[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"suras-meta":3,"sura-35-alikhan":694,"$foFDX5TotdET9R6mGfvoRa5aPBgvrhRUDnKtmW3y0VLk":947},[4,12,20,27,34,41,48,54,61,68,74,80,86,93,100,107,114,120,127,134,140,147,154,161,168,175,182,189,196,203,210,217,223,230,236,242,248,255,260,266,273,279,286,292,299,304,310,316,322,328,333,339,344,350,356,361,368,374,380,385,390,396,401,407,412,418,424,430,436,441,447,452,458,463,469,474,480,485,490,496,502,508,514,519,525,530,536,542,547,552,558,564,570,575,581,587,592,598,603,608,614,620,626,632,638,644,650,656,662,667,672,677,682,688],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},1,"سُورَةُ ٱلْفَاتِحَةِ","Əl-Fatihə","Аль-Фатиха","Al-Fatihah","meccan",7,{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},2,"سُورَةُ البَقَرَةِ","Əl-Bəqərə","Аль-Бакара","Al-Baqarah","medinan",286,{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},3,"سُورَةُ آلِ عِمۡرَانَ","Ali-İmran","Али Имран","Ali-Imran",200,{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},4,"سُورَةُ النِّسَاءِ","Ən-Nisa","Ан-Ниса","An-Nisa",176,{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},5,"سُورَةُ المَائـِدَةِ","Əl-Maidə","Аль-Маида","Al-Maidah",120,{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},6,"سُورَةُ الأَنۡعَامِ","Əl-Ənam","Аль-Анам","Al-Anam",165,{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},"سُورَةُ الأَعۡرَافِ","Əl-Əraf","Аль-Араф","Al-Araf",206,{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},8,"سُورَةُ الأَنفَالِ","Əl-Ənfal","Аль-Анфаль","Al-Anfal",75,{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},9,"سُورَةُ التَّوۡبَةِ","Ət-Tövbə","Ат-Тауба","At-Tawbah",129,{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},10,"سُورَةُ يُونُسَ","Yunus","Юнус",109,{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},11,"سُورَةُ هُودٍ","Hud","Худ",123,{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},12,"سُورَةُ يُوسُفَ","Yusuf","Юсуф",111,{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},13,"سُورَةُ الرَّعۡدِ","Ər-Rəd","Ар-Раад","Ar-Rad",43,{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},14,"سُورَةُ إِبۡرَاهِيمَ","İbrahim","Ибрахим","Ibrahim",52,{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},15,"سُورَةُ الحِجۡرِ","Əl-Hicr","Аль-Хиджр","Al-Hijr",99,{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},16,"سُورَةُ النَّحۡلِ","Ən-Nəhl","Ан-Нахль","An-Nahl",128,{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},17,"سُورَةُ الإِسۡرَاءِ","Əl-İsra","Аль-Исра","Al-Isra",{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},18,"سُورَةُ الكَهۡفِ","Əl-Kəhf","Аль-Кахф","Al-Kahf",110,{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},19,"سُورَةُ مَرۡيَمَ","Məryəm","Марьям","Maryam",98,{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},20,"سُورَةُ طه","Ta-Ha","Та Ха",135,{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},21,"سُورَةُ الأَنبِيَاءِ","Əl-Ənbiya","Аль-Анбийа","Al-Anbiya",112,{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},22,"سُورَةُ الحَجِّ","Əl-Həcc","Аль-Хадж","Al-Hajj",78,{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},23,"سُورَةُ المُؤۡمِنُونَ","Əl-Muminun","Аль-Муминун","Al-Muminun",118,{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},24,"سُورَةُ النُّورِ","Ən-Nur","Ан-Нур","An-Nur",64,{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},25,"سُورَةُ الفُرۡقَانِ","Əl-Furqan","Аль-Фуркан","Al-Furqan",77,{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},26,"سُورَةُ الشُّعَرَاءِ","Əş-Şuəra","Аш-Шуара","Ash-Shuara",227,{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},27,"سُورَةُ النَّمۡلِ","Ən-Nəml","Ан-Намль","An-Naml",93,{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},28,"سُورَةُ القَصَصِ","Əl-Qəsəs","Аль-Касас","Al-Qasas",88,{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},29,"سُورَةُ العَنكَبُوتِ","Əl-Ənkəbut","Аль-Анкабут","Al-Ankabut",69,{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},30,"سُورَةُ الرُّومِ","Ər-Rum","Ар-Рум","Ar-Rum",60,{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},31,"سُورَةُ لُقۡمَانَ","Loğman","Лукман","Luqman",34,{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},32,"سُورَةُ السَّجۡدَةِ","Əs-Səcdə","Ас-Саджда","As-Sajdah",{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},33,"سُورَةُ الأَحۡزَابِ","Əl-Əhzab","Аль-Ахзаб","Al-Ahzab",73,{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},"سُورَةُ سَبَإٍ","Səba","Саба","Saba",54,{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},35,"سُورَةُ فَاطِرٍ","Fatir","Фатир",45,{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},36,"سُورَةُ يسٓ","Ya-Sin","Йа Син",83,{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},37,"سُورَةُ الصَّافَّاتِ","Əs-Saffat","Ас-Саффат","As-Saffat",182,{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},38,"سُورَةُ صٓ","Sad","Сад",{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},39,"سُورَةُ الزُّمَرِ","Əz-Zumər","Аз-Зумар","Az-Zumar",{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},40,"سُورَةُ غَافِرٍ","Ğafir","Гафир","Ghafir",85,{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},41,"سُورَةُ فُصِّلَتۡ","Fussilət","Фуссилат","Fussilat",{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},42,"سُورَةُ الشُّورَىٰ","Əş-Şura","Аш-Шура","Ash-Shura",53,{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},"سُورَةُ الزُّخۡرُفِ","Əz-Zuxruf","Аз-Зухруф","Az-Zukhruf",89,{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},44,"سُورَةُ الدُّخَانِ","Əd-Duxan","Ад-Духан","Ad-Dukhan",59,{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},"سُورَةُ الجَاثِيَةِ","Əl-Casiyə","Аль-Джасийа","Al-Jathiyah",{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},46,"سُورَةُ الأَحۡقَافِ","Əl-Əhqaf","Аль-Ахкаф","Al-Ahqaf",{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},47,"سُورَةُ مُحَمَّدٍ","Muhəmməd","Мухаммад","Muhammad",{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},48,"سُورَةُ الفَتۡحِ","Əl-Fəth","Аль-Фатх","Al-Fath",{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},49,"سُورَةُ الحُجُرَاتِ","Əl-Hucurat","Аль-Худжурат","Al-Hujurat",{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},50,"سُورَةُ قٓ","Qaf","Каф",{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},51,"سُورَةُ الذَّارِيَاتِ","Əz-Zariyat","Аз-Зарийат","Adh-Dhariyat",{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},"سُورَةُ الطُّورِ","Ət-Tur","Ат-Тур","At-Tur",{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},"سُورَةُ النَّجۡمِ","Ən-Nəcm","Ан-Наджм","An-Najm",62,{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},"سُورَةُ القَمَرِ","Əl-Qəmər","Аль-Камар","Al-Qamar",55,{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},"سُورَةُ الرَّحۡمَٰن","Ər-Rəhman","Ар-Рахман","Ar-Rahman",{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},56,"سُورَةُ الوَاقِعَةِ","Əl-Vaqiə","Аль-Вакиа","Al-Waqiah",96,{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},57,"سُورَةُ الحَدِيدِ","Əl-Hədid","Аль-Хадид","Al-Hadid",{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},58,"سُورَةُ المُجَادلَةِ","Əl-Mucadilə","Аль-Муджадила","Al-Mujadilah",{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},"سُورَةُ الحَشۡرِ","Əl-Həşr","Аль-Хашр","Al-Hashr",{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},"سُورَةُ المُمۡتَحنَةِ","Əl-Mumtəhinə","Аль-Мумтахана","Al-Mumtahanah",{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},61,"سُورَةُ الصَّفِّ","Əs-Saff","Ас-Сафф","As-Saff",{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},"سُورَةُ الجُمُعَةِ","Əl-Cumuə","Аль-Джумуа","Al-Jumuah",{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},63,"سُورَةُ المُنَافِقُونَ","Əl-Munafiqun","Аль-Мунафикун","Al-Munafiqun",{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},"سُورَةُ التَّغَابُنِ","Ət-Təğabun","Ат-Тагабун","At-Taghabun",{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},65,"سُورَةُ الطَّلَاقِ","Ət-Talaq","Ат-Талак","At-Talaq",{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},66,"سُورَةُ التَّحۡرِيمِ","Ət-Təhrim","Ат-Тахрим","At-Tahrim",{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},67,"سُورَةُ المُلۡكِ","Əl-Mulk","Аль-Мульк","Al-Mulk",{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},68,"سُورَةُ القَلَمِ","Əl-Qələm","Аль-Калам","Al-Qalam",{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},"سُورَةُ الحَاقَّةِ","Əl-Haqqə","Аль-Хакка","Al-Haqqah",{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},70,"سُورَةُ المَعَارِجِ","Əl-Məaric","Аль-Мааридж","Al-Maarij",{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},71,"سُورَةُ نُوحٍ","Nuh","Нух",{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},72,"سُورَةُ الجِنِّ","Əl-Cinn","Аль-Джинн","Al-Jinn",{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},"سُورَةُ المُزَّمِّلِ","Əl-Muzzəmmil","Аль-Муззаммиль","Al-Muzzammil",{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},74,"سُورَةُ المُدَّثِّرِ","Əl-Muddəssir","Аль-Муддассир","Al-Muddaththir",{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ القِيَامَةِ","Əl-Qiyamə","Аль-Кийама","Al-Qiyamah",{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},76,"سُورَةُ الإِنسَانِ","Əl-İnsan","Аль-Инсан","Al-Insan",{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},"سُورَةُ المُرۡسَلَاتِ","Əl-Mursəlat","Аль-Мурсалат","Al-Mursalat",{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ النَّبَإِ","Ən-Nəbə","Ан-Наба","An-Naba",{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},79,"سُورَةُ النَّازِعَاتِ","Ən-Naziat","Ан-Назиат","An-Naziat",{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},80,"سُورَةُ عَبَسَ","Əbəsə","Абаса","Abasa",{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},81,"سُورَةُ التَّكۡوِيرِ","Ət-Təkvir","Ат-Таквир","At-Takwir",{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},82,"سُورَةُ الانفِطَارِ","Əl-İnfitar","Аль-Инфитар","Al-Infitar",{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},"سُورَةُ المُطَفِّفِينَ","Əl-Mutaffifin","Аль-Мутаффифин","Al-Mutaffifin",{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},84,"سُورَةُ الانشِقَاقِ","Əl-İnşiqaq","Аль-Иншикак","Al-Inshiqaq",{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},"سُورَةُ البُرُوجِ","Əl-Buruc","Аль-Бурудж","Al-Buruj",{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},86,"سُورَةُ الطَّارِقِ","Ət-Tariq","Ат-Тарик","At-Tariq",{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},87,"سُورَةُ الأَعۡلَىٰ","Əl-Əla","Аль-Аля","Al-Ala",{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},"سُورَةُ الغَاشِيَةِ","Əl-Ğaşiyə","Аль-Гашийа","Al-Ghashiyah",{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},"سُورَةُ الفَجۡرِ","Əl-Fəcr","Аль-Фаджр","Al-Fajr",{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},90,"سُورَةُ البَلَدِ","Əl-Bələd","Аль-Балад","Al-Balad",{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},91,"سُورَةُ الشَّمۡسِ","Əş-Şəms","Аш-Шамс","Ash-Shams",{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},92,"سُورَةُ اللَّيۡلِ","Əl-Leyl","Аль-Лайл","Al-Layl",{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},"سُورَةُ الضُّحَىٰ","Əd-Duha","Ад-Духа","Ad-Duha",{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},94,"سُورَةُ الشَّرۡحِ","Əş-Şərh","Аш-Шарх","Ash-Sharh",{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},95,"سُورَةُ التِّينِ","Ət-Tin","Ат-Тин","At-Tin",{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},"سُورَةُ العَلَقِ","Əl-Ələq","Аль-Алак","Al-Alaq",{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},97,"سُورَةُ القَدۡرِ","Əl-Qədr","Аль-Кадр","Al-Qadr",{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ البَيِّنَةِ","Əl-Beyyinə","Аль-Баййина","Al-Bayyinah",{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ الزَّلۡزَلَةِ","Əz-Zəlzələ","Аз-Залзала","Az-Zalzalah",{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},100,"سُورَةُ العَادِيَاتِ","Əl-Adiyat","Аль-Адийат","Al-Adiyat",{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},101,"سُورَةُ القَارِعَةِ","Əl-Qariə","Аль-Кариа","Al-Qariah",{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},102,"سُورَةُ التَّكَاثُرِ","Ət-Təkasur","Ат-Такасур","At-Takathur",{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},103,"سُورَةُ العَصۡرِ","Əl-Əsr","Аль-Аср","Al-Asr",{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},104,"سُورَةُ الهُمَزَةِ","Əl-Huməzə","Аль-Хумаза","Al-Humazah",{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},105,"سُورَةُ الفِيلِ","Əl-Fil","Аль-Филь","Al-Fil",{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},106,"سُورَةُ قُرَيۡشٍ","Qureyş","Курайш","Quraysh",{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},107,"سُورَةُ المَاعُونِ","Əl-Maun","Аль-Маун","Al-Maun",{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},108,"سُورَةُ الكَوۡثَرِ","Əl-Kövsər","Аль-Каусар","Al-Kawthar",{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},"سُورَةُ الكَافِرُونَ","Əl-Kafirun","Аль-Кафирун","Al-Kafirun",{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},"سُورَةُ النَّصۡرِ","Ən-Nəsr","Ан-Наср","An-Nasr",{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},"سُورَةُ المَسَدِ","Əl-Məsəd","Аль-Масад","Al-Masad",{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},"سُورَةُ الإِخۡلَاصِ","Əl-İxlas","Аль-Ихлас","Al-Ikhlas",{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},113,"سُورَةُ الفَلَقِ","Əl-Fələq","Аль-Фаляк","Al-Falaq",{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},114,"سُورَةُ النَّاسِ","Ən-Nas","Ан-Нас","An-Nas",{"sura":695,"meta":832},{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241,"ayahs":696},[697,700,703,706,709,712,715,718,721,724,727,730,733,736,739,742,745,748,751,754,757,760,763,766,769,772,775,778,781,784,787,790,793,796,799,802,805,808,811,814,817,820,823,826,829],{"number":5,"arabic":698,"translation":699},"بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ فَاطِرِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ جَاعِلِ ٱلْمَلَٰٓئِكَةِ رُسُلًا أُو۟لِىٓ أَجْنِحَةٍۢ مَّثْنَىٰ وَثُلَٰثَ وَرُبَٰعَ ۚ يَزِيدُ فِى ٱلْخَلْقِ مَا يَشَآءُ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ قَدِيرٌۭ","Göyləri və yeri Yaradan, mələkləri iki, üç və dörd qanadlı elçilər edən Allaha həmd olsun! O, xəlq etdiklərindən istədiyini artırır. Həqiqətən, Allah hər şeyə qadirdir.",{"number":13,"arabic":701,"translation":702},"مَّا يَفْتَحِ ٱللَّهُ لِلنَّاسِ مِن رَّحْمَةٍۢ فَلَا مُمْسِكَ لَهَا ۖ وَمَا يُمْسِكْ فَلَا مُرْسِلَ لَهُۥ مِنۢ بَعْدِهِۦ ۚ وَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ","Allah insanlara mərhəmətindən nəyi nəsib edərsə, heç kəs onun qarşısını ala bilməz. Onun göndərmədiyi bir şeyi də Ondan başqa heç kəs verə bilməz. O, Qüdrətlidir, Müdrikdir.",{"number":21,"arabic":704,"translation":705},"يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱذْكُرُوا۟ نِعْمَتَ ٱللَّهِ عَلَيْكُمْ ۚ هَلْ مِنْ خَٰلِقٍ غَيْرُ ٱللَّهِ يَرْزُقُكُم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ وَٱلْأَرْضِ ۚ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ۖ فَأَنَّىٰ تُؤْفَكُونَ","Ey insanlar! Allahın sizə verdiyi lütfünü bir xatırlayın. Allahdan başqa sizə göylərdən və yerdən ruzi verən bir xaliq varmı? Ondan başqa heç bir məbud yoxdur. Siz necə də haqdan döndərilirsiniz!",{"number":28,"arabic":707,"translation":708},"وَإِن يُكَذِّبُوكَ فَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌۭ مِّن قَبْلِكَ ۚ وَإِلَى ٱللَّهِ تُرْجَعُ ٱلْأُمُورُ","Əgər onlar səni yalançı hesab etsələr, bil ki, səndən əvvəl də elçilər yalançı hesab olunmuşdu. Bütün işlər ancaq Allaha qaytarılacaqdır.",{"number":35,"arabic":710,"translation":711},"يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنَّ وَعْدَ ٱللَّهِ حَقٌّۭ ۖ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ ٱلْحَيَوٰةُ ٱلدُّنْيَا ۖ وَلَا يَغُرَّنَّكُم بِٱللَّهِ ٱلْغَرُورُ","Ey insanlar! Həqiqətən, Allahın vədi bir həqiqətdir. Qoy bu dünya sizi aldatmasın, tovlayan şeytan da sizi yoldan çıxartmasın.",{"number":42,"arabic":713,"translation":714},"إِنَّ ٱلشَّيْطَٰنَ لَكُمْ عَدُوٌّۭ فَٱتَّخِذُوهُ عَدُوًّا ۚ إِنَّمَا يَدْعُوا۟ حِزْبَهُۥ لِيَكُونُوا۟ مِنْ أَصْحَٰبِ ٱلسَّعِيرِ","Şübhəsiz ki, şeytan sizin düşməninizdir, siz də onu düşmən sayın. O öz tərəfdarlarını Od sakini olmağa çağırır.",{"number":11,"arabic":716,"translation":717},"ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَهُمْ عَذَابٌۭ شَدِيدٌۭ ۖ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَهُم مَّغْفِرَةٌۭ وَأَجْرٌۭ كَبِيرٌ","Kafirlər üçün şiddətli əzab tədarük edilmişdir. İman gətirib yaxşı işlər görənlər üçün isə bağışlanma və böyük bir mükafat hazırlanmışdır.",{"number":55,"arabic":719,"translation":720},"أَفَمَن زُيِّنَ لَهُۥ سُوٓءُ عَمَلِهِۦ فَرَءَاهُ حَسَنًۭا ۖ فَإِنَّ ٱللَّهَ يُضِلُّ مَن يَشَآءُ وَيَهْدِى مَن يَشَآءُ ۖ فَلَا تَذْهَبْ نَفْسُكَ عَلَيْهِمْ حَسَرَٰتٍ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌۢ بِمَا يَصْنَعُونَ","Pis əməli özünə gözəl göstərilib onu yaxşı hesab edənlə, doğru yolla gedən kimsə eyni ola bilərmi? Həqiqətən, Allah istədiyini zəlalətə salır, istədiyini də doğru yola yönəldir. Sən onlara görə özünü üzüb əldən salma. Şübhəsiz ki, Allah onların nə törətdiklərini bilir.",{"number":62,"arabic":722,"translation":723},"وَٱللَّهُ ٱلَّذِىٓ أَرْسَلَ ٱلرِّيَٰحَ فَتُثِيرُ سَحَابًۭا فَسُقْنَٰهُ إِلَىٰ بَلَدٍۢ مَّيِّتٍۢ فَأَحْيَيْنَا بِهِ ٱلْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا ۚ كَذَٰلِكَ ٱلنُّشُورُ","Buludları hərəkətə gətirən küləkləri göndərən Allahdır. Biz onları ölü bir diyara tərəf qovub, yeri ölümündən sonra onunla canlandırırıq. Diriltmə də belə olacaqdır.",{"number":69,"arabic":725,"translation":726},"مَن كَانَ يُرِيدُ ٱلْعِزَّةَ فَلِلَّهِ ٱلْعِزَّةُ جَمِيعًا ۚ إِلَيْهِ يَصْعَدُ ٱلْكَلِمُ ٱلطَّيِّبُ وَٱلْعَمَلُ ٱلصَّٰلِحُ يَرْفَعُهُۥ ۚ وَٱلَّذِينَ يَمْكُرُونَ ٱلسَّيِّـَٔاتِ لَهُمْ عَذَابٌۭ شَدِيدٌۭ ۖ وَمَكْرُ أُو۟لَٰٓئِكَ هُوَ يَبُورُ","Kim qüdrət sahibi olmaq istəsə, bilsin ki, qüdrət bütünlüklə ancaq Allaha məxsusdur. Gözəl söz Ona tərəf yüksəlir və onu ucaldan yaxşı əməldir. Pis əməllər işlədib hiyləgərlik edənləri şiddətli bir əzab gözləyir. Onların qurduqları hiylələr də boşa çıxacaqdır.",{"number":75,"arabic":728,"translation":729},"وَٱللَّهُ خَلَقَكُم مِّن تُرَابٍۢ ثُمَّ مِن نُّطْفَةٍۢ ثُمَّ جَعَلَكُمْ أَزْوَٰجًۭا ۚ وَمَا تَحْمِلُ مِنْ أُنثَىٰ وَلَا تَضَعُ إِلَّا بِعِلْمِهِۦ ۚ وَمَا يُعَمَّرُ مِن مُّعَمَّرٍۢ وَلَا يُنقَصُ مِنْ عُمُرِهِۦٓ إِلَّا فِى كِتَٰبٍ ۚ إِنَّ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٌۭ","Allah sizi torpaqdan, sonra nütfədən yaratmış, sonra da sizi cütləşdirmişdir. Onun xəbəri olmadan heç bir dişi nə hamilə olar, nə də daşıdığını yerə qoya bilər. Uzunömürlünün uzun ömür sürməsi də, onun ömrünün qısaldılması da ancaq Yazıda (Lövhi-məhfuzda) yazılmışdır. Həqiqətən, bu, Allah üçün çox asandır.",{"number":81,"arabic":731,"translation":732},"وَمَا يَسْتَوِى ٱلْبَحْرَانِ هَٰذَا عَذْبٌۭ فُرَاتٌۭ سَآئِغٌۭ شَرَابُهُۥ وَهَٰذَا مِلْحٌ أُجَاجٌۭ ۖ وَمِن كُلٍّۢ تَأْكُلُونَ لَحْمًۭا طَرِيًّۭا وَتَسْتَخْرِجُونَ حِلْيَةًۭ تَلْبَسُونَهَا ۖ وَتَرَى ٱلْفُلْكَ فِيهِ مَوَاخِرَ لِتَبْتَغُوا۟ مِن فَضْلِهِۦ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ","İki dəniz eyni deyildir. Birinin suyu dadlı, şirin və içməyə rahat, digərininki isə həddindən artıq duzlu və acıdır. Onların hər birindən təzə balıq yeyir, taxdığınız zinət əşyalarını çıxarırsınız. Sən gəmilərin onu yara-yara üzdüyünü görürsən. Bütün bunlar Allahın lütfünü axtarıb tapmağınız və şükür etməyiniz üçündür.",{"number":87,"arabic":734,"translation":735},"يُولِجُ ٱلَّيْلَ فِى ٱلنَّهَارِ وَيُولِجُ ٱلنَّهَارَ فِى ٱلَّيْلِ وَسَخَّرَ ٱلشَّمْسَ وَٱلْقَمَرَ كُلٌّۭ يَجْرِى لِأَجَلٍۢ مُّسَمًّۭى ۚ ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمْ لَهُ ٱلْمُلْكُ ۚ وَٱلَّذِينَ تَدْعُونَ مِن دُونِهِۦ مَا يَمْلِكُونَ مِن قِطْمِيرٍ","O, gecəni gündüzə, gündüzü də gecəyə qatır. O, günəşi və ayı ram etmişdir. Onların hər biri müəyyən olunmuş vaxtadək hərəkət edir. Bu sizin Rəbbiniz olan Allahdır. Mülk Onundur. Sizin Ondan başqa yalvardıqlarınız xurma çəyirdəyinin pərdəsinə belə sahib deyillər.",{"number":94,"arabic":737,"translation":738},"إِن تَدْعُوهُمْ لَا يَسْمَعُوا۟ دُعَآءَكُمْ وَلَوْ سَمِعُوا۟ مَا ٱسْتَجَابُوا۟ لَكُمْ ۖ وَيَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ يَكْفُرُونَ بِشِرْكِكُمْ ۚ وَلَا يُنَبِّئُكَ مِثْلُ خَبِيرٍۢ","Əgər siz onları çağırsanız, onlar sizin duanızı eşitməzlər, eşitsələr də cavab verə bilməzlər. Özləri də Qiyamət günü sizin onlara ibadət etdiyinizi danacaqlar. Heç kəs hər şeydən Xəbərdar olan Allah kimi sənə xəbər verə bilməz.",{"number":101,"arabic":740,"translation":741},"۞ يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ أَنتُمُ ٱلْفُقَرَآءُ إِلَى ٱللَّهِ ۖ وَٱللَّهُ هُوَ ٱلْغَنِىُّ ٱلْحَمِيدُ","Ey insanlar! Siz Allaha möhtacsınız. Allah isə Zəngindir, Tərifəlayiqdir.",{"number":108,"arabic":743,"translation":744},"إِن يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَيَأْتِ بِخَلْقٍۢ جَدِيدٍۢ","Əgər istəsə, sizi yox edib yerinizə yeni bir məxluq gətirər.",{"number":115,"arabic":746,"translation":747},"وَمَا ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ بِعَزِيزٍۢ","Bu, Allah üçün çətin deyildir.",{"number":121,"arabic":749,"translation":750},"وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌۭ وِزْرَ أُخْرَىٰ ۚ وَإِن تَدْعُ مُثْقَلَةٌ إِلَىٰ حِمْلِهَا لَا يُحْمَلْ مِنْهُ شَىْءٌۭ وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَىٰٓ ۗ إِنَّمَا تُنذِرُ ٱلَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُم بِٱلْغَيْبِ وَأَقَامُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ ۚ وَمَن تَزَكَّىٰ فَإِنَّمَا يَتَزَكَّىٰ لِنَفْسِهِۦ ۚ وَإِلَى ٱللَّهِ ٱلْمَصِيرُ","Heç bir günahkar başqasının günah yükünü daşımaz. Yükü ağır olan kimsə öz yükünü daşımaq üçün başqasını köməyə çağırsa və çağırdığı kimsə yaxın qohumu olsa belə, o yükdən heç nə daşınmaz. Sən ancaq Rəbbindən Onu görmədikləri halda qorxanları və namaz qılanları xəbərdar edirsən. Kim günahlardan təmizlənirsə, öz xeyrinə təmizlənmiş olur. Qayıdış də ancaq Allahadır.",{"number":128,"arabic":752,"translation":753},"وَمَا يَسْتَوِى ٱلْأَعْمَىٰ وَٱلْبَصِيرُ","Kor ilə görən eyni deyildir,",{"number":135,"arabic":755,"translation":756},"وَلَا ٱلظُّلُمَٰتُ وَلَا ٱلنُّورُ","zülmətlərlə nur da,",{"number":141,"arabic":758,"translation":759},"وَلَا ٱلظِّلُّ وَلَا ٱلْحَرُورُ","kölgə ilə bürkü də eyni deyildir.",{"number":148,"arabic":761,"translation":762},"وَمَا يَسْتَوِى ٱلْأَحْيَآءُ وَلَا ٱلْأَمْوَٰتُ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُسْمِعُ مَن يَشَآءُ ۖ وَمَآ أَنتَ بِمُسْمِعٍۢ مَّن فِى ٱلْقُبُورِ","Dirilərlə ölülər də eyni deyillər. Şübhəsiz ki, Allah istədiyinə haqqı eşitdirir. Sən isə qəbirlərdə olanlara eşitdirə bilməzsən.",{"number":155,"arabic":764,"translation":765},"إِنْ أَنتَ إِلَّا نَذِيرٌ","Sən ancaq qorxudub xəbərdar edənsən.",{"number":162,"arabic":767,"translation":768},"إِنَّآ أَرْسَلْنَٰكَ بِٱلْحَقِّ بَشِيرًۭا وَنَذِيرًۭا ۚ وَإِن مِّنْ أُمَّةٍ إِلَّا خَلَا فِيهَا نَذِيرٌۭ","Həqiqətən, Biz səni haqla müjdə verən və qorxudub xəbərdar edən olaraq göndərdik. Elə bir ümmət yoxdur ki, ona xəbərdar edən bir peyğəmbər gəlmiş olmasın.",{"number":169,"arabic":770,"translation":771},"وَإِن يُكَذِّبُوكَ فَقَدْ كَذَّبَ ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ جَآءَتْهُمْ رُسُلُهُم بِٱلْبَيِّنَٰتِ وَبِٱلزُّبُرِ وَبِٱلْكِتَٰبِ ٱلْمُنِيرِ","Əgər onlar səni yalançı hesab etsələr, bil ki, onlardan əvvəlkilər də elçiləri yalançı hesab etmişdilər. Halbuki elçiləri onlara aydın dəlillər, müqəddəs yazılar və nur saçan kitab gətirmişdilər.",{"number":176,"arabic":773,"translation":774},"ثُمَّ أَخَذْتُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ ۖ فَكَيْفَ كَانَ نَكِيرِ","Sonra Mən haqqı inkar edənləri yaxaladım. Görəydin Mənim onları həlak etməyim necə oldu!",{"number":183,"arabic":776,"translation":777},"أَلَمْ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءًۭ فَأَخْرَجْنَا بِهِۦ ثَمَرَٰتٍۢ مُّخْتَلِفًا أَلْوَٰنُهَا ۚ وَمِنَ ٱلْجِبَالِ جُدَدٌۢ بِيضٌۭ وَحُمْرٌۭ مُّخْتَلِفٌ أَلْوَٰنُهَا وَغَرَابِيبُ سُودٌۭ","Məgər Allahın göydən yağmur endirdiyini və onunla müxtəlif rəngli meyvələr yetişdirdiyimizi