[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"suras-meta":3,"sura-60-alikhan":694,"$f7TzP7-aClgcDqb4LENy_DtwBpBdPsHzEOfw4cWIIROU":851},[4,12,20,27,34,41,48,54,61,68,74,80,86,93,100,107,114,120,127,134,140,147,154,161,168,175,182,189,196,203,210,217,223,230,236,242,248,255,260,266,273,279,286,292,299,304,310,316,322,328,333,339,344,350,356,361,368,374,380,385,390,396,401,407,412,418,424,430,436,441,447,452,458,463,469,474,480,485,490,496,502,508,514,519,525,530,536,542,547,552,558,564,570,575,581,587,592,598,603,608,614,620,626,632,638,644,650,656,662,667,672,677,682,688],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},1,"سُورَةُ ٱلْفَاتِحَةِ","Əl-Fatihə","Аль-Фатиха","Al-Fatihah","meccan",7,{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},2,"سُورَةُ البَقَرَةِ","Əl-Bəqərə","Аль-Бакара","Al-Baqarah","medinan",286,{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},3,"سُورَةُ آلِ عِمۡرَانَ","Ali-İmran","Али Имран","Ali-Imran",200,{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},4,"سُورَةُ النِّسَاءِ","Ən-Nisa","Ан-Ниса","An-Nisa",176,{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},5,"سُورَةُ المَائـِدَةِ","Əl-Maidə","Аль-Маида","Al-Maidah",120,{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},6,"سُورَةُ الأَنۡعَامِ","Əl-Ənam","Аль-Анам","Al-Anam",165,{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},"سُورَةُ الأَعۡرَافِ","Əl-Əraf","Аль-Араф","Al-Araf",206,{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},8,"سُورَةُ الأَنفَالِ","Əl-Ənfal","Аль-Анфаль","Al-Anfal",75,{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},9,"سُورَةُ التَّوۡبَةِ","Ət-Tövbə","Ат-Тауба","At-Tawbah",129,{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},10,"سُورَةُ يُونُسَ","Yunus","Юнус",109,{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},11,"سُورَةُ هُودٍ","Hud","Худ",123,{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},12,"سُورَةُ يُوسُفَ","Yusuf","Юсуф",111,{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},13,"سُورَةُ الرَّعۡدِ","Ər-Rəd","Ар-Раад","Ar-Rad",43,{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},14,"سُورَةُ إِبۡرَاهِيمَ","İbrahim","Ибрахим","Ibrahim",52,{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},15,"سُورَةُ الحِجۡرِ","Əl-Hicr","Аль-Хиджр","Al-Hijr",99,{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},16,"سُورَةُ النَّحۡلِ","Ən-Nəhl","Ан-Нахль","An-Nahl",128,{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},17,"سُورَةُ الإِسۡرَاءِ","Əl-İsra","Аль-Исра","Al-Isra",{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},18,"سُورَةُ الكَهۡفِ","Əl-Kəhf","Аль-Кахф","Al-Kahf",110,{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},19,"سُورَةُ مَرۡيَمَ","Məryəm","Марьям","Maryam",98,{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},20,"سُورَةُ طه","Ta-Ha","Та Ха",135,{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},21,"سُورَةُ الأَنبِيَاءِ","Əl-Ənbiya","Аль-Анбийа","Al-Anbiya",112,{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},22,"سُورَةُ الحَجِّ","Əl-Həcc","Аль-Хадж","Al-Hajj",78,{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},23,"سُورَةُ المُؤۡمِنُونَ","Əl-Muminun","Аль-Муминун","Al-Muminun",118,{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},24,"سُورَةُ النُّورِ","Ən-Nur","Ан-Нур","An-Nur",64,{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},25,"سُورَةُ الفُرۡقَانِ","Əl-Furqan","Аль-Фуркан","Al-Furqan",77,{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},26,"سُورَةُ الشُّعَرَاءِ","Əş-Şuəra","Аш-Шуара","Ash-Shuara",227,{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},27,"سُورَةُ النَّمۡلِ","Ən-Nəml","Ан-Намль","An-Naml",93,{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},28,"سُورَةُ القَصَصِ","Əl-Qəsəs","Аль-Касас","Al-Qasas",88,{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},29,"سُورَةُ العَنكَبُوتِ","Əl-Ənkəbut","Аль-Анкабут","Al-Ankabut",69,{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},30,"سُورَةُ الرُّومِ","Ər-Rum","Ар-Рум","Ar-Rum",60,{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},31,"سُورَةُ لُقۡمَانَ","Loğman","Лукман","Luqman",34,{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},32,"سُورَةُ السَّجۡدَةِ","Əs-Səcdə","Ас-Саджда","As-Sajdah",{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},33,"سُورَةُ الأَحۡزَابِ","Əl-Əhzab","Аль-Ахзаб","Al-Ahzab",73,{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},"سُورَةُ سَبَإٍ","Səba","Саба","Saba",54,{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},35,"سُورَةُ فَاطِرٍ","Fatir","Фатир",45,{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},36,"سُورَةُ يسٓ","Ya-Sin","Йа Син",83,{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},37,"سُورَةُ الصَّافَّاتِ","Əs-Saffat","Ас-Саффат","As-Saffat",182,{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},38,"سُورَةُ صٓ","Sad","Сад",{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},39,"سُورَةُ الزُّمَرِ","Əz-Zumər","Аз-Зумар","Az-Zumar",{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},40,"سُورَةُ غَافِرٍ","Ğafir","Гафир","Ghafir",85,{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},41,"سُورَةُ فُصِّلَتۡ","Fussilət","Фуссилат","Fussilat",{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},42,"سُورَةُ الشُّورَىٰ","Əş-Şura","Аш-Шура","Ash-Shura",53,{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},"سُورَةُ الزُّخۡرُفِ","Əz-Zuxruf","Аз-Зухруф","Az-Zukhruf",89,{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},44,"سُورَةُ الدُّخَانِ","Əd-Duxan","Ад-Духан","Ad-Dukhan",59,{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},"سُورَةُ الجَاثِيَةِ","Əl-Casiyə","Аль-Джасийа","Al-Jathiyah",{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},46,"سُورَةُ الأَحۡقَافِ","Əl-Əhqaf","Аль-Ахкаф","Al-Ahqaf",{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},47,"سُورَةُ مُحَمَّدٍ","Muhəmməd","Мухаммад","Muhammad",{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},48,"سُورَةُ الفَتۡحِ","Əl-Fəth","Аль-Фатх","Al-Fath",{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},49,"سُورَةُ الحُجُرَاتِ","Əl-Hucurat","Аль-Худжурат","Al-Hujurat",{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},50,"سُورَةُ قٓ","Qaf","Каф",{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},51,"سُورَةُ الذَّارِيَاتِ","Əz-Zariyat","Аз-Зарийат","Adh-Dhariyat",{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},"سُورَةُ الطُّورِ","Ət-Tur","Ат-Тур","At-Tur",{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},"سُورَةُ النَّجۡمِ","Ən-Nəcm","Ан-Наджм","An-Najm",62,{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},"سُورَةُ القَمَرِ","Əl-Qəmər","Аль-Камар","Al-Qamar",55,{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},"سُورَةُ الرَّحۡمَٰن","Ər-Rəhman","Ар-Рахман","Ar-Rahman",{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},56,"سُورَةُ الوَاقِعَةِ","Əl-Vaqiə","Аль-Вакиа","Al-Waqiah",96,{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},57,"سُورَةُ الحَدِيدِ","Əl-Hədid","Аль-Хадид","Al-Hadid",{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},58,"سُورَةُ المُجَادلَةِ","Əl-Mucadilə","Аль-Муджадила","Al-Mujadilah",{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},"سُورَةُ الحَشۡرِ","Əl-Həşr","Аль-Хашр","Al-Hashr",{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},"سُورَةُ المُمۡتَحنَةِ","Əl-Mumtəhinə","Аль-Мумтахана","Al-Mumtahanah",{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},61,"سُورَةُ الصَّفِّ","Əs-Saff","Ас-Сафф","As-Saff",{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},"سُورَةُ الجُمُعَةِ","Əl-Cumuə","Аль-Джумуа","Al-Jumuah",{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},63,"سُورَةُ المُنَافِقُونَ","Əl-Munafiqun","Аль-Мунафикун","Al-Munafiqun",{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},"سُورَةُ التَّغَابُنِ","Ət-Təğabun","Ат-Тагабун","At-Taghabun",{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},65,"سُورَةُ الطَّلَاقِ","Ət-Talaq","Ат-Талак","At-Talaq",{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},66,"سُورَةُ التَّحۡرِيمِ","Ət-Təhrim","Ат-Тахрим","At-Tahrim",{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},67,"سُورَةُ المُلۡكِ","Əl-Mulk","Аль-Мульк","Al-Mulk",{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},68,"سُورَةُ القَلَمِ","Əl-Qələm","Аль-Калам","Al-Qalam",{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},"سُورَةُ الحَاقَّةِ","Əl-Haqqə","Аль-Хакка","Al-Haqqah",{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},70,"سُورَةُ المَعَارِجِ","Əl-Məaric","Аль-Мааридж","Al-Maarij",{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},71,"سُورَةُ نُوحٍ","Nuh","Нух",{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},72,"سُورَةُ الجِنِّ","Əl-Cinn","Аль-Джинн","Al-Jinn",{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},"سُورَةُ المُزَّمِّلِ","Əl-Muzzəmmil","Аль-Муззаммиль","Al-Muzzammil",{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},74,"سُورَةُ المُدَّثِّرِ","Əl-Muddəssir","Аль-Муддассир","Al-Muddaththir",{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ القِيَامَةِ","Əl-Qiyamə","Аль-Кийама","Al-Qiyamah",{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},76,"سُورَةُ الإِنسَانِ","Əl-İnsan","Аль-Инсан","Al-Insan",{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},"سُورَةُ المُرۡسَلَاتِ","Əl-Mursəlat","Аль-Мурсалат","Al-Mursalat",{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ النَّبَإِ","Ən-Nəbə","Ан-Наба","An-Naba",{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},79,"سُورَةُ النَّازِعَاتِ","Ən-Naziat","Ан-Назиат","An-Naziat",{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},80,"سُورَةُ عَبَسَ","Əbəsə","Абаса","Abasa",{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},81,"سُورَةُ التَّكۡوِيرِ","Ət-Təkvir","Ат-Таквир","At-Takwir",{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},82,"سُورَةُ الانفِطَارِ","Əl-İnfitar","Аль-Инфитар","Al-Infitar",{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},"سُورَةُ المُطَفِّفِينَ","Əl-Mutaffifin","Аль-Мутаффифин","Al-Mutaffifin",{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},84,"سُورَةُ الانشِقَاقِ","Əl-İnşiqaq","Аль-Иншикак","Al-Inshiqaq",{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},"سُورَةُ البُرُوجِ","Əl-Buruc","Аль-Бурудж","Al-Buruj",{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},86,"سُورَةُ الطَّارِقِ","Ət-Tariq","Ат-Тарик","At-Tariq",{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},87,"سُورَةُ الأَعۡلَىٰ","Əl-Əla","Аль-Аля","Al-Ala",{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},"سُورَةُ الغَاشِيَةِ","Əl-Ğaşiyə","Аль-Гашийа","Al-Ghashiyah",{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},"سُورَةُ الفَجۡرِ","Əl-Fəcr","Аль-Фаджр","Al-Fajr",{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},90,"سُورَةُ البَلَدِ","Əl-Bələd","Аль-Балад","Al-Balad",{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},91,"سُورَةُ الشَّمۡسِ","Əş-Şəms","Аш-Шамс","Ash-Shams",{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},92,"سُورَةُ اللَّيۡلِ","Əl-Leyl","Аль-Лайл","Al-Layl",{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},"سُورَةُ الضُّحَىٰ","Əd-Duha","Ад-Духа","Ad-Duha",{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},94,"سُورَةُ الشَّرۡحِ","Əş-Şərh","Аш-Шарх","Ash-Sharh",{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},95,"سُورَةُ التِّينِ","Ət-Tin","Ат-Тин","At-Tin",{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},"سُورَةُ العَلَقِ","Əl-Ələq","Аль-Алак","Al-Alaq",{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},97,"سُورَةُ القَدۡرِ","Əl-Qədr","Аль-Кадр","Al-Qadr",{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ البَيِّنَةِ","Əl-Beyyinə","Аль-Баййина","Al-Bayyinah",{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ الزَّلۡزَلَةِ","Əz-Zəlzələ","Аз-Залзала","Az-Zalzalah",{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},100,"سُورَةُ العَادِيَاتِ","Əl-Adiyat","Аль-Адийат","Al-Adiyat",{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},101,"سُورَةُ القَارِعَةِ","Əl-Qariə","Аль-Кариа","Al-Qariah",{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},102,"سُورَةُ التَّكَاثُرِ","Ət-Təkasur","Ат-Такасур","At-Takathur",{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},103,"سُورَةُ العَصۡرِ","Əl-Əsr","Аль-Аср","Al-Asr",{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},104,"سُورَةُ الهُمَزَةِ","Əl-Huməzə","Аль-Хумаза","Al-Humazah",{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},105,"سُورَةُ الفِيلِ","Əl-Fil","Аль-Филь","Al-Fil",{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},106,"سُورَةُ قُرَيۡشٍ","Qureyş","Курайш","Quraysh",{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},107,"سُورَةُ المَاعُونِ","Əl-Maun","Аль-Маун","Al-Maun",{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},108,"سُورَةُ الكَوۡثَرِ","Əl-Kövsər","Аль-Каусар","Al-Kawthar",{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},"سُورَةُ الكَافِرُونَ","Əl-Kafirun","Аль-Кафирун","Al-Kafirun",{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},"سُورَةُ النَّصۡرِ","Ən-Nəsr","Ан-Наср","An-Nasr",{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},"سُورَةُ المَسَدِ","Əl-Məsəd","Аль-Масад","Al-Masad",{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},"سُورَةُ الإِخۡلَاصِ","Əl-İxlas","Аль-Ихлас","Al-Ikhlas",{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},113,"سُورَةُ الفَلَقِ","Əl-Fələq","Аль-Фаляк","Al-Falaq",{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},114,"سُورَةُ النَّاسِ","Ən-Nas","Ан-Нас","An-Nas",{"sura":695,"meta":736},{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87,"ayahs":696},[697,700,703,706,709,712,715,718,721,724,727,730,733],{"number":5,"arabic":698,"translation":699},"بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تَتَّخِذُوا۟ عَدُوِّى وَعَدُوَّكُمْ أَوْلِيَآءَ تُلْقُونَ إِلَيْهِم بِٱلْمَوَدَّةِ وَقَدْ كَفَرُوا۟ بِمَا جَآءَكُم مِّنَ ٱلْحَقِّ يُخْرِجُونَ ٱلرَّسُولَ وَإِيَّاكُمْ ۙ أَن تُؤْمِنُوا۟ بِٱللَّهِ رَبِّكُمْ إِن كُنتُمْ خَرَجْتُمْ جِهَٰدًۭا فِى سَبِيلِى وَٱبْتِغَآءَ مَرْضَاتِى ۚ تُسِرُّونَ إِلَيْهِم بِٱلْمَوَدَّةِ وَأَنَا۠ أَعْلَمُ بِمَآ أَخْفَيْتُمْ وَمَآ أَعْلَنتُمْ ۚ وَمَن يَفْعَلْهُ مِنكُمْ فَقَدْ ضَلَّ سَوَآءَ ٱلسَّبِيلِ","Ey iman gətirənlər! Mənim düşmənimi də, öz düşməninizi də özünüzə dost tutmayın! Onlar sizə gələn həqiqəti inkar etdikləri halda, siz onlara mehribanlıq göstərib sirrinizi açıb deyirsiniz. Rəbbiniz olan Allaha iman gətirdiyiniz üçün onlar Peyğəmbəri və sizi yurdunuzdan qovub çıxardırlar. Əgər siz Mənim yolumda və Mənim razılığımı qazanmaq uğrunda cihada çıxmısınızsa, onlara gizlində mehribanlıq göstərirsiniz. Mən sizin gizli saxladığınızı da, aşkar etdiyinizi də bilirəm. Sizlərdən kim bunu etsə, doğru yoldan sapmış olar.",{"number":13,"arabic":701,"translation":702},"إِن يَثْقَفُوكُمْ يَكُونُوا۟ لَكُمْ أَعْدَآءًۭ وَيَبْسُطُوٓا۟ إِلَيْكُمْ أَيْدِيَهُمْ وَأَلْسِنَتَهُم بِٱلسُّوٓءِ وَوَدُّوا۟ لَوْ تَكْفُرُونَ","Əgər onlar sizi ələ keçirsələr, sizə düşmən kəsilər, əlləri və dilləri ilə sizə pislik edər və sizin kafir olmanızı istəyərlər.",{"number":21,"arabic":704,"translation":705},"لَن تَنفَعَكُمْ أَرْحَامُكُمْ وَلَآ أَوْلَٰدُكُمْ ۚ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ يَفْصِلُ بَيْنَكُمْ ۚ وَٱللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌۭ","Nə qohumlarınız, nə də övladlarınız sizə bir fayda verə bilər. Qiyamət günü Allah sizi bir-birinizdən ayıracaqdır. Allah nə etdiklərinizi görür.",{"number":28,"arabic":707,"translation":708},"قَدْ كَانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌۭ فِىٓ إِبْرَٰهِيمَ وَٱلَّذِينَ مَعَهُۥٓ إِذْ قَالُوا۟ لِقَوْمِهِمْ إِنَّا بُرَءَٰٓؤُا۟ مِنكُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ كَفَرْنَا بِكُمْ وَبَدَا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ ٱلْعَدَٰوَةُ وَٱلْبَغْضَآءُ أَبَدًا حَتَّىٰ تُؤْمِنُوا۟ بِٱللَّهِ وَحْدَهُۥٓ إِلَّا قَوْلَ إِبْرَٰهِيمَ لِأَبِيهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ وَمَآ أَمْلِكُ لَكَ مِنَ ٱللَّهِ مِن شَىْءٍۢ ۖ رَّبَّنَا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنَا وَإِلَيْكَ أَنَبْنَا وَإِلَيْكَ ٱلْمَصِيرُ","İbrahim və onunla birlikdə olanlarda sizin üçün gözəl bir nümunə vardır. Onlar öz qövmünə dedilər: “Həqiqətən, biz sizdən və sizin Allahdan başqa tapındığınız şeylərdən uzağıq. Biz sizi inkar edirik. Siz bir olan Allaha iman gətirincəyə qədər bizimlə sizin aranızda daim ədavət və nifrət olacaqdır!” Yalnız İbrahimin öz atasına: “Mən sənin üçün mütləq bağışlanma diləyəcəyəm. Fəqət Allahdan sənə gələn əzabı dəf edə bilmərəm!”