[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"suras-meta":3,"sura-65-alikhan":694,"$f9839RosUSS0TllLb4A-h3srJOeiwOArEc6ZFIvRcCGs":848},[4,12,20,27,34,41,48,54,61,68,74,80,86,93,100,107,114,120,127,134,140,147,154,161,168,175,182,189,196,203,210,217,223,230,236,242,248,255,260,266,273,279,286,292,299,304,310,316,322,328,333,339,344,350,356,361,368,374,380,385,390,396,401,407,412,418,424,430,436,441,447,452,458,463,469,474,480,485,490,496,502,508,514,519,525,530,536,542,547,552,558,564,570,575,581,587,592,598,603,608,614,620,626,632,638,644,650,656,662,667,672,677,682,688],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},1,"سُورَةُ ٱلْفَاتِحَةِ","Əl-Fatihə","Аль-Фатиха","Al-Fatihah","meccan",7,{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},2,"سُورَةُ البَقَرَةِ","Əl-Bəqərə","Аль-Бакара","Al-Baqarah","medinan",286,{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},3,"سُورَةُ آلِ عِمۡرَانَ","Ali-İmran","Али Имран","Ali-Imran",200,{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},4,"سُورَةُ النِّسَاءِ","Ən-Nisa","Ан-Ниса","An-Nisa",176,{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},5,"سُورَةُ المَائـِدَةِ","Əl-Maidə","Аль-Маида","Al-Maidah",120,{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},6,"سُورَةُ الأَنۡعَامِ","Əl-Ənam","Аль-Анам","Al-Anam",165,{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},"سُورَةُ الأَعۡرَافِ","Əl-Əraf","Аль-Араф","Al-Araf",206,{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},8,"سُورَةُ الأَنفَالِ","Əl-Ənfal","Аль-Анфаль","Al-Anfal",75,{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},9,"سُورَةُ التَّوۡبَةِ","Ət-Tövbə","Ат-Тауба","At-Tawbah",129,{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},10,"سُورَةُ يُونُسَ","Yunus","Юнус",109,{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},11,"سُورَةُ هُودٍ","Hud","Худ",123,{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},12,"سُورَةُ يُوسُفَ","Yusuf","Юсуф",111,{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},13,"سُورَةُ الرَّعۡدِ","Ər-Rəd","Ар-Раад","Ar-Rad",43,{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},14,"سُورَةُ إِبۡرَاهِيمَ","İbrahim","Ибрахим","Ibrahim",52,{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},15,"سُورَةُ الحِجۡرِ","Əl-Hicr","Аль-Хиджр","Al-Hijr",99,{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},16,"سُورَةُ النَّحۡلِ","Ən-Nəhl","Ан-Нахль","An-Nahl",128,{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},17,"سُورَةُ الإِسۡرَاءِ","Əl-İsra","Аль-Исра","Al-Isra",{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},18,"سُورَةُ الكَهۡفِ","Əl-Kəhf","Аль-Кахф","Al-Kahf",110,{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},19,"سُورَةُ مَرۡيَمَ","Məryəm","Марьям","Maryam",98,{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},20,"سُورَةُ طه","Ta-Ha","Та Ха",135,{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},21,"سُورَةُ الأَنبِيَاءِ","Əl-Ənbiya","Аль-Анбийа","Al-Anbiya",112,{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},22,"سُورَةُ الحَجِّ","Əl-Həcc","Аль-Хадж","Al-Hajj",78,{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},23,"سُورَةُ المُؤۡمِنُونَ","Əl-Muminun","Аль-Муминун","Al-Muminun",118,{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},24,"سُورَةُ النُّورِ","Ən-Nur","Ан-Нур","An-Nur",64,{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},25,"سُورَةُ الفُرۡقَانِ","Əl-Furqan","Аль-Фуркан","Al-Furqan",77,{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},26,"سُورَةُ الشُّعَرَاءِ","Əş-Şuəra","Аш-Шуара","Ash-Shuara",227,{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},27,"سُورَةُ النَّمۡلِ","Ən-Nəml","Ан-Намль","An-Naml",93,{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},28,"سُورَةُ القَصَصِ","Əl-Qəsəs","Аль-Касас","Al-Qasas",88,{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},29,"سُورَةُ العَنكَبُوتِ","Əl-Ənkəbut","Аль-Анкабут","Al-Ankabut",69,{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},30,"سُورَةُ الرُّومِ","Ər-Rum","Ар-Рум","Ar-Rum",60,{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},31,"سُورَةُ لُقۡمَانَ","Loğman","Лукман","Luqman",34,{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},32,"سُورَةُ السَّجۡدَةِ","Əs-Səcdə","Ас-Саджда","As-Sajdah",{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},33,"سُورَةُ الأَحۡزَابِ","Əl-Əhzab","Аль-Ахзаб","Al-Ahzab",73,{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},"سُورَةُ سَبَإٍ","Səba","Саба","Saba",54,{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},35,"سُورَةُ فَاطِرٍ","Fatir","Фатир",45,{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},36,"سُورَةُ يسٓ","Ya-Sin","Йа Син",83,{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},37,"سُورَةُ الصَّافَّاتِ","Əs-Saffat","Ас-Саффат","As-Saffat",182,{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},38,"سُورَةُ صٓ","Sad","Сад",{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},39,"سُورَةُ الزُّمَرِ","Əz-Zumər","Аз-Зумар","Az-Zumar",{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},40,"سُورَةُ غَافِرٍ","Ğafir","Гафир","Ghafir",85,{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},41,"سُورَةُ فُصِّلَتۡ","Fussilət","Фуссилат","Fussilat",{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},42,"سُورَةُ الشُّورَىٰ","Əş-Şura","Аш-Шура","Ash-Shura",53,{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},"سُورَةُ الزُّخۡرُفِ","Əz-Zuxruf","Аз-Зухруф","Az-Zukhruf",89,{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},44,"سُورَةُ الدُّخَانِ","Əd-Duxan","Ад-Духан","Ad-Dukhan",59,{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},"سُورَةُ الجَاثِيَةِ","Əl-Casiyə","Аль-Джасийа","Al-Jathiyah",{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},46,"سُورَةُ الأَحۡقَافِ","Əl-Əhqaf","Аль-Ахкаф","Al-Ahqaf",{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},47,"سُورَةُ مُحَمَّدٍ","Muhəmməd","Мухаммад","Muhammad",{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},48,"سُورَةُ الفَتۡحِ","Əl-Fəth","Аль-Фатх","Al-Fath",{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},49,"سُورَةُ الحُجُرَاتِ","Əl-Hucurat","Аль-Худжурат","Al-Hujurat",{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},50,"سُورَةُ قٓ","Qaf","Каф",{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},51,"سُورَةُ الذَّارِيَاتِ","Əz-Zariyat","Аз-Зарийат","Adh-Dhariyat",{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},"سُورَةُ الطُّورِ","Ət-Tur","Ат-Тур","At-Tur",{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},"سُورَةُ النَّجۡمِ","Ən-Nəcm","Ан-Наджм","An-Najm",62,{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},"سُورَةُ القَمَرِ","Əl-Qəmər","Аль-Камар","Al-Qamar",55,{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},"سُورَةُ الرَّحۡمَٰن","Ər-Rəhman","Ар-Рахман","Ar-Rahman",{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},56,"سُورَةُ الوَاقِعَةِ","Əl-Vaqiə","Аль-Вакиа","Al-Waqiah",96,{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},57,"سُورَةُ الحَدِيدِ","Əl-Hədid","Аль-Хадид","Al-Hadid",{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},58,"سُورَةُ المُجَادلَةِ","Əl-Mucadilə","Аль-Муджадила","Al-Mujadilah",{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},"سُورَةُ الحَشۡرِ","Əl-Həşr","Аль-Хашр","Al-Hashr",{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},"سُورَةُ المُمۡتَحنَةِ","Əl-Mumtəhinə","Аль-Мумтахана","Al-Mumtahanah",{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},61,"سُورَةُ الصَّفِّ","Əs-Saff","Ас-Сафф","As-Saff",{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},"سُورَةُ الجُمُعَةِ","Əl-Cumuə","Аль-Джумуа","Al-Jumuah",{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},63,"سُورَةُ المُنَافِقُونَ","Əl-Munafiqun","Аль-Мунафикун","Al-Munafiqun",{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},"سُورَةُ التَّغَابُنِ","Ət-Təğabun","Ат-Тагабун","At-Taghabun",{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},65,"سُورَةُ الطَّلَاقِ","Ət-Talaq","Ат-Талак","At-Talaq",{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},66,"سُورَةُ التَّحۡرِيمِ","Ət-Təhrim","Ат-Тахрим","At-Tahrim",{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},67,"سُورَةُ المُلۡكِ","Əl-Mulk","Аль-Мульк","Al-Mulk",{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},68,"سُورَةُ القَلَمِ","Əl-Qələm","Аль-Калам","Al-Qalam",{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},"سُورَةُ الحَاقَّةِ","Əl-Haqqə","Аль-Хакка","Al-Haqqah",{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},70,"سُورَةُ المَعَارِجِ","Əl-Məaric","Аль-Мааридж","Al-Maarij",{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},71,"سُورَةُ نُوحٍ","Nuh","Нух",{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},72,"سُورَةُ الجِنِّ","Əl-Cinn","Аль-Джинн","Al-Jinn",{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},"سُورَةُ المُزَّمِّلِ","Əl-Muzzəmmil","Аль-Муззаммиль","Al-Muzzammil",{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},74,"سُورَةُ المُدَّثِّرِ","Əl-Muddəssir","Аль-Муддассир","Al-Muddaththir",{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ القِيَامَةِ","Əl-Qiyamə","Аль-Кийама","Al-Qiyamah",{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},76,"سُورَةُ الإِنسَانِ","Əl-İnsan","Аль-Инсан","Al-Insan",{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},"سُورَةُ المُرۡسَلَاتِ","Əl-Mursəlat","Аль-Мурсалат","Al-Mursalat",{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ النَّبَإِ","Ən-Nəbə","Ан-Наба","An-Naba",{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},79,"سُورَةُ النَّازِعَاتِ","Ən-Naziat","Ан-Назиат","An-Naziat",{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},80,"سُورَةُ عَبَسَ","Əbəsə","Абаса","Abasa",{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},81,"سُورَةُ التَّكۡوِيرِ","Ət-Təkvir","Ат-Таквир","At-Takwir",{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},82,"سُورَةُ الانفِطَارِ","Əl-İnfitar","Аль-Инфитар","Al-Infitar",{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},"سُورَةُ المُطَفِّفِينَ","Əl-Mutaffifin","Аль-Мутаффифин","Al-Mutaffifin",{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},84,"سُورَةُ الانشِقَاقِ","Əl-İnşiqaq","Аль-Иншикак","Al-Inshiqaq",{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},"سُورَةُ البُرُوجِ","Əl-Buruc","Аль-Бурудж","Al-Buruj",{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},86,"سُورَةُ الطَّارِقِ","Ət-Tariq","Ат-Тарик","At-Tariq",{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},87,"سُورَةُ الأَعۡلَىٰ","Əl-Əla","Аль-Аля","Al-Ala",{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},"سُورَةُ الغَاشِيَةِ","Əl-Ğaşiyə","Аль-Гашийа","Al-Ghashiyah",{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},"سُورَةُ الفَجۡرِ","Əl-Fəcr","Аль-Фаджр","Al-Fajr",{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},90,"سُورَةُ البَلَدِ","Əl-Bələd","Аль-Балад","Al-Balad",{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},91,"سُورَةُ الشَّمۡسِ","Əş-Şəms","Аш-Шамс","Ash-Shams",{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},92,"سُورَةُ اللَّيۡلِ","Əl-Leyl","Аль-Лайл","Al-Layl",{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},"سُورَةُ الضُّحَىٰ","Əd-Duha","Ад-Духа","Ad-Duha",{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},94,"سُورَةُ الشَّرۡحِ","Əş-Şərh","Аш-Шарх","Ash-Sharh",{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},95,"سُورَةُ التِّينِ","Ət-Tin","Ат-Тин","At-Tin",{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},"سُورَةُ العَلَقِ","Əl-Ələq","Аль-Алак","Al-Alaq",{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},97,"سُورَةُ القَدۡرِ","Əl-Qədr","Аль-Кадр","Al-Qadr",{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ البَيِّنَةِ","Əl-Beyyinə","Аль-Баййина","Al-Bayyinah",{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ الزَّلۡزَلَةِ","Əz-Zəlzələ","Аз-Залзала","Az-Zalzalah",{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},100,"سُورَةُ العَادِيَاتِ","Əl-Adiyat","Аль-Адийат","Al-Adiyat",{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},101,"سُورَةُ القَارِعَةِ","Əl-Qariə","Аль-Кариа","Al-Qariah",{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},102,"سُورَةُ التَّكَاثُرِ","Ət-Təkasur","Ат-Такасур","At-Takathur",{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},103,"سُورَةُ العَصۡرِ","Əl-Əsr","Аль-Аср","Al-Asr",{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},104,"سُورَةُ الهُمَزَةِ","Əl-Huməzə","Аль-Хумаза","Al-Humazah",{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},105,"سُورَةُ الفِيلِ","Əl-Fil","Аль-Филь","Al-Fil",{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},106,"سُورَةُ قُرَيۡشٍ","Qureyş","Курайш","Quraysh",{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},107,"سُورَةُ المَاعُونِ","Əl-Maun","Аль-Маун","Al-Maun",{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},108,"سُورَةُ الكَوۡثَرِ","Əl-Kövsər","Аль-Каусар","Al-Kawthar",{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},"سُورَةُ الكَافِرُونَ","Əl-Kafirun","Аль-Кафирун","Al-Kafirun",{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},"سُورَةُ النَّصۡرِ","Ən-Nəsr","Ан-Наср","An-Nasr",{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},"سُورَةُ المَسَدِ","Əl-Məsəd","Аль-Масад","Al-Masad",{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},"سُورَةُ الإِخۡلَاصِ","Əl-İxlas","Аль-Ихлас","Al-Ikhlas",{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},113,"سُورَةُ الفَلَقِ","Əl-Fələq","Аль-Фаляк","Al-Falaq",{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},114,"سُورَةُ النَّاسِ","Ən-Nas","Ан-Нас","An-Nas",{"sura":695,"meta":733},{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81,"ayahs":696},[697,700,703,706,709,712,715,718,721,724,727,730],{"number":5,"arabic":698,"translation":699},"بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِىُّ إِذَا طَلَّقْتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ وَأَحْصُوا۟ ٱلْعِدَّةَ ۖ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ رَبَّكُمْ ۖ لَا تُخْرِجُوهُنَّ مِنۢ بُيُوتِهِنَّ وَلَا يَخْرُجْنَ إِلَّآ أَن يَأْتِينَ بِفَٰحِشَةٍۢ مُّبَيِّنَةٍۢ ۚ وَتِلْكَ حُدُودُ ٱللَّهِ ۚ وَمَن يَتَعَدَّ حُدُودَ ٱللَّهِ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُۥ ۚ لَا تَدْرِى لَعَلَّ ٱللَّهَ يُحْدِثُ بَعْدَ ذَٰلِكَ أَمْرًۭا","Ey Peyğəmbər! Qadınları boşadığınız zaman onları gözləmə müddətlərində boşayın, gözləmə müddətini hesablayın və Rəbbiniz olan Allahdan qorxun. Onları, açıq-aşkar zinakarlıq etmələri istisna olmaqla, öz evlərinizdən qovub çıxartmayın və onlar özləri də çıxmasınlar. Bu, Allahın hüdudlarıdır. Allahın qoyduğu hüdudları aşan kimsə özünə zülm etmiş olar. Sən bilmirsən, ola bilsin ki, Allah bundan sonra başqa bir hökm versin.",{"number":13,"arabic":701,"translation":702},"فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ فَارِقُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍۢ وَأَشْهِدُوا۟ ذَوَىْ عَدْلٍۢ مِّنكُمْ وَأَقِيمُوا۟ ٱلشَّهَٰدَةَ لِلَّهِ ۚ ذَٰلِكُمْ يُوعَظُ بِهِۦ مَن كَانَ يُؤْمِنُ بِٱللَّهِ وَٱلْيَوْمِ ٱلْءَاخِرِ ۚ وَمَن يَتَّقِ ٱللَّهَ يَجْعَل لَّهُۥ مَخْرَجًۭا","Gözləmə vaxtı bitdikdə onları şəriətə müvafiq olaraq saxlayın və yaxud onlardan müvafiq qaydada ayrılın. Aranızdan iki ədalətli şahid çağırın və Allah üçün şahidlik edin. Allaha və Axirət gününə iman gətirənlərə verilən nəsihət budur. Allahdan qorxana, Allah çıxış yolu göstərər",{"number":21,"arabic":704,"translation":705},"وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ ۚ وَمَن يَتَوَكَّلْ عَلَى ٱللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُۥٓ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ بَٰلِغُ أَمْرِهِۦ ۚ قَدْ جَعَلَ ٱللَّهُ لِكُلِّ شَىْءٍۢ قَدْرًۭا","və ona təsəvvürünə gətirmədiyi bir yerdən ruzi bəxş edər. Kim Allaha təvəkkül etsə, Allah ona kifayət edər. Allah Öz əmrini yerinə yetirəndir. Allah hər şey üçün bir ölçü qoymuşdur.",{"number":28,"arabic":707,"translation":708},"وَٱلَّٰٓـِٔى يَئِسْنَ مِنَ ٱلْمَحِيضِ مِن نِّسَآئِكُمْ إِنِ ٱرْتَبْتُمْ فَعِدَّتُهُنَّ ثَلَٰثَةُ أَشْهُرٍۢ وَٱلَّٰٓـِٔى لَمْ يَحِضْنَ ۚ وَأُو۟لَٰتُ ٱلْأَحْمَالِ أَجَلُهُنَّ أَن يَضَعْنَ حَمْلَهُنَّ ۚ وَمَن يَتَّقِ ٱللَّهَ يَجْعَل لَّهُۥ مِنْ أَمْرِهِۦ يُسْرًۭا","Heyzdən kəsilmiş yaşlı qadınlarınızın iddəsi barəsində şübhəniz varsa, onların, eləcə də hələ heyz görməmiş qızların gözləmə müddəti üç aydır. Hamilə qadınların gözləmə müddəti isə onlar hamiləlikdən azad olana qədərdir. Kim Allahdan qorxarsa, Allah onun işini asanlaşdırar.",{"number":35,"arabic":710,"translation":711},"ذَٰلِكَ أَمْرُ ٱللَّهِ أَنزَلَهُۥٓ إِلَيْكُمْ ۚ وَمَن يَتَّقِ ٱللَّهَ يُكَفِّرْ عَنْهُ سَيِّـَٔاتِهِۦ وَيُعْظِمْ لَهُۥٓ أَجْرًا","Bu, Allahın sizə nazil etdiyi əmridir. Kim Allahdan qorxarsa, Allah onun günahlarından keçər və onun mükafatını artırar.",{"number":42,"arabic":713,"translation":714},"أَسْكِنُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ سَكَنتُم مِّن وُجْدِكُمْ وَلَا تُضَآرُّوهُنَّ لِتُضَيِّقُوا۟ عَلَيْهِنَّ ۚ وَإِن كُنَّ أُو۟لَٰتِ حَمْلٍۢ فَأَنفِقُوا۟ عَلَيْهِنَّ حَتَّىٰ يَضَعْنَ حَمْلَهُنَّ ۚ فَإِنْ أَرْضَعْنَ لَكُمْ فَـَٔاتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ ۖ وَأْتَمِرُوا۟ بَيْنَكُم بِمَعْرُوفٍۢ ۖ وَإِن تَعَاسَرْتُمْ فَسَتُرْضِعُ لَهُۥٓ أُخْرَىٰ","Onlara gözləmə müddətləri başa çatanadək imkanınız daxilində öz yaşadığınız yerdə qalmağa yer verin. Sıxışdırmaq məqsədilə onlara zərər yetirməyin. Əgər onlar hamilədirlərsə, hamiləlikdən azad olana qədər onlara malınızdan xərcləyin. Sizin üçün uşaq əmizdirirlərsə, onların haqqını verin. Öz aranızda xoşluqla razılığa gəlin. Bir-birinizi çətinliyə salsanız, uşağı əmizdirməyi başqa bir qadına həvalə edin.",{"number":11,"arabic":716,"translation":717},"لِيُنفِقْ ذُو سَعَةٍۢ مِّن سَعَتِهِۦ ۖ وَمَن قُدِرَ عَلَيْهِ رِزْقُهُۥ فَلْيُنفِقْ مِمَّآ ءَاتَىٰهُ ٱللَّهُ ۚ لَا يُكَلِّفُ ٱللَّهُ نَفْسًا إِلَّا مَآ ءَاتَىٰهَا ۚ سَيَجْعَلُ ٱللَّهُ بَعْدَ عُسْرٍۢ يُسْرًۭا","Var-dövlət sahibi öz varına görə xərcləsin. İmkanı az olan isə Allahın ona verdiyindən xərcləsin. Allah heç kəsin üzərinə Özünün ona verdiyi nemətdən artıq yük qoymaz. Allah hər bir çətinlikdən sonra asanlıq verir.",{"number":55,"arabic":719,"translation":720},"وَكَأَيِّن مِّن قَرْيَةٍ عَتَتْ عَنْ أَمْرِ رَبِّهَا وَرُسُلِهِۦ فَحَاسَبْنَٰهَا حِسَابًۭا شَدِيدًۭا وَعَذَّبْنَٰهَا عَذَابًۭا نُّكْرًۭا","Neçə-neçə məmləkətlər öz Rəbbinin və Onun elçilərinin əmrinə asi oldu. Biz də onlarla sərt haqq-hesab çəkib onları dəhşətli əzablara düçar etdik.",{"number":62,"arabic":722,"translation":723},"فَذَاقَتْ وَبَالَ أَمْرِهَا وَكَانَ عَٰقِبَةُ أَمْرِهَا خُسْرًا","Onlar əməllərinin cəzasını daddılar və aqibətləri ziyana uğramaq oldu.",{"number":69,"arabic":725,"translation":726},"أَعَدَّ ٱللَّهُ لَهُمْ عَذَابًۭا شَدِيدًۭا ۖ فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ يَٰٓأُو۟لِى ٱلْأَلْبَٰبِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ۚ قَدْ أَنزَلَ ٱللَّهُ إِلَيْكُمْ ذِكْرًۭا","Allah onlar üçün şiddətli əzab hazırladı. Ey iman gətirmiş ağıl sahibləri, Allahdan qorxun! Allah sizə Zikr nazil etmiş,",{"number":75,"arabic":728,"translation":729},"رَّسُولًۭا يَتْلُوا۟ عَلَيْكُمْ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ مُبَيِّنَٰتٍۢ لِّيُخْرِجَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ مِنَ ٱلظُّلُمَٰتِ إِلَى ٱلنُّورِ ۚ وَمَن يُؤْمِنۢ بِٱللَّهِ وَيَعْمَلْ صَٰلِحًۭا يُدْخِلْهُ جَنَّٰتٍۢ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدًۭا ۖ قَدْ أَحْسَنَ ٱللَّهُ لَهُۥ رِزْقًا","və iman gətirib yaxşı işlər görənləri zülmətlərdən nura çıxartmaq üçün Allahın aydın ayələrini sizə oxuyan bir elçi göndərmişdir. Hər kəs Allaha iman gətirib saleh əməl işləsə, Allah onu içində əbədi qalacağı, ağacları altından çaylar axan Cənnət bağlarına daxil edər. Allah ona gözəl ruzi nəsib etmişdir.",{"number":81,"arabic":731,"translation":732},"ٱللَّهُ ٱلَّذِى خَلَقَ سَبْعَ سَمَٰوَٰتٍۢ وَمِنَ ٱلْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ يَتَنَزَّلُ ٱلْأَمْرُ بَيْنَهُنَّ لِتَعْلَمُوٓا۟ أَنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ قَدِيرٌۭ وَأَنَّ ٱللَّهَ قَدْ أَحَاطَ بِكُلِّ شَىْءٍ عِلْمًۢا","Yeddi göyü və yerdən də bir o qədərini yaradan Allahdır. Vəhy onların arasında ona görə nazil olur ki, Allahın hər şeyə qadir olduğunu və Allahın hər şeyi elmi ilə əhatə etdiyini biləsiniz.",[734,735,736,737,738,739,740,741,742,743,744,745,746,747,748,749,750,751,752,753,754,755,756,757,758,759,760,761,762,763,764,765,766,767,768,769,770,771,772,773,774,775,776,777,778,779,780,781,782,783,784,785,786,787,788,789,790,791,792,793,794,795,796,797,798,799,800,801,802,803,804,805,806,807,808,809,810,811,812,813,814,815,816,817,818,819,820,821,822,823,824,825,826,827,828,829,830,831,832,833,834,835,836,837,838,839,840,841,842,843,844,845,846,847],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},{"edition":849,"sura":413,"blocks":850},"saadi-az",[851,853,855,857,859,861,863,865,867,869],{"from":5,"to":5,"text":852},"Fövqəluca Peyğəmbərinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) və bütün möminlərə müraciət edir və bildirir ki, əgər onlar zövcələrini boşamaq niyyətinə düşsələr, bunu edə bilərlər. Lakin buna səbəb olsa da, talaq verməyə tələsmək lazım deyil və Allahın ehkamlarına uyğun olaraq qanuni yolla boşanmaq lazımdır.\n\nƏr və arvad müəyyən olunmuş müddət bitdikdə boşanırlar. Bu müddəti yalnız o halda saymağa başlamaq olar ki, ər arvadına, o, aybaşı qanaxmasından təmizləndikdən sonra talaq vermiş olsun və ər arvadının son aybaşısından sonra onunla cinsi əlaqəyə girməmiş olsun. Yalnız müəyyən olunmuş müddətə layiqincə riayət edildikdə, şəriət boşanmaya icazə verir.\n\nƏgər ər arvadına arvadın aybaşısı başlayan zaman boşanma elan edərsə, onda cari qanaxmanın müddəti hesaba alınmır və boşanma üçün müəyyən olunmuş müddət artırılır.\n\nEyni hal, ər iki aybaşı arasındakı dövrdə, əvvəlki qanaxmadan sonra yenə arvadı ilə cinsi əlaqəyə girdikdə də tətbiq edilir. Bunun səbəbi – qadının hamilə ola bilməsidir və buna görə boşanma üçün hansı müddətin müəyyən edilməsi aydın olmur.