[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"suras-meta":3,"sura-57-alikhan":694,"$fvrFk2bJi3dFmtEN7gz0F5SuI8l_PUqw8gfDDR9osaHs":899},[4,12,20,27,34,41,48,54,61,68,74,80,86,93,100,107,114,120,127,134,140,147,154,161,168,175,182,189,196,203,210,217,223,230,236,242,248,255,260,266,273,279,286,292,299,304,310,316,322,328,333,339,344,350,356,361,368,374,380,385,390,396,401,407,412,418,424,430,436,441,447,452,458,463,469,474,480,485,490,496,502,508,514,519,525,530,536,542,547,552,558,564,570,575,581,587,592,598,603,608,614,620,626,632,638,644,650,656,662,667,672,677,682,688],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},1,"سُورَةُ ٱلْفَاتِحَةِ","Əl-Fatihə","Аль-Фатиха","Al-Fatihah","meccan",7,{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},2,"سُورَةُ البَقَرَةِ","Əl-Bəqərə","Аль-Бакара","Al-Baqarah","medinan",286,{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},3,"سُورَةُ آلِ عِمۡرَانَ","Ali-İmran","Али Имран","Ali-Imran",200,{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},4,"سُورَةُ النِّسَاءِ","Ən-Nisa","Ан-Ниса","An-Nisa",176,{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},5,"سُورَةُ المَائـِدَةِ","Əl-Maidə","Аль-Маида","Al-Maidah",120,{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},6,"سُورَةُ الأَنۡعَامِ","Əl-Ənam","Аль-Анам","Al-Anam",165,{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},"سُورَةُ الأَعۡرَافِ","Əl-Əraf","Аль-Араф","Al-Araf",206,{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},8,"سُورَةُ الأَنفَالِ","Əl-Ənfal","Аль-Анфаль","Al-Anfal",75,{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},9,"سُورَةُ التَّوۡبَةِ","Ət-Tövbə","Ат-Тауба","At-Tawbah",129,{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},10,"سُورَةُ يُونُسَ","Yunus","Юнус",109,{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},11,"سُورَةُ هُودٍ","Hud","Худ",123,{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},12,"سُورَةُ يُوسُفَ","Yusuf","Юсуф",111,{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},13,"سُورَةُ الرَّعۡدِ","Ər-Rəd","Ар-Раад","Ar-Rad",43,{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},14,"سُورَةُ إِبۡرَاهِيمَ","İbrahim","Ибрахим","Ibrahim",52,{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},15,"سُورَةُ الحِجۡرِ","Əl-Hicr","Аль-Хиджр","Al-Hijr",99,{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},16,"سُورَةُ النَّحۡلِ","Ən-Nəhl","Ан-Нахль","An-Nahl",128,{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},17,"سُورَةُ الإِسۡرَاءِ","Əl-İsra","Аль-Исра","Al-Isra",{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},18,"سُورَةُ الكَهۡفِ","Əl-Kəhf","Аль-Кахф","Al-Kahf",110,{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},19,"سُورَةُ مَرۡيَمَ","Məryəm","Марьям","Maryam",98,{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},20,"سُورَةُ طه","Ta-Ha","Та Ха",135,{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},21,"سُورَةُ الأَنبِيَاءِ","Əl-Ənbiya","Аль-Анбийа","Al-Anbiya",112,{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},22,"سُورَةُ الحَجِّ","Əl-Həcc","Аль-Хадж","Al-Hajj",78,{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},23,"سُورَةُ المُؤۡمِنُونَ","Əl-Muminun","Аль-Муминун","Al-Muminun",118,{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},24,"سُورَةُ النُّورِ","Ən-Nur","Ан-Нур","An-Nur",64,{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},25,"سُورَةُ الفُرۡقَانِ","Əl-Furqan","Аль-Фуркан","Al-Furqan",77,{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},26,"سُورَةُ الشُّعَرَاءِ","Əş-Şuəra","Аш-Шуара","Ash-Shuara",227,{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},27,"سُورَةُ النَّمۡلِ","Ən-Nəml","Ан-Намль","An-Naml",93,{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},28,"سُورَةُ القَصَصِ","Əl-Qəsəs","Аль-Касас","Al-Qasas",88,{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},29,"سُورَةُ العَنكَبُوتِ","Əl-Ənkəbut","Аль-Анкабут","Al-Ankabut",69,{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},30,"سُورَةُ الرُّومِ","Ər-Rum","Ар-Рум","Ar-Rum",60,{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},31,"سُورَةُ لُقۡمَانَ","Loğman","Лукман","Luqman",34,{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},32,"سُورَةُ السَّجۡدَةِ","Əs-Səcdə","Ас-Саджда","As-Sajdah",{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},33,"سُورَةُ الأَحۡزَابِ","Əl-Əhzab","Аль-Ахзаб","Al-Ahzab",73,{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},"سُورَةُ سَبَإٍ","Səba","Саба","Saba",54,{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},35,"سُورَةُ فَاطِرٍ","Fatir","Фатир",45,{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},36,"سُورَةُ يسٓ","Ya-Sin","Йа Син",83,{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},37,"سُورَةُ الصَّافَّاتِ","Əs-Saffat","Ас-Саффат","As-Saffat",182,{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},38,"سُورَةُ صٓ","Sad","Сад",{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},39,"سُورَةُ الزُّمَرِ","Əz-Zumər","Аз-Зумар","Az-Zumar",{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},40,"سُورَةُ غَافِرٍ","Ğafir","Гафир","Ghafir",85,{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},41,"سُورَةُ فُصِّلَتۡ","Fussilət","Фуссилат","Fussilat",{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},42,"سُورَةُ الشُّورَىٰ","Əş-Şura","Аш-Шура","Ash-Shura",53,{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},"سُورَةُ الزُّخۡرُفِ","Əz-Zuxruf","Аз-Зухруф","Az-Zukhruf",89,{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},44,"سُورَةُ الدُّخَانِ","Əd-Duxan","Ад-Духан","Ad-Dukhan",59,{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},"سُورَةُ الجَاثِيَةِ","Əl-Casiyə","Аль-Джасийа","Al-Jathiyah",{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},46,"سُورَةُ الأَحۡقَافِ","Əl-Əhqaf","Аль-Ахкаф","Al-Ahqaf",{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},47,"سُورَةُ مُحَمَّدٍ","Muhəmməd","Мухаммад","Muhammad",{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},48,"سُورَةُ الفَتۡحِ","Əl-Fəth","Аль-Фатх","Al-Fath",{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},49,"سُورَةُ الحُجُرَاتِ","Əl-Hucurat","Аль-Худжурат","Al-Hujurat",{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},50,"سُورَةُ قٓ","Qaf","Каф",{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},51,"سُورَةُ الذَّارِيَاتِ","Əz-Zariyat","Аз-Зарийат","Adh-Dhariyat",{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},"سُورَةُ الطُّورِ","Ət-Tur","Ат-Тур","At-Tur",{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},"سُورَةُ النَّجۡمِ","Ən-Nəcm","Ан-Наджм","An-Najm",62,{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},"سُورَةُ القَمَرِ","Əl-Qəmər","Аль-Камар","Al-Qamar",55,{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},"سُورَةُ الرَّحۡمَٰن","Ər-Rəhman","Ар-Рахман","Ar-Rahman",{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},56,"سُورَةُ الوَاقِعَةِ","Əl-Vaqiə","Аль-Вакиа","Al-Waqiah",96,{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},57,"سُورَةُ الحَدِيدِ","Əl-Hədid","Аль-Хадид","Al-Hadid",{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},58,"سُورَةُ المُجَادلَةِ","Əl-Mucadilə","Аль-Муджадила","Al-Mujadilah",{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},"سُورَةُ الحَشۡرِ","Əl-Həşr","Аль-Хашр","Al-Hashr",{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},"سُورَةُ المُمۡتَحنَةِ","Əl-Mumtəhinə","Аль-Мумтахана","Al-Mumtahanah",{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},61,"سُورَةُ الصَّفِّ","Əs-Saff","Ас-Сафф","As-Saff",{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},"سُورَةُ الجُمُعَةِ","Əl-Cumuə","Аль-Джумуа","Al-Jumuah",{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},63,"سُورَةُ المُنَافِقُونَ","Əl-Munafiqun","Аль-Мунафикун","Al-Munafiqun",{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},"سُورَةُ التَّغَابُنِ","Ət-Təğabun","Ат-Тагабун","At-Taghabun",{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},65,"سُورَةُ الطَّلَاقِ","Ət-Talaq","Ат-Талак","At-Talaq",{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},66,"سُورَةُ التَّحۡرِيمِ","Ət-Təhrim","Ат-Тахрим","At-Tahrim",{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},67,"سُورَةُ المُلۡكِ","Əl-Mulk","Аль-Мульк","Al-Mulk",{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},68,"سُورَةُ القَلَمِ","Əl-Qələm","Аль-Калам","Al-Qalam",{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},"سُورَةُ الحَاقَّةِ","Əl-Haqqə","Аль-Хакка","Al-Haqqah",{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},70,"سُورَةُ المَعَارِجِ","Əl-Məaric","Аль-Мааридж","Al-Maarij",{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},71,"سُورَةُ نُوحٍ","Nuh","Нух",{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},72,"سُورَةُ الجِنِّ","Əl-Cinn","Аль-Джинн","Al-Jinn",{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},"سُورَةُ المُزَّمِّلِ","Əl-Muzzəmmil","Аль-Муззаммиль","Al-Muzzammil",{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},74,"سُورَةُ المُدَّثِّرِ","Əl-Muddəssir","Аль-Муддассир","Al-Muddaththir",{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ القِيَامَةِ","Əl-Qiyamə","Аль-Кийама","Al-Qiyamah",{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},76,"سُورَةُ الإِنسَانِ","Əl-İnsan","Аль-Инсан","Al-Insan",{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},"سُورَةُ المُرۡسَلَاتِ","Əl-Mursəlat","Аль-Мурсалат","Al-Mursalat",{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ النَّبَإِ","Ən-Nəbə","Ан-Наба","An-Naba",{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},79,"سُورَةُ النَّازِعَاتِ","Ən-Naziat","Ан-Назиат","An-Naziat",{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},80,"سُورَةُ عَبَسَ","Əbəsə","Абаса","Abasa",{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},81,"سُورَةُ التَّكۡوِيرِ","Ət-Təkvir","Ат-Таквир","At-Takwir",{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},82,"سُورَةُ الانفِطَارِ","Əl-İnfitar","Аль-Инфитар","Al-Infitar",{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},"سُورَةُ المُطَفِّفِينَ","Əl-Mutaffifin","Аль-Мутаффифин","Al-Mutaffifin",{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},84,"سُورَةُ الانشِقَاقِ","Əl-İnşiqaq","Аль-Иншикак","Al-Inshiqaq",{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},"سُورَةُ البُرُوجِ","Əl-Buruc","Аль-Бурудж","Al-Buruj",{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},86,"سُورَةُ الطَّارِقِ","Ət-Tariq","Ат-Тарик","At-Tariq",{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},87,"سُورَةُ الأَعۡلَىٰ","Əl-Əla","Аль-Аля","Al-Ala",{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},"سُورَةُ الغَاشِيَةِ","Əl-Ğaşiyə","Аль-Гашийа","Al-Ghashiyah",{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},"سُورَةُ الفَجۡرِ","Əl-Fəcr","Аль-Фаджр","Al-Fajr",{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},90,"سُورَةُ البَلَدِ","Əl-Bələd","Аль-Балад","Al-Balad",{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},91,"سُورَةُ الشَّمۡسِ","Əş-Şəms","Аш-Шамс","Ash-Shams",{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},92,"سُورَةُ اللَّيۡلِ","Əl-Leyl","Аль-Лайл","Al-Layl",{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},"سُورَةُ الضُّحَىٰ","Əd-Duha","Ад-Духа","Ad-Duha",{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},94,"سُورَةُ الشَّرۡحِ","Əş-Şərh","Аш-Шарх","Ash-Sharh",{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},95,"سُورَةُ التِّينِ","Ət-Tin","Ат-Тин","At-Tin",{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},"سُورَةُ العَلَقِ","Əl-Ələq","Аль-Алак","Al-Alaq",{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},97,"سُورَةُ القَدۡرِ","Əl-Qədr","Аль-Кадр","Al-Qadr",{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ البَيِّنَةِ","Əl-Beyyinə","Аль-Баййина","Al-Bayyinah",{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ الزَّلۡزَلَةِ","Əz-Zəlzələ","Аз-Залзала","Az-Zalzalah",{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},100,"سُورَةُ العَادِيَاتِ","Əl-Adiyat","Аль-Адийат","Al-Adiyat",{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},101,"سُورَةُ القَارِعَةِ","Əl-Qariə","Аль-Кариа","Al-Qariah",{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},102,"سُورَةُ التَّكَاثُرِ","Ət-Təkasur","Ат-Такасур","At-Takathur",{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},103,"سُورَةُ العَصۡرِ","Əl-Əsr","Аль-Аср","Al-Asr",{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},104,"سُورَةُ الهُمَزَةِ","Əl-Huməzə","Аль-Хумаза","Al-Humazah",{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},105,"سُورَةُ الفِيلِ","Əl-Fil","Аль-Филь","Al-Fil",{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},106,"سُورَةُ قُرَيۡشٍ","Qureyş","Курайш","Quraysh",{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},107,"سُورَةُ المَاعُونِ","Əl-Maun","Аль-Маун","Al-Maun",{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},108,"سُورَةُ الكَوۡثَرِ","Əl-Kövsər","Аль-Каусар","Al-Kawthar",{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},"سُورَةُ الكَافِرُونَ","Əl-Kafirun","Аль-Кафирун","Al-Kafirun",{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},"سُورَةُ النَّصۡرِ","Ən-Nəsr","Ан-Наср","An-Nasr",{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},"سُورَةُ المَسَدِ","Əl-Məsəd","Аль-Масад","Al-Masad",{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},"سُورَةُ الإِخۡلَاصِ","Əl-İxlas","Аль-Ихлас","Al-Ikhlas",{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},113,"سُورَةُ الفَلَقِ","Əl-Fələq","Аль-Фаляк","Al-Falaq",{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},114,"سُورَةُ النَّاسِ","Ən-Nas","Ан-Нас","An-Nas",{"sura":695,"meta":784},{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197,"ayahs":696},[697,700,703,706,709,712,715,718,721,724,727,730,733,736,739,742,745,748,751,754,757,760,763,766,769,772,775,778,781],{"number":5,"arabic":698,"translation":699},"بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ سَبَّحَ لِلَّهِ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۖ وَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ","Göylərdə və yerdə olanların hamısı Allahın şəninə təriflər deyir. O, Qüdrətlidir, Müdrikdir.",{"number":13,"arabic":701,"translation":702},"لَهُۥ مُلْكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۖ يُحْىِۦ وَيُمِيتُ ۖ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ قَدِيرٌ","Göylərin və yerin hökmranlığı Ona məxsusdur. O həm dirildir, həm də öldürür. O, hər şeyə qadirdir.",{"number":21,"arabic":704,"translation":705},"هُوَ ٱلْأَوَّلُ وَٱلْءَاخِرُ وَٱلظَّٰهِرُ وَٱلْبَاطِنُ ۖ وَهُوَ بِكُلِّ شَىْءٍ عَلِيمٌ","Əvvəl də, Axır da, Zahir də, Batin də Odur. O, hər şeyi bilir.",{"number":28,"arabic":707,"translation":708},"هُوَ ٱلَّذِى خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ فِى سِتَّةِ أَيَّامٍۢ ثُمَّ ٱسْتَوَىٰ عَلَى ٱلْعَرْشِ ۚ يَعْلَمُ مَا يَلِجُ فِى ٱلْأَرْضِ وَمَا يَخْرُجُ مِنْهَا وَمَا يَنزِلُ مِنَ ٱلسَّمَآءِ وَمَا يَعْرُجُ فِيهَا ۖ وَهُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ مَا كُنتُمْ ۚ وَٱللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌۭ","Göyləri və yeri altı gündə yaradan, sonra da Ərşə ucalan Odur. O, yerə girəni də, oradan çıxanı da, göydən enəni də, oraya qalxanı da bilir. Siz harada olsanız belə, O sizinlədir. Allah sizin nə etdiklərinizi görür.",{"number":35,"arabic":710,"translation":711},"لَّهُۥ مُلْكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ وَإِلَى ٱللَّهِ تُرْجَعُ ٱلْأُمُورُ","Göylərin və yerin hökmranlığı Ona məxsusdur. Bütün işlər ancaq Allaha qaytarılacaqdır.",{"number":42,"arabic":713,"translation":714},"يُولِجُ ٱلَّيْلَ فِى ٱلنَّهَارِ وَيُولِجُ ٱلنَّهَارَ فِى ٱلَّيْلِ ۚ وَهُوَ عَلِيمٌۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ","O, gecəni gündüzə qatır, gündüzü də gecəyə qatır. O, kökslərdə olanları bilir.",{"number":11,"arabic":716,"translation":717},"ءَامِنُوا۟ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ وَأَنفِقُوا۟ مِمَّا جَعَلَكُم مُّسْتَخْلَفِينَ فِيهِ ۖ فَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ مِنكُمْ وَأَنفَقُوا۟ لَهُمْ أَجْرٌۭ كَبِيرٌۭ","Allaha və Onun Elçisinə iman gətirin! Sizin ixtiyarınıza verdiyi maldan xeyirxah işlərə sərf edin! Sizdən iman gətirib mallarından xərcləyənləri böyük bir mükafat gözləyir.",{"number":55,"arabic":719,"translation":720},"وَمَا لَكُمْ لَا تُؤْمِنُونَ بِٱللَّهِ ۙ وَٱلرَّسُولُ يَدْعُوكُمْ لِتُؤْمِنُوا۟ بِرَبِّكُمْ وَقَدْ أَخَذَ مِيثَٰقَكُمْ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ","Peyğəmbər sizi Rəbbinizə iman gətirməyə çağırdığı halda, sizə nə olub ki, Allaha iman gətirmirsiniz? Əgər siz möminsinizsə, bilin ki, artıq O, sizdən əhd almışdır.",{"number":62,"arabic":722,"translation":723},"هُوَ ٱلَّذِى يُنَزِّلُ عَلَىٰ عَبْدِهِۦٓ ءَايَٰتٍۭ بَيِّنَٰتٍۢ لِّيُخْرِجَكُم مِّنَ ٱلظُّلُمَٰتِ إِلَى ٱلنُّورِ ۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ بِكُمْ لَرَءُوفٌۭ رَّحِيمٌۭ","Sizi zülmətlərdən nura çıxartmaq üçün Öz quluna açıq-aydın ayələri nazil edən Odur. Həqiqətən, Allah sizə Şəfqətlidir, Rəhmlidir.",{"number":69,"arabic":725,"translation":726},"وَمَا لَكُمْ أَلَّا تُنفِقُوا۟ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ وَلِلَّهِ مِيرَٰثُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ لَا يَسْتَوِى مِنكُم مَّنْ أَنفَقَ مِن قَبْلِ ٱلْفَتْحِ وَقَٰتَلَ ۚ أُو۟لَٰٓئِكَ أَعْظَمُ دَرَجَةًۭ مِّنَ ٱلَّذِينَ أَنفَقُوا۟ مِنۢ بَعْدُ وَقَٰتَلُوا۟ ۚ وَكُلًّۭا وَعَدَ ٱللَّهُ ٱلْحُسْنَىٰ ۚ وَٱللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌۭ","Sizə nə olub ki, malınızdan Allah yolunda xərcləmirsiniz? Halbuki göylərin və yerin mirası Allahındır. Sizlərdən Məkkənin fəthindən əvvəl xərcləyib döyüşənlər başqaları ilə eyni deyillər. Onların dərəcəsi mallarını fəthdən sonra xərcləyib döyüşənlərdən daha üstündür. Amma Allah onların hamısına ən gözəl olanı vəd etmişdir. Allah sizin nə etdiklərinizdən xəbərdardır.",{"number":75,"arabic":728,"translation":729},"مَّن ذَا ٱلَّذِى يُقْرِضُ ٱللَّهَ قَرْضًا حَسَنًۭا فَيُضَٰعِفَهُۥ لَهُۥ وَلَهُۥٓ أَجْرٌۭ كَرِيمٌۭ","Kimdir o şəxs ki, Allaha gözəl bir borc versin (Allah yolunda malını yaxşı işlərə sərf etsin), O da onun üçün bunu qat-qat artırsın? Onun üçün çox dəyərli bir mükafat da vardır.",{"number":81,"arabic":731,"translation":732},"يَوْمَ تَرَى ٱلْمُؤْمِنِينَ وَٱلْمُؤْمِنَٰتِ يَسْعَىٰ نُورُهُم بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَبِأَيْمَٰنِهِم بُشْرَىٰكُمُ ٱلْيَوْمَ جَنَّٰتٌۭ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَا ۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ","O gün sən mömin kişilərin və mömin qadınların nurunun onların önlərindən və sağ tərəflərindən yayıldığını görəcəksən. Onlara: “Bu gün sizin müjdəniz ağacları altından çaylar axan Cənnət bağlarıdır. Siz orada əbədi qalacaqsınız!”– deyiləcək. Bu, böyük uğurdur.",{"number":87,"arabic":734,"translation":735},"يَوْمَ يَقُولُ ٱلْمُنَٰفِقُونَ وَٱلْمُنَٰفِقَٰتُ لِلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱنظُرُونَا نَقْتَبِسْ مِن نُّورِكُمْ قِيلَ ٱرْجِعُوا۟ وَرَآءَكُمْ فَٱلْتَمِسُوا۟ نُورًۭا فَضُرِبَ بَيْنَهُم بِسُورٍۢ لَّهُۥ بَابٌۢ بَاطِنُهُۥ فِيهِ ٱلرَّحْمَةُ وَظَٰهِرُهُۥ مِن قِبَلِهِ ٱلْعَذَابُ","O gün münafiq kişilər və münafiq qadınlar iman gətirənlərə: “Bir az gözləyin ki, biz də sizin işığınızdan alaq”– deyəcəklər. Onlara deyiləcəkdir: “Geriyə qayıdıb işıq axtarın!” Onların arasına içəri tərəfində mərhəmət, çöl tərəfində əzab olan qapılı bir sədd çəkiləcəkdir.",{"number":94,"arabic":737,"translation":738},"يُنَادُونَهُمْ أَلَمْ نَكُن مَّعَكُمْ ۖ قَالُوا۟ بَلَىٰ وَلَٰكِنَّكُمْ فَتَنتُمْ أَنفُسَكُمْ وَتَرَبَّصْتُمْ وَٱرْتَبْتُمْ وَغَرَّتْكُمُ ٱلْأَمَانِىُّ حَتَّىٰ جَآءَ أَمْرُ ٱللَّهِ وَغَرَّكُم بِٱللَّهِ ٱلْغَرُورُ","Münafiqlər onları haraylayıb deyəcəklər: “Məgər biz sizinlə birlikdə deyildikmi?” Möminlər deyəcəklər: “Bəli, lakin siz öz-özünüzü aldadırdınız, möminlərə bəla üz verməsini gözləyirdiniz, haqqa şübhə edirdiniz və Allahın əmri gələnədək xülyalar sizi yoldan çıxartdı. Tovlayan şeytan Allah barəsində sizi yaman aldatdı.",{"number":101,"arabic":740,"translation":741},"فَٱلْيَوْمَ لَا يُؤْخَذُ مِنكُمْ فِدْيَةٌۭ وَلَا مِنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ ۚ مَأْوَىٰكُمُ ٱلنَّارُ ۖ هِىَ مَوْلَىٰكُمْ ۖ وَبِئْسَ ٱلْمَصِيرُ","Bu gün nə sizdən, nə də kafirlərdən heç bir fidyə qəbul olunmaz. Sığınacağınız yer də oddur. Sizə layiq olan elə odur. Ora nə pis dönüş yeridir!”",{"number":108,"arabic":743,"translation":744},"۞ أَلَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ أَن تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ ٱللَّهِ وَمَا نَزَلَ مِنَ ٱلْحَقِّ وَلَا يَكُونُوا۟ كَٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَٰبَ مِن قَبْلُ فَطَالَ عَلَيْهِمُ ٱلْأَمَدُ فَقَسَتْ قُلُوبُهُمْ ۖ وَكَثِيرٌۭ مِّنْهُمْ فَٰسِقُونَ","Möminlərin qəlbinin Allahın zikri və haqdan nazil olan ayələr üçün yumşalması, daha öncə özlərinə Kitab verilmiş, uzun bir müddət keçdikdən sonra isə qəlbləri sərtləşmiş, çoxusu da fasiq olmuş kimsələr kimi olmaması vaxtı gəlib çatmadımı?",{"number":115,"arabic":746,"translation":747},"ٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّ ٱللَّهَ يُحْىِ ٱلْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا ۚ قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ ٱلْءَايَٰتِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ","Bilin ki, Allah torpağı onun ölümündən sonra dirildir. Biz ayələri sizə izah etdik ki, bəlkə anlayasınız.",{"number":121,"arabic":749,"translation":750},"إِنَّ ٱلْمُصَّدِّقِينَ وَٱلْمُصَّدِّقَٰتِ وَأَقْرَضُوا۟ ٱللَّهَ قَرْضًا حَسَنًۭا يُضَٰعَفُ لَهُمْ وَلَهُمْ أَجْرٌۭ كَرِيمٌۭ","Şübhəsiz ki, sədəqə verən kişi və sədəqə verən qadınlar və Allaha gözəl borc verənlər üçün əvəzi qat-qat artırılacaqdır. Onlar üçün çox dəyərli bir mükafat da vardır.",{"number":128,"arabic":752,"translation":753},"وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ بِٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦٓ أُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلصِّدِّيقُونَ ۖ وَٱلشُّهَدَآءُ عِندَ رَبِّهِمْ لَهُمْ أَجْرُهُمْ وَنُورُهُمْ ۖ وَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَكَذَّبُوا۟ بِـَٔايَٰتِنَآ أُو۟لَٰٓئِكَ أَصْحَٰبُ ٱلْجَحِيمِ","Allaha və Onun elçilərinə iman gətirənlər – məhz onlar doğru olanlardır. Şəhidlər isə öz Rəbbi yanındadırlar. Onların öz mükafatları və öz nurları vardır. Kafir olub ayələrimizi yalan sayanlara gəlincə, onlar Cəhənnəm sakinləridir.",{"number":135,"arabic":755,"translation":756},"ٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّمَا ٱلْحَيَوٰةُ ٱلدُّنْيَا لَعِبٌۭ وَلَهْوٌۭ وَزِينَةٌۭ وَتَفَاخُرٌۢ بَيْنَكُمْ وَتَكَاثُرٌۭ فِى ٱلْأَمْوَٰلِ وَٱلْأَوْلَٰدِ ۖ كَمَثَلِ غَيْثٍ أَعْجَبَ ٱلْكُفَّارَ نَبَاتُهُۥ ثُمَّ يَهِيجُ فَتَرَىٰهُ مُصْفَرًّۭا ثُمَّ يَكُونُ حُطَٰمًۭا ۖ وَفِى ٱلْءَاخِرَةِ عَذَابٌۭ شَدِيدٌۭ وَمَغْفِرَةٌۭ مِّنَ ٱللَّهِ وَرِضْوَٰنٌۭ ۚ وَمَا ٱلْحَيَوٰةُ ٱلدُّنْيَآ إِلَّا مَتَٰعُ ٱلْغُرُورِ","Bilin ki, dünya həyatı oyun və əyləncə, bəzək-düzək, bir-birinizin yanında öyünmək, var-dövləti və oğul-uşağı çoxaltmaq istəyindən ibarətdir. Bu elə bir yağışa bənzəyir ki, ondan əmələ gələn bitki əkinçiləri heyran edir. Sonra o quruyur və sən onun sapsarı olduğunu görürsən. Sonra isə o çör-çöpə dönür. Kimisini axirətdə şiddətli əzab, kimisini də Allahdan bağışlanma və razılıq gözləyir. Dünya həyatı isə aldadıcı ləzzətdən başqa bir şey deyildir.",{"number":141,"arabic":758,"translation":759},"سَابِقُوٓا۟ إِلَىٰ مَغْفِرَةٍۢ مِّن رَّبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا كَعَرْضِ ٱلسَّمَآءِ وَٱلْأَرْضِ أُعِدَّتْ لِلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ بِٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ ۚ ذَٰلِكَ فَضْلُ ٱللَّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَآءُ ۚ وَٱللَّهُ ذُو ٱلْفَضْلِ ٱلْعَظِيمِ","Rəbbiniz tərəfindən bağışlanmağa və genişliyi göyün və yerin genişliyi qədər olan, Allaha və Onun elçilərinə iman gətirənlər üçün hazırlanmış Cənnətə tələsin. Bu, Allahın lütfüdür, onu istədiyinə verər. Allah böyük lütf sahibidir.",{"number":148,"arabic":761,"translation":762},"مَآ أَصَابَ مِن مُّصِيبَةٍۢ فِى ٱلْأَرْضِ وَلَا فِىٓ أَنفُسِكُمْ إِلَّا فِى كِتَٰبٍۢ مِّن قَبْلِ أَن نَّبْرَأَهَآ ۚ إِنَّ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٌۭ","Yer üzündə baş verən və sizin başınıza gələn elə bir müsibət yoxdur ki, Biz onu yaratmamışdan əvvəl o, Yazıda müəyyən edilmiş olmasın. Şübhəsiz ki, bu, Allah üçün çox asandır.",{"number":155,"arabic":764,"translation":765},"لِّكَيْلَا تَأْسَوْا۟ عَلَىٰ مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُوا۟ بِمَآ ءَاتَىٰكُمْ ۗ وَٱللَّهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍۢ فَخُورٍ","Allah bunu əlinizdən çıxana kədərlənməyəsiniz və Onun sizə verdiyinə həddindən artıq sevinməyəsiniz deyə belə izah edir. Allah heç bir özündən razını, özünü öyəni sevmir.",{"number":162,"arabic":767,"translation":768},"ٱلَّذِينَ يَبْخَلُونَ وَيَأْمُرُونَ ٱلنَّاسَ بِٱلْبُخْلِ ۗ وَمَن يَتَوَلَّ فَإِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلْغَنِىُّ ٱلْحَمِيدُ","O kəsləri ki, özləri xəsislik edir, insanlara da xəsislik etməyi əmr edirlər. Kim haqdan üz çevirsə, bilsin ki, Allah, həqiqətən də, Zəngindir, Tərifəlayiqdir.",{"number":169,"arabic":770,"translation":771},"لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِٱلْبَيِّنَٰتِ وَأَنزَلْنَا مَعَهُمُ ٱلْكِتَٰبَ وَٱلْمِيزَانَ لِيَقُومَ ٱلنَّاسُ بِٱلْقِسْطِ ۖ وَأَنزَلْنَا ٱلْحَدِيدَ فِيهِ بَأْسٌۭ شَدِيدٌۭ وَمَنَٰفِعُ لِلنَّاسِ وَلِيَعْلَمَ ٱللَّهُ مَن يَنصُرُهُۥ وَرُسُلَهُۥ بِٱلْغَيْبِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ قَوِىٌّ عَزِيزٌۭ","Biz elçilərimizi aydın dəlillərlə göndərdik və onlarla birlikdə Kitab və tərəzi nazil etdik ki, insanlar ədalətli olsunlar. Biz özündə çox böyük qüvvə və insanlar üçün mənfəətlər olan dəmiri də endirdik ki, Allah, Onu görmədən Ona və elçilərinə kömək göstərənləri üzə çıxartsın. Həqiqətən, Allah Qüvvətlidir, Qüdrətlidir.",{"number":176,"arabic":773,"translation":774},"وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًۭا وَإِبْرَٰهِيمَ وَجَعَلْنَا فِى ذُرِّيَّتِهِمَا ٱلنُّبُوَّةَ وَٱلْكِتَٰبَ ۖ فَمِنْهُم مُّهْتَدٍۢ ۖ وَكَثِيرٌۭ مِّنْهُمْ فَٰسِقُونَ","Biz Nuhu və İbrahimi göndərdik, peyğəmbərliyi və Kitabı onların nəslinə nəsib etdik. Onların bir qismi doğru yoldadır, çoxu isə fasiqlərdir.",{"number":183,"arabic":776,"translation":777},"ثُمَّ قَفَّيْنَا عَلَىٰٓ ءَاثَٰرِهِم بِرُسُلِنَا وَقَفَّيْنَا بِعِيسَى ٱبْنِ مَرْيَمَ وَءَاتَيْنَٰهُ ٱلْإِنجِيلَ وَجَعَلْنَا فِى قُلُوبِ ٱلَّذِينَ ٱتَّبَعُوهُ رَأْفَةًۭ وَرَحْمَةًۭ وَرَهْبَانِيَّةً ٱبْتَدَعُوهَا مَا كَتَبْنَٰهَا عَلَيْهِمْ إِلَّا ٱبْتِغَآءَ رِضْوَٰنِ ٱللَّهِ فَمَا رَعَوْهَا حَقَّ رِعَايَتِهَا ۖ فَـَٔاتَيْنَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ مِنْهُمْ أَجْرَهُمْ ۖ وَكَثِيرٌۭ مِّنْهُمْ فَٰسِقُونَ","Sonra onların ardınca dalbadal elçilərimizi yolladıq. Sonra Məryəm oğlu İsanı göndərib ona İncil bəxş etdik. Onun ardınca gedənlərin qəlblərinə şəfqət və mərhəmət saldıq. Rahibliyi isə onlar özlərindən icad etdilər. Biz bunu onlara vacib buyurmamışdıq. Onlar bunu Allahın razılığını qazanmaq üçün etdilər, lakin ona lazımınca riayət etmədilər. Biz onlardan iman gətirənlərin mükafatlarını verdik. Onların çoxu isə fasiqlərdir.",{"number":190,"arabic":779,"translation":780},"يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَءَامِنُوا۟ بِرَسُولِهِۦ يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِن رَّحْمَتِهِۦ وَيَجْعَل لَّكُمْ نُورًۭا تَمْشُونَ بِهِۦ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ۚ وَٱللَّهُ غَفُورٌۭ رَّحِيمٌۭ","Ey iman gətirənlər! Allahdan qorxun və Onun elçisinə iman gətirin! Onda O sizə Öz mərhəmətindən iki pay bəxş edər, sizə düz yolla getməyiniz üçün nur verər və sizi bağışlayar. Allah Bağışlayandır, Rəhmlidir.",{"number":197,"arabic":782,"translation":783},"لِّئَلَّا يَعْلَمَ أَهْلُ ٱلْكِتَٰبِ أَلَّا يَقْدِرُونَ عَلَىٰ شَىْءٍۢ مِّن فَضْلِ ٱللَّهِ ۙ وَأَنَّ ٱلْفَضْلَ بِيَدِ ٱللَّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَآءُ ۚ وَٱللَّهُ ذُو ٱلْفَضْلِ ٱلْعَظِيمِ","Beləcə, Kitab əhli bilsin ki, onlar Allahın lütfündən heç bir şey əldə edə bilməyəcəklər. Şübhəsiz ki, lütf Allahın Əlindədir, onu istədiyinə bəxş edər. Allah böyük lütf sahibidir.",[785,786,787,788,789,790,791,792,793,794,795,796,797,798,799,800,801,802,803,804,805,806,807,808,809,810,811,812,813,814,815,816,817,818,819,820,821,822,823,824,825,826,827,828,829,830,831,832,833,834,835,836,837,838,839,840,841,842,843,844,845,846,847,848,849,850,851,852,853,854,855,856,857,858,859,860,861,862,863,864,865,866,867,868,869,870,871,872,873,874,875,876,877,878,879,880,881,882,883,884,885,886,887,888,889,890,891,892,893,894,895,896,897,898],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},{"edition":900,"sura":369,"blocks":901},"saadi-az",[902,904,906,908,910,912,914,916,918,920,922,924,926,928,930,932,934,936,938,940,942,944,946,948,950,952,954,956,958],{"from":5,"to":5,"text":903},"Fövqəluca bu ayədə Özünün əzəməti və fövqəlqüdrəti haqqında və həmçinin Özünün göylərdə və yerdə hüdudsuz hakimiyyətindən xəbər verir. Danışmaq qabiliyyəti olan bütün məxluqlar, bütün dilsiz və cansız yaradılmışlar Onun şəninə tərif deyirlər və Onun kamilliyini və nöqsansızlığını tərifləyirlər. Onların hamısı Rəbbə tabedir, Onun əzəməti qarşısında mütidir və Onun ilahi müdrikliyinin dəlillərinə malikdirlər. Fövqəlqüdrətli və Müdrik – Onun gözəl adları arasındadır. Göylərdə və yerdə sakinləşən bütün məxluqlar Onun köməyinə möhtacdırlar. Onun əzəməti və gücü qarşısında bütün varlıqlar səcdə edirlər. O (Pak və Müqəddəs), yaradır və hökm çıxarır, lakin bununla bərabər O (Pak və Müqəddəs), yalnız Onun ilahi müdrikliyinə yaraşan əməlləri həyata keçirir. Sonra Fövqəluca Allah Özünün səltənətinin ucsuz-bucaqsızlığını xəbər verərək, belə buyurur:",{"from":13,"to":13,"text":905},"Həqiqətən, Fövqəluca Vahid Xaliq, Hami və Hökmdardır.",{"from":21,"to":21,"text":907},"Allah - əvvəldir ki, Ona qədər heç bir şey mövcud deyildi və sonuncudur ki, Ondan sonra heç nə olmayacaqdır[1]... . O (Pak və Müqəddəs), aşkara və qeybə, gizli və aydın, keçmişə və gələcəyə aid olan hər şeydən xəbərdardır.",{"from":28,"to":28,"text":909},"Rəbb yaradılışa istirahət günü başladı və onu cümə günü bitirdi, sonra isə Ərşinə istiva etdi[2]. O (Pak və Müqəddəs), Öz ilahi əzəmətinə yaraşan tərzdə bütün məxluqlarının fövqünə istiva etdi.\n\nO (Pak və Müqəddəs), bitkilərin, heyvanların toxumlarından, yağış sularından və yerə girən bir çox digər şeylərdən xəbərdardır. O (Pak və Müqəddəs), həmçinin otlardan, kollardan, ağaclardan, heyvanlardan və torpaqdan çıxan hər şeydən xəbərdardır. O (Pak və Müqəddəs), mələklər, azuqə və qədər haqqında – göydən nazil olanlar haqqında hər şeyi bilir. Ona həm də mələklər, insan ruhları, dualar, əməllər və oraya qalxan bir çox başqa şeylərdən xəbərdardır.\n\nO (Pak və Müqəddəs), həmişə məxluqları ilə birlikdə olur. Bu sözlər Fövqəlucanın aşağıdakı ayəsinə bənzəyir: “Məgər sən bilmirsən ki, göylərdə və yerdə olanlar Allaha məlumdur? Üç nəfərin arasında elə bir gizli söhbət olmaz ki, O dördüncü olmasın; ya da beş nəfərin, O isə altıncı olmasın. Onlar çox və ya az olmasından asılı olmayaraq, O həmişə, onlar harada olsalar da, onlarladır...” (Mücadilə, 58\u002F7).\n\nBu o demək deyildir ki, Allah hər yerdə Öz ilahi mahiyyəti ilə iştirak edir. O (Pak və Müqəddəs), bütün Kainatı Öz elmi və müşahidəsi ilə əhatə edir və buna görə O (Pak və Müqəddəs), qullarını hökmən gələcək Əvəz haqqında xəbərdar edir və onlara xatırladır ki, O (Pak və Müqəddəs), onların etdikləri bütün əməllərini görür. Fövqəluca Öz qullarının xeyirxah və bədxah əməllərini və onların nəticələrini müşahidə edir və onları mütləq qoruyub saxlayır ki, hər bir insana onun etdiklərinin əvəzini layiqincə versin.",{"from":35,"to":35,"text":911},"Allah – Xaliq və Hökmdardır, bütün məxluqlar isə Onun qullarıdır. O (Pak və Müqəddəs), onları istədiyi kimi idarə edir, onların taleyini həll edir, onlara öz hökümlərini nazil edir və bütün bunları Özünün ilahi müdrikliyinə uyğun olaraq həyata keçirir. Bütün qullar öz əməlləri ilə birlikdə Onun hüzurunda dayanacaqlar və O (Pak və Müqəddəs), haqqı nahaqdan ayıracaq, sonra da möminləri xeyirxahlıqlarına görə mükafatlandıracaq, günahkarları isə günahlarına görə cəzalandıracaqdır.