– deməsi istisnadır. Onlar dedilər: “Ey Rəbbimiz! Biz yalnız Sənə təvəkkül edir və yalnız Sənə üz tuturuq. Dönüş də yalnız Sənədir.",{"number":35,"arabic":710,"translation":711},"رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا فِتْنَةًۭ لِّلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَٱغْفِرْ لَنَا رَبَّنَآ ۖ إِنَّكَ أَنتَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ","Ey Rəbbimiz! Bizi kafirlər üçün sınaq etmə. Ey Rəbbimiz, bizi bağışla. Həqiqətən, Sən Qüdrətlisən, Müdriksən!”",{"number":42,"arabic":713,"translation":714},"لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِيهِمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌۭ لِّمَن كَانَ يَرْجُوا۟ ٱللَّهَ وَٱلْيَوْمَ ٱلْءَاخِرَ ۚ وَمَن يَتَوَلَّ فَإِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلْغَنِىُّ ٱلْحَمِيدُ","Onlarda sizin üçün – Allaha və Axirət gününə ümid bəsləyənlər üçün gözəl nümunə vardır. Kim üz döndərsə bilsin ki, Allah Zəngindir, Tərifəlayiqdir.",{"number":11,"arabic":716,"translation":717},"۞ عَسَى ٱللَّهُ أَن يَجْعَلَ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَ ٱلَّذِينَ عَادَيْتُم مِّنْهُم مَّوَدَّةًۭ ۚ وَٱللَّهُ قَدِيرٌۭ ۚ وَٱللَّهُ غَفُورٌۭ رَّحِيمٌۭ","Ola bilsin ki, Allah sizinlə ədavət bəslədiyiniz kimsələr arasında dostluq yaratsın. Allah hər şeyə Qadirdir. Allah Bağışlayandır, Rəhmlidir.",{"number":55,"arabic":719,"translation":720},"لَّا يَنْهَىٰكُمُ ٱللَّهُ عَنِ ٱلَّذِينَ لَمْ يُقَٰتِلُوكُمْ فِى ٱلدِّينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُم مِّن دِيَٰرِكُمْ أَن تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوٓا۟ إِلَيْهِمْ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلْمُقْسِطِينَ","Allah din uğrunda sizinlə vuruşmayan və sizi öz diyarınızdan qovub çıxartmayan kimsələrə yaxşılıq etmənizi və onlarla insafla davranmanızı sizə qadağan etmir. Şübhəsiz ki, Allah insaflı olanları sevir.",{"number":62,"arabic":722,"translation":723},"إِنَّمَا يَنْهَىٰكُمُ ٱللَّهُ عَنِ ٱلَّذِينَ قَٰتَلُوكُمْ فِى ٱلدِّينِ وَأَخْرَجُوكُم مِّن دِيَٰرِكُمْ وَظَٰهَرُوا۟ عَلَىٰٓ إِخْرَاجِكُمْ أَن تَوَلَّوْهُمْ ۚ وَمَن يَتَوَلَّهُمْ فَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلظَّٰلِمُونَ","Allah sizə ancaq sizinlə din uğrunda vuruşan, sizi diyarınızdan qovub çıxardan və çıxarılmanıza kömək edən kimsələrlə dostluq etmənizi qadağan edir. Onlarla dostluq edənlər zalımlardır.",{"number":69,"arabic":725,"translation":726},"يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِذَا جَآءَكُمُ ٱلْمُؤْمِنَٰتُ مُهَٰجِرَٰتٍۢ فَٱمْتَحِنُوهُنَّ ۖ ٱللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمَٰنِهِنَّ ۖ فَإِنْ عَلِمْتُمُوهُنَّ مُؤْمِنَٰتٍۢ فَلَا تَرْجِعُوهُنَّ إِلَى ٱلْكُفَّارِ ۖ لَا هُنَّ حِلٌّۭ لَّهُمْ وَلَا هُمْ يَحِلُّونَ لَهُنَّ ۖ وَءَاتُوهُم مَّآ أَنفَقُوا۟ ۚ وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ أَن تَنكِحُوهُنَّ إِذَآ ءَاتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ ۚ وَلَا تُمْسِكُوا۟ بِعِصَمِ ٱلْكَوَافِرِ وَسْـَٔلُوا۟ مَآ أَنفَقْتُمْ وَلْيَسْـَٔلُوا۟ مَآ أَنفَقُوا۟ ۚ ذَٰلِكُمْ حُكْمُ ٱللَّهِ ۖ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ ۚ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌۭ","Ey iman gətirənlər! Mömin qadınlar hicrət edib sizin yanınıza gəldikləri zaman onları imtahana çəkin. Allah onların imanını daha yaxşı bilir. Əgər bunların mömin olduqlarını bilsəniz, onları kafirlərə qaytarmayın. Nə bunlar onlara halaldır, nə də onlar bunlara halaldırlar. Kafirlərin bu qadınlara sərf etdikləri mehri özlərinə qaytarın. Həmin qadınların mehrlərini özlərinə verdiyiniz halda onlarla evlənməyinizdə sizə heç bir günah yoxdur. Kafir qadınlarınızı kəbin altında saxlamayın, sərf etdiyiniz mehri tələb edin. Qoy onlar da mömin qadınlara sərf etdikləri mehri sizdən tələb etsinlər. Allahın hökmü budur. O sizin aranızda hökm verir. Allah Biləndir, Müdrikdir.",{"number":75,"arabic":728,"translation":729},"وَإِن فَاتَكُمْ شَىْءٌۭ مِّنْ أَزْوَٰجِكُمْ إِلَى ٱلْكُفَّارِ فَعَاقَبْتُمْ فَـَٔاتُوا۟ ٱلَّذِينَ ذَهَبَتْ أَزْوَٰجُهُم مِّثْلَ مَآ أَنفَقُوا۟ ۚ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ ٱلَّذِىٓ أَنتُم بِهِۦ مُؤْمِنُونَ","Əgər zövcələrinizdən hər hansı biri sizi qoyub kafirlərin yanına getsə və siz də kafirlərlə vuruşub qalib gəlsəniz, ələ keçirdiyiniz qənimətdən zövcələri çıxıb getmiş kimsələrə onların sərf etdikləri mehr qədər verin. İman gətirdiyiniz Allahdan qorxun!",{"number":81,"arabic":731,"translation":732},"يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِىُّ إِذَا جَآءَكَ ٱلْمُؤْمِنَٰتُ يُبَايِعْنَكَ عَلَىٰٓ أَن لَّا يُشْرِكْنَ بِٱللَّهِ شَيْـًۭٔا وَلَا يَسْرِقْنَ وَلَا يَزْنِينَ وَلَا يَقْتُلْنَ أَوْلَٰدَهُنَّ وَلَا يَأْتِينَ بِبُهْتَٰنٍۢ يَفْتَرِينَهُۥ بَيْنَ أَيْدِيهِنَّ وَأَرْجُلِهِنَّ وَلَا يَعْصِينَكَ فِى مَعْرُوفٍۢ ۙ فَبَايِعْهُنَّ وَٱسْتَغْفِرْ لَهُنَّ ٱللَّهَ ۖ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌۭ رَّحِيمٌۭ","Ey Peyğəmbər! Mömin qadınlar Allaha heç bir şərik qoşmayacaqlarına, oğurluq və zina etməyəcəklərinə, uşaqlarını öldürməyəcəklərinə, əlləri ilə ayaqları arasından olanı yalanla ört-basdır etməyəcəklərinə (ərlərindən olmayan uşaqlarını onlara isnad etməyəcəklərinə) və heç bir yaxşı işdə sənə qarşı çıxmayacaqlarına dair sənə beyət etmək üçün yanına gəldikləri zaman onların beyətini qəbul et və Allahdan onlar üçün bağışlanma dilə. Həqiqətən, Allah Bağışlayandır, Rəhmlidir.",{"number":87,"arabic":734,"translation":735},"يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تَتَوَلَّوْا۟ قَوْمًا غَضِبَ ٱللَّهُ عَلَيْهِمْ قَدْ يَئِسُوا۟ مِنَ ٱلْءَاخِرَةِ كَمَا يَئِسَ ٱلْكُفَّارُ مِنْ أَصْحَٰبِ ٱلْقُبُورِ","Ey iman gətirənlər! Allahın qəzəbinə gəlmiş adamlarla dostluq etməyin. Kafirlər qəbirdəkilərin bir daha diriləcəyinə inanmadıqları kimi, Axirət gününə də ümid etmirlər.",[737,738,739,740,741,742,743,744,745,746,747,748,749,750,751,752,753,754,755,756,757,758,759,760,761,762,763,764,765,766,767,768,769,770,771,772,773,774,775,776,777,778,779,780,781,782,783,784,785,786,787,788,789,790,791,792,793,794,795,796,797,798,799,800,801,802,803,804,805,806,807,808,809,810,811,812,813,814,815,816,817,818,819,820,821,822,823,824,825,826,827,828,829,830,831,832,833,834,835,836,837,838,839,840,841,842,843,844,845,846,847,848,849,850],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},{"edition":852,"sura":209,"blocks":853},"saadi-az",[854,856,858,860,862,864,866,868,870,872,874,876,878],{"from":5,"to":5,"text":855},"Quranın bir çox şərhçilərinin rəyinə görə, bu ayələr Xatıb b. Əbu Bəltəə ilə əlaqədar nazil edilmişdi. Allahın Elçisi (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) Məkkə üzərinə yürüşə hazırlaşarkən, Xatıb Məkkə müşriklərinə bir məktub yazmış və onda Peyğəmbərin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) planları haqqında xəbər vermişdi. Xatıb Allahın dininə şübhə etməmişdi və onun hərəkəti ikiüzlülük və münafiqlik deyildi. O, bu addımı ona görə atmışdı ki, qureyşlilər onun Məkkədə yaşayan ailəsinə ehtiramla yanaşsınlar. O, məktubu bir qadınla göndərmişdi və Fövqəluca bunu Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) xəbər vermişdi. Onda Peyğəmbər (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) də qadın Məkkəyə çatmamış, ona çatıb məktubu ondan almağı tapşırmışdı. O (s.ə.s.), Xatıbi bu hərəkətinə görə qınamışdı, lakin ona bəraət qazandıran səbəbi dinlədikdən sonra, onu bağışlamışdı.\n\nBu barədə nazil edilmiş ayələrdə Fövqəluca möminlərə kafirlərlə dostluq etməyi, onların müşrik və ya hər hansı başqa birisi olmasına baxmayaraq, qəti şəkildə qadağan etmişdir. O (Pak və Müqəddəs), onlarla mehriban dostluq əlaqələri yaratmağı haram etmiş və bildirmişdir ki, bu haqq dinlə və Allahın sevimlisi İbrahim peyğəmbərin (ə) düz yolu ilə bir araya sığmır. Bundan başqa, bu, sağlam təfəkkürə də ziddir, çünki o, insanı var qüvvəsi ilə düşməndən qorunmağa yönəldir. Bu düşmən, əleyhdarı olan müsəlmanlarla mübarizədə qüvvələrini əsirgəmir və onlara zərər vurmaq üçün hər bir imkandan istifadə etməyə hazırdır.\n\nEy möminlər! Bu sözlər sizə yönəldilmişdir ki, siz dininizin tələblərini yerinə yetirəsiniz, möminləri sevəsiniz və düşmənlərinizə qarşı ədavət bəsləyəsiniz, çünki onlar Allahın düşmənləridir. Mənim düşmənlərimlə və öz düşmənlərinizlə dostluq əlaqələri yaratmayın. Siz onlara öz dostluğunuzu təklif edəndə onlarla sıx əlaqələr yaratmağa və onların rəğbətini qazanmağa çalışırsınız ki, bu sizi, öz növbəsində, mütləq onları sevməyə və onlara kömək göstərməyə məcbur edəcək. Onda isə siz dinin ağuşunu tərk edəcəksiniz və özünüz də kafir olacaqsınız.\n\nKafirlərlə dostluq edən insan igidlikdən məhrumdur, əks halda, o, özünün ən qatı düşməninə, onun üçün pislikdən başqa heç nə arzulamayana və ona yalnız xeyirxahlıq arzulayan, yaxşılıq öyrədən və yaxşılıq etməyi buyuran Rəbbinin və Himayədarının əleyhinə çıxana mehribancasına yanaşmazdı.\n\nEy iman gətirənlər! Kafirlər sizə gəlmiş haqdan üz döndərmişlər və artıq təkcə buna görə sizin ədavətinizə və nifrətinizə layiqdirlər. Sizin, Allahın dininin əsaslarını inkar edənlərlə və məhz sizi yolunuzdan azmış hesab edənlərlə ziddiyyətinizdən daha böyük ziddiyyət və qarşıdurma yoxdur. Onlar şübhə edilməsi mümkün olmayan haqdan üz döndərmişlər. Buna görə onlar dəlillərdən məhrumdurlar və sizə öz iddialarının doğruluğunu sübut etməyə qabil deyillər. Bundan başqa, haqq barəsində sadə bir təsəvvür kifayətdir ki, onların baxışlarının yalançılığı və nöqsanlılığı üzə çıxsın.\n\nOnlar özlərinin sizə qarşı bəslədikləri azğın ədavətindən Elçini (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) və sizi öz isti ocaqlarınızdan və doğma yerlərinizdən qovurlar. Siz onların qarşısında heç bir günah işlətməmisiniz – məsələ orasındadır ki, siz Vahid Rəbbə iman gətirirsiniz. Bütün məxluqlar da Ona ibadət etməlidirlər, çünki O (Pak və Müqəddəs), onları tərbiyələndirmiş və onlara Öz nemətlərini əta etmişdir – bunların bir hissəsini onlar görə bilir, bir hissəsini isə onların gözləri görə bilmir. Siz Onun qarşısında öz ən vacib vəzifənizi yerinə yetirməyə mütiliklə razılıq vermisiniz, onlar isə ondan üz döndərmişlər və sizinlə düşmənçilik etməyə başlamış, sizi ev-eşiyinizi tərk etməyə məcbur qoymuşlar.\n\nHavaxt, harada yaşamalarından asılı olmayaraq bu xislətlərə mütləq malik olan kafirlərlə dostluq edənlərin imanı, igidliyi və ağlı haradadır? Həqiqətən, onları möminlərə qarşı mübarizədən yalnız qorxu və ya yenilməz bir qüvvə saxlaya bilər.\n\nƏgər siz Allahın Sözünü ucaltmaq və bunun uğrunda mübarizə etmək istəyirsinizsə, onda siz möminlərə yaraşan tərzdə davranın: etiqadınız üzrə qardaşlarınızı sevin və öz düşmənlərinizə nifrət bəsləyin. Bu – Allah yolunda ən əzəmətli mübarizə və Ona yaxınlaşmağın və Onun lütüfkarlığını qazanmağın ən yaxşı üsuludur.\n\nSiz hər şeyin, gizlətdiyinizin də, açıqladığınızın da Allaha məlum olduğunu bildiyiniz halda, kafirlərə bəslədiyiniz dostluq hisslərinizi necə gizli saxlaya bilərsiniz?! Siz ürəklərinizdəki sirləri möminlərdən gizlədə bilərsiniz, lakin onları Allahdan gizlətmək olmaz. O (Pak və Müqəddəs), qullarına yaxşı və pis əməllərinə görə mütləq əvəz verəcəkdir. Bundan sonra da sizdən kimsə, Rəbbin xəbərdarlığına baxmadan, kafirlərə dostluq hissləri bəsləyərsə, onda o, şəriətin, sağlam düşüncənin və insan ləyaqətinin yönəltdiyi yoldan yayınmış olar.",{"from":13,"to":13,"text":857},"Fövqəluca möminlərdə kafirlərə qarşı nifrət oyatmağı qərara alır və bildirir ki, onlar da müsəlmanlara qarşı kin və ədavət bəsləyirlər. Əgər rastlaşdıqda onların müsəlmanlara zərər vurmaq imkanı əllərinə keçdikdə, onlar öz kinini gizlətməyəck və öz əlləri və dilləri ilə zərər vuracaqlar. Onlar, müsəlmanlar kafir olanadək döyüşəcək, mübarizə aparacaq və söyüşəcəklər. Həqiqətən də, məhz bu – kafirlərin məqsədi və vəzifəsidir.",{"from":21,"to":21,"text":859},"Əgər siz özünüzə bəraət qazandırmağa başlasanız və onlarla, öz qohumluq əlaqələrinizə və ya var-dövlətə görə dostluq edirsiniz, desəniz, onda bilin ki, Qiyamət günü nə sizin qohumlarınız, nə də övladlarınız sizə Allahın cəzasından xilas olmağa kömək etməyəcəklər və O (Pak və Müqəddəs), ədalətli hökmünü verəcəkdir. Buna görə də siz kafirlərlə dostluq etməmək barədə xəbərdar edilirsiniz. Bu dostluq sizə ziyandan başqa heç nə verməyəcəkdir.",{"from":28,"to":28,"text":861},"Ey möminlər! İbrahim (ə) və onun (ə) iman gətirmiş ardıcılları möminliyin nümunəsi idilər və əgər siz onların yolu ilə getsəniz, çoxlu nemətlər əldə edərsiniz. Məhz buna görə sizə buyurulmuşdur ki, səmimiyyət və sədaqətlə onların ardınca gedin. Onlar öz qohum-əqrabalarından və onların bütlərindən üz döndərdilər. Sonra onlar ən parlaq şəkildə onlara düşmən olduqlarını bəyan etdilər və dedilər: “Biz ürəklərimizdə sizə nifrət bəsləyirik, bədənlərimiz isə sizinlə ədavətə hazırdır. Biz sizi, əvvəllər olduğu kimi sevmirik – bundan sonra sevginin yerini nifrət tutmuşdur ki, onun sonu və hüdudu yoxdur. O, bizi, siz kafirlik burulğanında azğınlıq edənədək və Vahid Allaha iman gətirməyənədək, sizdən həmişə ayıracaq. Əgər siz Vahid Allaha iman gətirsəniz, onda biz düşmənçiliyi və nifrəti unudarıq, çünki sizi bütün qəlbimizlə sevərik».\n\nEy iman gətirənlər! İbrahim peyğəmbər (ə) və onun (ə) mömin ardıcılları sizə həqiqi imana və tövhid dininə etiqad etməklə və Vahid Allaha necə ibadət etməklə bağlı gözəl ibrət dərsi vermişlər. Yalnız İbrahim (ə) atasına demişdi: “Mən hökmən sənin bağışlanman haqqında dua edəcəyəm, amma Allah qarşısında sənə nə iləsə kömək etməyə qadir deyiləm. İbrahim peyğəmbərin (ə) atası Azər Allaha iman gətirməkdən imtina etdi və Onun iradəsinə müqavimət göstərməklə müşrik olaraq qaldı. İbrahim (ə) onu Rəbbə iman gətirməyə və uydurma “ilahlara” ibadət etməməyə çağırırdı, lakin o, onun (ə) dəvətini rədd etdi. Belə olduqda, İbrahim (ə) ona dedi ki, ümidlə Allaha yalvaracaq və Rəbb onun (ə) dualarını eşidər.\n\nLakin ey iman gətirənlər, siz İbrahimin (ə), bir bütpərəst üçün Allaha dua etməsi kimi, bu hərəkətini əlinizdə əsas tutmamalısınız. Siz, bəraət qazanmaq üçün İbrahim peyğəmbərin (ə) nümunəsini əsas götürüb, onlara görə dua edə bilməzsiniz. İbrahimin (ə) bununla əlaqədar bəraət almaq haqqı var idi, çünki Fövqəluca belə buyurur: “İbrahimin atasından ötrü duası yalnız ona verdiyi vədinin icrası idi. O, bildikdə ki, atası Allahın düşmənidir, o, ondan üz döndərdi...” (Tövbə, 9\u002F114).\n\nSiz İbrahimin (ə) və onunla bərabər iman gətirmiş olanların Allaha necə səmimiyyətlə dua etdiklərini, Ona necə təvəkkül etdiklərini və öz gücsüzlüyü və öz nöqsanlarına görə necə tövbə etdiklərini nümunə götürməlisiniz. Onlar deyirdilər: “Ey Rəbbimiz! Biz ümid edir və qəti əminik ki, Sən bizə xeyirə nail olmaq və şərdən qaçınmaq üçün bizə kömək edəcəksən. Biz yalnız Sənə müraciət edirik, yəni, Sənə itaət edirik və var qüvvəmizlə çalışırıq ki, öz əməllərimizlə Sənə yaxınlaşaq və Sənin lütüfkarlığını qazanaq. Biz söz veririk ki, xeyirxah işlər görməkdə səy göstərək, çünki bilirik ki, bizim hər birimiz Sənə qayıdacağıq. Bundan sonra biz Sənin qarşında dayanacağımız Həmin saata hazırlaşacağıq və yalnız bizi Sənə yaxınlaşdıran əməlləri yerinə yetirməyə səy göstərəcəyik.",{"from":35,"to":35,"text":863},"Bizi kafirlər üçün fitnə etmə, yəni, günahlarımız üzündən onlara bizim üstümüzdə hökümranlıq etməyə yol vermə ki, onlar bizə pislik edə bilməsinlər və bizi haqq dindən ayıra bilməsinlər. Əgər onlar görsələr ki, bizə qalib gəlirlər, onda daha artıq küfrə batacaqlar. Onlar elə hesab edəcəklər ki, özləri doğru yolla gedirlər, biz isə azğınlıqdayıq və bu onların küfrünü və şərəfsizliyini daha da artıracaq.\n\nEy Rəbbimiz, bağışla bizim günahlarımızı və cinayətlərimizi, bizim səhvlərimizi və nöqsanlarımızı, axı Sən – Fövqəlqüdrətlisən, Müdriksən. Sənin fövqəlqüdrətin sayəsində Sən bütün varlıqlara hökümdarlıq edirsən, müdrikliyin sayəsində isə, Sən hər şeyi öz yerində yerləşdirirsən. Ey Rəbbimiz! Öz hökmün və müdrikliyinin əsasında bizə düşmənlərimiz üzərində qələbə əta et, günahlarımızı bağışla və bizi qüsurlardan xilas et.",{"from":42,"to":42,"text":865},"Fövqəluca bir daha möminləri Özünün sevimlisi İbrahimin (ə) və onun (ə) ardıcıllarının yoluna sadiq qalmağa çağırır. Lakin heç də hamı onların nümunəsini götürməyə nail ola bilmir, çünki Allah bu vəzifəni yalnız Ona və Qiyamət gününə ümid bəsləyənlər üçün asanlaşdırır. Həqiqətən, Onun mükafatlandıracağına iman və ümid bəsləmək insana ən mürəkkəb vəzifələri yerinə yetirməkdə kömək edir. Bunların sayəsində hətta ən böyük və çətin bir şey belə kiçilir və yüngülləşir. Qəti yəqinlik Allahın qulunu öz mömin qardaşlarının, peyğəmbərlərin və elçilərin izi ilə getməyə yönəldir. Bundan başqa, mömin insan buna böyük ehtiyac duyur.