[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"suras-meta":3,"sura-67-alikhan":694,"$f8HbFhtU5Y1zekA-yaUQzdSR6f7hufyCE5e8LTZtdTag":902},[4,12,20,27,34,41,48,54,61,68,74,80,86,93,100,107,114,120,127,134,140,147,154,161,168,175,182,189,196,203,210,217,223,230,236,242,248,255,260,266,273,279,286,292,299,304,310,316,322,328,333,339,344,350,356,361,368,374,380,385,390,396,401,407,412,418,424,430,436,441,447,452,458,463,469,474,480,485,490,496,502,508,514,519,525,530,536,542,547,552,558,564,570,575,581,587,592,598,603,608,614,620,626,632,638,644,650,656,662,667,672,677,682,688],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},1,"سُورَةُ ٱلْفَاتِحَةِ","Əl-Fatihə","Аль-Фатиха","Al-Fatihah","meccan",7,{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},2,"سُورَةُ البَقَرَةِ","Əl-Bəqərə","Аль-Бакара","Al-Baqarah","medinan",286,{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},3,"سُورَةُ آلِ عِمۡرَانَ","Ali-İmran","Али Имран","Ali-Imran",200,{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},4,"سُورَةُ النِّسَاءِ","Ən-Nisa","Ан-Ниса","An-Nisa",176,{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},5,"سُورَةُ المَائـِدَةِ","Əl-Maidə","Аль-Маида","Al-Maidah",120,{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},6,"سُورَةُ الأَنۡعَامِ","Əl-Ənam","Аль-Анам","Al-Anam",165,{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},"سُورَةُ الأَعۡرَافِ","Əl-Əraf","Аль-Араф","Al-Araf",206,{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},8,"سُورَةُ الأَنفَالِ","Əl-Ənfal","Аль-Анфаль","Al-Anfal",75,{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},9,"سُورَةُ التَّوۡبَةِ","Ət-Tövbə","Ат-Тауба","At-Tawbah",129,{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},10,"سُورَةُ يُونُسَ","Yunus","Юнус",109,{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},11,"سُورَةُ هُودٍ","Hud","Худ",123,{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},12,"سُورَةُ يُوسُفَ","Yusuf","Юсуф",111,{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},13,"سُورَةُ الرَّعۡدِ","Ər-Rəd","Ар-Раад","Ar-Rad",43,{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},14,"سُورَةُ إِبۡرَاهِيمَ","İbrahim","Ибрахим","Ibrahim",52,{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},15,"سُورَةُ الحِجۡرِ","Əl-Hicr","Аль-Хиджр","Al-Hijr",99,{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},16,"سُورَةُ النَّحۡلِ","Ən-Nəhl","Ан-Нахль","An-Nahl",128,{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},17,"سُورَةُ الإِسۡرَاءِ","Əl-İsra","Аль-Исра","Al-Isra",{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},18,"سُورَةُ الكَهۡفِ","Əl-Kəhf","Аль-Кахф","Al-Kahf",110,{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},19,"سُورَةُ مَرۡيَمَ","Məryəm","Марьям","Maryam",98,{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},20,"سُورَةُ طه","Ta-Ha","Та Ха",135,{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},21,"سُورَةُ الأَنبِيَاءِ","Əl-Ənbiya","Аль-Анбийа","Al-Anbiya",112,{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},22,"سُورَةُ الحَجِّ","Əl-Həcc","Аль-Хадж","Al-Hajj",78,{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},23,"سُورَةُ المُؤۡمِنُونَ","Əl-Muminun","Аль-Муминун","Al-Muminun",118,{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},24,"سُورَةُ النُّورِ","Ən-Nur","Ан-Нур","An-Nur",64,{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},25,"سُورَةُ الفُرۡقَانِ","Əl-Furqan","Аль-Фуркан","Al-Furqan",77,{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},26,"سُورَةُ الشُّعَرَاءِ","Əş-Şuəra","Аш-Шуара","Ash-Shuara",227,{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},27,"سُورَةُ النَّمۡلِ","Ən-Nəml","Ан-Намль","An-Naml",93,{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},28,"سُورَةُ القَصَصِ","Əl-Qəsəs","Аль-Касас","Al-Qasas",88,{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},29,"سُورَةُ العَنكَبُوتِ","Əl-Ənkəbut","Аль-Анкабут","Al-Ankabut",69,{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},30,"سُورَةُ الرُّومِ","Ər-Rum","Ар-Рум","Ar-Rum",60,{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},31,"سُورَةُ لُقۡمَانَ","Loğman","Лукман","Luqman",34,{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},32,"سُورَةُ السَّجۡدَةِ","Əs-Səcdə","Ас-Саджда","As-Sajdah",{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},33,"سُورَةُ الأَحۡزَابِ","Əl-Əhzab","Аль-Ахзаб","Al-Ahzab",73,{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},"سُورَةُ سَبَإٍ","Səba","Саба","Saba",54,{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},35,"سُورَةُ فَاطِرٍ","Fatir","Фатир",45,{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},36,"سُورَةُ يسٓ","Ya-Sin","Йа Син",83,{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},37,"سُورَةُ الصَّافَّاتِ","Əs-Saffat","Ас-Саффат","As-Saffat",182,{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},38,"سُورَةُ صٓ","Sad","Сад",{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},39,"سُورَةُ الزُّمَرِ","Əz-Zumər","Аз-Зумар","Az-Zumar",{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},40,"سُورَةُ غَافِرٍ","Ğafir","Гафир","Ghafir",85,{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},41,"سُورَةُ فُصِّلَتۡ","Fussilət","Фуссилат","Fussilat",{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},42,"سُورَةُ الشُّورَىٰ","Əş-Şura","Аш-Шура","Ash-Shura",53,{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},"سُورَةُ الزُّخۡرُفِ","Əz-Zuxruf","Аз-Зухруф","Az-Zukhruf",89,{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},44,"سُورَةُ الدُّخَانِ","Əd-Duxan","Ад-Духан","Ad-Dukhan",59,{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},"سُورَةُ الجَاثِيَةِ","Əl-Casiyə","Аль-Джасийа","Al-Jathiyah",{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},46,"سُورَةُ الأَحۡقَافِ","Əl-Əhqaf","Аль-Ахкаф","Al-Ahqaf",{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},47,"سُورَةُ مُحَمَّدٍ","Muhəmməd","Мухаммад","Muhammad",{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},48,"سُورَةُ الفَتۡحِ","Əl-Fəth","Аль-Фатх","Al-Fath",{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},49,"سُورَةُ الحُجُرَاتِ","Əl-Hucurat","Аль-Худжурат","Al-Hujurat",{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},50,"سُورَةُ قٓ","Qaf","Каф",{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},51,"سُورَةُ الذَّارِيَاتِ","Əz-Zariyat","Аз-Зарийат","Adh-Dhariyat",{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},"سُورَةُ الطُّورِ","Ət-Tur","Ат-Тур","At-Tur",{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},"سُورَةُ النَّجۡمِ","Ən-Nəcm","Ан-Наджм","An-Najm",62,{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},"سُورَةُ القَمَرِ","Əl-Qəmər","Аль-Камар","Al-Qamar",55,{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},"سُورَةُ الرَّحۡمَٰن","Ər-Rəhman","Ар-Рахман","Ar-Rahman",{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},56,"سُورَةُ الوَاقِعَةِ","Əl-Vaqiə","Аль-Вакиа","Al-Waqiah",96,{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},57,"سُورَةُ الحَدِيدِ","Əl-Hədid","Аль-Хадид","Al-Hadid",{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},58,"سُورَةُ المُجَادلَةِ","Əl-Mucadilə","Аль-Муджадила","Al-Mujadilah",{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},"سُورَةُ الحَشۡرِ","Əl-Həşr","Аль-Хашр","Al-Hashr",{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},"سُورَةُ المُمۡتَحنَةِ","Əl-Mumtəhinə","Аль-Мумтахана","Al-Mumtahanah",{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},61,"سُورَةُ الصَّفِّ","Əs-Saff","Ас-Сафф","As-Saff",{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},"سُورَةُ الجُمُعَةِ","Əl-Cumuə","Аль-Джумуа","Al-Jumuah",{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},63,"سُورَةُ المُنَافِقُونَ","Əl-Munafiqun","Аль-Мунафикун","Al-Munafiqun",{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},"سُورَةُ التَّغَابُنِ","Ət-Təğabun","Ат-Тагабун","At-Taghabun",{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},65,"سُورَةُ الطَّلَاقِ","Ət-Talaq","Ат-Талак","At-Talaq",{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},66,"سُورَةُ التَّحۡرِيمِ","Ət-Təhrim","Ат-Тахрим","At-Tahrim",{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},67,"سُورَةُ المُلۡكِ","Əl-Mulk","Аль-Мульк","Al-Mulk",{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},68,"سُورَةُ القَلَمِ","Əl-Qələm","Аль-Калам","Al-Qalam",{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},"سُورَةُ الحَاقَّةِ","Əl-Haqqə","Аль-Хакка","Al-Haqqah",{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},70,"سُورَةُ المَعَارِجِ","Əl-Məaric","Аль-Мааридж","Al-Maarij",{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},71,"سُورَةُ نُوحٍ","Nuh","Нух",{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},72,"سُورَةُ الجِنِّ","Əl-Cinn","Аль-Джинн","Al-Jinn",{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},"سُورَةُ المُزَّمِّلِ","Əl-Muzzəmmil","Аль-Муззаммиль","Al-Muzzammil",{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},74,"سُورَةُ المُدَّثِّرِ","Əl-Muddəssir","Аль-Муддассир","Al-Muddaththir",{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ القِيَامَةِ","Əl-Qiyamə","Аль-Кийама","Al-Qiyamah",{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},76,"سُورَةُ الإِنسَانِ","Əl-İnsan","Аль-Инсан","Al-Insan",{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},"سُورَةُ المُرۡسَلَاتِ","Əl-Mursəlat","Аль-Мурсалат","Al-Mursalat",{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ النَّبَإِ","Ən-Nəbə","Ан-Наба","An-Naba",{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},79,"سُورَةُ النَّازِعَاتِ","Ən-Naziat","Ан-Назиат","An-Naziat",{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},80,"سُورَةُ عَبَسَ","Əbəsə","Абаса","Abasa",{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},81,"سُورَةُ التَّكۡوِيرِ","Ət-Təkvir","Ат-Таквир","At-Takwir",{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},82,"سُورَةُ الانفِطَارِ","Əl-İnfitar","Аль-Инфитар","Al-Infitar",{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},"سُورَةُ المُطَفِّفِينَ","Əl-Mutaffifin","Аль-Мутаффифин","Al-Mutaffifin",{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},84,"سُورَةُ الانشِقَاقِ","Əl-İnşiqaq","Аль-Иншикак","Al-Inshiqaq",{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},"سُورَةُ البُرُوجِ","Əl-Buruc","Аль-Бурудж","Al-Buruj",{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},86,"سُورَةُ الطَّارِقِ","Ət-Tariq","Ат-Тарик","At-Tariq",{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},87,"سُورَةُ الأَعۡلَىٰ","Əl-Əla","Аль-Аля","Al-Ala",{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},"سُورَةُ الغَاشِيَةِ","Əl-Ğaşiyə","Аль-Гашийа","Al-Ghashiyah",{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},"سُورَةُ الفَجۡرِ","Əl-Fəcr","Аль-Фаджр","Al-Fajr",{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},90,"سُورَةُ البَلَدِ","Əl-Bələd","Аль-Балад","Al-Balad",{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},91,"سُورَةُ الشَّمۡسِ","Əş-Şəms","Аш-Шамс","Ash-Shams",{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},92,"سُورَةُ اللَّيۡلِ","Əl-Leyl","Аль-Лайл","Al-Layl",{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},"سُورَةُ الضُّحَىٰ","Əd-Duha","Ад-Духа","Ad-Duha",{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},94,"سُورَةُ الشَّرۡحِ","Əş-Şərh","Аш-Шарх","Ash-Sharh",{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},95,"سُورَةُ التِّينِ","Ət-Tin","Ат-Тин","At-Tin",{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},"سُورَةُ العَلَقِ","Əl-Ələq","Аль-Алак","Al-Alaq",{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},97,"سُورَةُ القَدۡرِ","Əl-Qədr","Аль-Кадр","Al-Qadr",{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ البَيِّنَةِ","Əl-Beyyinə","Аль-Баййина","Al-Bayyinah",{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ الزَّلۡزَلَةِ","Əz-Zəlzələ","Аз-Залзала","Az-Zalzalah",{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},100,"سُورَةُ العَادِيَاتِ","Əl-Adiyat","Аль-Адийат","Al-Adiyat",{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},101,"سُورَةُ القَارِعَةِ","Əl-Qariə","Аль-Кариа","Al-Qariah",{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},102,"سُورَةُ التَّكَاثُرِ","Ət-Təkasur","Ат-Такасур","At-Takathur",{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},103,"سُورَةُ العَصۡرِ","Əl-Əsr","Аль-Аср","Al-Asr",{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},104,"سُورَةُ الهُمَزَةِ","Əl-Huməzə","Аль-Хумаза","Al-Humazah",{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},105,"سُورَةُ الفِيلِ","Əl-Fil","Аль-Филь","Al-Fil",{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},106,"سُورَةُ قُرَيۡشٍ","Qureyş","Курайш","Quraysh",{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},107,"سُورَةُ المَاعُونِ","Əl-Maun","Аль-Маун","Al-Maun",{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},108,"سُورَةُ الكَوۡثَرِ","Əl-Kövsər","Аль-Каусар","Al-Kawthar",{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},"سُورَةُ الكَافِرُونَ","Əl-Kafirun","Аль-Кафирун","Al-Kafirun",{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},"سُورَةُ النَّصۡرِ","Ən-Nəsr","Ан-Наср","An-Nasr",{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},"سُورَةُ المَسَدِ","Əl-Məsəd","Аль-Масад","Al-Masad",{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},"سُورَةُ الإِخۡلَاصِ","Əl-İxlas","Аль-Ихлас","Al-Ikhlas",{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},113,"سُورَةُ الفَلَقِ","Əl-Fələq","Аль-Фаляк","Al-Falaq",{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},114,"سُورَةُ النَّاسِ","Ən-Nas","Ан-Нас","An-Nas",{"sura":695,"meta":787},{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204,"ayahs":696},[697,700,703,706,709,712,715,718,721,724,727,730,733,736,739,742,745,748,751,754,757,760,763,766,769,772,775,778,781,784],{"number":5,"arabic":698,"translation":699},"بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ تَبَٰرَكَ ٱلَّذِى بِيَدِهِ ٱلْمُلْكُ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ قَدِيرٌ","Mülk Əlində Olan Allah nə qədər xeyirxahdır. O hər şeyə qadirdir.",{"number":13,"arabic":701,"translation":702},"ٱلَّذِى خَلَقَ ٱلْمَوْتَ وَٱلْحَيَوٰةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًۭا ۚ وَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْغَفُورُ","Əməl baxımından hansınızın daha yaxşı olduğunuzu sınamaq üçün ölümü və həyatı yaradan Odur. O, Qüdrətlidir, Bağışlayandır.",{"number":21,"arabic":704,"translation":705},"ٱلَّذِى خَلَقَ سَبْعَ سَمَٰوَٰتٍۢ طِبَاقًۭا ۖ مَّا تَرَىٰ فِى خَلْقِ ٱلرَّحْمَٰنِ مِن تَفَٰوُتٍۢ ۖ فَٱرْجِعِ ٱلْبَصَرَ هَلْ تَرَىٰ مِن فُطُورٍۢ","Yeddi göyü təbəqələr şəklində quran Odur. Sən Mərhəmətli Allahın yaratdığında qətiyyən bir uyuşmazlıq tapmazsan. Bir başını qaldırıb göyə diqqət yetir, heç onda bir çat görürsənmi?",{"number":28,"arabic":707,"translation":708},"ثُمَّ ٱرْجِعِ ٱلْبَصَرَ كَرَّتَيْنِ يَنقَلِبْ إِلَيْكَ ٱلْبَصَرُ خَاسِئًۭا وَهُوَ حَسِيرٌۭ","Sonra göz gəzdirib təkrar bax. Göz zəlil və yorğun halda özünə tərəf dönəcəkdir.",{"number":35,"arabic":710,"translation":711},"وَلَقَدْ زَيَّنَّا ٱلسَّمَآءَ ٱلدُّنْيَا بِمَصَٰبِيحَ وَجَعَلْنَٰهَا رُجُومًۭا لِّلشَّيَٰطِينِ ۖ وَأَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابَ ٱلسَّعِيرِ","Biz sizə yaxın olan göyü ulduzlarla bəzədik və onları şeytanlara atılan alovlar etdik. Biz onlar üçün yandırıb-yaxan od əzabı hazırlamışıq.",{"number":42,"arabic":713,"translation":714},"وَلِلَّذِينَ كَفَرُوا۟ بِرَبِّهِمْ عَذَابُ جَهَنَّمَ ۖ وَبِئْسَ ٱلْمَصِيرُ","Rəbbinə qarşı çıxanlar Cəhənnəm əzabına düçar olacaqlar. Ora nə pis dönüş yeridir.",{"number":11,"arabic":716,"translation":717},"إِذَآ أُلْقُوا۟ فِيهَا سَمِعُوا۟ لَهَا شَهِيقًۭا وَهِىَ تَفُورُ","Onlar oraya vasil ediləndə onun dəhşətli uğultuyla qaynadığını eşidəcəklər.",{"number":55,"arabic":719,"translation":720},"تَكَادُ تَمَيَّزُ مِنَ ٱلْغَيْظِ ۖ كُلَّمَآ أُلْقِىَ فِيهَا فَوْجٌۭ سَأَلَهُمْ خَزَنَتُهَآ أَلَمْ يَأْتِكُمْ نَذِيرٌۭ","Cəhənnəm, qəzəbindən az qala parçalansın. Hər dəfə bir dəstə oraya atılarkən Cəhənnəmin gözətçiləri onlardan soruşacaqlar: “Məgər sizə xəbərdarlıq edən bir peyğəmbər gəlməmişdi?”",{"number":62,"arabic":722,"translation":723},"قَالُوا۟ بَلَىٰ قَدْ جَآءَنَا نَذِيرٌۭ فَكَذَّبْنَا وَقُلْنَا مَا نَزَّلَ ٱللَّهُ مِن شَىْءٍ إِنْ أَنتُمْ إِلَّا فِى ضَلَٰلٍۢ كَبِيرٍۢ","Onlar deyəcəklər: “Əlbəttə, bizə qorxudan bir peyğəmbər gəlmişdi. Amma biz onu yalançı sayıb: “Allah heç bir şey nazil etməyib, siz də ancaq böyük bir azğınlıq içindəsiniz”– demişdik.",{"number":69,"arabic":725,"translation":726},"وَقَالُوا۟ لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مَا كُنَّا فِىٓ أَصْحَٰبِ ٱلسَّعِيرِ","Onlar deyəcəklər: “Əgər biz dinləsəydik və ya anlasaydıq alov şölələri saçan od sakinlərinin içində olmazdıq!”",{"number":75,"arabic":728,"translation":729},"فَٱعْتَرَفُوا۟ بِذَنۢبِهِمْ فَسُحْقًۭا لِّأَصْحَٰبِ ٱلسَّعِيرِ","Onlar öz günahlarını etiraf edəcəklər. Rədd olsun alovlu od sakinləri!",{"number":81,"arabic":731,"translation":732},"إِنَّ ٱلَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُم بِٱلْغَيْبِ لَهُم مَّغْفِرَةٌۭ وَأَجْرٌۭ كَبِيرٌۭ","Həqiqətən, öz Rəbbindən Onu görmədikləri halda qorxanlar üçün bağışlanma və böyük bir mükafat vardır.",{"number":87,"arabic":734,"translation":735},"وَأَسِرُّوا۟ قَوْلَكُمْ أَوِ ٱجْهَرُوا۟ بِهِۦٓ ۖ إِنَّهُۥ عَلِيمٌۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ","Sözünüzü gizli saxlasanız da, onu açıq desəniz də, fərqi yoxdur, Allah kökslərdə olanları bilir.",{"number":94,"arabic":737,"translation":738},"أَلَا يَعْلَمُ مَنْ خَلَقَ وَهُوَ ٱللَّطِيفُ ٱلْخَبِيرُ","Yaradan Allah Lətif və hər şeydən Xəbərdar olduğu halda, ola bilərmi ki, O, gizlində və aşkarda olanları bilməsin?",{"number":101,"arabic":740,"translation":741},"هُوَ ٱلَّذِى جَعَلَ لَكُمُ ٱلْأَرْضَ ذَلُولًۭا فَٱمْشُوا۟ فِى مَنَاكِبِهَا وَكُلُوا۟ مِن رِّزْقِهِۦ ۖ وَإِلَيْهِ ٱلنُّشُورُ","Yeri sizin ixtiyarınıza verən Odur. Onun hər tərəfində gəzin və Allahın ruzisindən yeyin. Qayıdış da Onadır.",{"number":108,"arabic":743,"translation":744},"ءَأَمِنتُم مَّن فِى ٱلسَّمَآءِ أَن يَخْسِفَ بِكُمُ ٱلْأَرْضَ فَإِذَا هِىَ تَمُورُ","Göydə Olanın sizi yerə batırmayacağına əminsinizmi? O zaman yer hərəkətə gəlib titrəyəcəkdir.",{"number":115,"arabic":746,"translation":747},"أَمْ أَمِنتُم مَّن فِى ٱلسَّمَآءِ أَن يُرْسِلَ عَلَيْكُمْ حَاصِبًۭا ۖ فَسَتَعْلَمُونَ كَيْفَ نَذِيرِ","Ya da ki, göydə Olanın üstünüzə daşlar yağdırmayacağına əminsinizmi? Siz, Mənim xəbərdarlığımın necə nəticələr verdiyini biləcəksiniz.",{"number":121,"arabic":749,"translation":750},"وَلَقَدْ كَذَّبَ ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ فَكَيْفَ كَانَ نَكِيرِ","Müşriklərdən əvvəlkilər də bunu yalançı hesab etmişdilər. Görəydin Mənim onları həlak etməyim necə oldu!",{"number":128,"arabic":752,"translation":753},"أَوَلَمْ يَرَوْا۟ إِلَى ٱلطَّيْرِ فَوْقَهُمْ صَٰٓفَّٰتٍۢ وَيَقْبِضْنَ ۚ مَا يُمْسِكُهُنَّ إِلَّا ٱلرَّحْمَٰنُ ۚ إِنَّهُۥ بِكُلِّ شَىْءٍۭ بَصِيرٌ","Məgər onlar başları üzərində dəstə-dəstə pərvazlanıb uçan, hərdən də qanadlarını yığan quşları görmürlərmi? Onları havada ancaq Mərhəmətli Allah saxlayır. Şübhəsiz ki, O, hər şeyi görür.",{"number":135,"arabic":755,"translation":756},"أَمَّنْ هَٰذَا ٱلَّذِى هُوَ جُندٌۭ لَّكُمْ يَنصُرُكُم مِّن دُونِ ٱلرَّحْمَٰنِ ۚ إِنِ ٱلْكَٰفِرُونَ إِلَّا فِى غُرُورٍ","Ya da Mərhəmətli Allahdan başqa sizə kömək edə biləcək qoşununuz varmı? Kafirlər ancaq aldanmaqdadırlar!",{"number":141,"arabic":758,"translation":759},"أَمَّنْ هَٰذَا ٱلَّذِى يَرْزُقُكُمْ إِنْ أَمْسَكَ رِزْقَهُۥ ۚ بَل لَّجُّوا۟ فِى عُتُوٍّۢ وَنُفُورٍ","Ya da O Öz ruzisini kəssə, sizə kim ruzi verə bilər? Xeyr, onlar təkəbbür göstərməkdə və haqdan qaçmaqda davam edirlər.",{"number":148,"arabic":761,"translation":762},"أَفَمَن يَمْشِى مُكِبًّا عَلَىٰ وَجْهِهِۦٓ أَهْدَىٰٓ أَمَّن يَمْشِى سَوِيًّا عَلَىٰ صِرَٰطٍۢ مُّسْتَقِيمٍۢ","Elə isə üzü üstə sürünərək gedən daha doğru yoldadır, yoxsa düz yolda özü şax gedən?",{"number":155,"arabic":764,"translation":765},"قُلْ هُوَ ٱلَّذِىٓ أَنشَأَكُمْ وَجَعَلَ لَكُمُ ٱلسَّمْعَ وَٱلْأَبْصَٰرَ وَٱلْأَفْـِٔدَةَ ۖ قَلِيلًۭا مَّا تَشْكُرُونَ","De: “Sizi yaradan, sizə qulaq, göz və ürək verən Odur. Necə də az şükür edirsiniz!”",{"number":162,"arabic":767,"translation":768},"قُلْ هُوَ ٱلَّذِى ذَرَأَكُمْ فِى ٱلْأَرْضِ وَإِلَيْهِ تُحْشَرُونَ","De: “Sizi yer üzünə yayan da Odur. Siz Onun hüzuruna toplanılacaqsınız!”",{"number":169,"arabic":770,"translation":771},"وَيَقُولُونَ مَتَىٰ هَٰذَا ٱلْوَعْدُ إِن كُنتُمْ صَٰدِقِينَ","Onlar deyirlər: “Əgər doğru deyirsinizsə, bu vəd nə vaxt olacaq?”",{"number":176,"arabic":773,"translation":774},"قُلْ إِنَّمَا ٱلْعِلْمُ عِندَ ٱللَّهِ وَإِنَّمَآ أَنَا۠ نَذِيرٌۭ مُّبِينٌۭ","De: “Buna aid bilgi yalnız Allah yanındadır. Mən isə ancaq xəbərdar və bəyan edənəm!”",{"number":183,"arabic":776,"translation":777},"فَلَمَّا رَأَوْهُ زُلْفَةًۭ سِيٓـَٔتْ وُجُوهُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَقِيلَ هَٰذَا ٱلَّذِى كُنتُم بِهِۦ تَدَّعُونَ","Kafirlər əzabın yaxın olduğunu gördükdə üzləri eybəcər görkəm alacaq və onlara: “Sizin durmadan istədiyiniz əzab bax budur!”