[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"suras-meta":3,"sura-54-alikhan":694,"$fTnNn_n0pOOkN4dc8m9gWPd3LiQl7zaXauYpbhhOlXrw":967},[4,12,20,27,34,41,48,54,61,68,74,80,86,93,100,107,114,120,127,134,140,147,154,161,168,175,182,189,196,203,210,217,223,230,236,242,248,255,260,266,273,279,286,292,299,304,310,316,322,328,333,339,344,350,356,361,368,374,380,385,390,396,401,407,412,418,424,430,436,441,447,452,458,463,469,474,480,485,490,496,502,508,514,519,525,530,536,542,547,552,558,564,570,575,581,587,592,598,603,608,614,620,626,632,638,644,650,656,662,667,672,677,682,688],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},1,"سُورَةُ ٱلْفَاتِحَةِ","Əl-Fatihə","Аль-Фатиха","Al-Fatihah","meccan",7,{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},2,"سُورَةُ البَقَرَةِ","Əl-Bəqərə","Аль-Бакара","Al-Baqarah","medinan",286,{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},3,"سُورَةُ آلِ عِمۡرَانَ","Ali-İmran","Али Имран","Ali-Imran",200,{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},4,"سُورَةُ النِّسَاءِ","Ən-Nisa","Ан-Ниса","An-Nisa",176,{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},5,"سُورَةُ المَائـِدَةِ","Əl-Maidə","Аль-Маида","Al-Maidah",120,{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},6,"سُورَةُ الأَنۡعَامِ","Əl-Ənam","Аль-Анам","Al-Anam",165,{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},"سُورَةُ الأَعۡرَافِ","Əl-Əraf","Аль-Араф","Al-Araf",206,{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},8,"سُورَةُ الأَنفَالِ","Əl-Ənfal","Аль-Анфаль","Al-Anfal",75,{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},9,"سُورَةُ التَّوۡبَةِ","Ət-Tövbə","Ат-Тауба","At-Tawbah",129,{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},10,"سُورَةُ يُونُسَ","Yunus","Юнус",109,{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},11,"سُورَةُ هُودٍ","Hud","Худ",123,{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},12,"سُورَةُ يُوسُفَ","Yusuf","Юсуф",111,{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},13,"سُورَةُ الرَّعۡدِ","Ər-Rəd","Ар-Раад","Ar-Rad",43,{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},14,"سُورَةُ إِبۡرَاهِيمَ","İbrahim","Ибрахим","Ibrahim",52,{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},15,"سُورَةُ الحِجۡرِ","Əl-Hicr","Аль-Хиджр","Al-Hijr",99,{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},16,"سُورَةُ النَّحۡلِ","Ən-Nəhl","Ан-Нахль","An-Nahl",128,{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},17,"سُورَةُ الإِسۡرَاءِ","Əl-İsra","Аль-Исра","Al-Isra",{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},18,"سُورَةُ الكَهۡفِ","Əl-Kəhf","Аль-Кахф","Al-Kahf",110,{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},19,"سُورَةُ مَرۡيَمَ","Məryəm","Марьям","Maryam",98,{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},20,"سُورَةُ طه","Ta-Ha","Та Ха",135,{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},21,"سُورَةُ الأَنبِيَاءِ","Əl-Ənbiya","Аль-Анбийа","Al-Anbiya",112,{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},22,"سُورَةُ الحَجِّ","Əl-Həcc","Аль-Хадж","Al-Hajj",78,{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},23,"سُورَةُ المُؤۡمِنُونَ","Əl-Muminun","Аль-Муминун","Al-Muminun",118,{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},24,"سُورَةُ النُّورِ","Ən-Nur","Ан-Нур","An-Nur",64,{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},25,"سُورَةُ الفُرۡقَانِ","Əl-Furqan","Аль-Фуркан","Al-Furqan",77,{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},26,"سُورَةُ الشُّعَرَاءِ","Əş-Şuəra","Аш-Шуара","Ash-Shuara",227,{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},27,"سُورَةُ النَّمۡلِ","Ən-Nəml","Ан-Намль","An-Naml",93,{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},28,"سُورَةُ القَصَصِ","Əl-Qəsəs","Аль-Касас","Al-Qasas",88,{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},29,"سُورَةُ العَنكَبُوتِ","Əl-Ənkəbut","Аль-Анкабут","Al-Ankabut",69,{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},30,"سُورَةُ الرُّومِ","Ər-Rum","Ар-Рум","Ar-Rum",60,{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},31,"سُورَةُ لُقۡمَانَ","Loğman","Лукман","Luqman",34,{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},32,"سُورَةُ السَّجۡدَةِ","Əs-Səcdə","Ас-Саджда","As-Sajdah",{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},33,"سُورَةُ الأَحۡزَابِ","Əl-Əhzab","Аль-Ахзаб","Al-Ahzab",73,{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},"سُورَةُ سَبَإٍ","Səba","Саба","Saba",54,{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},35,"سُورَةُ فَاطِرٍ","Fatir","Фатир",45,{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},36,"سُورَةُ يسٓ","Ya-Sin","Йа Син",83,{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},37,"سُورَةُ الصَّافَّاتِ","Əs-Saffat","Ас-Саффат","As-Saffat",182,{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},38,"سُورَةُ صٓ","Sad","Сад",{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},39,"سُورَةُ الزُّمَرِ","Əz-Zumər","Аз-Зумар","Az-Zumar",{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},40,"سُورَةُ غَافِرٍ","Ğafir","Гафир","Ghafir",85,{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},41,"سُورَةُ فُصِّلَتۡ","Fussilət","Фуссилат","Fussilat",{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},42,"سُورَةُ الشُّورَىٰ","Əş-Şura","Аш-Шура","Ash-Shura",53,{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},"سُورَةُ الزُّخۡرُفِ","Əz-Zuxruf","Аз-Зухруф","Az-Zukhruf",89,{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},44,"سُورَةُ الدُّخَانِ","Əd-Duxan","Ад-Духан","Ad-Dukhan",59,{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},"سُورَةُ الجَاثِيَةِ","Əl-Casiyə","Аль-Джасийа","Al-Jathiyah",{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},46,"سُورَةُ الأَحۡقَافِ","Əl-Əhqaf","Аль-Ахкаф","Al-Ahqaf",{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},47,"سُورَةُ مُحَمَّدٍ","Muhəmməd","Мухаммад","Muhammad",{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},48,"سُورَةُ الفَتۡحِ","Əl-Fəth","Аль-Фатх","Al-Fath",{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},49,"سُورَةُ الحُجُرَاتِ","Əl-Hucurat","Аль-Худжурат","Al-Hujurat",{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},50,"سُورَةُ قٓ","Qaf","Каф",{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},51,"سُورَةُ الذَّارِيَاتِ","Əz-Zariyat","Аз-Зарийат","Adh-Dhariyat",{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},"سُورَةُ الطُّورِ","Ət-Tur","Ат-Тур","At-Tur",{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},"سُورَةُ النَّجۡمِ","Ən-Nəcm","Ан-Наджм","An-Najm",62,{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},"سُورَةُ القَمَرِ","Əl-Qəmər","Аль-Камар","Al-Qamar",55,{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},"سُورَةُ الرَّحۡمَٰن","Ər-Rəhman","Ар-Рахман","Ar-Rahman",{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},56,"سُورَةُ الوَاقِعَةِ","Əl-Vaqiə","Аль-Вакиа","Al-Waqiah",96,{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},57,"سُورَةُ الحَدِيدِ","Əl-Hədid","Аль-Хадид","Al-Hadid",{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},58,"سُورَةُ المُجَادلَةِ","Əl-Mucadilə","Аль-Муджадила","Al-Mujadilah",{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},"سُورَةُ الحَشۡرِ","Əl-Həşr","Аль-Хашр","Al-Hashr",{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},"سُورَةُ المُمۡتَحنَةِ","Əl-Mumtəhinə","Аль-Мумтахана","Al-Mumtahanah",{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},61,"سُورَةُ الصَّفِّ","Əs-Saff","Ас-Сафф","As-Saff",{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},"سُورَةُ الجُمُعَةِ","Əl-Cumuə","Аль-Джумуа","Al-Jumuah",{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},63,"سُورَةُ المُنَافِقُونَ","Əl-Munafiqun","Аль-Мунафикун","Al-Munafiqun",{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},"سُورَةُ التَّغَابُنِ","Ət-Təğabun","Ат-Тагабун","At-Taghabun",{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},65,"سُورَةُ الطَّلَاقِ","Ət-Talaq","Ат-Талак","At-Talaq",{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},66,"سُورَةُ التَّحۡرِيمِ","Ət-Təhrim","Ат-Тахрим","At-Tahrim",{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},67,"سُورَةُ المُلۡكِ","Əl-Mulk","Аль-Мульк","Al-Mulk",{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},68,"سُورَةُ القَلَمِ","Əl-Qələm","Аль-Калам","Al-Qalam",{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},"سُورَةُ الحَاقَّةِ","Əl-Haqqə","Аль-Хакка","Al-Haqqah",{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},70,"سُورَةُ المَعَارِجِ","Əl-Məaric","Аль-Мааридж","Al-Maarij",{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},71,"سُورَةُ نُوحٍ","Nuh","Нух",{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},72,"سُورَةُ الجِنِّ","Əl-Cinn","Аль-Джинн","Al-Jinn",{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},"سُورَةُ المُزَّمِّلِ","Əl-Muzzəmmil","Аль-Муззаммиль","Al-Muzzammil",{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},74,"سُورَةُ المُدَّثِّرِ","Əl-Muddəssir","Аль-Муддассир","Al-Muddaththir",{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ القِيَامَةِ","Əl-Qiyamə","Аль-Кийама","Al-Qiyamah",{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},76,"سُورَةُ الإِنسَانِ","Əl-İnsan","Аль-Инсан","Al-Insan",{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},"سُورَةُ المُرۡسَلَاتِ","Əl-Mursəlat","Аль-Мурсалат","Al-Mursalat",{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ النَّبَإِ","Ən-Nəbə","Ан-Наба","An-Naba",{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},79,"سُورَةُ النَّازِعَاتِ","Ən-Naziat","Ан-Назиат","An-Naziat",{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},80,"سُورَةُ عَبَسَ","Əbəsə","Абаса","Abasa",{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},81,"سُورَةُ التَّكۡوِيرِ","Ət-Təkvir","Ат-Таквир","At-Takwir",{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},82,"سُورَةُ الانفِطَارِ","Əl-İnfitar","Аль-Инфитар","Al-Infitar",{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},"سُورَةُ المُطَفِّفِينَ","Əl-Mutaffifin","Аль-Мутаффифин","Al-Mutaffifin",{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},84,"سُورَةُ الانشِقَاقِ","Əl-İnşiqaq","Аль-Иншикак","Al-Inshiqaq",{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},"سُورَةُ البُرُوجِ","Əl-Buruc","Аль-Бурудж","Al-Buruj",{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},86,"سُورَةُ الطَّارِقِ","Ət-Tariq","Ат-Тарик","At-Tariq",{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},87,"سُورَةُ الأَعۡلَىٰ","Əl-Əla","Аль-Аля","Al-Ala",{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},"سُورَةُ الغَاشِيَةِ","Əl-Ğaşiyə","Аль-Гашийа","Al-Ghashiyah",{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},"سُورَةُ الفَجۡرِ","Əl-Fəcr","Аль-Фаджр","Al-Fajr",{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},90,"سُورَةُ البَلَدِ","Əl-Bələd","Аль-Балад","Al-Balad",{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},91,"سُورَةُ الشَّمۡسِ","Əş-Şəms","Аш-Шамс","Ash-Shams",{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},92,"سُورَةُ اللَّيۡلِ","Əl-Leyl","Аль-Лайл","Al-Layl",{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},"سُورَةُ الضُّحَىٰ","Əd-Duha","Ад-Духа","Ad-Duha",{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},94,"سُورَةُ الشَّرۡحِ","Əş-Şərh","Аш-Шарх","Ash-Sharh",{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},95,"سُورَةُ التِّينِ","Ət-Tin","Ат-Тин","At-Tin",{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},"سُورَةُ العَلَقِ","Əl-Ələq","Аль-Алак","Al-Alaq",{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},97,"سُورَةُ القَدۡرِ","Əl-Qədr","Аль-Кадр","Al-Qadr",{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ البَيِّنَةِ","Əl-Beyyinə","Аль-Баййина","Al-Bayyinah",{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ الزَّلۡزَلَةِ","Əz-Zəlzələ","Аз-Залзала","Az-Zalzalah",{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},100,"سُورَةُ العَادِيَاتِ","Əl-Adiyat","Аль-Адийат","Al-Adiyat",{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},101,"سُورَةُ القَارِعَةِ","Əl-Qariə","Аль-Кариа","Al-Qariah",{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},102,"سُورَةُ التَّكَاثُرِ","Ət-Təkasur","Ат-Такасур","At-Takathur",{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},103,"سُورَةُ العَصۡرِ","Əl-Əsr","Аль-Аср","Al-Asr",{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},104,"سُورَةُ الهُمَزَةِ","Əl-Huməzə","Аль-Хумаза","Al-Humazah",{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},105,"سُورَةُ الفِيلِ","Əl-Fil","Аль-Филь","Al-Fil",{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},106,"سُورَةُ قُرَيۡشٍ","Qureyş","Курайш","Quraysh",{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},107,"سُورَةُ المَاعُونِ","Əl-Maun","Аль-Маун","Al-Maun",{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},108,"سُورَةُ الكَوۡثَرِ","Əl-Kövsər","Аль-Каусар","Al-Kawthar",{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},"سُورَةُ الكَافِرُونَ","Əl-Kafirun","Аль-Кафирун","Al-Kafirun",{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},"سُورَةُ النَّصۡرِ","Ən-Nəsr","Ан-Наср","An-Nasr",{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},"سُورَةُ المَسَدِ","Əl-Məsəd","Аль-Масад","Al-Masad",{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},"سُورَةُ الإِخۡلَاصِ","Əl-İxlas","Аль-Ихлас","Al-Ikhlas",{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},113,"سُورَةُ الفَلَقِ","Əl-Fələq","Аль-Фаляк","Al-Falaq",{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},114,"سُورَةُ النَّاسِ","Ən-Nas","Ан-Нас","An-Nas",{"sura":695,"meta":852},{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355,"ayahs":696},[697,700,703,706,709,712,715,718,721,724,727,730,733,736,739,742,745,748,751,754,757,758,759,762,765,768,771,774,777,780,781,784,785,788,791,794,797,800,803,806,807,810,813,816,819,822,825,828,831,834,837,840,843,846,849],{"number":5,"arabic":698,"translation":699},"بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ ٱقْتَرَبَتِ ٱلسَّاعَةُ وَٱنشَقَّ ٱلْقَمَرُ","O Saat yaxınlaşdı və ay bölündü.",{"number":13,"arabic":701,"translation":702},"وَإِن يَرَوْا۟ ءَايَةًۭ يُعْرِضُوا۟ وَيَقُولُوا۟ سِحْرٌۭ مُّسْتَمِرٌّۭ","Onlar bir möcüzə gördükdə üz döndərib: “Bu, tez keçib-gedən bir sehrdir” deyirlər.",{"number":21,"arabic":704,"translation":705},"وَكَذَّبُوا۟ وَٱتَّبَعُوٓا۟ أَهْوَآءَهُمْ ۚ وَكُلُّ أَمْرٍۢ مُّسْتَقِرٌّۭ","Onlar Peyğəmbəri yalançı saydılar və öz nəfslərinin istəklərinə tabe oldular. Halbuki hər bir iş bərqərar olacaqdır.",{"number":28,"arabic":707,"translation":708},"وَلَقَدْ جَآءَهُم مِّنَ ٱلْأَنۢبَآءِ مَا فِيهِ مُزْدَجَرٌ","Onlara küfrdən çəkindirən neçə-neçə xəbərlər gəlmişdir.",{"number":35,"arabic":710,"translation":711},"حِكْمَةٌۢ بَٰلِغَةٌۭ ۖ فَمَا تُغْنِ ٱلنُّذُرُ","Bu böyük bir hikmətdir. Lakin arxa çevirənlərə təhdidlər nə fayda verə bilər?!",{"number":42,"arabic":713,"translation":714},"فَتَوَلَّ عَنْهُمْ ۘ يَوْمَ يَدْعُ ٱلدَّاعِ إِلَىٰ شَىْءٍۢ نُّكُرٍ","Sən də onları tərk et! Carçının onları xoşagəlməz bir şeyə çağıracağı gün",{"number":11,"arabic":716,"translation":717},"خُشَّعًا أَبْصَٰرُهُمْ يَخْرُجُونَ مِنَ ٱلْأَجْدَاثِ كَأَنَّهُمْ جَرَادٌۭ مُّنتَشِرٌۭ","onlar zəlil baxışlarla gözlərini aşağı dikmiş halda ətrafa yayılan çəyirtkələr kimi qəbirlərindən çıxacaqlar.",{"number":55,"arabic":719,"translation":720},"مُّهْطِعِينَ إِلَى ٱلدَّاعِ ۖ يَقُولُ ٱلْكَٰفِرُونَ هَٰذَا يَوْمٌ عَسِرٌۭ","Kafirlər carçıya tərəf tələsərək: “Bu nə çətin bir gündür!”– deyəcəklər.",{"number":62,"arabic":722,"translation":723},"۞ كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍۢ فَكَذَّبُوا۟ عَبْدَنَا وَقَالُوا۟ مَجْنُونٌۭ وَٱزْدُجِرَ","Onlardan əvvəl Nuh qövmü elçiləri yalançı hesab etmişdi. Onlar qulumuzu yalançı sayıb: “O, dəlidir!”– dedilər və ona hədə-qorxu gəldilər.",{"number":69,"arabic":725,"translation":726},"فَدَعَا رَبَّهُۥٓ أَنِّى مَغْلُوبٌۭ فَٱنتَصِرْ","O, Rəbbinə yalvarıb: “Məni üstələdilər! Mənə kömək et!”– dedi.",{"number":75,"arabic":728,"translation":729},"فَفَتَحْنَآ أَبْوَٰبَ ٱلسَّمَآءِ بِمَآءٍۢ مُّنْهَمِرٍۢ","Biz göyün qapılarını leysan yağışı ilə açdıq.",{"number":81,"arabic":731,"translation":732},"وَفَجَّرْنَا ٱلْأَرْضَ عُيُونًۭا فَٱلْتَقَى ٱلْمَآءُ عَلَىٰٓ أَمْرٍۢ قَدْ قُدِرَ","Yeri yarıb bulaqlar qaynatdıq. Göydən tökülən və yerdən çıxan sular əzəldən yazılmış bir iş üçün bir-birinə qovuşdu.",{"number":87,"arabic":734,"translation":735},"وَحَمَلْنَٰهُ عَلَىٰ ذَاتِ أَلْوَٰحٍۢ وَدُسُرٍۢ","Biz onu taxtalardan pərçimlənib mismarlanmış gəmidə daşıdıq.",{"number":94,"arabic":737,"translation":738},"تَجْرِى بِأَعْيُنِنَا جَزَآءًۭ لِّمَن كَانَ كُفِرَ","İnkar edilmiş peyğəmbərə mükafat olaraq o gəmi Gözlərimiz önündə üzüb gedirdi.",{"number":101,"arabic":740,"translation":741},"وَلَقَد تَّرَكْنَٰهَآ ءَايَةًۭ فَهَلْ مِن مُّدَّكِرٍۢ","Biz onu (həmin hadisəni) nəsillərə ibrət üçün saxladıq. Amma heç bir yada salan varmı?",{"number":108,"arabic":743,"translation":744},"فَكَيْفَ كَانَ عَذَابِى وَنُذُرِ","Görəydin Mənim əzabım və qorxutmağım necə oldu!",{"number":115,"arabic":746,"translation":747},"وَلَقَدْ يَسَّرْنَا ٱلْقُرْءَانَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِن مُّدَّكِرٍۢ","Biz Quranı yada salmaq üçün asanlaşdırdıq. Amma heç bir yada salan varmı?",{"number":121,"arabic":749,"translation":750},"كَذَّبَتْ عَادٌۭ فَكَيْفَ كَانَ عَذَابِى وَنُذُرِ","Ad qövmü də elçiləri yalançı saydı. Görəydin Mənim əzabım və qorxutmağım necə oldu!",{"number":128,"arabic":752,"translation":753},"إِنَّآ أَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِيحًۭا صَرْصَرًۭا فِى يَوْمِ نَحْسٍۢ مُّسْتَمِرٍّۢ","Biz uzun sürən uğursuz bir gündə onların üstünə çox soyuq külək göndərdik.",{"number":135,"arabic":755,"translation":756},"تَنزِعُ ٱلنَّاسَ كَأَنَّهُمْ أَعْجَازُ نَخْلٍۢ مُّنقَعِرٍۢ","O, insanları kökündən çıxardılmış xurma kötükləri kimi qopardıb atırdı.",{"number":141,"arabic":743,"translation":744},{"number":148,"arabic":746,"translation":747},{"number":155,"arabic":760,"translation":761},"كَذَّبَتْ ثَمُودُ بِٱلنُّذُرِ","Səmud qövmü də xəbərdarlıqları yalan saydı.",{"number":162,"arabic":763,"translation":764},"فَقَالُوٓا۟ أَبَشَرًۭا مِّنَّا وَٰحِدًۭا نَّتَّبِعُهُۥٓ إِنَّآ إِذًۭا لَّفِى ضَلَٰلٍۢ وَسُعُرٍ","Onlar dedilər: “Özümüzdən olan bir adamamı tabe olacağıq? Onda biz azğınlığa düşər və ağılsız iş görmüş olarıq!",{"number":169,"arabic":766,"translation":767},"أَءُلْقِىَ ٱلذِّكْرُ عَلَيْهِ مِنۢ بَيْنِنَا بَلْ هُوَ كَذَّابٌ أَشِرٌۭ","Zikr aramızdan təkcə onamı verildi? Xeyr, o, yalançıdır, lovğadır!”",{"number":176,"arabic":769,"translation":770},"سَيَعْلَمُونَ غَدًۭا مَّنِ ٱلْكَذَّابُ ٱلْأَشِرُ","Sabah onlar kimin yalançı və lovğa olduğunu mütləq biləcəklər.",{"number":183,"arabic":772,"translation":773},"إِنَّا مُرْسِلُوا۟ ٱلنَّاقَةِ فِتْنَةًۭ لَّهُمْ فَٱرْتَقِبْهُمْ وَٱصْطَبِرْ","Biz onları sınağa çəkmək üçün bir dişi dəvə göndərəcəyik. Sən isə gözlə və səbir et!",{"number":190,"arabic":775,"translation":776},"وَنَبِّئْهُمْ أَنَّ ٱلْمَآءَ قِسْمَةٌۢ بَيْنَهُمْ ۖ كُلُّ شِرْبٍۢ مُّحْتَضَرٌۭ","Onlara xəbər ver ki, bu su, dəvə ilə onlar arasında bölüşdürülmüşdür. Hər biri su içməyə öz növbəsində gəlsin!”",{"number":197,"arabic":778,"translation":779},"فَنَادَوْا۟ صَاحِبَهُمْ فَتَعَاطَىٰ فَعَقَرَ","Onlar öz yoldaşlarını çağırdılar. O da dəvəni tutub diz vətərini kəsdi.",{"number":204,"arabic":743,"translation":744},{"number":211,"arabic":782,"translation":783},"إِنَّآ أَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ صَيْحَةًۭ وَٰحِدَةًۭ فَكَانُوا۟ كَهَشِيمِ ٱلْمُحْتَظِرِ","Həqiqətən, Biz onlara bircə tükürpədici səs göndərdik və onlar mal-qara ağılında istifadə edilən quru saman kimi oldular.",{"number":218,"arabic":746,"translation":747},{"number":224,"arabic":786,"translation":787},"كَذَّبَتْ قَوْمُ لُوطٍۭ بِٱلنُّذُرِ","Lut qövmü də xəbərdarlıqları yalan saydı.",{"number":216,"arabic":789,"translation":790},"إِنَّآ أَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ حَاصِبًا إِلَّآ ءَالَ لُوطٍۢ ۖ نَّجَّيْنَٰهُم بِسَحَرٍۢ","Biz onların üstünə qasırğa ilə birgə daşlar göndərdik. Yalnız Lutun ailəsini sübh çağı xilas etdik –",{"number":237,"arabic":792,"translation":793},"نِّعْمَةًۭ مِّنْ عِندِنَا ۚ كَذَٰلِكَ نَجْزِى مَن شَكَرَ","Özümüzdən bir mərhəmət olaraq! Biz şükür edənləri belə mükafatlandırırıq.",{"number":243,"arabic":795,"translation":796},"وَلَقَدْ أَنذَرَهُم بَطْشَتَنَا فَتَمَارَوْا۟ بِٱلنُّذُرِ","Lut onları Bizim əzabımızla hədələdi, onlar isə bu xəbərdarlıqlara şübhə ilə yanaşdılar.",{"number":249,"arabic":798,"translation":799},"وَلَقَدْ رَٰوَدُوهُ عَن ضَيْفِهِۦ فَطَمَسْنَآ أَعْيُنَهُمْ فَذُوقُوا۟ عَذَابِى وَنُذُرِ","Onlar Lutdan qonaqlarını israrla tələb etdilər. Biz də onları kor etdik və dedik: “Əzabımı və təhdidlərimi dadın!”",{"number":256,"arabic":801,"translation":802},"وَلَقَدْ صَبَّحَهُم بُكْرَةً عَذَابٌۭ مُّسْتَقِرٌّۭ","Sübh tezdən onlara yaxalarından əl çəkməyəcək bir əzab gəldi.",{"number":261,"arabic":804,"translation":805},"فَذُوقُوا۟ عَذَابِى وَنُذُرِ","Elə isə əzabımı və təhdidlərimi dadın!",{"number":267,"arabic":746,"translation":747},{"number":274,"arabic":808,"translation":809},"وَلَقَدْ جَآءَ ءَالَ فِرْعَوْنَ ٱلنُّذُرُ","Xəbərdarlıqlar Firon nəslinə də göndərildi.",{"number":280,"arabic":811,"translation":812},"كَذَّبُوا۟ بِـَٔايَٰتِنَا كُلِّهَا فَأَخَذْنَٰهُمْ أَخْذَ عَزِيزٍۢ مُّقْتَدِرٍ","Onlar dəlillərimizin hamısını yalan saydılar. Biz də onları Qüvvət və Qüdrətimizə layiq şəkildə əzabla yaxaladıq.",{"number":92,"arabic":814,"translation":815},"أَكُفَّارُكُمْ خَيْرٌۭ مِّنْ أُو۟لَٰٓئِكُمْ أَمْ لَكُم بَرَآءَةٌۭ فِى ٱلزُّبُرِ","Sizin kafirləriniz onlardan yaxşıdırmı? Yoxsa Kitablarda sizə toxunulmazlıq vəd edilmişdir?",{"number":293,"arabic":817,"translation":818},"أَمْ يَقُولُونَ نَحْنُ جَمِيعٌۭ مُّنتَصِرٌۭ","Yoxsa onlar: “Biz qalib gələcək bir dəstəyik!”– deyirlər?",{"number":241,"arabic":820,"translation":821},"سَيُهْزَمُ ٱلْجَمْعُ وَيُوَلُّونَ ٱلدُّبُرَ","Bu dəstə mütləq məğlub olacaq və arxaya dönüb qaçacaqdır.",{"number":305,"arabic":823,"translation":824},"بَلِ ٱلسَّاعَةُ مَوْعِدُهُمْ وَٱلسَّاعَةُ أَدْهَىٰ وَأَمَرُّ","Xeyr! Onlara vəd edilmiş vaxt o Saatdır. O Saat isə daha ağır, daha acıdır.",{"number":311,"arabic":826,"translation":827},"إِنَّ ٱلْمُجْرِمِينَ فِى ضَلَٰلٍۢ وَسُعُرٍۢ","Şübhəsiz ki, günahkarlar azğınlıq və əzab-əziyyət içindədirlər.",{"number":317,"arabic":829,"translation":830},"يَوْمَ يُسْحَبُونَ فِى ٱلنَّارِ عَلَىٰ وُجُوهِهِمْ ذُوقُوا۟ مَسَّ سَقَرَ","O gün onlar üzüstə Cəhənnəmə sürüklənəcək və onlara: “Cəhənnəmin təmasını dadın!”– deyiləcəkdir.",{"number":323,"arabic":832,"translation":833},"إِنَّا كُلَّ شَىْءٍ خَلَقْنَٰهُ بِقَدَرٍۢ","Biz, həqiqətən də, hər şeyi qədərincə yaratdıq.",{"number":329,"arabic":835,"translation":836},"وَمَآ أَمْرُنَآ إِلَّا وَٰحِدَةٌۭ كَلَمْحٍۭ بِٱلْبَصَرِ","Biz bircə dəfə əmr edirik, o da bir göz qırpımında yerinə yetir.",{"number":334,"arabic":838,"translation":839},"وَلَقَدْ أَهْلَكْنَآ أَشْيَاعَكُمْ فَهَلْ مِن مُّدَّكِرٍۢ","Biz neçə-neçə həmtaylarınızı məhv etmişik. Amma heç yada salan varmı?",{"number":99,"arabic":841,"translation":842},"وَكُلُّ شَىْءٍۢ فَعَلُوهُ فِى ٱلزُّبُرِ","Onların etdiyi hər şey əməllərinin yazıldığı kitablarındadır.",{"number":285,"arabic":844,"translation":845},"وَكُلُّ صَغِيرٍۢ وَكَبِيرٍۢ مُّسْتَطَرٌ","Hər bir kiçik və böyük əməl yazılmışdır.",{"number":235,"arabic":847,"translation":848},"إِنَّ ٱلْمُتَّقِينَ فِى جَنَّٰتٍۢ وَنَهَرٍۢ","Şübhəsiz ki, müttəqilər Cənnət bağlarında və çaylar kənarında,",{"number":355,"arabic":850,"translation":851},"فِى مَقْعَدِ صِدْقٍ عِندَ مَلِيكٍۢ مُّقْتَدِرٍۭ","qadir Hökmdarın hüzurundakı haqq məclisində olacaqlar!",[853,854,855,856,857,858,859,860,861,862,863,864,865,866,867,868,869,870,871,872,873,874,875,876,877,878,879,880,881,882,883,884,885,886,887,888,889,890,891,892,893,894,895,896,897,898,899,900,901,902,903,904,905,906,907,908,909,910,911,912,913,914,915,916,917,918,919,920,921,922,923,924,925,926,927,928,929,930,931,932,933,934,935,936,937,938,939,940,941,942,943,944,945,946,947,948,949,950,951,952,953,954,955,956,957,958,959,960,961,962,963,964,965,966],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},{"edition":968,"sura":235,"blocks":969},"saadi-az",[970,972,974,976,978,980,982,984,986,988,990,992,994,996,998,1000,1002,1004,1006,1008,1010,1012,1014,1016,1018,1020,1022,1024,1026,1028,1030,1032,1034,1036,1038,1040,1042,1044,1046],{"from":5,"to":5,"text":971},"Fövqəluca xəbər verir ki, Qiyamət saatı yaxınlaşdı, lakin kafirlər ona hələ də iman gətirməkdən imtina edirlər və Hesab gününün labüdlüyünü təsdiq edən Allahın onlara göstərdiyi əzəmətli möcüzələrə və əlamətlərə baxmayaraq, onun başlanacağına hazırlaşmırlar.\n\nMüşriklər Muhəmməd Peyğəmbərdən (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) öz doğruçuluğunu təsdiq etməsi üçün onlara qeyri-adi bir möcüzə göstərməsini tələb etdikdə, O (Pak və Müqəddəs), insanlara həmin möcüzələrdən birini göstərdi. Allahın Elçisi (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) onlara ayı göstərdi və bu vaxt Fövqəlqüdrətli Allahın iradəsi ilə ay iki hissəyə parçalandı: bir tikəsi Əbu Keys dağı üzərində, ikinci tikəsi isə Kueykan dağı üzərində asılı qaldı. Müşriklərin çoxu bu əzəmətli möcüzənin şahidləri oldular. Rəbb onu göylərdə göstərdi, çünki heç bir sehrbaz və ya cadugər öz sehri və caduları ilə səma cisimlərinə təsir göstərə bilməzdilər.",{"from":13,"to":13,"text":973},"Məkkə müşrikləri elə bir möcüzə gördülər ki, onlar heç vaxt ona bənzər bir şey görməmişdilər. Bundan əlavə, onlar hətta heç eşitməmişdilər ki, əvvəlki peyğəmbərlərdən kimsə belə bir şey göstərmiş olsun. Lakin iman onsuz da onların ürəklərinə girmədi, çünki Allaha lazım idi ki, onlar növbəti dəfə də Onun peyğəmbərini (s.ə.s) təkzib etsinlər. Müşriklər dedi-qodu söyləməyə və Peyğəmbərin (s.ə.s) ünvanına böhtan deməyə başlayıb belə dedilər: “Muhəmməd bizi sehirlədi!”\n\nMəkkəlilər bütün bunların yalnız sehrbazlıq olduğuna əmin olmaq üçün qərara aldılar ki, bu zaman səfərdə olan şəxslərin hamısını bu barədə sorğu-suala tutsunlar, çünki cadugərlik sehri yalnız Muhəmmədin (s.ə.s.) yaxınlığında olanlara təsir göstərə bilərdi. Lakin səfərdən Məkkəyə gələnlər onlara bildirirdilər ki, bu qeyri-adi hadisəni onlar da görüblər. Belə olduqda kafirlər dedilər: “Bu, əsil sehrdir. Muhəmməd bizi və bütün başqalarını ovsunlaya bilmişdir”.\n\nBelə bir yalan təkcə ən düşüncəsiz, ən axmaq və ən azğın adamlara inandıcı görünə bilər. Onlara göstərilən möcüzəni inkar edərək, müşriklər istənilən digər möcüzəni də rədd etməyə və yalan saymağa özlərinin hazır olduqlarını nümayiş etdirdilər. Onlar haqqı tapmağa və onun ardınca getməyə çalışmırdılar, yalnız öz alçaq istəklərinə yol açmaq istəyirdilər və buna görə də sonra Rəbb buyurur:",{"from":21,"to":21,"text":975},"Bu ayə Fövqəlucanın: “Əgər onlar sənə cavab versələr, bil ki, onlar yalnız öz istəklərinə uyurlar...” (Qəsəs, 28\u002F50). Əgər onlar doğru yola gəlməyə səy göstərsəydilər, onda mütləq iman gətirər və Muhəmmədin (s.ə.s.) ardınca gedərdilər, çünki Allah, çoxsaylı möcüzələri və dəlilləri ilə onun (s.ə.s.) sadiqliyini təsdiq etmişdi və bu möcüzə və dəlillərdən Onun tələbləri və dininin məqsədləri onlara aydın olmuşdu.\n\nHər davranışın öz sonu var. İndiyədək heç bir təşəbbüs tamamlanıb, başa çatmamışdır, lakin heç bir iş bitməmiş qalmayacaqdır. Mömin, Allahın bağışlaması və lütüfkarlığı onu gözləyən Cənnət bağlarına mütləq düşəcəkdir. Kafir isə Allahın qəzəbinə düçar olacaq, əbədi əzab və sarsıntılar girdabında qalacaqdır.",{"from":28,"to":35,"text":977},"Bu şəhadət onu göstərir ki, fasiqlər haqq yolunu tapmağı qətiyyən istəmirdilər. Fövqəluca Rəbbin haqq olmasının təkzibolunmaz dəlilləri haqqında rəvayətlər onlara gəlib çatmışdı və kafirləri Allah qarşısında öz bilməməzlikləri ilə bəraət qazanmaq imkanından məhrum etmişdi. Lakin hətta belə inandırıcı nəsihətlər də onlara fayda gətirmirdi. Buna görə Fövqəluca belə buyurur: “Həqiqətən, barələrində Allahın Sözünün təsdiq olunduğu şəxslər, hətta onlara istənilən möcüzələr göstərilsə də, əzabverici iztirablar onları haqlamayınca, iman gətirməyəcəklər” (Yunus, 10\u002F96-97).",{"from":42,"to":11,"text":979},"Bu kafirlər heç vaxt düz yola gəlməyəcəklər və buna görə onlardan üz döndər. Sən başqa seçim edə bilməzsən. Sənə yalnız Böyük Dəhşət gününün gəlməsini gözləmək qalır. Həmin Dəhşətli gün mələk İsrafil (ə) sura üfürəcək və insanlar öz qəbirlərindən çıxıb, Məhşər meydanına gəlməyə başlayacaqlar. Onların baxışları elə bir həyəcanlı səhnəyə rastlaşacaq ki, o, bütün məxluqlara xoşagəlməz təsir bağışlayacaq. İnsanların ürəklərində hökm sürən qorxu və dəhşətdən onların baxışları aşağı dikiləcək, yəni, onlar alçalmış və hüzünlü olacaqlar. İnsanların sayı hədsiz çox olacaq və onların hamısı təlaş içində vurnuxacaq və çəyirtkə sürüsü kimi toparlanıb bir-birinə qarışacaqlar.",{"from":55,"to":55,"text":981},"İnsanlar tələsə-tələsə carçının çağırışına doğru gedəcəklər, o, onları əzəmətli Məhşər[1] meydanına səsləyəcək, kafirlər isə amansız cəzanın yaxınlaşdığını hiss edəcəklər.",{"from":62,"to":62,"text":983},"Fövqəlxeyirxah və Fövqəluca Allah kafirlərin Muhəmməd Peyğəmbəri (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) inkar etdiklərini və Onun ayələrindən ibrət dərsi almadıqlarını xəbər verdikdən sonra, O (Pak və Müqəddəs), bu fasiq inadkarlara öz elçilərini inkar etmiş və onlardan əvvəlkiləri yaxalamış qorxunc cəzanı xatırladır.\n\nAllahın ilk elçisi Nuh (ə) idi. Fövqəluca onu (ə) bütlərə ibadət edən xalqın yanına göndərmiş və ona (ə) buyurmuşdu ki, onları Vahid Allaha iman gətirməyə və Ondan başqa heç kimə ibadət etməməyə dəvət etsin. Müşriklər öz daş heykəllərindən əl çəkmədilər və dedilər: “Öz ilahlarınız: Vəəddən, Suvadan, Yəqusdan, Yəuqdan və Nəsrdən əl çəkməyin” (Nuh, 71\u002F23).\n\nNuh (ə) onları gecə-gündüz iman gətirməyə çağırırdı. O (ə) onlara camaat arasında müraciət edir və hər biri ilə təklikdə söhbət aparırdı, lakin gündən günə onların inadkarlığı və zalımlığı daha da güclənirdi. Onlar öz peyğəmbərini (ə) təhqir edir və onu (ə) dəli adlandırırdılar. Axı atalarından onlara irs qoyulmuş bütpərəstliyi və azğınlığı ağıllı bir iş, Nuhun (ə) moizələrini isə cahilin və azğın dəlinin sayaqlaması sayan axmaqlar daha nə deyə bilərdilər ki?