşəqqətindən qorumuşdur.",{"from":126,"to":126,"text":1013},"Allah Öz Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) buyurur ki, islamı müsəlmanların və kafirlərin arasında təbliğ etsin, çünki onun (s.ə.s.) xütbələri haqqa etiqad edənlərin yolunu işıqlandırmalı və fasiqləri isə bəraət qazanmaqdan məhrum etməliydi. O (Pak və Müqəddəs), ona (s.ə.s.) əmr etmişdi ki, kafirlərin və müşriklərin sözlərinə və təhqirlərinə əhəmiyyət verməsin. Onlar çox yaxşı bilirdilər ki, yalan danışırlar, lakin səni incidən ləqəblərlə adlandırmaqlarında davam edirdilər ki, səni insanlardan uzaqlaşdırsınlar. Lakin yaxşı məlumdur ki, cinlərin xidmət etdiyi və yüzlərlə yalan arasında birinin doğru ola biləcəyi ehtimalı ilə xəbər gətirdikləri kahinlərə və cadugərlərə sənin heç bir aidiyyətin yoxdur. Sənin cinli və ağıldan məhrum dəlilərlə də heç bir əlaqən yoxdur. Bundan başqa, sən – insanların ən dərrakəlisi, ən doğruçusu, ən kamili və ən ləyaqətlisisən.",{"from":130,"to":130,"text":1015},"Bəzən onlar səni şair adlandırırlar, lakin axı Allah Özü buyurmuşdur: “Biz ona şeir öyrətməmişdik və bu ona yaraşmaz da». Onlar səndən, sənin dinindən xilas olmaq istəyirlər və deyirlər: “Gəlin, onun ölməsini gözləyək. Bu baş verdikdə isə, onun işi də onunla birlikdə məhv olar və biz azad nəfəs alarıq”.",{"from":134,"to":134,"text":1017},"Gözləyin mənim ölümümü və mən də sizinlə birlikdə Allahın sizi Özünün və ya möminlərin əli ilə məhv edəcəyi günü gözləyəcəyəm».",{"from":138,"to":138,"text":1019},"Kafirləri səni rədd etməyə və sənə böhtan atmağa məcbur edən nədir? Bəlkə onları buna ağılları təhrik edir? Onda gör belə yaramaz fikirlər doğuran ağıl necə də kütdür! Ən sağlam düşüncəli insanı dəli və ən inandırıcı həqiqəti yalan hesab edən “ağıllıdansa”, “dəli” adlanmaq daha yaxşıdır.\n\nBəlkə də onların küfürü ədalətsizliklərinin və zalımlıqlarının nəticəsidir? Əsil həqiqətdə, bu elə belədir ki, var. Sənin düşmənlərinin zalımlığı hədd-sədd bilmirlər. Qatı cinayətkarların sözlərinə və hərəkətlərinə təəccüb etmək lazım deyil, çünki onlar ağıllarına gələn istənilən şeyi etməkdən çəkinmirlər.",{"from":142,"to":142,"text":1021},"Onlar bildirirlər ki, sən özün bu Quranı qondarmısan. Məsələ orasındadır ki, onlar iman gətirmirlər. Axı əgər onlar iman gətirsəydilər, belə danışmazdılar.",{"from":146,"to":146,"text":1023},"Allah bəlağətli natiqlik qabiliyyətinə malik və gözəl şair olan ərəblərə meydan oxuyur: “Siz də Qurana bənzər bir şey yaradın və əgər siz bunu edə bilməsəniz, öz yolunuzu azdığınızı etiraf edin və Muhəmmədə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) deməyin ki, Quranı uydurmuşdur.\n\nLakin hətta bütün insanlar və cinlər bir yerə yığışıb Qurana bənzər bir şey yaratmaq istəsələr də, onlar bunu etməyə qadir ola bilməzlər. Bu belə olduğu halda, insanlar iki çıxılmaz vəziyyət qarşısında qalırlar: onlar ya Qurana iman gətirməli və onun hökümlərinə itaət etməli, ya da onlar onu inkar etməli və şüurlu surətdə yalana və uydurmalara üstünlük verməlidirlər.",{"from":150,"to":150,"text":1025},"Bu – dinin gerçəkliyi lehinə təkzibolunmaz bir dəlildir. Əgər insan onu etiraf edirsə, onda o, iman gətirməlidir. Əgər o, onu rədd edirsə, deməli, o, nəinki təkcə dini rədd edir, o, əslində, həm də sağlam düşüncəni də rədd edir. Tövhidi və Elçinin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) təlimini inkar edən kafirlər, əslində, onları Allahın yaratdığını inkar edirlər. Din və sağlam düşüncə sübut edir ki, insanın mənşəyini yalnız üç ehtimaldan biri ilə izah etmək mümkündür.\n\nGüman etmək olar ki, insanlar dünyaya öz-özünə gəliblər. Onları heç kim yaratmamışdır və onlar kənardan heç bir təsir olmadan peyda olmuşlar. Əlbəttə ki, bu açıq-aşkar cəfəngiyatdır. Həm də güman etmək olar ki, onlar özləri özlərini yaratmışlar, lakin bu da mümkün deyildir. Özü özünü yaratmağı hətta güman etmək belə çətindir.\n\nƏgər nə birinci, nə də ikinci ehtimallar mümkün deyilsə, onda biz yalnız Yaradıcının mövcud olmasını qəbul etməliyik ki, bu da Fövqəluca Allahdır. Kimə ki, bu həqiqət aydın olur, o mütləq dərk edir ki, yalnız Allah Öz məxluqlarının ibadətinə layiqdir.",{"from":154,"to":154,"text":1027},"Bu, cavabı özündə olan ibrətli bir sualdır. Şübhəsiz ki, insanlar göyləri və yeri yaratmamışdılar və onların xəlq edilməsində iştirak etməmişdilər. Onda niyə onlar Allahın Kitabını və idrakın səsini dinləmirlər? Çünki onlar Allahın vədinə əmin deyillər.",{"from":158,"to":158,"text":1029},"Bəlkə, Əzəmətli Rəbbin nemətlərini onlar bölüşdürürlər və öz istədikləri kimi bəzilərinə əta edir və bəzilərini də ondan məhrum edirlər? Əgər belə deyilsə, onda onlar niyə Muhəmmədin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) peyğəmbərliyini dəlilik saydılar?! Onlar özlərini elə aparırlar ki, sanki Kainatı özləri idarə edirlər və onlara elə gəlir ki, Muhəmməd (s.ə.s.) bu yüksək şərəfə layiq deyildir. Axı onlar hətta özlərinə belə zərər vura və fayda verə bimirlər. Onlar nə həyata, nə ölümə, nə də dirilməyə hakim deyillər. Bəs onlara iman gətirməyə mane olan nədir? Bəlkə onlar Allahın səltənətini zəbt etmişlər və Onun məxluqları üzərində hökümranlıq edirlər? Yox və yox! Onlar yalnız aciz və köməksiz qullardır!\n\nBu ayə Fövqəlucanın: “Məgər sənin Rəbinin mərhəmətini onlar bölüşdürürlər? Onların dünya həyatında yaşaması üçün vəsaitləri aralarında Biz bölmüşük və onlardan bəzilərini digərlərindən dərəcələr üzrə üstün etmişik...” (Zuhruf, 43\u002F32) buyurduğu kəlamına bənzəyir.",{"from":162,"to":162,"text":1031},"Bəlkə onların nərdivanları var ki, onunla qalxıb Allahın nitqinə və mələklərin danışıqlarına qulaq asırlar və başqalarına məlum olmayanları öyrənirlər? Əgər bu belədirsə, qoy onlar haqlı olduqlarını sübut etsinlər. Məgər onların dəlillərimi var?! Bütün aşkarda və qeybdə olanlar yalnız Tək Allaha bəllidir və heç kim Onun biliklər xəzinəsinə girməyə qadir deyil. O (Pak və Müqəddəs), yalnız Öz etibarlı elçilərinə (onlara salam olsun!) bu biliklərin çox az bir hissəsini açır.\n\nBelə bir vəhy ən yaxşı, ən ləyaqətli və ən məlumatlı elçilərdən biri olan Muhəmməd Peyğəmbərə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) nazil edilmişdi və o (s.ə.s.) da kimə ibadət etməyi və Axirətdə onları nəyin gözlədiyini insanlara xəbər vermişdir. O (s.ə.s.), öz sözlərini, təlimini inandırıcı və danılmaz edən çoxsaylı dəlillər və möcüzələrlə təsdiq etmişdir. Nadan, azmış, kor və inadkar müşriklər onu yalançı elan etmiş və təlimindən boyun qaçırmışdılar, lakin eyni zamanda özlərinə haqq qazandıra bilən heç bir inandırıcı və hətta şübhədoğurucu bir sübut da gətirə bilməmişdilər. Belə olduqda, ağıllı insan onlardan kimə inanmalıdır?",{"from":166,"to":166,"text":1033},"Ey müşriklər! Budur, yenə sizin bir səhviniz. Lakin bu dəfə siz ikiqat pis düşünmüsünüz. Siz öz Rəbbinizə övladlar aid etmisiniz və iki cinsdən Onun üçün zəifini ayırmısınız. Məgər aləmlərin Rəbbi üçün bundan da yaramaz bir nöqsan uydurmaq olarmı?!",{"from":170,"to":170,"text":1035},"Xeyir, Muhəmməd, sən onlara doğru yol göstərdiyinə görə onlardan mükafat gözləmirsən. Sən onlara nəinki təmənnasız olaraq xeyirxahlıq etməyi öyrədirsən, həm də sən saysız-hesabsız var-dövləti onlara qurban verirsən ki, onlar Allaha tərəf dönsünlər, sənin təbliğatına qulaq assınlar və sənin əmrlərinə itaət etsinlər. Sən heç nədə xəsislik etmədən ümid bəsləyirsən ki, onların ürəkləri islama qarşı yumşalacaq, bilik və iman üçün açılacaq.",{"from":174,"to":174,"text":1037},"Ola bilsin ki, onlara məlum olan elə şey var ki, sən bilmirsən və buna görə onlar inadkarcasına səndən üz döndərirlər? Amma savadsız, cahil və yolunu azmış xalqda hansı biliklər ola bilər? Sən isə onların arasında ən əzəmətli, ən mühüm bir təlimi təbliğ edirsən və Allahdan bəzi qeybə məxsus xəbərləri öyrənirsən ki, onlar heç kim üçün açıq deyil.\n\nBütün bu ayələri Fövqəluca ona görə nazil etmişdir ki, məntiqi dəlillərlə kafirləri öz baxışlarının yanlış və nöqsanlı olmasına əmin edə bilsin. Gör Onun dəlilləri necə də sadə və inandırıcıdır!",{"from":178,"to":178,"text":1039},"Əgər onlar sənin dinini və başladığın işini məhv etmək istəsələr, qoy bilsinlər ki, onların cinayətləri onların özlərinin əleyhinə çevriləcəkdir. Həmd olsun Allaha, bütün hadisələr belə də oldu! Kafirlər bütün imkanlardan istifadə edirdilər ki, Peyğəmbərə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) zərər toxundursunlar, lakin Allah ona (s.ə.s.) möhkəm olmağa kömək göstərdi, sonra da onun (s.ə.s.) dininə düşmənləri üzərində qələbə bəxş etdi.",{"from":182,"to":182,"text":1041},"İnsanların köməyinə ümid bəslədikləri və cəzasından qorxduqlarından daha layiqli kim var? Heç kim Kainatda hakimiyyəti Onunla bölüşdürmür və heç kim ibadətə haqqı Onunla bölüşdürmür. Məhz bu həqiqəti bəyan etmək xatirinə Allah bütün əvvəlki ayələri nazil etmiş və bu qədər təkzibolunmaz dəlillər gətirmişdir. İnsanların Allahdan başqa kiməsə ibadət etmələrinin bihudə və faydasız olmasını dərk etmələri çox vacibdir.\n\nOndan başqa heç kim ilahlaşdırılmağa və ibadətə, dua, səcdə və kömək üçün müraciət edilməsinə, xilas üçün yalvarılmasına layiq deyildir. O (Pak və Müqəddəs), – Vahid Haqq İlahdır. Onun adları gözəldir, sifətləri kamil və şərəflidir, əməlləri isə həmdə layiqdir. O (Pak və Müqəddəs), əzəmət, şöhrət, fövqəlqüdrət Sahibidir. O (Pak və Müqəddəs), – Vahid, Özünəbəs, Böyük, Şanlı, Həmdəlayiq Allahdır!",{"from":186,"to":186,"text":1043},"Fövqəluca xəbər verir ki, kafirlər və müşriklər haqdan şüurlu surətdə boyun qaçırırlar və yalana müraciət edirlər və möminlərin onlara haqqı təsdiq edən hansı dəlilləri gətirməsinə baxmayaraq, onlar ona müqavimət göstərəcəklər. Hətta onlar göyün parçalarının, onların günahlarının əvəzi kimi, aşağıya onların üstünə düşdüyünü görsələr də, deyəcəklər: “Bu – buludların yalnız adicə topalaşmalarıdır!” Bütün bunlar onu göstərir ki, onlar Allahın ayələrinə əhəmiyyət vermirlər və Onun nəsihətlərindən ibrət götürmürlər.",{"from":190,"to":190,"text":1045},"Ey Muhəmməd! Onların qəlblərini artıq sağaltmaq mümkün deyil və onlarda kök salmış pislik odlu cəza ilə yandırılmalıdır. Onlara baş qoşma, qoy onlar cəzanın sarsıdacağı Qiyamət gününü gözləsinlər. O cəzanı nə təsvir etmək, nə də hər hansı başqa bir şeylə müqayisə etmək mümkün deyil.",{"from":194,"to":194,"text":1047},"Bu