– deyiləcəkdir.",{"number":190,"arabic":779,"translation":780},"قُلْ أَرَءَيْتُمْ إِنْ أَهْلَكَنِىَ ٱللَّهُ وَمَن مَّعِىَ أَوْ رَحِمَنَا فَمَن يُجِيرُ ٱلْكَٰفِرِينَ مِنْ عَذَابٍ أَلِيمٍۢ","De: “Deyin görüm, əgər Allah məni və mənimlə birlikdə olanları məhv edərsə və ya bizə mərhəmət göstərərsə, bəs siz kafirləri ağrılı-acılı əzabdan kim qurtara bilər?”",{"number":197,"arabic":782,"translation":783},"قُلْ هُوَ ٱلرَّحْمَٰنُ ءَامَنَّا بِهِۦ وَعَلَيْهِ تَوَكَّلْنَا ۖ فَسَتَعْلَمُونَ مَنْ هُوَ فِى ضَلَٰلٍۢ مُّبِينٍۢ","De: “O, Mərhəmətli Allahdır! Biz Ona iman gətirib, Ona təvəkkül etmişik. Kimin tam azğınlıq içində olduğunu tezliklə biləcəksiniz.",{"number":204,"arabic":785,"translation":786},"قُلْ أَرَءَيْتُمْ إِنْ أَصْبَحَ مَآؤُكُمْ غَوْرًۭا فَمَن يَأْتِيكُم بِمَآءٍۢ مَّعِينٍۭ","De: “Deyin görüm, əgər suyunuz yerin dibinə çöksə, Allahdan başqa kim sizə axar su gətirə bilər?”",[788,789,790,791,792,793,794,795,796,797,798,799,800,801,802,803,804,805,806,807,808,809,810,811,812,813,814,815,816,817,818,819,820,821,822,823,824,825,826,827,828,829,830,831,832,833,834,835,836,837,838,839,840,841,842,843,844,845,846,847,848,849,850,851,852,853,854,855,856,857,858,859,860,861,862,863,864,865,866,867,868,869,870,871,872,873,874,875,876,877,878,879,880,881,882,883,884,885,886,887,888,889,890,891,892,893,894,895,896,897,898,899,900,901],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},{"edition":903,"sura":425,"blocks":904},"saadi-az",[905,907,909,911,913,915,917,919,921,923,925,927,929,931,933,935,937,939,941,943,945,947,949,951,953,955,957],{"from":5,"to":5,"text":906},"Allah Böyük və Fövqəlucadır, Onun xeyirxah əməlləri saysız-hesabsızdır və Onun mərhəməti bütün varlıqları əhatə edir! Onun əzəməti – göylərin və yer aləmlərinin üzərində hakimiyyətinin Ona məxsus olmasındadır. O (Pak və Müqəddəs), onları xəlq etmişdir və istədiyi kimi də onları idarə edir. Öz hikməti ilə O (Pak və Müqəddəs), bu və ya digər din və Kainat qanunlarını nazil edir. Onun əzəməti həm də ondadır ki, O (Pak və Müqəddəs), – fövqəlqüdrətlidir. O (Pak və Müqəddəs), istədiyini etməyə və istədiyi məxluqu, onun nəhəngliyindən asılı olmayaraq, hətta istər göylər olsun, istərsə də yer olsun, yaratmağa qadirdir.",{"from":13,"to":13,"text":908},"O (Pak və Müqəddəs), qullarını dirildir və vəfat etdirir ki, kimin əməllərinin səmimi və saleh olduğuna bir daha əmin olsun. O (Pak və Müqəddəs), insanları xəlq etmiş və bu dünyada məskunlaşdırmışdır. O (Pak və Müqəddəs), onlara xəbər vermişdir ki, onlar bu dünyanı mütləq tərk edəcəklər və buna dair hökümlər və qadağalar nazil etmişdir, sonra isə onları, Rəbbin hökümlərini yerinə yetirməkdən çəkindirən ehtiraslarla imtahana çəkmişdir. Bu hökümlərə müti olanlara Allah həm bu, həm də Axirət aləmlərində gözəl mükafat verəcəkdir. Qəlbi alçaq ehtiraslarını qane etməyə meyil göstərənlərə və Rəbbinin iradəsini inkar edənlərə sərt əvəz veriləcəkdir. Fövqəlqüdrət Ona məxsusdur və bütün varlıqlar Onun hökmü altındadırlar və Ona mütidirlər. O (Pak və Müqəddəs), qullarının günahlarını və qüsurlarını bağışlayır, xüsusilə, əgər onlar törətdiklərini tövbə edirlərsə. O (Pak və Müqəddəs), hətta göylərə qədər çatan günahları da bağışlayır və möminlərin nöqsanlarını, onlar bu dünyanı doldursalar da, bağışlayır.",{"from":21,"to":21,"text":910},"Allah bir-birinin üstündə yeddi göy qübbəsi yaratmış və onlara gözəl və kamil görkəm vermişdir. Sən bu yaradılışda hər hansı bir uyğunsuzluq, yəni, naqislik və ya çatışmazlıq görə bilməzsən. Əgər məxluq nöqsanlardan məhrumdursa, onda o, hərtərəfli kamilliyə və gözəlliyə malik olur. Elə buna görə göylər hər baxımdan gözəldir. Onların rəngi, görkəmi, yüksəkliyi və onlarda yerləşdirilmiş günəş və parlaq ulduzlar, hərəkət edən və sabit planetlər gözəldir.\n\nGöylərin xəlq edildiyi mükəmməllik insanlara yaxşı məlumdur və buna görə Fövqəluca Allah insanlara buyurur ki, onlara tez-tez baxsınlar və onların əlçatmazlığı üzərində düşünsünlər. Ey insan! Diqqətlə göylərə bax və sən onlarda qüsur tapa bilməzsən.",{"from":28,"to":28,"text":912},"Göylərə tez-tez nəzər sal və hər dəfə baxışların yorğun halda aşağı enəcəkdir, çünki sən, hətta bundan ötrü çoxlu cəhdlər göstərsən də, bu xilqətdə qüsur və nöqsan görə bilməyəcəksən. Sonra Fövqəluca göylərin gözəlliyindən və cazibədarlığından xəbər verir:",{"from":35,"to":35,"text":914},"Söhbət insanların öz gözləri ilə görə bildikləri birinci göydən gedir. O, müxtəlif parlaqlığa və işıq saçma qabiliyyətinə malik ulduzlarla bəzənmişdir. Əgər göydə ulduzlar olmasaydı, onun qübbəsi zülmət içində, gözəllikdən və cazibədarlıqdan məhrum olardı. Lakin Allah ulduzları yaratdı, göyü onlarla bəzədi və işıqlandırdı ki, insanlar gecə qaranlığında həm quruda, həm də dənizdə düz yol tapa bilsinlər.\n\nFövqəlucanın bu ayədə yalnız aşağıdakı göyü nəzərdə tutmasına baxmayaraq, bir çox ulduzlar hətta yeddinci göydən də yuxarıdadır. Bu, heç vəchlə Quranla ziddiyyət təşkil etmir, çünki göylər şəffafdır və əgər ulduzlar birinci göyə mənsub olmasalar da, onların cazibədarlığı ona çatır.\n\nUlduzlar həmçinin Rəbbin hökümlərinə gizlicə qulaq asmaq istəyən şeytanları mələklərin daşlaması üçündür. Allah ulduzları həm də göyləri şeytanlardan mühafizə etmək üçün xəlq etmişdir və göylərdə eşitdiklərini onların yerə aparmasına icazə vermir. Beləliklə, axan ulduzlar bu dünyada şeytanların qənimidir. Axirət həyatında isə onlar üçün Allahın əleyhinə çıxdıqlarına və Onun bir çox qullarını doğru yoldan çıxartdıqlarına görə odlu cəza hazırlanmışdır. Belə cəza şeytanların ardınca gedən kafirlər üçün də hazırlanmışdır və buna görə sonra Allah buyurur:",{"from":42,"to":55,"text":916},"Cəhənnəm əzabkeşlərini böyük alçaldılma və şərəfsizlik çulğayacaqdır. Onlar Cəhənnəmə - mənfur və alçaldılmış halda atılacaqlar və orada onlar müdhiş səslər eşidəcəklər. Cəhənnəm qaynayır və kafirləri özünə çəkmək üçün hiddət və qəzəblə coşaraq parçalanmağa hazırdır. Sən necə bilirsən, onlar oraya düşəndə başlarına nə gələcək?