görmürsənmi? Dağlarda da müxtəlif rəngli – ağ, qırmızı və tünd qara cığırlar əmələ gətirdik.",{"number":190,"arabic":779,"translation":780},"وَمِنَ ٱلنَّاسِ وَٱلدَّوَآبِّ وَٱلْأَنْعَٰمِ مُخْتَلِفٌ أَلْوَٰنُهُۥ كَذَٰلِكَ ۗ إِنَّمَا يَخْشَى ٱللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ ٱلْعُلَمَٰٓؤُا۟ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ غَفُورٌ","İnsanlar, heyvanlar və mal-qara arasında da bu cür müxtəlif rəngli olanları vardır. Allahdan Öz qulları arasında ancaq alimlər qorxarlar. Həqiqətən, Allah Qüdrətlidir, Bağışlayandır.",{"number":197,"arabic":782,"translation":783},"إِنَّ ٱلَّذِينَ يَتْلُونَ كِتَٰبَ ٱللَّهِ وَأَقَامُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَأَنفَقُوا۟ مِمَّا رَزَقْنَٰهُمْ سِرًّۭا وَعَلَانِيَةًۭ يَرْجُونَ تِجَٰرَةًۭ لَّن تَبُورَ","Allahın Kitabını oxuyanlar, namaz qılanlar və özlərinə verdiyimiz ruzilərdən gizli və aşkar xərcləyənlər səmərəsiz olmayacaq bir ticarətə ümid edirlər ki,",{"number":204,"arabic":785,"translation":786},"لِيُوَفِّيَهُمْ أُجُورَهُمْ وَيَزِيدَهُم مِّن فَضْلِهِۦٓ ۚ إِنَّهُۥ غَفُورٌۭ شَكُورٌۭ","Allah onlara mükafatlarını tam olaraq versin, üstəlik də onlara Öz lütfünü artırsın. Həqiqətən, O, Bağışlayandır, şükürün əvəzini verəndir.",{"number":211,"arabic":788,"translation":789},"وَٱلَّذِىٓ أَوْحَيْنَآ إِلَيْكَ مِنَ ٱلْكِتَٰبِ هُوَ ٱلْحَقُّ مُصَدِّقًۭا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ بِعِبَادِهِۦ لَخَبِيرٌۢ بَصِيرٌۭ","Sənə vəhy etdiyimiz Kitab, özündən əvvəlkiləri təsdiqləyici kimi gələn haqdır. Həqiqətən, Allah Öz qullarından Xəbərdardır, Görəndir.",{"number":218,"arabic":791,"translation":792},"ثُمَّ أَوْرَثْنَا ٱلْكِتَٰبَ ٱلَّذِينَ ٱصْطَفَيْنَا مِنْ عِبَادِنَا ۖ فَمِنْهُمْ ظَالِمٌۭ لِّنَفْسِهِۦ وَمِنْهُم مُّقْتَصِدٌۭ وَمِنْهُمْ سَابِقٌۢ بِٱلْخَيْرَٰتِ بِإِذْنِ ٱللَّهِ ۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلْفَضْلُ ٱلْكَبِيرُ","Sonra, Kitabı qullarımız içərisindən seçdiklərimizə miras etdik. Onlardan kimisi özünə zülm edər, kimisi orta yol tutar, kimisi də Allahın izni ilə yaxşı işlərdə öndə gedər. Böyük lütf də budur.",{"number":224,"arabic":794,"translation":795},"جَنَّٰتُ عَدْنٍۢ يَدْخُلُونَهَا يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِن ذَهَبٍۢ وَلُؤْلُؤًۭا ۖ وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌۭ","Onlar Ədn bağlarına daxil olacaq, orada qızıl bilərziklərlə və incilərlə bəzədiləcəklər. Libasları da ipəkdən olacaqdır.",{"number":216,"arabic":797,"translation":798},"وَقَالُوا۟ ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ ٱلَّذِىٓ أَذْهَبَ عَنَّا ٱلْحَزَنَ ۖ إِنَّ رَبَّنَا لَغَفُورٌۭ شَكُورٌ","Onlar deyəcəklər: “Qəm-qüssəni bizdən uzaq edən Allaha həmd olsun! Həqiqətən, Rəbbimiz Bağışlayandır, şükürün əvəzini verəndir.",{"number":237,"arabic":800,"translation":801},"ٱلَّذِىٓ أَحَلَّنَا دَارَ ٱلْمُقَامَةِ مِن فَضْلِهِۦ لَا يَمَسُّنَا فِيهَا نَصَبٌۭ وَلَا يَمَسُّنَا فِيهَا لُغُوبٌۭ","Öz lütfü ilə bizi əbədi iqamətgahda yerləşdirən Odur. Orada bizə nə bir yorğunluq üz verəcək, nə də bir üzgünlük toxunacaqdır!”",{"number":243,"arabic":803,"translation":804},"وَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَهُمْ نَارُ جَهَنَّمَ لَا يُقْضَىٰ عَلَيْهِمْ فَيَمُوتُوا۟ وَلَا يُخَفَّفُ عَنْهُم مِّنْ عَذَابِهَا ۚ كَذَٰلِكَ نَجْزِى كُلَّ كَفُورٍۢ","Kafirləri isə Cəhənnəm odu gözləyir. Orada nə öldürülməzlər ki, ölüb canları qurtarsın, nə də bu odun əzabı onlar üçün yüngülləşdirilər. Biz hər bir kafiri belə cəzalandırırıq.",{"number":249,"arabic":806,"translation":807},"وَهُمْ يَصْطَرِخُونَ فِيهَا رَبَّنَآ أَخْرِجْنَا نَعْمَلْ صَٰلِحًا غَيْرَ ٱلَّذِى كُنَّا نَعْمَلُ ۚ أَوَلَمْ نُعَمِّرْكُم مَّا يَتَذَكَّرُ فِيهِ مَن تَذَكَّرَ وَجَآءَكُمُ ٱلنَّذِيرُ ۖ فَذُوقُوا۟ فَمَا لِلظَّٰلِمِينَ مِن نَّصِيرٍ","Onlar orada fəryad qoparıb yalvaracaqlar: “Ey Rəbbimiz! Bizi buradan çıxart ki, əvvəllər etdiyimiz əməlləri deyil, yaxşı əməllər edək”. Onlara deyiləcək: “Məgər orada sizə düşünəcək kimsənin düşünə biləcəyi qədər uzun ömür vermədikmi? Sizə qorxudub xəbərdar edən də gəlmişdi. Elə isə