\n\nƏgər kimsə Allaha itaətdən üz döndərirsə və Onun elçilərinin nümunəsinə istinad etmirsə, onda o, bununla özündən başqa heç kimə, o cümlədən, heç nə ilə Allaha zərər vurmur, çünki O (Pak və Müqəddəs), heç kimə möhtac deyildir. Zəngin və Həmdəlayiq – Onun gözəl adlarındandır. Onun var-dövləti hüdudsuz və tükənməzdir və bunların sayəsində O (Pak və Müqəddəs), Öz məxluqlarına qətiyyən möhtac deyildir. Onun İlahi zatı, fövqəlali məziyyətləri və müdrik əməlləri – bütün bunlar ən böyük tərifə layiqdir.",{"from":11,"to":11,"text":867},"Fövqəluca bir daha qeyd edir ki, möminlər müşriklərə yalnız onlar uydurma ilahlara ibadət edənədək və Vahid Allaha iman gətirməyənədək düşmənçilik hissi bəsləməlidirlər. Onlar bundan əl çəkdikdə və haqq dini qəbul etdikdə, onların arasında sevgi və qardaşlıq bərpa olunacaq.\n\nEy iman gətirənlər! Onların iman gətirəcəyinə ümidinizi itirməyin. Allah sizinlə ədavət bəslədikləriniz arasında dostluq yaratmağa qadirdir. Müdrik qərar həmişə hər hansı bir səbəbin nəticəsidir və sizin onlarla dostluğunuzun səbəbi onların imanı və tövbəsi olacaqdır. Allah – fövqəlqüdrətlidir və elə bir günah yoxdur ki, O (Pak və Müqəddəs), onu bağışlamasın. Elə bir qəbahət də yoxdur ki, O (Pak və Müqəddəs), onu gizlədə bilməsin. Məhz buna görə Quran ayəsində belə buyurulur: “Mənim özlərinə ziyan vurmaqda ifrata varan qullarıma de: “Allahın mərhəmətindən ümidlərini kəsməsinlər. Həqiqətən, Allah günahları tamam bağışlayır, çünki O – Bağışlayandır, Rəhimlidir” (Zumər, 39\u002F53).\n\nBu ayə onu göstərir ki, müşriklərin və kafirlərin arasında elələri də var ki, onlar islamı qəbul edəcəklər, amma hələ onlar möminlərin düşmənləridir. Tarixdə bunlara dair nə qədər nümunələr var! Buna görə həmd yalnız Allaha məxsusdur!\n\nBu ayələr nazil edildiyi və iman gətirənlərə kafirlərə düşmənçilik bəsləmək əmr olunduğu zaman Peyğəmbərin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) mömin səhabələri o saat bunu yerinə yetirməyə getdilər. Onlar hətta müşrik qalan bəzi qohumları ilə əlaqə saxladıqlarına görə tövbə etməyə başlamışdılar və belə zənn edirdilər ki, Allah bunu onlara qadağan etmişdir. Buna görə sonra O (Pak və Müqəddəs), bildirir ki, kafirlərlə dostluğun qadağan edilməsi, möminlərdən öz kafir qohumlarının hər biri ilə qohumluq əlaqələrini kəsməyi tələb etmir.",{"from":55,"to":55,"text":869},"Allah sizə, qohum olmasından asılı olmayaraq, müşrikləri və kafirləri, əgər onlar sizinlə dininizə görə döyüşmür və sizi evlərinizdən qovmurlarsa, onları yoluxmağı, onlara yardım göstərməyi və onların yaxşılığına yaxşılıqla, ədalətə ədalətlə cavab verməyi qadağan etmir. Siz onlarla xeyirxah əlaqələr saxlayarkən günah etmirsiniz və bunda pis bir şey yoxdur.\n\nFövqəluca Allah müsəlmanların öz kafir valideynlərinə necə münasibət bəsləmələrindən bəhs edərək, belə buyurur: “Əgər onlar səninlə, Mənə biliyin olmayanları şərik qoşmağın üçün döyüşsələr, onda onlara tabe olma, lakin onlarla bu dünyada yaxşı davran, Mənə üz tutanların yolu ilə get...” (Loğman, 31\u002F15).",{"from":62,"to":62,"text":871},"Allahın dininə və onun davamçılarına düşmənçilik etdiklərinə görə, onlara qarşı vuruşanlarla dostluq etmək möminlərə qadağan edilmişdir. O (Pak və Müqəddəs), onlara belələrinə üz göstərməyi, onları sevməyi və onlara ya sözlə, ya da əməllə mehribançılıq göstərməyi qadağan edir. Belə insanlara yaxşılıq etmək məsələsinə gəldikdə isə, müsəlman, onlara məhəbbət bəsləməmək və onların cinayətləri ilə razılaşmamaq şərti ilə, xeyirxahlıq edə bilər. Bundan başqa, onlara belə münasibət qohumlara, insanlara və ümumiyyətlə Allahın məxluqlarına göstərilən xeyirxahlıqlardan biridir və Fövqəluca Rəbbin mükafata layiq gördüyü bir əməldir.\n\nKim onlarla dostluq edirsə, o – fasiq və zalım adamdır, həm də bu şərəfsizliyin və zalımlığın ağırlığı müsəlmanın kafirlə dostluğunun nə dərəcədə güclü olmasından asılıdır. Əgər o, Allahın düşmənlərini bütün varlığı ilə sevirsə, onda bu böyük kafirlikdir və onu islamdan çıxarır. Əgər onlarla dostluq və onlara bəslənən məhəbbət hissi o qədər də güclü deyilsə, onda insan müsəlman olaraq qalır, lakin o, elə bir günah işlətmiş olur ki, bu bəzən olduqca dəhşətli və ağır ola bilər.",{"from":69,"to":69,"text":873},"Xudeybiyyə sülh müqaviləsinin şərtləri Peyğəmbəri (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) onlardan qaçıb Mədinəyə pənah gətirən bütün müsəlmanları müşriklərə qaytarmağa məcbur etmişdi. Sülh müqaviləsinin mətni ümumi xarakter daşıyırdı və həm kişilərə, həm də qadınlara aid idi.\n\nAllah Öz Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) kişiləri kafirlərə qaytarmağı qadağan etməmişdi. Bu, onun (s.ə.s.) öz vəzifələrini yerinə yetirə bilməsi və, əslində, müsəlmanlara böyük fayda gətirmiş sülhü pozmaması üçün zəruri idi.\n\nLakin Rəbb iman gətirmiş qadınları kafirlərə qaytarmağı qadağan etmişdi, çünki belə bir addım öz ardınca bir çox zərərli nəticələr verə bilərdi. Allah müsəlmanlara əmr etmişdi ki, onların yanına hicrət edərək, köçüb gəlmiş müsəlman qadınları onların imanının səmimiliyinə şübhə yarandıqda sınaqdan keçirsinlər ki, Allaha və Onun Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) sadiq qalanları və əri ilə görüşmək və ya, sadəcə, başqa bir şəhərə köçmək və yaxud da hər hansı başqa dünyəvi fayda əldə etmək məqsədi olanları ayırd etmək mümkün olsun.\n\nHicrət edən qadınların yalnız dünyəvi məqsədlər güddüyü aşkar edildikdə, Allah onları kafirlərə qaytarmağı tapşırmışdı ki, müqavilənin şərtləri yerinə yetirilsin və pis nəticələr törənməsin. Əgər aydın olduqda və ya sınaq nəticəsində aşkar olduqda ki, onlar səmimi iman gətirmişlərdir, onda onları geri qaytarmaq olmazdı, çünki kafirlərə onlarla evlənməyə icazə verilmirdi, mömin qadınlara isə kafirlərə ərə getmək qadağan edilmişdi.