\n\nCəhənnəmin gözətçiləri əzabkeşləri qınayacaq və onlardan soruşacaqlar: “Məgər sizə nəsihətçi gəlməmişdi?” Siz necə oldu ki, buraya düşdünüz və hansı cinayətlərinizə görə Cəhənnəm əzabı aldınız? Axı sizi bu barədə xəbərdar etmişdilər və bundan çəkindirmişdilər.",{"from":62,"to":62,"text":918},"Beləliklə, onlar etiraf edəcəklər ki, nəinki cəzalandırılacaqlarını, hətta Allahın bütün nazil etdiklərini də inkar edirdilər. Lakin onlar təkcə kafirliklə qane olmurdular və Allahın elçilərini (onlara Allahın salamı olsun!) azğınlıqda günahlandırmağa cəsarət göstərir və bunu hətta böyük azğınlıq adlandırırdılar, halbuki, əslində, elçilər doğru yolun həqiqi təbliğatçılarıydılar. Bundan da daha böyük inadkarlıq, təkəbbürlülük və zalımlıq ola bilərmi?",{"from":69,"to":69,"text":920},"Onlar Allahın təlimindən və doğru yoldan uzaqlaşdıqlarını etiraf edərək, deyəcəklər: “Əgər biz qulaq assaydıq və ağıllı olsaydıq, Cəhənnəm sakinlərinin arasına düşməzdik». Onlar etiraf edəcəklər ki, doğru yolla getmirdilər və Allahın nazil etdiklərinə və elçilərin təbliğ etdiklərinə itaətsizlik göstərirdilər. Onlar həmçinin etiraf edəcəklər ki, insana böyük fayda verən və şeylərin əsil mahiyyətini dərk etməyə, özü üçün əsil doğru yolu seçməyə və rüsvayedici nəticəsi olan hər şeydən çəkinməyə kömək edən sağlam düşüncəyə malik deyildilər.\n\nDoğrudan da, kafirlər haqqı dərk etmirlər və düşüncəsizdirlər və amma biliklərə sahib olan və Rəbbinin gerçəkliyinə etiqad edən kəs haqqında bunu demək olmaz. Belə insanlar doğruçuluğun və imanın təcəssümüdürlər. Onlar öz itaətkarlığını Allahın vəhyini və Onun Elçisinin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) təlimini öyrənməklə sübuta yetirir, onların mənalarını qavrayır və işlərində onlara istinad edirlər. Onların ağlının paklığının və qüsursuzluğunun dəlili isə onların haqqı və azğınlığı, xeyirxahlığı və nöqsanı, yaxşılığı və pisliyi təyin etməkdə yanlışlığa yol verməməsidir. Onların imanı, Allahın onlara göstərdiyi lütüfkarlığı və onların Rəbbin vəhyinə uyğun gələnə nə dərəcədə tərəfdar olmaları və möhkəm mənaya nə dərəcədə etiqad etmələri qədər güclüdür.\n\nHəmd olsun Allaha ki, O (Pak və Müqəddəs), seçdiyi kəslərə Öz mərhəməti ilə himayə edir, istədiyinə lütüfkarlıq göstərir və yalnız xeyirxahlıq etməyi bacarmayanı köməyindən və yardımından məhrum edir! Cəhənnəmə atılacaq və orada öz zalımlıqlarını və inadcıllıqlarını dərk edəcək belə fasiqlər haqqında Fövqəluca Allah buyurur:",{"from":75,"to":75,"text":922},"Rədd olun! Siz necə də alçaldılmış və bədbəxtsiniz! Bundan da dəhşətli və daha pis nə ola bilər? Onlar Allahın mükafatından məhrum ediləcək və əbədi olaraq alov içində qalacaqlar və o da onların bədənlərini qarsalayayıb yandıracaq, ürəklərini bişirəcəkdir.\n\nAllah kafirlərin aqibətini xatırlatdıqdan sonra, bəxtəvər möminləri nələrin gözlədiyini xəbər verir:",{"from":81,"to":81,"text":924},"Onlar Allahdan həmişə və bütün hallarda və, hətta, onları, Allahın Özündən başqa, heç kim görmədikdə də, qorxurlar. Onlar Ona itaətsizlik göstərmir və Onun verdiyi hökümlərində heç nəyi nəzərdən qaçırmırlar. Allah onların günahlarını bağışlayacaq, onları şərdən xilas və Cəhənnəm cəzasından azad edəcəkdir. Bununla yanaşı O (Pak və Müqəddəs), onlara böyük mükafat bəxş edəcəkdir. Bu - əbədi Cənnət gözəllikləri, əzəmətli mülklər, fasiləsiz ləzzətlər, saraylar və yüksək qəsrlər, cazibədar hurilər, çoxsaylı qulluqçular və əbədi gənc yeniyetmələr olacaqdır. Lakin onların arasında daha böyük və daha füsunkar bir şey də vardır. Bu – Rəhimli Allahın lütüfkarlığıdır ki, ona Cənnətin bütün sakinləri layiq görüləcəklər.",{"from":87,"to":87,"text":926},"Allah Özünün hər şeyi əhatə edən elmini xüsusilə nəzərə çarpdırır və bəyan edir ki, məxluqlarının gizlətdikləri və ya aşkar bildirdikləri Ona eyni dərəcədə yaxşı məlumdur. Heç bir sirr Ondan gizli qala bilməz, çünki O (Pak və Müqəddəs), bütün gizli niyyətlər və fikirlərdən agahdır. Onda hətta başqa insanlara məlum olan danışıqlar və işlərdən heç bəhs etməyə də dəyməz. Sonra Allah Özünün mütləq elminə hikmətli bir sübut gətirərək belə buyurur:",{"from":94,"to":94,"text":928},"Məgər bütün varlıqları yaradan və hər şeyə mükəmməl və gözəl sima bəxş edən Xaliq Öz məxluqları haqqında bilməyəcəkmi? O (Pak və Müqəddəs), hər şey, hətta gizli niyyətlər, sirlər və məxfi saxlanan fikirlər haqqında ən incə elm Sahibidir. Fövqəluca həmçinin buyurur: “Ona onsuz da bütün sirli və məxfi olanlar məlumdur” (Taha, 20\u002F7). O (Pak və Müqəddəs), sevimli qullarına qarşı xeyirxahdır və onlara Öz mərhəməti və xeyirxahlığı ilə, onların özlərinin belə xəbərləri olmadığı halda, himayə edir. O (Pak və Müqəddəs), onları şərdən elə etibarlı qoruyur ki, onlar hətta belə bir himayəni heç gözləmirlər də. O (Pak və Müqəddəs), onları yüksəkliklərə ucaldıb, elə yollarla aparır ki, onlar hətta ağıllarına belə gətirməzlər. Bəzən O (Pak və Müqəddəs), onlara dünya həyatının çətinliklərini daddırır ki, bunun sayəsində onları ən əziz məqsədlərinə çatdıra bilmək üçün sınaqdan keçirsin.",{"from":101,"to":101,"text":930},"O (Pak və Müqəddəs), sizə yer üzərində hökümranlıq etməyi əta etdi və onu qarşınızda mütiləşdirdi ki, öz ehtiyaclarınızı ödəyəsiniz, onun üstündə ağac əkəsiniz, məhsul yığasınız, evlər tikib, uzaq diyarlara və əcnəbi məmləkətlərin şəhərlərinə aparan yollar salasınız.