\n\nÖ",{"from":42,"to":42,"text":913},"O (Pak və Müqəddəs), gündüzü, dünyanı öz qaranlığı ilə çulğalayan gecəylə dəyişdirir və insanlara rahatlanmaq və istirahət etmək imkanı verir. Sonra O (Pak və Müqəddəs), gecəni, qaranlığı qovan gündüzlə dəyişdirir və dünyaya Öz işığını saçır, insanlar da bu zaman əmək fəaliyyətinə başlayır və yaşamaq üçün vəsait əldə etməkdən ötrü çalışırlar. Gündüz və gecə bir-birini fasiləsiz əvəz edir, bəzi dövrlərdə uzanır və ya qısalırlar, ilin zamanlarını təşkil edirlər və bunların sayəsində insanlara çox böyük faydalar verirlər. Aləmlərin Rəbbi Allah necə də xeyirxahdır! Alicənab və Səxavətli Xaliq müqəddəsdir, qullarına görünən və görünməyən nemətlərini əta etməsinə ara vermir! O (Pak və Müqəddəs), ürəklərdə gizlədilənləri də bilir. O (Pak və Müqəddəs), Onun köməyinə layiq olanların ehtiyacını bilir və xoşbəxtliyə yol tapmaqda onlara yardım göstərir. Buna layiq olmayanları isə O (Pak və Müqəddəs), taleyin hökmü ilə başlı-başına buraxır.",{"from":11,"to":11,"text":915},"Fövqəluca Öz qullarına Ona və Onun Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) və onun (s.ə.s.) bəşəriyyətə gətirdiyi hər şeyə iman gətirmək və həmçinin Onun onlara əta etdiyi var-dövlətdən xeyirli məqsədlər üçün sərf etmək hökmü vermişdir ki, onların Onun hədiyyələrinə necə sərəncam cəkəcəklərinə baxsın.\n\nQulların Onun hökümlərini qüsursuz yerinə yetirmələri üçün, Allah onlara möminləri gözləyən gözəl mükafat haqqında xəbər verir. Özlərində iki gözəl məziyyəti – imanı və səxavəti birləşdirən və mallarını Allah yolunda sərf edən möminlər böyük mükafat alacaqlar, ən başlıcası isə, onlar Allahın razılığını və möminləri, din uğrunda mübarizləri ecazkar əbədi nemətlərin gözlədiyi Cənnət məskənində yer qazanacaqlar.\n\nSonra Allah insanların sadəcə iman gətirməli olduqları səbəbi göstərir:",{"from":55,"to":55,"text":917},"Əgər sizi islama elçilərin (onlara Allahın salamı olsun!) ən ləyaqətlisi və təbliğatçıların ən alicənabı – Muhəmməd Peyğəmbər (Allahın ona salavatı və salamı olsun!) dəvət edirsə, sizə onu qəbul etməyə və Rəbbin yoluna qədəm basmağa nə mane olur? Təkcə bu sizi onun (s.ə.s) xütbələrinə əhəmiyyət verməyi, onun (s.ə.s.) dəvətinə cavab verməyi və onun (s.ə.s.) gətirdiyi haqqa iman gətirməyi vacib edir, axı Allah sizinlə əhd etmişdir ki, imandan üz döndərməyəsiniz.\n\nLakin bu da hələ hamısı deyil. Allah Özünün sizə bəslədiyi xeyirxahlığından və lütüfkarlığından şanlı müəllimin və böyük Elçinin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) xütbələri ilə yetinməyərək, onun (s.ə.s.) haqlı olmasını çoxsaylı möcüzələri və dəlilləri ilə təsdiq etmişdir. Buna görə, sonra Quranda buyurulur:",{"from":62,"to":62,"text":919},"Allah Elçisinə (s.ə.s.) möcüzələr nazil etmişdir ki, ağıllı və sağlam düşüncəli insanlar Muhəmmədin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) təbliğ etdiklərinin etibarlılığına əmin olsunlar. O (s.ə.s.) sizə Kitab və Hikmətlə gəlmişdir ki, sizi nadanlığın və kafirliyin zülmətindən elm və iman işığına çıxartsın.\n\nHəqiqətən, Səfqətli və Rəhimli adları – Allahın gözəl adları arasındadır. O (Pak və Müqəddəs), sizə, ananın öz övladına bəslədiyi mərhəmətindən daha çox mərhəmət göstərir.",{"from":69,"to":69,"text":921},"Sizə malınızı Allah yolunda sərf etməyə və onu xeyirxah məqsədlərə xərcləməyə nə maneçilik törədir? Sizi xəsisliyə vadar edən nədir? Axı siz bilirsiniz ki, bütün var-dövlət, nəhayət, tək Allaha qalacaqdır. Siz hamınız malik olduğunuz hər şeydən məhrum olacaqsınız və hamınız bir nəfər kimi bu dünyanı tərk edəcəksiniz, var-dövlət isə özünün əsil sahibinin – Fövqəlxeyirxah və Fövqəluca Allahın əlinə keçəcək. Buna görə xəsislik etməyin və yaxşı işlər görün, Allahın var-dövləti hələ əlinizdəykən, bu imkandan istifadə edin.\n\nSonra Fövqəluca xatırladır ki, xeyirxah işlərin bəziləri, şəraitdən asılı olaraq, digərlərindən üstün olur; ilahi hikməti isə onların üstünlük dərəcəsini müəyyən edir. Müşriklər üzərində qələbəyədək Allah yolunda ianə verən və döyüşən müsəlmanlar, bu qələbədən sonra ianə verib, döyüşən müsəlmanlardan, daha yaxşıdırlar.\n\nAyədə bəhs edilən qələbə, Allahın Elçisinin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) Məkkə müşrikləri ilə bağladığı Hudeybiyyə sülhüdür. Bu sülh müqaviləsi islam tarixində ən böyük qələbə idi. O, müsəlmanlara imkan verdi ki, kafirlərlə açıq şəkildə əlaqə saxlasınlar və maneəsiz olaraq dini yaysınlar. Bu hadisədən sonra insanlar dəstə-dəstə Allahın dinini qəbul etməyə başladılar və islam əzəmət və qüdrət qazandı.\n\nBu qələbəyə qədər müsəlmanlar islamı yalnız Mədinədə və ətraf məntəqələrdə təbliğ etmək imkanına malik idilər, möminlər isə Məkkədə və digər şəhərlərdə qorxu içində yaşayır və təqiblərə məruz qalırdılar. Buna görə, Peyğəmbərin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) Hüdeybiyyə sülhünə qədər islamı qəbul edərək, Allah yolunda döyüşən səhabələri, sülh müqaviləsi bağlandıqdan sonra iman gətirib, Allah yolunda öz həyatını və var-dövlətini əsirgəməyənlərdən, daha gözəl mükafat alacaq və Cənnətdə daha şərəfli yer tutacaqlar. Həqiqətən də, Muhəmməd Peyğəmbərin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) ən şərəfli səhabələrinin əksəriyyəti Hüdeybiyə sülhünədək iman gətirmişdi.\n\nAdətən bəzilərinin üstünlüyü digərlərinin alçaldılmasını nəzərdə tutduğu üçün, Fövqəluca Allah iman gətirən və Onun yolunda döyüşən hər kəsi Cənnət bağlarına daxil edəcəyini vəd etmişdir. Bu, Elçinin (s.ə.s.) səhabələrinin üstünlüyünün ən parlaq şəhadətidir. Allah onların hamısından razı olsun! O (Pak və Müqəddəs), onların ixlaslı imanını təsdiq etmiş və onlara Cənnəti vəd etmişdir. O (Pak və Müqəddəs), insanların əməllərindən agahdır və hər bir insana yalnız onun etdiklərinə görə əvəz verəcəkdir.\n\nSonra Allah qullarını müqəddəs mübarizəyə vəsait ianə etməyə ruhlandırır, çünki dinin düşmənləri ilə mübarizə, əsasən, müsəlmanların ianələrindən və onun hazırlanmasına xərclənən vəsaitlərdən asılı olur. Fövqəluca buyurur:",{"from":75,"to":75,"text":923},"Kim ki, haqq yolla əldə etdiyi maldan səmimiyyətlə Allah yolunda sədəqə verərsə, Allah onu daha artığı ilə mükafatlandırar. Həqiqətən, O (Pak və Müqəddəs), – Comərd Bəxşişverəndir. Özünün alicənablığından O (Pak və Müqəddəs), qullarının sədəqəsini borc adlandırır, halbuki bütün var-dövlət Ona məxsusdur və bütün insanlar Onun qullarıdır.\n\nO (Pak və Müqəddəs), möminlərə vəd etdiyi bol mükafatı, hər bir adamın özünün gücsüzlüyünü və köməksizliyini tam mənada hiss edəcəyi və hətta ən kiçik bir mərhəmətə razı olacağı Qiyamət günü bəxş edəcəkdir. Məhz bunu Fövqəluca aşağıdakı dörd ayədə xüsusilə qeyd edir:",{"from":81,"to":81,"text":925},"Allah haqq dinin üstünlüyünü xüsusilə vurğulayır və bildirir ki, Qiyamət günü möminlər necə də xoşbəxt olacaqlar! Həmin gün günəş bükülüb qatlanacaq, ay isə sönəcək və insanlar qatı qaranlığa dalacaq və Cəhənnəmin üstündən salınmış körpünün qarşısında dayanacaqlar. Belə bir qatı qaranlıqda, ağır anda sən, mömin kişilərin və mömin qadınların qarşısında onların imanının işığının neçə saçacağını görəcəksən. Qulun imanı nə qədər güclü olarsa, onun imanının işığı da bir o qədər güclü parıldayacaqdır. Onlara deyiləcək: “Bu gün altından çaylar axan və orada əbədi qalacağınız Cənnət bağlarına sevinin! Bu, elə həmin əzəmətli nailiyyətdir». Ey Rəbbim, möminlər ən çox arzuladıqlarına və ən üstününə nail olduqlarını və hər cür məşum və dəhşətli hallardan xilas olduqlarını başa düşdükdə, bu müjdə onlara gör necə bir məmnunluq verəcək!",{"from":87,"to":87,"text":927},"Möminlər öz imanlarının işığında öz xilasına doğru gedəcəklər və bu zaman