\n\nOnlar peyğəmbəri (ə) yalançı hesab edir, nə ağıla, nə də dinin çağırışına məhəl qoymurdular. Dünya onların nəzərində tərsinə çevrilmişdi: onlar sağlam düşüncəli və xeyirxah insanları nura və doğru yola aparan sarsılmaz haqdansa, cahilliyi və azğınlığı üstün sayırdılar. Bütpərəst müşriklər onları əzəmətli Rəbbə iman gətirməyə dəvət edən Allahın elçisi (ə) ilə kobudcasına davranırdılar, onu (ə) hay-küy və təhdidlərlə qovurdular. Allah onları rüsvay etsin! Onlar Nuha (ə) iman gətirməməklə qane olmayaraq, onu (ə) yalançı elan etdilər və qərara aldılar ki, onu (ə) etdiklərinə görə cəzalandırsınlar. Allahın düşmənləri Onun peyğəmbərləri və elçiləri (onlara salam olsun!) ilə bütün zamanlarda məhz belə rəftar edirdilər.",{"from":69,"to":69,"text":985},"Mənim artıq gücüm qalmayıb ki, onlarla mübarizə aparım. Yalnız bəziləri mənə iman gətirdilər və biz o qədər azıq ki, bütöv bir bütpərəst xalqın qarşısında müqavimət göstərə bilmiri. Ey Rəbbim, mənə kömək et!\n\nDigər bir Quran ayəsində bildirilir ki, Nuh (ə) yalvararaq belə dua etmişdir: “Ey Rəbbim! Yer üzündə bir nəfər də olsa, kafir sakin qoyma!” (Nuh, 71\u002F26). Allah onun (ə) duasına cavab vermiş və ona (ə) müşriklərin öhdəsindən gəlməkdə yardım etmişdir. Fövqəluca belə buyurmuşdur:",{"from":75,"to":81,"text":987},"Göylərdən qeyri-adi tərzdə su leysan kimi tökülməyə başladı və yerdə də çoxsaylı çeşmələr fantan vurdu. Hətta od yandırılan sobalarda da sular pıkkıdayırdı. Göylərin və yerin suları Allahın qədəri ilə qarışmışdılar və bu ona dəlalət edir ki, o fasiqlərin və zalımların cəzalandırılması öncədən müəyyən edilmiş və yazılmışdı.",{"from":87,"to":94,"text":989},"Allah peyğəmbərini (ə) bir-birinə pərçimlənmiş taxta lövhələrdən ibarət bir vasitənin üstündə xilas etdi. O (Pak və Müqəddəs), qayğıkeşliklə bu nəqliyyat vasitəsini mühafizə etdi və Nuhu (ə), iman gətirənləri və onların özləri ilə götürdükləri bir-çox heyvanları labüd həlak olmaqdan qorudu. Fövqəluca Qoruyucunun qayğısı, himayəsi və mərhəməti məhz belə olur. Bu, rədd edilənə (ə) verilən əvəz idi. O (ə), ona, öz qəbilədaşlarının haqsız qınaqlarına səbirlə dözdüyünə, onları düz yola çağırmaqda davam etdiyinə, Allahın iradəsinə müti olduğuna və onu (ə) yolundan azdırmağa cəhd göstərən günahkarların istəyinə güzəşt etmədiyinə görə layiq olmuşdu. Fövqəluca buyurur: «...Ey Nuh! Bizdən sənə və səninlə olanlara salam və bərəkətlə (quruya) çıx!..” (Hud, 11\u002F48).\n\nQuran oxunuşlarının birində bu ayə belə səslənir: “O, Bizim Gözlərimizin önündə, iman gətirməyənlərə bir cəza kimi, üzürdü”. Bu o deməkdir ki, Nuh peyğəmbərin (ə) və iman gətirənlərin xilas edilməsi inadkarcasına iman gətirməkdən imtina edənlər üçün bir cəza idi.",{"from":101,"to":101,"text":991},"Belə bir rəy mövcuddur ki, ayədə bəhs edilən Nuh (ə) və onun xalqı haqqındadır. Bu, elçilərə müqavimət göstərən və onların hökümlərinə itaətsizlik edən hər kəsi Rəbbin əzaba düçar edəcəyini ağıllı insanların yadda saxlamalarından ötrüdür və Allah onu gələcək nəsillər üçün qoruyub saxlamışdır.\n\nDigər bir şərhə görə isə, bəhsi gedən ümumiyyətlə gəmilər, xüsusi ilə də[2], taxta lövhələrdən quraşdırılmış daşınma vasitəsi[3]olan Nuhun (ə) gəmisi haqqındadır. İlk gəmini, həqiqətən, Nuh peyğəmbər (ə) inşa etmişdir. Fövqəluca Öz elçisinə (ə) bu peşəni öyrətmiş və onu bəşəriyyət üçün saxlamışdır ki, insanlar gəmilər düzəldib, Onun lütüfkarlığını, hüdudsuz fövqəlqüdrətini və misilsiz istedadını yadda saxlasınlar. Lakin Onun nəsihətlərindən ibrət alanlar və onlara qulaqları ilə və ürəkdən qulaq asanlar necə də azdır! Görün bu nəsihətlər necə sadə və anlaşıqlıdır!",{"from":108,"to":108,"text":993},"Fasiqləri özlərinə nadanlıqları ilə bəraət qazandırmaq üçün son imkandan məhrum edən əzab-əziyyətli cəza haqqında, xəbərdarlıqlar haqqında bundan artıq daha nə demək olar?",{"from":115,"to":115,"text":995},"Biz Kəramətli Quranın sözlərini yadda saxlamaq və oxumaq, onun məna və əhəmiyyətini isə dərk etmək və anlamaq üçün asanlaşdırdıq. Başqa cür ola da biməzdi, çünki bu Kitabın sözləri ən gözəl, onun mənaları ən gerçək və onun şərhləri ən yaxşı başa düşüləndir. İnsan Kəramətli Qurana müraciət edən kimi, Fövqəluca Allah ona kömək edir və onun qarşısına qoyduğu məqsədə doğru yolunu asanlaşdırır.\n\nRəbb Quranı yadda saxlamaqdan ötrü asanlaşdırmışdır ki, Onun saleh qulları haramı halaldan fərqləndirə bilsinlər, Allahın ehkamlarını yerinə yetirə bilsinlər və Onun haramlarını pozmaqdan özlərini qoruya bilsinlər, onların bilməsi üçün müəyyən edilmiş cinayətkarlıqlara qarşı cəzalandırılma meyarlarına riayət edə bilsinlər, ibrətamiz hikmətlərə və xütbələrə qulaq assınlar və gerçək hekayətlərdən faydalı nəticələr çıxara bilsinlər və öz baxışlarını və nəzər nöqtələrini təshih edə bilsinlər. Bütün bunlar Kəramətli Quranın öyrənilməsi sayəsində mümkündür və buna görə Quranın öyrənilməsi və onun təfsir edilməsi ən asandır və eyni zamanda bütün işlərdən ən şərəflidir[4]. Quran elmləri insana böyük fayda verir və o, onu öyrənməklə məşğul olan kimi, Allah ona bu təşəbbüsündə yardım göstərir[5]. Buna görə İslam alimlərindən biri bu ayənin mənası haqqında belə demişdir: “Sizin aranızda Kəramətli Quranı öyrənmək istəyən varmı? Allah sizə bunda mütləq kömək edəcəkdir”. O (Pak və Müqəddəs), qullarını bu Kitaba iman gətirməyə və onun nəsihətlərinə diqqətlə yanaşmağa çağırmışdır, lakin onların arasında bunu xatırlayanlar varmı?",{"from":121,"to":135,"text":997},"Adlar məşhur bir xalq idi və qədim zamanlarda Yəməndə yaşayırdılar. Allah onlara Hud peyğəmbəri (ə) göndərmişdi və O (ə) onları, Ondan başqa heç kimə ibadət etməməyə dəvət edirdi, amma onlar onu (ə) yalançı saydılar və belə olduqda, Fövqəluca onların üstünə əzab-əziyyət və iztirablarla dolu bir gündə qasırğalı külək göndərdi. Qasırğa onların üzərində səkkiz gün və yeddi gecə tüğyan etdi. O, insanları yerdən qaldırıb, göyün yüksəkliyinə ucaldır, sonra da var gücü ilə yerə elə çırpırdı ki, onlar ölü kimi yerə sərilirdilər. Günahkarların meyitləri, güclü əsən küləklərdən kökündən qopub yerə yıxılmış çürük xurma ağaclarının gövdələrinə bənzəyirdi. Gör, Allah Onun hökümlərinə itaətsizlik