\n\nBeləcə yer üzərində dolanacaq tapmaq və fayda əldə etmək məqsədi ilə səfərə çıxın və sizə nəsib edilən ruzidən yeyin. Lakin unutmayın ki, siz, Allahın sizi sınaqdan keçirdiyi bu dünyanı tərk edəcəksiniz. O (Pak və Müqəddəs), bu dünyanı Axirət həyatı üçün fəaliyyət meydanı etmişdir. Həqiqətən, siz öləcəksiniz və sonra dirildilərək, Allahın hüzurunda toplanacaqsınız ki, O (Pak və Müqəddəs), xeyirxah və bədxah əməllərinizə görə sizə əvəzini versin.",{"from":108,"to":115,"text":932},"Bu sözlərdə ara vermədən özbaşınalıqlar edənlərin, Allahın qanunlarını pozanların və Onun hökümlərinə itaətsizlik göstərənlərin ünvanına vahiməyə salma və təhdid eşidilir. Bunun nəticəsi kimi, onlar qisas alınmağa və cəzalandırılmağa layiqdirlər. Məgər siz bütün məxluqlarından üstün olan Fövqəluca Allahdan qorxmursunuz? Axı O (Pak və Müqəddəs), yeri sizi udmağa məcbur edə bilər və onda o, sizinlə birlikdə elə təlatümə gələr ki, siz hamınız həlak olarsınız, qırılıb-çatılarsınız. Məgər siz göylərdən sizi haqlaya bilən Allahın qisasından ehtiyat etmirsiniz? Lap yaxın vaxtlarda elçilərin və Kitabların sizi çəkindirdikləri şeylərin həqiqətə necə çevriləcəyini görəcəksiniz. Elə fikirləşməyin ki, əgər göylərdən və yerdən günahkarların üstünə düşəcək cəzadan qorxmursunuzsa, onda o sizdən yan ötüşər. Siz hökmən öz cinayətlərinizin nəticəsini, Allahın sizə möhlət verib-verməməsindən asılı olmayaraq, görəcəksiniz!",{"from":121,"to":121,"text":934},"Sizdən əvvəlkilərin arasında da Allahın ayələrini yalan hesab edənlər var idi. Fövqəluca Allah onları vəhv etdi. Baxın görün, Onun ifşa etməsi necə oldu! O (Pak və Müqəddəs), onları bu dünyada cəzalandırıb, darmadağın etdi və onların Axirət həyatı üçün də cəza hazırlamışdır. Sizi də belə bir aqibətin gözləyəcəyindən çəkinin!",{"from":128,"to":128,"text":936},"Rəbb insanları, Allahın iradəsinə itaətkar olan quşların uçuşu üzərində düşünməyə çağırır. O (Pak və Müqəddəs), səmanı və havanı onlara ram etdirmişdir. Onlar uçan zaman qanadlarını geniş açır və yerə endikdə isə onları yığırlar. Onlar havada uçur, öz istəkləri ilə və şəraitdən asılı olaraq uçuş istiqamətini dəyişirlər. Havada onların müvazinətini Mərhəmətli Allahdan başqa kimsə saxlamır. O (Pak və Müqəddəs), onları göydə uçmağa yararlı olan bir görkəmdə xəlq etmişdir. Əgər insan bu barədə düşünsə, onda Xaliqin fövqəlqüdrəti və Onun yaratdıqlarına göstərdiyi hökmdar qayğısı ona aydın olar. Belə olduqda, o başa düşər ki, yalnız Allah Öz qullarının ibadətinə layiqdir. Həqiqətən, O (Pak və Müqəddəs), bütün varlıqları görür və Öz məxluqlarını ilahi hikmətinə uyğun olaraq idarə edir..\n\nSonra Fövqəluca Allah Onun əmrlərini yerinə yetirməkdən boyun qaçıran və haqdan üz döndərən dikbaş günahkarlara müraciət edərək, belə buyurur:",{"from":135,"to":135,"text":938},"Əgər Mərhəmətli Allah sizi cəzalandırmaq qərarına gəlsə, məgər döyüşçüləriniz sizi bəladan xilas edə bilərlərmi? Düşmənlərinizlə mübarizədə, sizə, ümumiyyətlə, Ondan başqa kim kömək etmək qüdrətinə malikdir? Yadda saxlayın ki, yalnız O (Pak və Müqəddəs), kömək göstərir və qüdrət bəxş edir və yalnız O (Pak və Müqəddəs), sarsıdır və alçaldır. Əgər bütün məxluqlar insanı bir düşmənindən qorumaq üçün bir yerə toplaşsalar da, hətta onun düşməni ən aciz olsa da belə, O (Pak və Müqəddəs), istəmədikcə, onlar ona heç nə ilə kömək edə bilməzlər. Lakin kafirlər Mərhəmətli Allahdan başqa heç kimin onlara kömək edə bilməyəcəyini bildiklərinə baxmayaraq, iman gətirməməkdə davam edirlər. Həqiqətən, onlar axmaqdırlar və qəflətdədirlər.",{"from":141,"to":141,"text":940},"Ruzi Allahın əlindədir. Əgər O (Pak və Müqəddəs), sizi ruzidən məhrum edərsə, onda heç kim sizi yedizdirə bilməz. İstənilən yaradılmış varlıq hədsiz dərəcədə zəifdir və hətta özünü belə yedirməyə gücü çatmaz. Bəs onda o, başqasını necə doyuzdura bilər? Bax buna görə, qullarına mərhəmət göstərən və ruzi verən yalnız Fövqəlqüdrətli Xeyirxah Ona ibadət edilməsinə layiqdir. Amma kafirlər, buna baxmayaraq, haqqın qarşısında təkəbbür göstərir və haqq dindən uzaqlaşmaqda davam edirlər.",{"from":148,"to":148,"text":942},"Bir adam azğınlıq zülmətində dolaşaraq imansızlığa batır və aləm onun gözündə tərsinə çevrilir, haqq onun gözündə yalan olur, yalan isə haqq olur. Bir digəri isə həqiqəti dərk edir, onu özünün bələdçisi seçir və hər hansı bir şəraitdə bu yoldan nə sözü, nə də əməli ilə dönmədən, onu həyata tətbiq etməyə başlayır. Bu insanlara, sadəcə, baxmaq kifayətdir ki, onların arasındakı fərqi görəsən və anlayasan ki, onlardan hansı biri doğru yola ayaq basmış, hansısı isə azğınlığa batmışdır. İnsanın əməlləri onu özü haqqında təmtəraqlı danışıqlarından daha yaxşı səciyyələndirir.",{"from":155,"to":155,"text":944},"Fövqəluca bir daha izah edir ki, yalnız O (Pak və Müqəddəs), ibadətə layiqdir və Öz qullarını Ona şükür etməyə və Ondan başqa heç kimə ibadət etməməyə çağırır. O (Pak və Müqəddəs), olmadığınız bir halda, sizi köməkçilərdən istifadə etmədən yaratmışdır. O (Pak və Müqəddəs), sizin simanızı kamil etmiş və sizə eşitmə, görmə orqanları və ürək əta etmişdir. Bu – insan orqanizminin üç ən gözəl orqanlarıdır və insan onların sayəsində özünün ən ecazkar fiziki qabiliyiyyətlərinə malikdir. Lakin bu nemətlərə baxmayaraq, şükür edən insanlar çox azdır və belələrinin təşəkkürü də cüzidir.",{"from":162,"to":162,"text":946},"Allah sizi bütün yer üzünə yaydı və yer kürəsinin müxtəlif guşələrində yerləşdirdi və sonra da sizə Öz hökümlərini və qadağalarını nazil etdi, sizə istifadə etdiyiniz nemətlər bağışladı. Bütün bunlardan sonra siz öləcəksiniz və Yaradanın hüzurunda Qiyamət günü toplanılacaqsınız.",{"from":169,"to":169,"text":948},"İnadkar