dünyada kafirlər öz fitnəkarlıqları və kələkbazlıqları sayəsində yaşamağa nail olurlar, lakin Qiyamət günü onların fitnələri onlara qətiyyən heç bir fayda verməyəcəkdir. Onların cəhdləri boşa çıxacaq və heç nə ilə özlərinə kömək edə bilməyəcəklər və heç bir başqası da onlara kömək göstərə bilməyəcək.",{"from":198,"to":198,"text":1049},"Axirət həyatında fasiqlərin cəzalandırılacağını xatırladaraq, sonra Allah bildirir ki, onları bir cəza da gözləyir. Bu – yer üzündə ölüm, əsir düşmə, olduğu ərazidən qovulma və həmçinin qəbirdə və o dünyada cəzadır ki, ölüm anından Qiyamət günü başlayanadək davam edəcəkdir. Lakin günahkarların əksəriyyəti bunu bilmir və buna görə onlar özlərini ağır iztirablara məhkum edən cinayətlər törədirlər.",{"from":202,"to":202,"text":1051},"Fövqəluca Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) buyurur ki, müşriklərin hərəkətlərinə əhəmiyyət verməsin, taleyinin zərbələrinə qarşı səbirli olsun və Onun hökümlərini qüsursuz yerinə yetirsin. Bunun əvəzində Rəbb mükafat olaraq, ona (s.ə.s.), onu (s.ə.s.) şərdən qoruyacağını və onun (s.ə.s.) qayğısını çəkəcəyini vəd etmişdir. Elçinin (s.ə.s.) həmişə möhkəm və səbirli olması üçün Allah ona (s.ə.s.) çoxlu ibadət etməyi və Rəbbini tez-tez xatırlamağı əmr etmişdir.\n\nAllah bu ayədə möminlərə gecə namazı və ya beş fərz namaz qılmağı buyurmuşdur və bu, Fövqəlucanın aşağıdakı sözləri ilə təsdiq edilir:",{"from":11,"to":11,"text":1053},"Ulduzların batması dedikdə, gecənin sonuncu hissəsi nəzərdə tutulur. Yəqin ki, buraya fərz sübh namazı da daxildir. Bu barədə ən yaxşı bilən Allahdır.\n\n[2] “Dolu dənizlər” söz birləşməsi rus dilindəki mətndə tutuşdurulmuş (alovlandırılmış) kimi verilmişdir. Bu türk və Azərbaycan dillərində olan Quran tərcümələrində də fərqli çevrilmişdir. Şeyx Səədi Şərhinin öz mətnindən də göründüyü kimi, bəhs edilən əsas məsələ dəniz və okeanların su ilə dolu olmasıdır. Digər rəy isə (suyun alovlanması) bəzi ilahiyyatçıların irəli sürdükləri ehtimallardır. “Tutuşdurulmuş” (“alovlandırılmış”) ifadəsinə gəldikdə isə, bu, imam Qurtubinin “Əl-Camiu li-Əhkamil-Kuran” adlı təfsirində geniş açıqlanırsa da, dəqiq bir nəticəyə gəlinmir. Buna görə mən “الْمَسْجُورِ” sözünü “alovlandırılmış” (“tutuşdurulmuş”) kimi deyil, “dolu” ifadəsi ilə verməyi məqbul saydım. Əsaslandığım mənbələr: Kurani-Kerim Luğeti, Mahmut Zanga; bir çox Quran tərcümələri (ris dilində: Kuliyev, Osmanov, Kraçkovski, Poroxova; Azərbaycan dilində: Z.B. və V.M., Ə. Musayev və b., Təbəri Təfsirində həmin ayənin şərhində Abdullah ibn Abbasdan gələn bir hədisdə rəvayət edilir ki, “Bəhrul-məscur” – “daşmasının qabağı alınan bir dəniz deməkdir”. Bu barədə Ömərdən (Allah ondan razı olsun) Allahın Elçisinin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!): “Dəniz hər gecə üç dəfə yer üzünü örtmə səviyyəsinə qalxır və hər dəfə də Allahdan yerdəki məxluqların üstünə daşmaq üçün icazə istəyir. Lakin Fövqəluca Allah ona mane olur”. Abdullah ibn Əmr və Əbu Salehin Əli ibn Əbu Talibdən (Allah ondan razı olsun!) rəvayət etdikləri başqa bir rəyə görə, “Bəhrul-məscur” dedikdə, Ərşin altında olan bir dəniz nəzərdə tutulur. Ənəs bin Rəbil Fövqəluca Allahın Qiyamət günü insanları diriltmək üçün həmin dənizdən onların üstünə yağış yağdıracağını və onları ot kimi bitirib, qəbirlərindən qaldıracağını söyləmişdir. Bax: Təbəri Təfsiri, e-proqram, türkcə, Tur surəsinin şərhi. Qeyd: F.S."]