\n\nEy möminlər! Bu müddətin hesabını aparın, yəni, aybaşı qanaxması varsa, onun günlərinin sayını müəyyən edərkən dəqiq olun, əgər aybaşı olmursa və ya arvad hamilədirsə, aylar üzrə hesablayın.\n\nBoşanma üçün müəyyən olunmuş müddətin qeydiyyatını apararkən, boşanan ər-arvad Allah qarşısında və gələcəkdə bu qadınla evlənəcək insan qarşısında öz vəzifələrini yerinə yetirirlər. Bunun sayəsində həmçinin boşanma üçün müəyyən olunmuş bütün müddət ərzində arvadını saxlamağı və onun maddi təminatını ödəməyi öz öhdəsinə götürən ərin də hüquqlarına riayət edilmiş olur. Əgər bu müddət təyin olunmuşsa, onda hər iki tərəf bir-birinin qarşısında öz vəzifələrini yerinə yetirməlidirlər.\n\nMüddətin hesabını aparmaq vəzifəsi ərə və həddi-buluğ yaşında olan arvada həvalə edilir. Əgər arvad həddi-buluğ yaşına çatmayıbdırsa, onda bu məsuliyyət ona zamin duran şəxsin öhdəsinə düşür.\n\nEy möminlər! Hər bir təşəbbüsünüzdə Allahdan ehtiyat edin, Ondan qorxun və boşandığınız arvadlarınızın haqlarına riayət edin. Onları müəyyən olunmuş müddət ərzində evlərinizdən qovmayın, çünki o müddət keçənədək arvad ərinin evində qalmalıdır. Bundan başqa, onun bu evi tərk etməyə icazəsi də yoxdur.\n\nAllah arvadlarınızı evlərinizdən qovmağı qadağan etmişdir, çünki arvadı evlə təmin etmək ərin vəzifəsidir və arvad müəyyən olunmuş boşanma müddəti bitənədək ərinin evində yaşamaq haqqına malikdir. Allah həmçinin qadınlara evdən çıxmağı qadağan etmişdir, çünki bu hərəkəti ilə arvad ərinin hüququnu pozmuş və onun namusuna qəsd etmiş olur[1]. Bu hər iki qadağa müəyyən olunmuş müddətin lap sonunadək qüvvəsini saxlayır.\n\nƏgər boşanmış arvad əxlaqsız hərəkətlər etməyə başlayarsa, onda ərə onu evdən qovmağa icazə verilir, çünki əks təqdirdə, arvad evin sakinlərinə öz təhqiramiz hərəkətləri və cinayətləri ilə yaramaz təsir göstərə bilər. Buna bənzər bir hal olduqda, arvad özü ərini onu qovmağa vadar etmiş olur. Boşanmış arvadına evində sığınacaq verməklə ər onu ovundurmağa və ona yaxşılıq etməyə cəhd göstərir və əgər qadın bunun əvəzində özbaşınalıq etməyə başlayırsa, özü özünə ziyan vurur. Bütün bunlar boşanması hələ qətiləşməmiş arvadlara aiddir ki, ərləri onların nikahını müddət keçənə qədər hələ bərpa edə bilərlər.\n\nQəti boşanmış arvadlara gəldikdə isə, ər ona sığınacaq verməyə borclu deyil, çünki mənzil ərin arvadı qarşısında götürdüyü maddi öhdəliklərin bir hissəsidir, ər isə, yalnız nikahını bərpa edəcəyi arvadına maddi kömək etməyə borcludur.\n\nAllahın qulları üçün təyin etdiyi hədləri belədir. O (Pak və Müqəddəs), onları Özünün qanunları etmiş və insanların onları yerinə yetirməsini və heç vaxt onları pozmamalarını buyurmuşdur. Kim Allahın sərhədlərini aşarsa və qanununu pozarsa, yalnız özünə zərər vurar və özünü Allahın qanunlarına riayət etməsi sayəsində nail ola biləcəyi mükafatdan məhrum etmiş olar. Bu mükafat yer üzündə və ölümdən sonra əmin-amanlığın zəmanətidir.\n\nBoşanmaq üçün təyin olunmuş müddətə riayət edilməsi haqqında hökm böyük bir hikmətdən ibarətdir. Birincisi, ola bilsin ki, Allah boşanmış ər-arvadın ürəklərinə məhəbbət və rəhm hissi salsın və onda ər nikahı bərpa etsin. Bundan ötrü o, müddətin nə vaxt bitdiyini dəqiq bilməlidir. Həm də ola bilər ki, ər arvadı ilə hansısa müəyyən bir səbəbə görə boşanmışsa, həmin müddət ərzində həmin səbəb aradan qalxsın və belə olduqda da ər yenə nikahı bərpa edə bilər. İkincisi isə, bu müddət gözləmə dövrüdür və o qurtardıqdan sonra aydın olur ki, arvad bətnində ərindən uşağa qalmamışdır.",{"from":13,"to":21,"text":854},"Ər arvadının iddət müddəti sona çatmamış olduğu halda nikahını bərpa edə bilər, çünki bundan sonra o, artıq öz istəyi ilə nikahını bərpa etmək və ya arvadını buraxmaq haqqından məhrum olur.\n\nƏgər siz ailənizi saxlamaq qərarına gəlsəniz, onlarla dinc şəraitdə və razılıq içində yaşayın, onlara pislik etməyin və onlara ziyan vurmağa və ya onları dustaq saxlamağa cəhd göstərməyin. Allah ərlərə arvadlarını bu məqsədlərlə saxlamağa icazə vermir. Əgər siz qəti olaraq boşanmağı qərara almışsınızsa, onda onları xoşluqla buraxın, mübahisəsiz, qalmaqalsız və zorakılıq etmədən ayrılın və evdən onlara məxsus olan şeyləri götürmələrinə mane olmayın. Öz qəti boşanmanız və ya nikahı bərpa etməniz üçün iki ədalətli müsəlmanı şahid kimi dəvət edin. Həqiqətən, şahidlərin iştirakı mümkün ola biləcək çəkişmələri və öncədən bildirilməli olan şeylərin gizlədilməsinin qarşısını alır.\n\nEy şahidlər! Allah qarşısında şəhadətinizi təsdiq edin, yəni, hər şeyi olduğu kimi – nə haqqa yalan qatmadan, nə də haqqı gizlətmədən təsdiq edin. Bunu Allah xatirinə edin və ər-arvaddan hər hansı birinin, yaxın qohumunuz və ya sevimli dostunuz olmasına baxmayaraq, tərəfini saxlamağa cəhd göstərməyin.\n\nYuxarıda göstərilən qanunlar və hədlər Allaha və Axirət gününə iman gətirənlər üçün bir öyüd-nəsihətdir, çünki məhz Allaha və Qiyamət gününə iman gətirmək, insanı Allahın təlimlərindən ibrət almağa və özünün Axirəti üçün, gücü çatdıqca, öncədən xeyirxah işlər görməyə yönəldir.\n\nİmanı ürəyini tərk etmiş insan tamamilə əksinə davranır. O, Axirətə özü ilə hansı cinayətlərini aparacağına laqeyd yanaşır. O, Allahın nəsihətlərinə ehtiram göstərmir, çünki onun qəlbində onu bunlara sövq edən iman yoxdur.\n\nMəlumdur ki, ər-arvad boşanma zamanı sıxıntılı vəziyyətdə, təşviş içində və kədərli olurlar. Buna görə Fövqəluca qullarına buyurur ki, bu ağır saatda Ondan qorxsunlar və vəd edir ki, boşanmalar və bütün digər işlər zamanı onların taleyini yüngülləşdirəcək və onlar üçün son dərəcə məşəqqətli vəziyyətlərdən çıxış yolu açacaqdır.