\n\nBeləliklə, Allah, mömin müsəlman qadınların bütpərəstlərə qaytarılmasının əhəmiyyətli dərəcədə zərərli nəticələr verə biləcəyini və müsəlmanların onların yanına hicrət etmiş möminləri qaytarmaq haqqında öhdəliklərini nəzərə almış və iman gətirmiş qadınlara qayğı göstərməyi və onları kafirlərə qaytarmamağı, əvəzində isə, onların kafir arvadlarını onlara göndərməyi, onlara məhrum olduqları arvadlarına sərf etdikləri mehri qaytarmağı əmr etmişdi.\n\nBundan başqa, O (Pak və Müqəddəs), müsəlmanlara həmin qadınlarla, hətta onların kafir ərləri olmasına baxmayaraq, evlənməyə icazə vermiş, bir şərtlə ki, müsəlmanlar öz gələcək zövcələrinə çatası nikah mükafatı olan mehr verə və onları layiqincə təmin edə bilsinlər.\n\nOnlar kafirlikdən əl çəkmədikcə müsəlman qadın kafirə ərə gedə bilməz və müsəlman kişi də, kafir qadın öz küfründən əl çəkmədikcə, onunla evlənə bilməz. Yalnız Kitab əhlindən olan qadınlar istisna təşkil edirlər. Allah müsəlman kişilərə onlarla evlənməyə icazə vermişdir.\n\nEy möminlər! Siz öz kafir arvadlarınızı kafirlərə göndərən zaman öz sabiq zövcələrinizə ödədiyiniz mehrin sizə qaytarılmasını tələb edin. Əgər kafirlər sizə qaytarmalı olduqlarını özlərində saxlasalar, onda sizə icazə verilir ki, bu məbləği, islamı qəbul etdikdən sonra kafirləri tərk etmiş arvadlarına görə qaytarmalı olduğunuz mehrin məbləğindən çıxasınız.\n\nBu ayə təsdiq edir ki, əgər ər öz zövcəsi ilə ər-arvadlıq həyatına son verirsə, onda bunun əvəzini almaq haqqına malikdir. Əgər nikah bağlandıqdan sonra, kimsə xəbər versə ki, ər süd qohumluğu və ya hər hansı başqa bir səbəb üzündən öz arvadı ilə nikahda ola bilməz, onda bu barədə xəbər vermiş adam ərə, onun mehrə sərf etdiyi məbləği ödəməlidir.\n\nAllah sizə Öz iradəsini belə ifadə etmiş və açıqlamışdır. Bilən və Müdrik adları Onun gözəl adlarındandır. O (Pak və Müqəddəs), sizin üçün hansı qanunların məqbul olduğundan xəbərdardır və Öz müdrikliyinə və mərhəmətinə müvafiq olaraq onları sizin üçün təsdiq edir.",{"from":75,"to":75,"text":875},"Öncə biz demişdik ki, kafirlər sabiq arvadları müsəlmanların yanına getdikləri[2] üçün müsəlmanlara çatacaq mehrin bir hissəsini vermirdilər. Buna görə möminlərə tapşırılmışdı ki, mehr kimi xərclənmiş pulu, arvadları kafirlərin yanına gedən ərlərə qənimətdən ödəsinlər. Bununla yanaşı möminlərə Allahdan qorxmaq əmr olunmuşdu, çünki Rəbbə iman gətirmək insandan daima Ondan qorxmağı və dindarlığa riayət etməyi tələb edir.",{"from":81,"to":81,"text":877},"Bu ayədə sadalanan şərtlər “mömin qadınların andı” adlandırılır. Onlar Peyğəmbərə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) sadiq olacaqlarına and içmişdilər və ömürlərinin son gününədək həm kişilərə, həm də qadınlara aid olan bütün hökümləri yerinə yetirəcəklərinə söz vermişdilər. Kişilərə gəldikdə isə, onlara bir qədər daha çox öhdəlik vacib qılınmışdı ki, bu da onların mövqeyi və imkanları ilə bağlı idi.\n\nPeyğəmbər (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) Allahın ona (s.ə.s.) əmr etdiklərini sözsüz yerinə yetirirdi və əgər qadınlar onun (s.ə.s.) yanına gələrək, həmin şərtləri yerinə yetirməyə and içirdilərsə, onda onların andını qəbul edirdi, onları xoş sözlərlə ruhlandırırdı və Allahdan onların nöqsanlarını bağışlamağı və onları mömin etməyi diləyirdi.\n\nEyni zamanda iman gətirmiş qadınlar and içirdilər ki, Allaha şərik qoşmayacaq və yalnız tək Rəbbə ibadət edəcəklər, oğurluq etməyəcək və ərəb cahillərinin çox vaxt etdikləri kimi, zinakarlıqla məşğul olmayacaqlar; cahiliyyə dövründə bütpərəstlərin davrandığı kimi, öz təzə doğulmuş qız uşaqlarını diri-diri basdıraraq öldürməyəcəklər; ərlərinə və digər insanlara qarşı böhtan atmayacaqlar; yalnız xeyirxah əməllər işləməyi və yaramaz əməllərdən çəkinməyi tələb edən Peyğəmbərin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) hökümlərinə itaətsizlik göstərməyəcəklər. Məhz buna görə o (s.ə.s.) qadınlara dəfn mərasimlərində hönkürtü ilə ağlamağı, öz paltarını cırmağı, öz üzünü cırmaqlamağı və islamaqədərki cahillik dövründə edildiyi kimi ölünün üstündə, ardınca ağı deyib, vay-şivən qoparmağı qadağan etmişdi.\n\nƏgər onlar buna sadiq qalsalar, onda onların andını qəbul et və Allahdan xahiş et ki, onların qüsurlarını bağışlasın ki, onların qəlbi daha da təmizlənsin. Axı Allah günahkarları bağışlayır və tövbə edənlərin tövbəsini qəbul edir, Onun mərhəməti isə hər şeyi qapsayır və bütün məxluqlara himayə edir.",{"from":87,"to":87,"text":879},"Ey möminlər! Əgər siz doğrudan da Rəbbinizə iman gətirmişsinizsə və Onun lütüfkarlığını qazanmaq və qəzəbindən xilas olmaq istəyirsinizsə, Allahın qəzəbi tutduğu kəslərlə dostluq əlaqələri yaratmayın, çünki O (Pak və Müqəddəs), onlara, hansı sahədə təzahür etməsindən asılı olmayan kafirliklərinə[3] görə qəzəblənmişdir. Onlar Axirətdəki bütün nemətlərdən məhrum olmuşlar və orada xeyirli bir qismət almayacaqlar. Onlarla dostluqdan ehtiyat edin və çəkinin, çünki əks halda siz onların cinayətlərinə və uydurma ilahlara ibadət etmələrinə haqq qazandırarsınız və özünüz də Axirətdə nemətdən məhrum olarsınız, qəbirdəki kafirlərin onu itirdiyi kimi, siz də ölümdən sonra həyata qayıtmaq ümidinizi itirərsiniz. Kafirlər artıq o biri dünyaya qədəm basmışlar, şeylərin əsil mahiyyətini görmüş və dərk etmişlər. Orada onlar üçün nə xoşbəxtlik, nə də nemət vardır.\n\nQuranın bir sıra şərhçiləri hesab edirdilər ki, kafirlər Axirət həyatına bütün ümidlərini itirmişlər, çünki onlar ondan üz döndərmiş və ona iman gətirməmişdilər. Buna görə, heç də təəccüblü deyil ki, onların Allahı qəzəbləndirən cinayətlər törətməsi ağır əzab və iztirablarla cəzalandırılacaqdır. Onlar öldükdən sonra həyatın olmasına inanmadıqları kimi, qəbirlərində olan ölülərin Fövqəluca Allaha qaytarılacağına da inanmırlar."]