münafiqlərin yolunu işıqlandıran nur sönəcəkdir və onlar yerlərindəcə donub qalacaqlar. Belə olduqda onlar möminlərə müraciət edəcək və deyəcəklər: “Bizi gözləyin ki, nurunuzla bir az işıq alaq ki, əzab-əziyyətli cəzadan qurtulaq”. Lakin onlara belə cavab veriləcək: “Gəldiyiniz yerə qayıdın. Başqa yerdə işıq axtarın, əgər bu mümkündürsə. Lakin Qiyamət günü bu mümkün olmayacaqdır. Möminlər və münafiqlər arasında qapısı olan sədd çəkiləcəkdir ki, içində mərhəmət, çölündə isə cəza olacaqdır. Bu səddin bir tərəfində möminlər, digər tərəfində isə münafiqlər[3] olacaqdır.",{"from":94,"to":94,"text":929},"Münafiqlər möminləri çağıracaq, onlara kömək və rəhm etmələri üçün yalvaracaqlar və deyəcəklər: “Məgər biz vaxtımızı sizinlə keçirmirdik? Məgər biz Allahdan başqa ilahın olmadığına şəhadət gətirmirdik? Məgər biz namaz qılmırdıq, oruc tutmurduq, döyüşmürdük və sizin etdiyiniz hər işi biz də görmürdük?” Möminlər deyəcəklər: “Bəli. Dünya həyatında siz bizimlə idiniz və ilk nəzərdən bizim etdiklərimizi edirdiniz, lakin sizin bütün davranışlarınız səmimi deyildi. Sizin ürəklərinizdə nə iman, nə də xeyirxah niyyətlər yox idi. Siz Allahın sözlərinə şübhə edirdiniz, O (Pak və Müqəddəs), isə belə şübhələri bağışlamır. Siz möminlərə vəd edilmiş hər şeyə nail olacağınıza qəti əmin olmadığınız halda, ölüm sizi haqlayana qədər özünüzü boş ümidlərlə əyləndirirdiniz. Şeytan sizi azdırdı və gözləriniz önündə kafirliyi və şübhəni bəzəyirdi, siz isə onun sözlərinə və vədlərinə etibar edirdiniz».",{"from":101,"to":101,"text":931},"Əgər siz münafiqlərin və kafirlərin yer üzündə yerləşdirilə biləcək qədər və ya ondan iki dəfə çox qızılı olsaydı, siz fidyə verməklə onsuz da Cəhənnəm cəzasından xilas ola bilməzsiniz. Bu gün Cəhənnəm sizi öz bətnində bir yerə toplayacaq və siz orada əbədi olaraq qalacaqsınız. Qalacağınız yer necə də mənfurdur!\n\nFövqəluca həmçinin buyurur: “Kimin Tərəzisinin gözü yüngül gəlsə, sığınacağı uçurum olacaqdır. Sən haradan biləsən ki, bu nədir? Bu – yüksək Hərarətli Oddur!” (Qariyə, 101\u002F8-11).\n\nMöminlərin və münafiqlərin Axirətdə taleyi haqqında doğru xəbər insanların ürəyində Rəbb qarşısında qorxu hissi oyadır və onları Onun əzəməti önündə səcdə qılmağa çağırır. Amma iman sahibləri arasında da elələri var ki, Allahın hökümlərini layiqincə yerinə yetirmirlər və buna görə Fövqəluca onları belə qüsurlara görə qınayır və buyurur:",{"from":108,"to":108,"text":933},"Məgər elə bir vaxt gəlib çatmamışdırmı ki, möminlərin qəlbi daha da yumşalsın və xeyirxah olsun ki, Quran oxunan zaman və Muhəmməd Peyğəmbərin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) moizə etdikləri xatırlanarkən, onların ürəkləri qorxu və itaətlə dolmuş olsun? Həqiqətən, Quran – Allah haqqında əm möhtəşəm xatırlatmadır və müsəlmanlar onun hökm və haramlarına qüsursuz riayət etməlidirlər.\n\nBu – səliqə və səylə ibadətə, Fövqəluca qarşısında itaətə, Şərəfli Quranın və Hikmətli Sünnənin tələblərinə, ilahi xütbələr və şəriət qanunları üzərində düşünməyə dəvətdir. Müsəlmanlar həmişə bunlara riayət və istinad etməli və Allah onu tələb etməmişdən öncə, onlar özləri özlərindən bu barədə hesabat istəməlidirlər.\n\nMüsəlmanlara Kitab əhlinə oxşamaq yaraşmır. Onlara vəhy nazil edilmişdi və bu onlara Allah qarşısında itaətəti vacibləşdirmiş və bütün məsələlərdə Ona itaət etmək buyurulmuşdu, lakin onlar səbatlılıq göstərmədilər və zaman keçdikcə cahilliyə döndülər və haqqı unutdular. Onların dini dağıldı, etiqadları yox oldu, ürəkləri isə sərtləşdi.. İnsanların ürəkləri hər an üçün Allahın vəhyini və hikmətini xatırlamağa möhtacdır. İnsanlar onları yadırğamağa başlayanda, onların ürəkləri daşlaşır və baxışları ölgünləşir.",{"from":115,"to":115,"text":935},"Bu ayələr ağıllı insanlara ilahi niyyətinin bəzi məqsədlərini müəyyən etməyə imkan verir. Torpağı qupquru olduqdan sonra canlandırmağı Bacaran, ölüləri də əziyyət çəkmədən diriltməyə və onları məsuliyyətə cəlb etməyə qadirdir. Yağış suyu ilə qupquru olmuş yeri dirildən, Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) nazil etdiyi Vəhyi ilə ölü insan ürəklərini də canlandıra bilər.\n\nBu ayə ona dəlalət edir ki, Allahın ayələrinə əhəmiyyət verməyən və Onun qanunlarına riayət etməyən sadəcə ağıldan və mühakimə yürütmək qabiliyyətindən məhrum olan insanlardır.",{"from":121,"to":121,"text":937},"O möminlər ki, səmimi qəlb ilə çoxlu sədəqə vermişlər və öz xeyirxah əməlləri ilə bol mükafata layiq olmuşlar, Allah onların bu mükafatını on dəfədən yeddi yüz dəfəyədək və hətta daha çox artıracaqdır. Onlar özləri heç təsəvvür etmədikləri müxtəlif Cənnət nemətləri alacaqlar.",{"from":128,"to":128,"text":939},"Muhəmməd Peyğəmbərin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) bütün əməlisaleh ardıcılları əmindirlər ki, iman – islam dininin bütün şəriətini əhatə edən dini fikirlərdən, etiqadlardan, söz və əməllərdən təşəkkül tapır. Bu gözəl məziyyətlərə sahib olanlar sadiq salehlərdir ki, onlar sadə möminlərdən üstün, lakin peyğəmbərlərdən aşağı pillədədirlər. Şəhidlər də eynilədir. Səhih bir hədisdə rəvayət edilir ki, Allahın Elçisi (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) demişdir: “Cənnətdə yüz pillə vardır və onların hər birinin arasındakı məsafə göylə yer arasındakı məsafəyə bərabərdir. Allah bütün bunları Onun yolu uğrunda döyüşənlər üçün hazırlamışdır”. Bu onu göstərir ki, şəhidlər və din uğrunda mübarizlər Cənnətin yüksək təbəqələrində, Fövqəluca Allahın yaxınlığında olacaqlar. Onun ayələrini inkar edən kafirlər isə Cəhənnəm sakinləri olacaqlar.\n\nBu ayələrdə Fövqəluca insanların bir neçə tipini: sədəqə verən möminləri, sədaqətli möminləri, şəhidləri və Cəhənnəm sakinlərini səciyyələndirir.\n\nSədəqə verənlər – ətraflarındakılara çoxlu yaxşılıq edən möminlərdir, onlar insanlara gücləri çatan yardımı göstərməyə can atırlar və bundan ötrü Allah yolunda öz mallarından sərf edirlər.\n\nSadiq (sədaqətli) möminlər – möhkəm iman, saleh əməllər, faydalı biliklər, xalis əqidə (etiqad) sayəsində kamilliyin yüksək səviyyəsinə nail olanlardır.\n\nŞəhidlər – öz həyatını və malını qurban verərək, Allah xatirinə döyüşənlər və döyüşdə şəhid olanlardır.\n\nNəhayət, Cəhənnəm sakinləri – bunlar Onun ayələrini inkar edən kafirlərdir.\n\nDaha bir insan tipi qalmışdır ki, onun haqqında da Fövqəluca “Fatir” surəsində qeyd etmişdir. Bunlar – fərz hökümləri yerinə yetirən və günah işlətməkdən çəkinən, bəzi hallarda Allah qarşısında və Onun məxluqları qarşısında öz vəzifələrinə layiqincə səy və qayğı ilə yanaşmayan möminlərdir. Onlar da xoşbəxt Cənnət sakinlərinin arasında olacaqlar, amma onların bir hissəsi törətdikləri bir sıra günahlara görə cəza çəkəcəklər.",{"from":135,"to":135,"text":941},"Fövqəluca dünya və insan həyatının əsil mahiyyətindən xəbər verərək, Adəmin nəsillərinin bu həyatdan nə istədiklərini izah edir.\n\nYer nemətləri insan qəlbi və vücudu üçün oyun və əyləncədir. Əgər özlərini dünyəvi zövq və ləzzətlərin ardınca qaçmağa həsr edən insanları müşahidə etsək, buna asanlıqla əmin ola bilərik. Onlar öz həyatını sözbazlıqla və boş əyləncələrlə keçirir, Allah haqqında və onlardan tələb olunacaq hesabatın onları gözlədiyi haqqında düşünmürlər. Onlardan bəziləri hətta dini oyun və əyləncə hesab edirlər.\n\nOnlar, Axirət həyatı üçün çalışan, ürəkləri Allahı xatırlamaqla yaşayan, ürəkləri Onu daha yaxşı dərk etmək arzusu ilə çırpınan və Ona məhəbbətlə dolu olan möminlərə qətiyyən oxşamırlar. Möminlər özlərini Allaha yaxınlaşdıran, özlərinə və ətrafındakılara nemət vəd edən işlərə həsr edirlər.\n\nFövqəluca dünyəvi həyatı bəzək adlandırır, çünki insanlar zəngin libaslar, əla yeməklər, məstedici içkilər, dəbdəbəli nəqliyyat vasitələri, nəhəng imarətlər və saraylar, cəmiyyətdə yüksək mövqe və bir çox başqa şeylər arzusu ilə yaşayırlar.\n\nRəbb onu həmçinin insanlar arasında təriflənmə kimi adlandırır, çünki hər bir insan öz nailiyyətləri ilə ətrafındakıların qarşısında fəxr etməyə meyillidir və hər bir insan istəyir ki, uğur onun bütün dünyəvi işlərində onunla bərabər olsun və həmişə şan-şöhrət onu əhatə etsin.