\n\nƏgər insan arvadını boşamağı qərara alıbsa və bunu şəriətə uyğun yerinə yetiribsə, yəni, o, arvadı aybaşı qanaxmasından təmizləndiyi sonrakı dövrdə ona cəmisi bir dəfə boşanma haqqında elan edibsə və sonuncu aybaşıdan sonrakı dövrdə arvadı ilə cinsi yaxınlıq etməyibsə, onda Allah onu buna görə sıxıntılara salmır və ona asanlıq və firavanlıq əta edir. Ola bilsin ki, belə olduqda, ər boşanmasına peşman olsun və nikahını bərpa etsin.\n\nBu ayənin boşanma və nikahın vəhdətinin bərpası haqqında nazil edilməsinə baxmayaraq, o, daha geniş mahiyyət kəsb edir. Buna görə, Allahdan qorxan hər bir təqvalı şəxs bütün işlərində Onun lütüfkarlığını əldə etməyə can atır və Allah da belə insanı həm bu dünyada, həm də Axirət həyatında mütləq mükafatlandıracaqdır. Bu mükafatın bir hissəsi isə Rəbbin onu qayğılardan xilas etməsi və onun üçün çətin vəziyyətdən çıxış yolu açması olacaqdır.\n\nÖz işlərində Allahdan qorxmayanların çiyinlərinə isə mütləq ağır yük salınacaq və özlərinə də çox möhkəm qandallar vurulacaqdır ki, o bədbəxtlər onlardan nə xilas ola biləcəklər, nə də onlardan canlarını qurtara biləcəklər. Boşanma zamanı bunu unutmamaq lazımdır, çünki Allahın qulu Ondan ehtiyat etmirsə və boşanmanı şəriətə uyğun aparmırsa, məsələn, əgər o, tezliklə qəti boşanmadan ötrü üç dəfə dalbadal talaq elan edirsə, o, hökmən buna peşman olacaqdır, lakin səhvini düzəltmək, mövcud vəziyyətdən çıxmaq, artıq olduqca gec olacaqdır.\n\nAllah təqvalı qulları üçün nəinki çətin vəziyyətdən çıxış yolu yaradır, O (Pak və Müqəddəs), həm də onlara heç güman etmədikləri və almağı düşünmədikləri bir yerdən ruzi nazil edir. Allaha təvəkkül edən üçün həm mənəvi və həm də maddi işlərdə Onun himayəsi bəs edər. Buna görə mömin həmişə Allaha təvəkkül etməli, Onun köməyi və yardımına arxalanmalı və ümid bəsləməlidir ki, Rəbb ona kömək edəcək və onu ziyandan qoruyacaqdır. Doğrudan da, əgər insan Allaha təvəkkül edirsə, onda O (Pak və Müqəddəs), onun bütün işlərini ən gözəl tərzdə sahmana salır. Başqa cür necə də ola bilər? Axı insan Allahın mislində Zəngin, Güclü, Fövqəlqüdrətli və Mərhəmətli Himayədarın lütfünü qazanır və O (Pak və Müqəddəs), Öz quluna hər kəsdən daha yaxındır.\n\nLakin ola da bilər ki, Allah Öz İlahi hikmətinə müvafiq olaraq, Öz quluna, onun nəzərdə tutduğu işinin həyata keçirilməsinin ən böyük uğur qazanacağı vaxtına qədər Öz köməyini təxirə salsın. Buna görə Fövqəluca buyurmuşdur: “Allah Öz işini axıra qədər çatdırır”. Bu o deməkdir ki, Allahın öncədən nəzərdə tutduğu mütləq gerçəkləşməlidir. Amma bununla yanaşı hər bir şeyin müddəti və ölçüsü müəyyənləşdirilmişdir ki, onların sayəsində heç bir şey nə gecikə bilər, nə də vaxtından tez başlaya bilər.",{"from":28,"to":28,"text":856},"Boşanmanı bundan ötrü təyin edilmiş müddətə müvafiq olaraq həyata keçirməyi buyurduqdan sonra, Allah bu müddətin davamiyyətini insanlara xəbər verir. Əgər qadının aybaşı dövrü artıq sona yetmişsə, onda boşanma üçün təyin olunmuş müddət, hətta ər heyizin kəsilməsinə şübhə etsə belə, üç aya bərabərdir. Bu zaman hər ay bir aybaşı dövrünə bərabərdir. Aybaşı qanaxmaları qadınlarda ahıl yaşa görə və ya başqa səbəblər üzündən kəsilə bilər, ər isə buna, əgər əvvəllər arvadından müntəzəm aybaşı qanaxmaları olduğu halda şübhə edə bilərdi.\n\nCinsi yetginliyə çatmamış və hələ aybaşı qanaxmaları olmayan qızlar və heç vaxt aybaşı qanaxmaları olmayan ahıl qadınlar üçün müəyyən edilmiş müddət də üç aydan ibarətdir.\n\nMüntəzəm aybaşı qanaxmaları olan qadınlara gəldikdə isə, onların haqqında Fövqəluca belə buyurur: “Boşanmış qadınlar üç aybaşı müddəti ərzində gözləməlidirlər. Əgər onlar Allaha və Axirət gününə iman gətirirlərsə, Allahın onların bətnində yaratdığını gizlətməyə onlara icazə verilməmişdir. Ərlər bu dövr ərzində barışmaq istəsələr, onları qaytarmaq haqqına malikdirlər...” (Bəqərə, 2\u002F228).\n\nHamilə qadınlar üçün isə müəyyən olunmuş müddət onların bətnlərində daşıdıqlarından azad olanadək, yəni uşaq və ya əkizlər dünyaya gələnədək davam edir. Bu halda ayların sayının müəyyənləşdirilməsinin mənası yoxdur.\n\nAllahdan qorxana O (Pak və Müqəddəs), çətin məsələlərinin həllində və ağır yükdən azad olmaqda kömək edir.",{"from":35,"to":35,"text":858},"Allah sizə Öz hökmünü nazil etmişdir ki, siz bu əhdə riayət edəsiniz, ona mütilik göstərəsiniz və hörmət bəsləyəsiniz. Hər kim də Allahdan qorxarsa, bəlalardan və xoşagəlməz hallardan xilas edilər və arzu etdiyi mükafatı alar.",{"from":42,"to":42,"text":860},"Əvvəlcə xatırladılmışdı ki, Allah ərlərə müəyyən olunmuş müddət ərzində boşadıqları arvadlarını evdən qovmağı qadağan etmişdir. Bu ayədə isə Fövqəluca onlara boşadıqları arvadlarını mənzillə təmin etməyi və onları özlərinin yaşadıqları kimi evlərdə, maddi imkanlarından asılı olaraq, saxlamağı əmr etmişdir.\n\nOnları sıxma-boğmaya salmaq məqsədilə onlara zərər vurmayın, zor tətbiqi ilə onları usandırıb, müəyyən olunmuş müddət bitməmiş, evdən çıxıb gedəcəklərinə ümid edərək, nə sözdə, nə də əməlinizdə onlarla kobud davranmayın. Bu halda siz onları, Allahın əmrinin əleyhinə olaraq, evdən qovub çıxarmış hesab olunacaqsınız. Beləliklə, Rəbb boşadıqları arvadlarını qovmağı qadağan etmişdir, arvadlara da ər evindən çıxmağı qadağan etmişdir və ərlərə isə arvadlarına xoşluqla yanaşmağı, onlara pislik etməməyi və narahatçılıq yaratmamağı buyurmuşdur.