kafirlər Allahın vəd etdiyi əvəzin veriləcəyini inkar edir və onun haqq olması barədə mübahisəyə girişməyə cəhd göstərirlər və soruşurlar: “Əgər doğru deyirsinizsə, onda bu vəd nə vaxt icra olunacaq?” Onlar elçilərdən və möminlərdən onların haqlı olmalarına sübut kimi, dünyanın sonunun başlayacağı vaxtın onlara xəbər verilməsini tələb edirlər və bu bir daha onların şərəfsizliyini və inadkarlığını təsdiq edir.",{"from":176,"to":176,"text":950},"Bu barədə heç bir məxluq bilmir. Dünyanın Sonunun başlayacağı vaxt haqqında xəbəri elçilərdən (onlara Allahın salamı olsun!) onun başlanmasının müddətini bildirməyi tələb etmir, insanın sadiqliyini təsdiq edən bu deyil, onun təqdim etdiyi dəlillərdir. Fövqəluca Allah insanlara Öz Peyğəmbərinin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) və Kitabının həqiqiliyini təsdiq edən kifayət qədər dəlillər və möcüzələr nazil etmişdir ki, bunlardan sonra haqqa diqqətlə yanaşan və onu təsdiq etməyə hazır olanlarda şübhəyə yer qalmamalıdır.",{"from":183,"to":183,"text":952},"Kafirlər haqqı inkar edir, aldanış və azğınlıq içində yalnız bu dünyada qalırlar. Qisas vaxtı qəfildən gəldikdə, onlar cəzanı öz yaxınlıqlarında görəcəklər. Bu onları kədərləndirəcək, təşvişə salacaq və dəhşətə gətirəcəkdir. Üzlərinin ifadəsi dəyişəcək, mələklər isə onları qınamağa başlayacaq və deyəcəklər: “Bu – sizin istədiklərinizdir». Bu gün siz öz gözlərinizlə bunu görürsünüz. Görmədikləriniz aydınlaşdı, lakin artıq nəyi isə düzəltmək gecdir. Sizə yalnız bu cəzanı çəkmək qalır.",{"from":190,"to":190,"text":954},"Muhəmməd Peyğəmbərin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) zamanında kafirlər onun (s.ə.s.) dəvətini rədd etmişdilər, ona (s.ə.s.) ölüm arzulamışdılar və onun (s.ə.s) əleyhinə sui-qəsd hazırlamışdılar. Fövqəluca isə onun (s.ə.s) düşmənlərinə belə deməsini əmr etmişdi: “Əgər istəkləriniz doğrulsa da, mən və ardıcıllarım həlak edilsək də, bu sizə heç bir fayda gətirməyəcək, çünki siz Allahın ayələrini inkar etdiniz və Allahın cəzasına layiq görülmüsünüz. Kim sizə dəhşətli əzabdan xilas olmağa yardım edəcək? O artıq öncədən qərarlaşdırılmışdır. Sizin mənə zərər vurmaq cəhdləriniz və səyləriniz əbəsdir və sizə heç bir fayda verməyəcəkdir”.\n\nKafirlər mütləq Cəhənnəmə düşəcəklər. Onlar özlərini mömin hesab etdiklərinə, Peyğəmbəri (s.ə.s.) isə yolunu azmış saydıqlarına, onunla (s.ə.s.) mübahisəyə girişdiklərinə və ona (s.ə.s.) qaşı döyüşdüklərinə görə oraya düşəcəklər. Kimin doğru yolla getməsinin hər kəsə aydın olması üçün Allah Peyğəmbərinə (s.ə.s.) əmr etmişdi ki, onun özünün (s.ə.s.) və davamçılarının iman gətirdikləri haqq barəsində insanlara xəbər versin.",{"from":197,"to":197,"text":956},"Onun (s.ə.s) bəyan etdiyi din – həm qəlbdə yaranmış möhkəm imandan, həm də qəlbən və bədən əzaları ilə yerinə yetirilən saleh əməllərdən ibarətdir. Hər əməlin Allaha təvəkkül etmək sayəsində yerinə yetdiyi və kamilliyə nail olduğuna görə, O (Pak və Müqəddəs), onu digər xeyirxah əməllər sırasından seçib ayırmışdır. Buna baxmayaraq, təvəkkül imanın yalnız bir zəruri tərkib hissəsidir və bu barədə Fövqəluca belə buyurur: «...Əgər siz möminsinizsə, yalnız Allaha təvəkkül edin” (Maidə, 5\u002F23)[1].\n\nBeləliklə, əgər Allahın Elçisi (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) və ardıcılları müvəffəqiyyətin və əsil xoşbəxtliyin nail olunduğu belə gözəl məziyyətlərlə səciyyələndirilirlərsə, onda onların düşmənləri həmin keyfiyyətlərdən mütləq məhrum ediləcəklər. Onlar imandan məhrum edilmişlər və Rəbbə təvəkkül etmirlər. Hər bir insan bu meyarlara istinad edərək, kimin doğru yolla getdiyini və kimin də açıq-aşkar yolunu azdığını təyin edə bilər.\n\nSonra Fövqəluca qeyd edir ki, yalnız O (Pak və Müqəddəs), qullarına nemət və lütfünü, o cümlədən suyu nazil edir. O (Pak və Müqəddəs), sudan hər cür canlı varlıqlar xəlq etmişdir.",{"from":204,"to":204,"text":958},"İçdiyiniz və heyvanlarınıza içirdiyiniz suyu, bağlarınızı və əkin sahələrinizi suladığınız suyu kim nazil edər? Bu, elə bir sualdır ki, onun cavabı tam aydındır, çünki Fövqəluca Allahdan başqa heç kim bunu edə bilməz.\n\n[1] Bu ayədə tərcümə etdiyim şərhin rusca mətnində bu tərkibdə («Уповайте только на Аллаха, если вы являетесь верующими» (5:23) ) verilmişdi. Lakin Quran ayəsini orijinalından araşdırdıqda, onun həmin ayədən (Maidə, 5\u002F23) yalnız bir fraqment (قَالَ رَجُلَانِ مِنَ الَّذٖينَ يَخَافُونَ اَنْعَمَ اللّٰهُ عَلَيْهِمَا ادْخُلُوا عَلَيْهِمُ الْبَابَ فَاِذَا دَخَلْتُمُوهُ فَاِنَّكُمْ غَالِبُونَ وَعَلَى اللّٰهِ فَتَوَكَّلُوا اِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنٖينَ) olduğunu aşkar etdim . Bunu qeyd etməyimin səbəbi – dəyərli oxucuların belə hallara xüsusi diqqət yetirməsi ilə əlaqədardır. Təfsiri tərcümə etdiyim rus dilindəki mətndə Quran ayələrinin fraqment (ayənin əvvəlindən, ortasından və ya sonundan müəyyən bir hissəsinin verilməsinə baxmayaraq, belə sitatın xüsusi formatda verilməməsi, ərəbcə bilən oxucunu çaşdırır, onda elə təsəvvür oyadır ki, ayə Azərbaycan dilinə natamam və ya naqis tərcümə edilmişdir. Bu isə (fraqmentarlığın göstərilməməsi) bu Təfsirdə məndən öncəki ilk tərcüməçinin stilistikası ilə əlaqədardır. Bu Kitabda fraqmentar verilən ayələrin böyük əksəriyyətini araşdırıb (nəzərimdən qaçanları istisna etmirəm), onlara zəruri təshihlər etməyə çalışmışam, yəni onları ədəbiyyatda qəbul edilmiş qaydaya uyğunlaşdırmışam. F.S."]