\n\nO (Pak və Müqəddəs), həm də onu, daha çox mal və övlada nail olmaq məqsədi ilə yarış adlandırır, çünki insanlar özlərinin başqalarından daha çox malı və övladı olmasından zövq alır və bundan məmnun olurlar. Bu, dünya həyatına vurulmuş və özünün ən böyük ümidlərini onunla bağlamış insanlar üçün uğurun meyarıdır.\n\nBelələri, dünya həyatının əsil mahiyyətini dərk etmiş və yer aləminin daimi sığınacaq deyil, sadəcə, müvəqqəti bir məkan olduğunu başa düşmüş insanlara qətiyyən oxşamırlar. Sonuncular var qüvvələri ilə çalışırlar ki, Allaha yaxınlaşsınlar və əllərindən gələn hər şeyi edirlər ki, Cənnətə düşsünlər. Görəndə ki, başqaları onları var-dövləti və uşaqlarının sayı ilə ötüb keçməyə cəhd göstərirlər, onlar öz növbəsində, həmin kəsləri öz xeyirxah işləri ilə ötüb keçməyə çalışırlar.\n\nSonra Fövqəluca hikmətli bir məsəl çəkir və dünya həyatını leysan yağışla müqayisə edir ki, ondan sonra yer üzündə müxtəlif bitkilər çiçəklənir və onlar insanlar üçün qida və heyvanlar üçün yemdir. Bol məhsul, dünya nemətlərindən başqa heç nəyin qayğısını çəkməyən kafirləri sevindirir, lakin Fövqəluca Allah hamıya fəlakət nazil edir və o, məhsulu qurudub məhv edir və yer üzü özünün əvvəlki görünüşünü alır, sanki o, heç vaxt özünün valehedici gözəlliyi ilə parlamamış və onun üzərində heç vaxt otlar çiçəklənməmişmiş.\n\nEyni şeyi dünya həyatı haqqında da demək olar. İnsan yerdən, onu özünün gözəl maddi nemətləri ilə əhatə edəndə zövq alır. O, bir şey istəyən kimi, onu əldə edir. O, bir işə başlamaq istədikdə, bütün qapılar onun üzünə açılır. Lakin günlərin bir günü Allahın qədəri gerçəkləşir və insan hər şeyini itirir, əvvəlki qüdrətindən məhrum olur, ya da ümumiyyətlə bu dünya ilə vidalaşır. Bax elə bu zaman o başa düşür ki, uzaq bir səfərə boş əllə çıxmışdır və o, özü ilə kəfəndən başqa heç nə götürməmişdir. Kül o kəslərin başına olmasın![4] Axı onlar özlərinin bütün ümidlərini yalnız bu dünyaya bağlamışlar və təkcə bu fani nemətlər xatirinə zəhmət çəkirlər!\n\nİnsan əsil mənfəəti yalnız Axirət həyatı naminə gördüyü işlərdən əldə edə bilər. Belə əməllərin gözəl bəhrələri qorunacaq və Allahın qulları üçün həmişəlik saxlanacaqdır. Bax buna görə Fövqəluca Allah buyurur ki, Axirət həyatında kafirlərə şiddətli cəza, möminlərə isə - bağışlanma və mərhəmət hazırlanmışdır. Həqiqə tən, insanları ölümdən sonra ya cəza, ya da bağışlanma gözləyir, üçüncü gözləniləcək bir şey yoxdur.\n\nKim gücünü təkcə dünya cah-cəlalını qazanmağa sərf edibsə, Allaha itaətsizlik göstəribsə, Onun ayələrini inkar edibsə və Onun saysız-hesabsız nemətlərinə naşükürlük edibsə, o, şiddətli əzab verən cəzaya məruz qoyulacaq, Cəhənnəm qandallarının və zəncirinin nə olduğunu, Cəhənnəm dəhşətinin necə olduğunu biləcəkdir.\n\nKim də dünya həyatının əsil mahiyyətini dərk etmişsə və öz Axirət həyatını sahmana salmağa səy göstərmişsə, ona bağışlanma və Cəhənnəmdən – qəddar və rəhimsizcəsinə əzab-əziyyətdən xilas olma nəsib ediləcək. Allah ondan razı qalacaq və onu Öz himayəsi altına alacaqdır.\n\nBütün bunlar onu göstərir ki, insan maddi nemətlərin qazanılmasına can atmaqda mötədil olmalı və Axirət həyatında səadətə çatmaq arzusu ilə yaşamalıdır, çünki bu dünyadakı həyat – cazibəli və azdırıcı nemətlərdən yalnız müvəqqəti istifadədir. İnsan bu nemətlərdən istifadə edir, onlardan özü və ətrafındakılar üçün fayda əldə edir, onların vasitəsi ilə öz tələbatını ödəyir, lakin o, şeytanın aldadıb azdırdığı düşüncəsiz cahil insanlar kimi, onlara aldanmamalı və onlara ümid bağlamamalıdır.",{"from":141,"to":141,"text":943},"Allah möminlərə, Rəbbin bağışlamasına və lütüfkarlığına və vəd etdiyi Cənnətə nail olmaq üçün, bir-biriləri ilə yarışmasını buyurur.\n\nAllahın qulu bundan ötrü öz günahlarını səmimiyyətlə tövbə etməli, Allaha bağışlanması üçün dua etməli, günahlardan və insanı Ona itaət etməməyə təkan verən hər şeydən uzaqlaşmalı, daima Onun lütüfkarlığını qazanmağa can atmalı, Ona ixlasla ibadət etməli, Onun məxluqlarına xeyirxahlıq etməli və onlara hər növ yardım göstərməlidir.\n\nFövqəluca insanlarda yaxşılıq etmək arzusu oyatmaq üçün onlara Cənnəti xatırladır. Onun genişliyi yerin və göyün genişliyinə bərabərdir. O, yalnız Allaha və Onun elçilərinə (onlara Allahın salamı olsun!) iman gətirmiş kəslər üçün hazırlanmışdır. Əlbəttə ki, Allaha və Onun elçilərinə (onlara Allahın salamı olsun!) iman, həqiqi islam əqidəsinə sədaqəti və şəriət hökümlərinin yerinə yetirilməsini nəzərdə tutur.\n\nEy insanlar! Biz sizə haqqı açıqladıq, Cənnətə aparan yolu sizə göstərdik, Cəhənnəm Oduna aparan yollardan sizi xəbərdar etdik, sizə bol və gözəl mükafatlandırılmadan xəbər verdik. Bütün bunlar – qullarına Allahın ən böyük lütüfkarlığıdır. Həqiqətən, Allah böyük lütüfkarlığa malikdir. Heç kim Ona layiqincə təşəkkür etməyə qabil deyil. Yalnız O Özü Özünü Onun layiq olduğu kimi tərifləyə bilər.\n\nSonra Fövqəluca Özünün hər şeyi əhatə edən qədərindən xəbər verərək, belə buyurur:",{"from":148,"to":148,"text":945},"Bu təkcə müsibətlərə və bəlalara deyil, yer üzündə baş verən hər şeyə[5] aiddir. Xeyir və şər, kiçik və böyük olan hər şey Mühafizəolunan Kitabda yazılmışdır. Bu ən əzəmətli həqiqətin sirri insan zəkası üçün dərkolunmazdır. O, ən böyük ağıl sahiblərini məğlub edir və heyrətə salır, lakin Allah üçün belə bir şey çətinlik yaratmır.",{"from":155,"to":155,"text":947},"Fövqəluca qullarına qədərin sirrini açıqlayır ki, onlar talelərinə inansınlar, xeyir və şərə ilahi qədərinin gerçəkləşməsi kimi yanaşsınlar. Əgər iman sahibi olan insan arzuladığı bir şeydən məhrum olursa, o, ümidsizləşmir və kədərlənmir, çünki qəti olaraq bilir ki, məhz bu, Mühafizəolunan Kitabda yazılıbmış. Bu, mütləq baş verməliymiş və heç bir şey hadisələrin belə bir istiqamətdə getməsinin qarşısını ala bilməzdi[6]. Əgər Allah ona yaxşı bir şey əta edirsə, o şadyanalıq etmir və Rəbbin xeyirxahlığına naşükürlük və təkəbbür göstərmir. O, bilir ki, nail olduğu nemətə öz əməyi və bacarığı ilə layiq olmamış və onu Mərhəmətli Allahdan hədiyyə almışdır və buna görə o, öz Hamisinə, Onun ona nemət verdiyi, bəla və müsibətlərdən qoruduğu üçün minnətdarlığını bildirir.\n\nAllah özlərindən məmnun olan və Onun onlara bəxş etdiyi nemətlərdən qürrələnən kobud və təkəbbürlü cahilləri sevmir. Onlar bu nemətlərə nail olmalarını öz bacarıqlarına aid edir, onları öz ləyaqətlilikəri ilə əlaqələndirərək, yol verilən həddi aşırlar və öz Rəbbindən dönürlər. Fövqəluca belə buyurur: “Əgər Biz ona baş vermiş bir müsibətdən sonra Özümüzdən nemət daddırarıqsa, onda o, mütləq deyəcəkdir: “Bax bu mənim haqqımdır və mən Saatın gələcəyini düşünmürəm. Əgər mən Rəbbimə qaytarılsam, Onun yanında mənim üçün hökmən ən yaxşı şeylər hazır olacaqdır». Biz mütləq kafirlərə onların nə etdiklərini xəbər verəcəyik və onlara amansız əzabı daddıracağıq” (Fussilət, 41\u002F50).",{"from":162,"to":162,"text":949},"Bu təkəbbürlü və lovğaların iki pis xüsusiyyəti vardır: onların hər biri ayrılıqda insanı rüsvay etmək üçün kifayətdir. Onlar özləri xəsisdirlər, yəni, Allah və insanlar qarşısında öz vəzifələrini yerinə yetirmirlər və başqalarını da xəsisliyə çağırırlar. Onlar özləri təkcə bu yaramaz xasiyyətə malik olmaqla razı qalmayaraq, öz sözləri və əməlləri ilə başqalarını da bu yaramaz əxlaqa dəvət edirlər. Bütün bunlar onların Rəbbə itaətdən boyun qaçırmasının və haqdan dönməsinin nəticəsidir.\n\nQoy Allaha itaətdən imtina edən hər kəs bilsin ki, O (Pak və Müqəddəs), heç nəyə möhtac deyil və həmdə layiqdir. Göylər və yer Ona məxsusdur və qullarına rifahı və bolluğu O (Pak və Müqəddəs), bəxş edir. Özünün gözəl adları, kamil sifətləri və ilahi əməlləri sayəsində O (Pak və Müqəddəs), hər növ tərifə və şərəfləndirilməyə layiqdir.",{"from":169,"to":169,"text":951},"Allah elçilərini dəlillər və sübutlarla göndərmişdir ki, onlar təbliğ etdikləri hər şeyin gerçəkliyini təsdiq etsinlər. O (Pak və Müqəddəs), həmçinin onlarla Kitab və Tərəzi nazil etmişdir. Bu ayədə Kitab adı altında bütün əvvəlki Kəramətli Kitablar nəzərdə tutulur ki, Allah onları insanlara dində və dünya həyatında fayda verən hər şeyi öyrətmək üçün nazil etmişdir. Tərəzi isə bütün söz və əməllərdə qərəzsiz və ədalətli olmaq hökmüdür.