\n\nƏgər boşanmış arvadlar hamilə olarsa, onları doğana qədər maddi cəhətdən təmin edin. Bu, hətta boşanması qəti olan və nikahı isə bərpa olunmayacaq arvadlara da şamil edilir. Bu halda ərin öhdəsinə düşən maddi məsuliyyət təkcə ananın hamilə olduğu uşağa görə yaranır. Əgər boşanma hələ qətiləşməmişsə, onda ər həm boşadığı arvadını, həm də onun hamilə olduğu uşağını, o anadan olana qədər maddi cəhətdən təmin etməlidir.\n\nAna uşağı doğduqdan sonra, o, onu döş südü ilə özü əmizdirə bilər və ya bundan imtina edə bilər. Əgər onlar sizin uşaqlarınızı əmizdirirlərsə, onda onlara öncədən şərtləşdirilmiş maddi mükafat ödəyin. Əgər bu mükafatın məbləği qabaqcadan şərt qoyulmamışdırsa, onda siz bu zəhmətə layiq mükafat verin və öz aranızda məsləhətləşin. Qoy ər-arvad bir-birinin xeyirxah məsləhətlərinə qulaq assınlar və onlara həm bu dünyada, həm də Axirətdə fayda və mənfəət verəni qəbul etsinlər.\n\nƏgər insan xeyirli nəsihətlərə laqeyd yanaşarsa, onda o, özünə böyük zərər vura bilər ki, onun ziyanlılıq dərəcəsi yalnız Allaha bəllidir. Əksinə, insanlar məsləhətləşdikdə, xeyirxahlıq etməkdə və təqvalılığa etiqad göstərməkdə bir-birilərinə yardım edirlər.\n\nBurada qeyd etmək lazımdır ki, ər-arvad boşanma dövründə ayrıldıqda, xüsusilə, əgər onların uşağı olubsa, ərin arvadının və uşağının saxlanmasına ayırdığı məbləğin miqdarı barədə çox vaxt mübahisə edirlər. Əksər hallarda belə mübahisələr qarşılıqlı ədavət yaranması ilə sona çatır və ardınca bir sıra xoşagəlməz nəticələr törədir. Buna görə Allah ər-arvadın hər ikisinə əmr edir ki, bir-biriləri ilə xoş rəftar etsinlər və boşanma dövrü ərzində qarşılıqlı razılaşma şəraitində dolansınlar, bir-birilərini narahat etməsinlər və mübahisələr aparmasınlar. Allahın qullarına nəsihəti belədir.\n\nƏgər boşanmış ər-arvad uzun-uzadı bir-biri ilə uşağın doğma anası tərəfindən əmizdirilməsi barədə razılığa gələ bilməsələr, onda onlar bu məqsədlə dayə tutmalıdırlar. Fövqəluca bu barədə belə buyurur: “Analar südəmər körpələrini, əgər onları axıradək əmizdirmək istəyirlərsə, tam iki il əmizdirməlidirlər. Uşağı doğulan ana geyim və yeməklə, imkan daxilində, təmin edilməlidir. Heç kimə gücü çatdığından artıq həvalə edilmir. Nə ana uşağına görə, nə də ata uşağına görə zərərə salınmamalıdır. Belə vəzifələr varisə də həvalə edilir. Əgər onlar qarşılıqlı məsləhət və razılıqla döşdən ayırmaq istəsələr, günah etməzlər. Əgər siz uşaqlarınızı başqasının əmizdirməsini istəsəniz, zəhmət haqqını layiqincə ödədikdə, sizə günah sayılmaz. Allahdan qorxun və bilin ki, həqiqətən, Allah sizin etdiklərinizi görür” (Bəqərə, 2\u002F233).\n\nSüd anasını o vaxt dəvət etmək olar ki, körpə anasınkından başqa, kiminsə döşünü tuta bilsin. Əgər o, yad döşünü əmmək istəmirsə, onda onu yalnız doğma anası əmizdirməlidir. Əgər o imtina edərsə, onu buna məcbur etmək lazımdır. Ər öz növbəsində ona, məbləğini öncədən şərtləşdirmədikləri halda, layiqincə maddi mükafat ödəməlidir.\n\nBu kəramətli ayəni məhz belə başa düşmək lazımdır. Uşaq anasının bətnində olanda, atası onun qayğısına qalmalıdır. O doğulanda və anasının südünü əmməyə başlayanda, Fövqəluca valideynlərə ikisindən birini seçməyə icazə vermişdir: körpəni ya doğma anasının südü ilə qidalandırmalı, ya da süd anası çağırılmalıdır. Əgər körpə başqa qadının döşünü əmmirsə, onda onun anasının başqa çıxış yolu yoxdur və onu özü əmizdirməli və onun qayğısına qalmalıdır – hamiləlik dövründə olduğu kimi, o zaman o, uşaqdan imtina edə bilməz və onu dünyaya gələnədək bətnində daşımalıdır.",{"from":11,"to":11,"text":862},"Fövqəluca ərin boşadığı arvadına və körpəsinə xərcləyəcəyi vəsaitin ölçüsünü müəyyənləşdirmiş və onu ərin rifahı və var-dövləti ilə əlaqələndirmişdir. Zəngin insan xəsislik etməməli və kasıbların xərclədiyi qədər xərcləməməlidir. İmkansız adamlar isə yalnız gücləri çatdığını sərf etməlidir.\n\nAllah insana Özünün ona əta etdiyindən artıq vəzifə həvalə etmir. O (Pak və Müqəddəs), Özünün ilahi müdrikliyi və mərhəməti ilə insana onun yerinə yetirə biləcəyini icra etməyi buyurmuşdur. O (Pak və Müqəddəs), insanlara öz malının bir hissəsini xərcləmək hökmü vermiş və ehtiyac içində yaşayanların bu vəzifəsini asanlaşdırmışdır. Bu təkcə insanların maddi mükəlləfiyyətlərinə deyil, bütövlükdə bütün şəriətə aid edilmişdir.\n\nAllah çətinliklərdən sonra mütləq asanlıq bəxş edir. Bu – ehtiyac içində olanlar üçün bir müjdə, sıxıntı və məhrumiyyətlərdən xilas edilmə vədidir. Fövqəluca buyurur: “Həqiqətən, hər çətinlikdən sonra asanlıq başlayır” (İnşirah, 94\u002F5).",{"from":55,"to":62,"text":864},"Allah günahlar içində batmış və Onun elçilərini yalançı hesab etmiş xalqların həlak edilməsi haqqında xəbər verir. Nə onların çoxsaylı olması, nə onların gücü, törətdiklərinə görə cavab verməli olduqları vaxt çatdıqda, onlara heç bir kömək etmədi və onlar şiddətli əzabverən cəzaya uğradıldılar. Allah onlara öz yaramaz əməllərinə görə layiq olduqları cəzanı daddırdı. Onları bu dünyada yaxalayan cəza ilə yanaşı Allah onlar üçün Axirət həyatında görəcəkləri sərt intiqam hazırlamışdır və bununla əlaqədar belə buyurur:",{"from":69,"to":69,"text":866},"Ey sağlam düşünmək qabiliyyətinə malik olan və Allahın ayələrinin mahiyyətini dərk edə bilən insanlar! Allahdan qorxun və yadınızda saxlayın ki, keçmiş nəsillər öz kafirlikləri üzündən əzab-əziyyətlərə düçar edilmişlər. Eyni şey sizin də başınıza gələ bilər, çünki Allahın Öz məxluqlarına münasibəti bütün zamanlarda eyni ədalətlə özünü göstərir.",{"from":75,"to":75,"text":868},"Allah mömin qullarına xatırladır ki, O (Pak və Müqəddəs), onlara Öz Elçisi Muhəmmədin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) vasitəsi ilə Kitab nazil etmişdir ki, onları cahillik, kafirlik və günahların zülmətindən elm, iman və Allaha itaət işığına çıxartsın. Lakin insanların yalnız bir qismi bu Kitaba iman gətirdikləri halda, digər qismi onu yalan hesab etdilər.