göstərən insanları necə asanlıqla cəzalandırır!",{"from":141,"to":141,"text":999},"Allaha and olsun ki, bu cəza amansız idi, xəbərdarlıqlarımız isə inandırıcı və qəti idi.",{"from":148,"to":148,"text":1001},"Fövqəluca qullarına bəslədiyi mərhəmət və rəhminə görə bu ayəni bir də təkrar edir ki, onları həm bu dünyada, həm də Axirətdə fayda verənə dəvət etsin.",{"from":155,"to":155,"text":1003},"Səmudlular Hicr adlı bir yerdə yaşayırdılar. Onlar – məşhur bir qəbilə idi və Fövqəluca onlara Saleh peyğəmbəri (ə) göndərmişdi ki, ixlasla yalnız tək Allaha ibadət etsinlər və Onun cəzalandıracağından qorxsunlar. Lakin qəbilədaşları Salehə (ə) müqavimət göstərdilər.",{"from":162,"to":162,"text":1005},"Onlar təkəbbürlə onu (ə) yalançı adlandırdılar və lovğalıqla dedilər: “Məgər biz sadə bir adamın ardınca gedərikmi? Biz niyə ona itaət etməliyik? O – insandır, mələk deyildir. O, elə bizim kimidir və heç də digər, daha şərəfli xalqlara məxsus insanlardan deyil. Üstəlik, hələ o – təkdir. Əgər biz ona tabe olsaq, ən azğın və ən bədbəxtlərdən olarıq».\n\nOnlar doğrudan da ən azğın və ən bədbəxtlərdən oldular. Onlar insanların arasından olan peyğəmbərə itaət etməyə özlərini layiq bilmədilər, amma ağaclara, daşlara, heykəllərə və təsvirlərə ibadət etməkdən də çəkinmədilər.",{"from":169,"to":176,"text":1007},"Doğrudanmı Allah bizim hamımızdan yalnız Salehi vəhylə şərəfləndirmişdir? Allah onu niyə belə ucaltmışdır?\n\nKafirlər Allahın iradəsinə qarşı müqavimət göstərməyi və Onun qərarından açıq şəkildə narazılıq etməyi özlərinə rəva bildilər. Bütün zamanlarda onlar belə etmişdilər ki, Allahın elçilərinə (onlara salam olsun!) haqq dini təbliğ etməyə maneə törətsinlər. Lakin Fövqəluca onların bəyanatlarını Öz seçkinlərinin dili ilə təkzib edir. Elçilər onlara belə cavab verirdilər: «...Biz – elə sizin kimi insanlarıq. Lakin Allah Öz qullarından istədiyinə Öz lütfünü əta edir...” (İbrahim, 14\u002F11).\n\nRəbb elçilərə (onlara salam olsun!) nəcib əxlaq və kamil məziyyətlər əta etmiş və onlar bunun sayəsində Onun vəhylərini almaq və onları insanlara çatdırmaq haqqına layiq görülmüşlər. Allah ilahi hikmətinə və Öz məxluqlarına bəslədiyi rəhmət hissinə əsaslanaraq, onlara insanlar arasından elçilər (onlara Allahın salamı olsun!) göndərmişdir. Əgər peyğəmbərlər mələklərdən olsaydılar, onda insanlar onlardan nümunə götürə bilməzdilər və belə olduqda, Allah da kafirləri cəzalandırmağı ləngitməzdi.\n\nAmma səmudlular bu özəlliyi dərk edə bilmirdilər və buna görə onlar Salehi (ə) qəbul etmirdilər və buna görə dəhşətli, zalım bir qərar qəbul etdilər. Onlar peyğəmbəri (ə) lovğa və qatı yalançı adlandırdılar. Allah onları rüsvay etsin! Gör, bu fasiqlər necə də düşüncəsiz və zalım idilər ki, belə çirkin sözləri, yer üzündə olan ən səmimi və ən sədaqətli insanlar haqqında söyləməyə cəsarət edirdilər! Onlar yol verilən bütün hədləri aşıb keçmişdilər və buna görə də Allah onları əzab-əziyyətli cəzaya məruz qoymağı qərara aldı.",{"from":183,"to":183,"text":1009},"Allah onlara füsunkar bir dişi dəvə göndərdi. O, onlara bütün xalqa bəs edə biləcək qədər süd verirdi. Rəbb səmudlulara bu möcüzəni göstərdi ki, onları sınaqdan keçirsin.\n\nEy Saleh! Sən onlara səbirlə nəsihət ver və gözlə. Ola bilsin ki, onlar sənə iman gətirsinlər[7]. Əgər gətirməsələr, onda Allahın onlara divan tutacağı günü gözlə.",{"from":190,"to":190,"text":1011},"Allah əmr etmişdi ki, səmudluların içməli su əldə etdikləri mənbədən bir gün yalnız dişi dəfə, digər gün isə səmudlular içməlidirlər. Onlara təkcə özləri üçün ayrılmış vaxtda içməyə icazə verilmiş, mənbədən növbədən kənar içmək qadağan edilmişdi.",{"from":197,"to":197,"text":1013},"O vaxt səmudlular öz qəbilələrinin ən bədbəxt insanına tapşırdılar ki, dişi dəvəni kəssin. O, qəbilədaşlarına itaət edərək, Salehin (ə) dəvəsini kəsdi.",{"from":204,"to":204,"text":1015},"Həqiqətən, bu sərt cəza idi. Bir anda dəhşətli bir fəryad qopdu, yer titrədi və səmudlular hamısı axırıncı nəfərinədək həlak oldular. Allah təkcə Salehi (ə) və ona (ə) iman gətirmiş qəbilədaşlarını sarsıdıcı cəzadan xilas etdi.",{"from":211,"to":211,"text":1017},"Dişi dəvənin qətl edilməsindən sonra dördüncü gün mələk Cəbrail (ə) cəmi bir fəryad qopartdı və onun nəticəsində səmudlular çəpərə hörülən çır-çırpıya döndülər. Belə bir rəy var ki, söhbət qurumuş nazik ağaclardan və ağac qol-budaqlarından gedir. Ərəblər onlardan tövlələr üçün hasar tikilişində istifadə edirdilər. Digər bir şərhə görə isə, tövlə sahiblərinin öz mal-qaraları üçün qışa tədarük etdikləri samandan bəhs edilir. Bununla belə, cəmi bir fəryad etmək kifayət idi ki, səmudlular, tövlə sahiblərinin əvvəlki vaxtlarda yığdıqları qupquru olmuş ağaclar və budaqlar kimi yerə səriləydilər.",{"from":218,"to":249,"text":1019},"Lut peyğəmbər (ə) öz qəbilədaşlarını yalnız Tək Allaha ibadət etməyə, müşriklikdən və onlara qədər heç bir xalqın törətmədiyi çirkin alışqanlıqlarından əl çəkməyə çağırırdı. Onlar Lutu (ə) yalançı saydılar, müşriklikdən və Sodom günahından[8] əl çəkmədilər. Mələklər Lutun (ə) yanına qonaq qiyafəsində gəldikdə, fasiqlər o saat onun (ə) yanına gəlib, qonaqlarla öz çirkin əməllərini həyata keçirmək istədilər. Allah onları lənətlədi və bütün dünya qarşısında rüsvay etdi. O (Pak və Müqəddəs), Cəbrailə (ə) əmr etdi ki, onları gözdən məhrum etsin, Lut (ə) isə onları daha da dəhşətli cəza ilə cəzalandırılacaqları barədə xəbərdar etdi. Lakin onlar onun (ə) nəsihətlərinə şübhə etdilər.",{"from":256,"to":261,"text":1021},"Allah onların yaşayış məntəqəsinin altını üstünə çevirməyi və zalımları nişanlanmış bərk gil topaları ilə daşlamağı əmr etdi. Rəbb Lutu (ə) və ailəsini, öz Rəbbinə minnətdar olduqlarına və Ondan başqa heç kimə ibadət etmədiklərinə görə, mükafat olaraq bu amansız əzabdan xilas etdi. Fövqəluca xəbər verir ki, bu cəza kafirlər üçün ağır və əzablı idi. Bu isə o deməkdir ki, o, möminlərə nə iztirab, nə də narahatçılıq gətirmədi.",{"from":267,"to":280,"text":1023},"Allahın Özü ilə danışmış böyük peyğəmbər Musa (ə) Fironun (L) və xalqının yanına göndərilmişdi. Fövqəluca Firona (L) və onun əlaltılarına elə böyük və ecazkar möcüzələr və ibrətamiz dəlillər göstərmişdi ki, onlar o dərəcədə hələ heç bir xalqa nümayiş etdirilməmişdi, lakin buna baxmayaraq, onlar Allahın bütün dəlillərini inkar etdilər və O (Pak və Müqəddəs), də Fironu (L) və qoşununu dənizdə batırdı.