\n\nBütün elçilərin (onlara Allahın salamı olsun!) dini ədalətə istinad edirdi. Onlar möminlərə Allahın hökümlərinə və qadağalarına qüsursuz riayət etməyi və hökm çıxaran zaman, cinayətkarları cəzalandırarkən, qisas alarkən, mirası bölərkən və ümumiyyətlə digər insanlarla hər hansı qarşılıqlı münasibətlərdə ədalətli olmağı öyrədirdilər. Məhz ədalətlilik və qərəzsizlik bütün zamanlarda Allahın qullarına dinin tələblərinə riayət etməkdə və saysız-hesabsız nemətlər qazanmaqda kömək edirdi.\n\nBu ayə təsdiq edir ki, bütün elçilərin şəriəti vahid əsasa malik olmuş və dövrdən, fərqli şəraitlərdən asılı olaraq müxtəlif hökümlərdə əks etdirilmiş ədalət prinsiplərinə istinad etmişdir.\n\nAllah həmçinin dəmiri nazil etmişdir. Bu metal şər törədəndir, çünki ondan silah, zirehli geyim, sipər və sair şeylər hazırlanırdı. Lakin eyni zamanda dəmir insanlara böyük fayda verir. O, bir çox istehsal sahələrində və peşələrdə istifadə olunur, ondan əkinçilik alətləri və qab-qacaq düzəldilir. Dəmir o qədər geniş tətbiq edilir ki, onunla bu və ya digər tərzdə bağlı olmayan bir şey tapmaq çətindir.\n\nRəbb Kitab və dəmir nazil etmişdir ki, insanlardan kimin Onun dininə və Onun elçilərinə (onlara salam olsun!) kömək edəcəyini və qeybə iman gətirəcəyini müşahidə etsin. Həqiqətən də, insan qeybə inandıqda, imanı fayda verər. O, Rəbbin vədinə öz gözləri ilə görüb əmin olduqda isə, iman fayda verməz, çünki o, bu halda, sadəcə, gördüyünü etiraf edir[8].\n\nFövqəlgüclü və Fövqəlqüdrətli adları Allahın gözəl adları arasındadır. Elə bir şey mövcüd deyildir ki, Onun üçün mümkün olmasın. Heç kim Onun qisasından qaça bilməz. O (Pak və Müqəddəs), Öz fövqəlqüdrəti sayəsində həmişə düşmənləri üzərində qələbə çalır. Lakin O (Pak və Müqəddəs), düşmənlərin zalımlıq etmələrinə imkan verir ki, möminləri imtahan edib, onlardan kimin qeybə iman gətirərək, Ona kömək etməyə hazır olduğunu sınaqdan keçirsin.\n\nFövqəluca Kitabla yanaşı dəmiri xatırladır, çünki məhz bu iki şeyin vasitəsi ilə Rəbb yer üzündə Öz dinini bərqərar edir və Öz adını şərəfləndirir. Kitab dinin haqq olmasının təkzibolunmaz dəlilidir, silah isə Fövqəlucanın iradəsi ilə möminlərə kafirlərin müqavimətini qırmaqda kömək edir. Allah Kitabı və dəmiri ədalət naminə nazil etmişdir və bu Onun müdrikliyi və kamilliyinin və həmçinin Onun peyğəmbərlərinin dili ilə bəyan etdikləri qanunlarının qüsursuzluğunun şəhadətidir.",{"from":176,"to":176,"text":953},"Fövqəluca peyğəmbərlər haqqında ümumi şəkildə xəbər verdikdən sonra, iki alicənab elçisini (onlara Allahın salamı olsun!) xüsusilə qeyd edir və onların nəsillərinə peyğəmbərlik və Kitab verdiyini vurğulayır. Bütün peyğəmbərlər Nuhun (ə) və İbrahimin (ə) nəsillərindən idilər və bütün Səmavi Kitablar yalnız onların nəsillərinə nazil edilmişdi.\n\nElçilərin göndərildiyi insanlar arasında elələri var idi ki, peyğəmbərlərə itaət edirdilər və onların təlimatlarını əsas tuturdular, lakin onların çoxu fasiq idi, Allaha və Onun elçilərinə tabe olmaqdan imtina edirdilər. Buna görə Fövqəluca belə buyurur: “İnsanların əksəriyyəti, sən nə qədər bərk arzulasan da, iman gətirməzlər” (Yusuf, 12\u002F103).",{"from":183,"to":183,"text":955},"Fövqəluca İsa peyğəmbəri (ə) və ona (ə) nazil edilən Kitabı xüsusilə qeyd edir, çünki söhbətdə xristianlıqdan[9] bəhs edilir. Fövqəluca buyurur: “Sən hökmən yəhudiləri və müşrikləri möminlərin ən qatı düşmənləri kimi görəcəksən. Sən həm də mütləq görəcəksən ki, möminlərə məhəbbət bəsləyənlərə ən yaxın olanlar: “Biz xristianlarıq” – deyənlərdir. Bu ona görə belədir ki, onların arasında təkəbbürlük göstərməyən keşişləri və rahibləri vardır” (Maidə, 5\u002F82). Bütün bunlar ona dəlalət edir ki, keçmişdə İsa peyğəmbərin (ə) həqiqi ardıcılları[10] xeyirxah və həlim insanlar olmuşlar.\n\nRahiblik – ibadət mərasimidir. Xristianlar onu uydurub, özlərinə bir vəzifə kimi götürmüşlər. Fövqəluca onların özləri üçün uydurduqları “qanunları” yerinə yetirməyi onlara əmr etməmişdir, lakin xristianlar bu addımı Allahın lütfünü qazanmaq məqsədi ilə atmışlar. Lakin onlar rahiblik həyatının ağır qaydalarına lazımınca riayət etməyi bacarmadılar və bununla da daha bir qüsura yol verdilər. Onlar nəinki Allahın onlardan tələb etmədiyini icad etdilər, həm də özlərinə vəzifə götürdükləri ayinə belə riayət etmədilər. Təəssüflər olsun ki, onlar belə günahlara çox tez-tez yol verirdilər.\n\nOnların arasında, Allahın əvəzlərini layiqincə verdiyi möminlər də var idi. Onlar Muhəmməd Peyğəmbərə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) iman gətirmişdilər və İsa peyğəmbərə (ə) olan imanı da təsdiq etmişdilər. Allah onların hər birinə imanına və möminliyinə müvafiq gələn mükafat bəxş etmişdi. Lakin onların çoxu[11] fasiq idi və Mühəmmədi (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) inkar etdilər və Allaha itaət etməkdən və haqq yolla getməkdən boyun qaçırtdılar.",{"from":190,"to":190,"text":957},"Belə bir rəy mövcuddur ki, Fövqəluca bu ayədə Musa və İsa peyğəmbərlərə (onlara Allahın salamı olsun!) səmimiyyətlə iman gətirən Kitab əhlinə müraciət etmiş və onlara Allahdan qorxmağı, öz dininə axıradək sadiq qalmağı, Rəbbin hökümlərinə itaətsizlik etməməyi və Muhəmməd Peyğəmdərə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) iman gətirməyi əmr etmişdir. Onlardan Rəbbin iradəsinə itaət edənlərə Fövqəluca ikiqat mükafat: öz peyğəmbərlərinə sadiq olduqlarına görə mükafat və Muhəmməd Peyğəmbərə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) sadiq olduqlarına görə mükafat vəd etmişdir.\n\nBaşqa bir rəy də mövcuddur. O rəyə görə, Fövqəluca təkcə iman gətirmiş Kitab əhlinə deyil, bütün qalan möminlərə də müraciət etmişdir. Ola bilsin ki, bu elə belədir də, çünki ayədə imandan və təqvalılıqdan bəhs edilir ki, onlar dinin ən mühüm tərkib hissələridir və onun digər hökümlərindən ayrılmazdır. Bu vacib hökmü yerinə yetirən möminlərə Allah ikiqat mükafat vəd etmişdir ki, onun ölçüsünü Fövqəluca Allahdan başqa heç kim bilmir. Möminlər mükafatları imana görə, təqvalılığa görə, Allahın hökümlərini yerinə yetirməyə görə, Onun qadağalarına riayət etdiklərinə görə alacaqlar. Ola bilsin ki, ikiqat mükafat adı altında təltiflərin bir-birinin ardınca olacağı nəzərdə tutulur.\n\nBununla yanaşı Allah möminlərə elm, haqq təlimat və nur bəxş edir ki, onlar möminlərə cahillik zülmətindən çıxmağa kömək edəcək. Elə o zaman Allah onların törətdikləri günahları bağışlayacaqdır, axı O (Pak və Müqəddəs), – Bağışlayandır, Mərhəmətlidir. Təəccüblü deyil ki, Allah qullarına bağışlanma və mərhəmət vəd etmişdir. Axı O (Pak və Müqəddəs), çox böyük səxavətə malikdir. Onun mərhəməti göyləri və yeri əhatə edir, məxluqlar isə bir an belə Onun qayğısından və diqqətindən kənar qalmırlar.",{"from":197,"to":197,"text":959},"Fövqəluca, Allaha və Onun Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) iman gətirənlərə, Rəbbindən qorxanlara bəslədiyi xeyirxahlığı əsasında xəbər verir ki, Kitab əhli Allahın fəzilətlərinə heç bir sərəncam çəkmədiklərini bilməlidirlər və, öz qüsurlu arzuları və yanlış baxışlarına görə, onların Onun iradəsinə müqavimət göstərməyə haqları yoxdur. Məhz belə baxışlarına görə onlar deyirlər: “Yəhudilərdən və ya xristianlardan başqa heç kim Cənnətə girməz” (Bəqərə, 2\u002F111). Lakin bu, sadəcə, onların xülyaları və boş ümidləridir, çünki böyük mükafat, mərhəmət və bağışlanma azmış Kitab əhlini deyil, Muhəmməd Peyğəmbərə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) iman gətirmiş və Rəbbindən qorxan möminləri gözləyir. O (Pak və Müqəddəs), bol bəxşişləri istədiyinə əta edir. Onun mərhəməti isə o qədər genişdir ki, onu tam mənada dəyərləndirmək, sadəcə, mümkün deyil."]