\n\nO kəslər ki, iman gətirib, yaxşı işlər gördülər, dinin vacib və könüllü icra edilən hökümlərini yerinə yetirirdilər, O (Pak və Müqəddəs), onları axar çayları olan Cənnət bağlarına daxil edəcəkdir. İnsan bu bağlarda əbədi olaraq Səadət içində qalacaq, baxışların görmədiyi, qulaqların eşitmədiyi və insan qəlbinin heç xəyalına belə gətirmədiyi şeylərdən ləzzət alacaqdır. Allaha və Onun Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) iman gətirməyənlər isə, Cəhənnəmdə əzaba düçar ediləcəklər və Cəhənnəm Alovu içində əbədi qalacaqlar.",{"from":81,"to":81,"text":870},"Fövqəluca xəbər verir ki, O (Pak və Müqəddəs), yeddi göyü və onlarda olan hər şeyi və yeddi yer təbəqəsini və onlarda olan hər şeyi xəlq etmişdir. Dini qanunlardan və həmçinin Rəbbin bütün Kainatın həyatını idarə etdiyi Kainat və Qədər qanunlarından ibarət olan, Onun Öz elçilərinə (onlara salam olsun!) açıqladığı Vəhyini nazil etmişdir ki, onlar Onun qullarına nəsihət versinlər, məxluqlara öz Xaliqini dərk etməkdə və Onun hüdudsuz fövqəlqüdrətinə və hər şeyi əhatə edən elminə əmin olmaqda kömək etsinlər.\n\nƏgər insanlar Allahı Onun gözəl adları və qüsursuz sifətləri vasitəsi ilə dərk etsələr, onda onlar mütləq Ona ibadət etməyə başlayarlar, Onu sevər və Onun hüzurunda öz vəzifələrini yerinə yetirərlər.\n\nBuna görə, Kainatın yaradılmasının və hikmətli hökümlərin nazil edilməsinin məqsədi – Allahı dərk etmək və Ona ibadət etməkdir.\n\nAllahın xoşbəxt qulları bu məqsədə sadiqdirlər, şərəfsiz fasiqlər isə ondan üz döndərirlər.\n\n[1] Bu – kursivlə verdiyim müəllif müddəası günümüzümüzün, az qala tamamilə unudulmuş, demək olar ki, icra olunmayan ən əktual ilahi prinsiplərdən biridir. Cəmiyyətin əxlaqının pozğunlaşmasının mühüm amillərindəndir. F.S.\n\n[2] Bu söz (“qədər”), ümumiyyətlə “tale”, “alın yazısı”, “qismət”, “bəxt”, “müqəddərat” kimi mənalara malikdir. Lakin onun bir sıra açıq mənaları da vardır ki, həm ərəb, həm də Azərbaycan dilində eyni mənaya malikdir. “Qədər” ana dilimizdə kifayət qədər çox işlətdiyimiz qədər, say, ölçü, həcm, müddət, vaxt və s. mənaları özündə ifadə edir. Mən düşünürəm ki, Fövqəluca Allah bu ayədə “hər şeyin qədərini” buyuruğunda, məhz burada qeyd etdiyim və edə bilmədiyim bütün mənaları kompleks şəkildə nəzərdə tutmuşdur, çünki “tale” mənasında “qədər” sözü məhz belə geniş mənalı, hər şeyi əhatə edən mahiyyətə malikdir. Müdrik Allahın Ana Kitabında yazdığı qədər insanın, o, hələ ana bətninə düşməsinə və oradan dünyaya gəlməsinə qədər və taki Qiyamətədək olacaq taleyini əks etdirir. F.S.\n\n[3] Bu qeydimlə hörmətli oxuculara xatırlatmaq istəyirəm ki, Allah Quranda möcüzə kimi qəbul edilsin deyə, heç bir açıqlama verməmişdir. Lakin insanların nəzərinə çatdırılan həqiqətlər Muhəmməd Peyğəmbərin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) zamanında bilinməsi mümkün olmayan gerçəkliklərə istinad etdiyi üçün həm də möcüzədir. Mənə qalan, bu möcüzəni təsbit etmək deyil, bu ayədə göstərilən bu vacib və çox maraqlı məlumata elmi mənbələrdə də geniş yer ayrıldığını nəzərə çapdırmaq və ayədə yerin 7 (yeddi) qatdan ibarət olduğunun təsdiq edildiyini bildirməkdir. Yerin alimlər tərəfindən qeyd edilən həmin qatları bunlardır: 1.Hidrosfer; 2.Litosfer; 3.Astenosfer; 4.Üst mantiya; 5.Alt mantiya; 6.Xarici nüvə; 7.Daxili nüvə.\n\n\"Litosfer\" sözü yunan dilində \"Qaya\" mənasını ifadə edən \"Lithos\" kəlməsindən gəlir. Litosfer yerin ən üst qatını təşkil edən bərk təbəqədir.Digər təbəqələrlə müqayisədə çox nazik qatdır. Litosfer qatı okeanların altında və vulkan püskürməsi üçün əlverişli olan bölgələrdə daha nazikdir.Başqa təbəqələrdən daha soyuq və daha bərkdir. Buna görə də yerin qabığı vəzifəsini yerinə yetirir. Litosferin aşağısında yunan dilində \"zəif\" kəlməsi \"asthenes\"dən əmələ gələn \"astenosfer\" təbəqəsi var. Bu təbəqə litosferlə müqayisədə daha nazikdir.Hərəkətli təbəqədir. İsti və yarımqatı maddələrdən təşkil olunmuş bu təbəqə geoloji yüksək istiliyə və təzyiqə məruz qalanda yumşalıb əriyir. Belə ehtimallar var ki, bərk litosfer təbəqəsi yavaş hərəkət edən astenosfer təbəqəsinin üzərində üzür və ya hərəkət edir. Hər halda belə zənn olunur. Bu təbəqələrin aşağısında yüksək hərarətə malik olan, yarımqatı qayalardan əmələ gələn, təxminən 2900 km qalınlığında olan və adına \"mantiya\" deyilən bir təbəqə var.Yerin üst səthi ilə müqayisədə özündə daha çox dəmir, maqnezium və kalsium ehtiva edən mantiya daha isti və qalındır, çünki yerin daxilindəki hərarət və təzyiq dərinliyə getdikcə daha da çoxalır. Yerin mərkəzində də, təxminən, mantiyanın iki qatı qalınlığında olan nüvə var. Bu təbəqənin belə qalın olmasının səbəbi onun içində qayalardan çox metalların (dəmirlə nikelin qarışığının) olmasıdır. Yerin nüvəsi isə iki ayrı hissədən - biri 2200 km qalınlığında olan maye xarici nüvədən,digəri isə 1250 km qalınlığındakı bərk daxili nüvədən meydana gəlib. Dünya dövr etdikcə maye xarici nüvə dünyanın maqnit sahəsini əmələ gətirir. Yerin təbəqələrinin göy üzü ilə XX əsr texnologiyası sayəsində kəşf edilən bu oxşarlığının Quranda bildirilməsi şübhəsiz ki, Mübarək Quranın çoxsaylı elmi möcüzələrindən biridir. (Mənbələr üçün bax: www.nice.az. Yer kürəsinin təbəqələri və www.mucizeler.com Quran heç tükənməyən möcüzə, səh. 99-101). F.S."]