\n\nFövqəluca əvvəlki xalqların taleyini xatırladır ki, həmin qismətin onlara da nəsib olacağından Muhəmməd Peyğəmbərdən (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) üz döndərənləri xəbərdar etsin. Buna görə, daha sonra Quranda deyilir:",{"from":92,"to":92,"text":1025},"Məgər Allahın elçilərindən ən yaxşısını inkar edən fasiqlər, onlardan əvvəlkilərdən – Allahın həlak etdiklərindən yaxşımıydılar? Əgər onlar yaxşıydılarsa, onda bəlkə onlar Onun cəzasından xilas ola və mürtədləri darmadağın etmiş yaman qisasdan çəkinməyə nail ola bilərlər? Axı bu belə deyil. Onlar özlərindən əvvəlkilərdən daha pis ola bilərlər, amma heç vəchlə yaxşı ola bilməzlər.\n\nMəgər Allah onlarla qədim peyğəmbərlərin Kitablarında yazılmış əhdmi bağlamışdır? Əgər bu belə olsaydı, onda onlar Rəbbin vədinə iman gətirər və xilas olacaqlarına ümid bəsləyərdilər.",{"from":293,"to":293,"text":1027},"Bütün bunlar həqiqətdən çox uzaqdır. Bundan başqa, bu, sadəcə, mümkün deyildir. Nə idrak, nə də din belə şeyi qəbul etməz. Kəramətli Kitablar hikmət və ədalətlə doludur və onlarda kafirliyə və Allahın bütün elçilərindən ən alicənabına və ən layiqlisinə qarşı ədavətə bəraət ola bilməz. Belə olduğu halda, kafirlərə birləşməkdən və bir-birini qorumaqdan başqa bir şey qalmır. Buna görə, Fövqəluca bildirir ki, kafirlər bir-birilərinə kömək edəcəklərinə ümid bəsləyirlər. Lakin Rəbb onların zəifliyini və acizliyini ifşa edərək, buyurur:",{"from":241,"to":241,"text":1029},"Hər şey belə də oldu: Bədr yaxınlığındakı döyüşdə Allah müşriklərin böyük ordusunu darmadağın etdi, onların bahadırlarını və sərkərdələrini həlaka uğratdı, diri qalanları alçaltdı və Öz dininə, peyğəmbərinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) və cəsur müsəlmanlara yardım göstərdi.",{"from":305,"to":305,"text":1031},"Gün gələcək ki, əvvəlincidən sonuncusunadək bütün kafirlər bir yerə toplanacaq: yer üzündə artıq əzab çəkənlər və orada fani maddi nemətlərlə, cəza çəkmədən, ləzzət alanlar. Bu, ədalətli mühakimə və törədilən bütün cinayətlərə görə hesablaşma Günüdür və o, ən müdhiş və ən ağrı-acılı olacaqdır. O, o dərəcədə böyük və qorxuncdur ki, insanlar onları nəyin gözlədiyini hətta təsəvvürlərinə belə gətirmirlər.",{"from":311,"to":311,"text":1033},"Onlar Allaha şərik qoşurlar, günah və cinayətlər törədirlər. Onlar yollarından azmışlar, həqiqi biliklərdən və faydalı əməllərdən – insanları iztirabverici cəzadan xilas edən hər şeydən yayınmışlar. Buna görə Qiyamət günü onlar Cəhənnəmə düşəcəklər və onda onun alovu yeni qüvvə ilə alışıb yanacaqdır. O, onların bədənlərini yandıracaq və keçib, ürəklərinə qədər nüfuz edəcək.",{"from":317,"to":317,"text":1035},"Üz bədənin ən zərif və ən incə hissəsidir və buna görə üzdəki yaralar insanı ən güclü iztirablara məruz qoyur. Lakin mələklər buna əhəmiyyət verməyəcəklər və əzabkeşləri üzü üstə sürüyərək deyəcəklər: “Dadın indiyədək görünməmiş əzab-əziyyəti və böyük hüznü və Cəhənnəmin qəzəbini və onun alovlu təmasını öz üzərinizdə sınaqdan keçirin!”",{"from":323,"to":323,"text":1037},"Bu bütün məxluqlara, göylərdə və yer üzündə olan bütün varlıqlara aiddir. Allah Yeganə Xaliqdir və heç kim Ona Öz məxluqlarını yaratmaqda kömək etmir. Kainatda baş verən hər şey Allahın qədərinə tam uyğun olaraq gerçəkləşir. Fövqəluca bu və ya digər hadisənin havaxt və necə baş verəcəyini əzəldən bilir və Özünün gələcək məxluqlarının bütün keyfiyyətlərini də bilir. O (Pak və Müqəddəs), Qədəri bu dünyanı xəlq etməmişdən öncə yazmışdı və buna görə belə buyurur:",{"from":329,"to":329,"text":1039},"Allah: “Ol!” deyən kimi, bir an belə keçmədən Onun istədiyi baş verir.",{"from":334,"to":334,"text":1041},"Sizdən əvvəlkilər də sizin kimi davranardılar: onlar günah işlədər və elçiləri inkar edərdilər. Amma məgər siz Bizim nəsihətlərimiz üzərində düşünürsünüzmü? Əgər siz lap azca düşünsəydiniz, anlayardınız ki, Allah bütün insanlarla eyni dərəcədə ədalətlə rəftar edir. O (Pak və Müqəddəs), bir çox yüzilliklər bundan qabaq yaşamış fasiqləri məhv etmiş və O (Pak və Müqəddəs), bü gün onlara bənzəyənləri əfv etməyəcəkdir, çünki onların arasında heç bir fərq yoxdur.",{"from":99,"to":285,"text":1043},"Bütün xeyirxah və şərli əməllər Allahın qədərində yazılmışdır. Bu, Allahın qədərinin və qismətinin kamilliyinə dəlalət edir. Fövqəluca Allah bütün varlıqlar haqqında hər şeyi bilirdi və hər şeyin qədərini Mühafizəolunan Lövhədə yazmışdır. O (Pak və Müqəddəs), hər şeyin məhz baş verdiyi kimi baş verməsini istəmişdir. Buna görə hər bir insan bilməlidir ki, onun başına gələn bəla ondan kənar keçə bilməzdi və həmçinin ona toxunmadan kənardan keçən nə varsa, ona zərər vura bilməzdi.",{"from":235,"to":235,"text":1045},"Fövqəluca xəbər verir ki, Allahın ehkamlarını yerinə yetirən təqvalı möminlər Onun haramlarını pozmaqdan çəkinənlər və müşriklikdən, digər böyük və kiçik günahlardan qorxanlar Cənnət bağları arasında olacaqlar. Orada möminlər üçün baxışların görmədiyi, qulaqların eşitmədiyi, hətta insan xəyalından belə keçirmədiyi şeylər hazırlanmışdır. Bu bağlarda bar gətirən meyvə ağacları var, şırıltılı kiçik çaylar axır, füsunkar saraylar ucalır, nəfis bəzəkli otaqlar parlaqlıqdan şəfəq saçır. Onlarda ən zərif yeməklər, ləzzətli içkilər və heyranedici Cənnət qızları vardır. Ən başlıcası isə, şəfəq parlaqlığı saçan nəfis otaqlarda möminlər Öz təqvalı qullarından razı Qalan Fövqəlqüdrətli Hökmdar və Hakimin yaxınlığından həzz almaq imkanı qazanırlar. Məhz buna görə Allah buyurur:",{"from":355,"to":355,"text":1047},"Bundan sonra Rəbbin möminlərə əta edəcəyi bol hədiyyələr haqqında soruşmağa ehtiyac qalmır. Həqiqətən, Onun səxavəti və mərhəmətinin həddi olmayacaq. Ey Allah! Bizi də bu xoşbəxtlərdən et və etdiyimiz pis əməllərə görə bizi Öz xeyirxahlığından məhrum etmə!"]