dadın əzabı! Zalımlara kömək edən olmaz”.",{"number":256,"arabic":809,"translation":810},"إِنَّ ٱللَّهَ عَٰلِمُ غَيْبِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ إِنَّهُۥ عَلِيمٌۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ","Şübhəsiz ki, Allah göylərin və yerin qeybini Biləndir. O, kökslərdə olanları da Bilir.",{"number":261,"arabic":812,"translation":813},"هُوَ ٱلَّذِى جَعَلَكُمْ خَلَٰٓئِفَ فِى ٱلْأَرْضِ ۚ فَمَن كَفَرَ فَعَلَيْهِ كُفْرُهُۥ ۖ وَلَا يَزِيدُ ٱلْكَٰفِرِينَ كُفْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ إِلَّا مَقْتًۭا ۖ وَلَا يَزِيدُ ٱلْكَٰفِرِينَ كُفْرُهُمْ إِلَّا خَسَارًۭا","Sizi yer üzündə xələflər edən Odur. Kafirin küfrü öz əleyhinə olar. Kafirlərin küfrü Rəbbi yanında ancaq onlara bəslənən qəzəbi artırar. Kafirlərin küfrü onlara ziyandan başqa bir şey artırmaz.",{"number":267,"arabic":815,"translation":816},"قُلْ أَرَءَيْتُمْ شُرَكَآءَكُمُ ٱلَّذِينَ تَدْعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ أَرُونِى مَاذَا خَلَقُوا۟ مِنَ ٱلْأَرْضِ أَمْ لَهُمْ شِرْكٌۭ فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ أَمْ ءَاتَيْنَٰهُمْ كِتَٰبًۭا فَهُمْ عَلَىٰ بَيِّنَتٍۢ مِّنْهُ ۚ بَلْ إِن يَعِدُ ٱلظَّٰلِمُونَ بَعْضُهُم بَعْضًا إِلَّا غُرُورًا","De: “Allahdan başqa yalvardığınız şəriklər haqda düşündünüzmü? Bir mənə göstərin görüm, onlar yer üzündə nəyi yaradıblar? Yoxsa onların göylərin yaradılmasında şərikliyi var?” Yaxud onlara bir kitab vermişik, onlar da ondakı dəlilə istinad edirlər? Xeyr! Zalımlar bir-birinə ancaq yalan vəd verirlər.",{"number":274,"arabic":818,"translation":819},"۞ إِنَّ ٱللَّهَ يُمْسِكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ أَن تَزُولَا ۚ وَلَئِن زَالَتَآ إِنْ أَمْسَكَهُمَا مِنْ أَحَدٍۢ مِّنۢ بَعْدِهِۦٓ ۚ إِنَّهُۥ كَانَ حَلِيمًا غَفُورًۭا","Həqiqətən, Allah göyləri və yeri tərpənməsinlər deyə, tutub saxlayır. Əgər tərpənsələr, Ondan başqa onları heç kəs tutub saxlaya bilməz. Həqiqətən də, O, Həlimdir, Bağışlayandır.",{"number":280,"arabic":821,"translation":822},"وَأَقْسَمُوا۟ بِٱللَّهِ جَهْدَ أَيْمَٰنِهِمْ لَئِن جَآءَهُمْ نَذِيرٌۭ لَّيَكُونُنَّ أَهْدَىٰ مِنْ إِحْدَى ٱلْأُمَمِ ۖ فَلَمَّا جَآءَهُمْ نَذِيرٌۭ مَّا زَادَهُمْ إِلَّا نُفُورًا","Onlar Allaha çox möhkəm and içdilər ki, özlərinə qorxudan bir peyğəmbər gəlsə, hər hansı ümmətdən daha çox doğru yolda olacaqlar. Onlara qorxudan peyğəmbər gəldikdə isə bu, onların ancaq nifrətini artırdı.",{"number":92,"arabic":824,"translation":825},"ٱسْتِكْبَارًۭا فِى ٱلْأَرْضِ وَمَكْرَ ٱلسَّيِّئِ ۚ وَلَا يَحِيقُ ٱلْمَكْرُ ٱلسَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِۦ ۚ فَهَلْ يَنظُرُونَ إِلَّا سُنَّتَ ٱلْأَوَّلِينَ ۚ فَلَن تَجِدَ لِسُنَّتِ ٱللَّهِ تَبْدِيلًۭا ۖ وَلَن تَجِدَ لِسُنَّتِ ٱللَّهِ تَحْوِيلًا","Bütün bunlar onların yer üzündə təkəbbür göstərmələrinə və yaramaz hiyləgərliklər törətdiklərinə görə idi. Yaramaz hiylələr isə ancaq öz sahiblərini qaplayar. Onlar əvvəlkilərin başlarına gələn aqibətdən başqasınımı gözləyirlər? Sən Allahın qayda-qanununa heç bir əvəz tapa bilməzsən, Allahın qayda-qanununda heç bir dəyişiklik də tapa bilməzsən.",{"number":293,"arabic":827,"translation":828},"أَوَلَمْ يَسِيرُوا۟ فِى ٱلْأَرْضِ فَيَنظُرُوا۟ كَيْفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَكَانُوٓا۟ أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةًۭ ۚ وَمَا كَانَ ٱللَّهُ لِيُعْجِزَهُۥ مِن شَىْءٍۢ فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَلَا فِى ٱلْأَرْضِ ۚ إِنَّهُۥ كَانَ عَلِيمًۭا قَدِيرًۭا","Məgər onlar yer üzündə gəzib-dolaşıb özlərindən əvvəlkilərin aqibətinin necə olduğunu görmürlərmi? Onlar ki bunlardan daha qüvvətli idilər. Göylərdə və yerdə Allahdan qaçıb xilas ola biləcək heç bir şey yoxdur. Həqiqətən, O, Biləndir və hər şeyə Qadirdir.",{"number":241,"arabic":830,"translation":831},"وَلَوْ يُؤَاخِذُ ٱللَّهُ ٱلنَّاسَ بِمَا كَسَبُوا۟ مَا تَرَكَ عَلَىٰ ظَهْرِهَا مِن دَآبَّةٍۢ وَلَٰكِن يُؤَخِّرُهُمْ إِلَىٰٓ أَجَلٍۢ مُّسَمًّۭى ۖ فَإِذَا جَآءَ أَجَلُهُمْ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِعِبَادِهِۦ بَصِيرًۢا","Əgər Allah insanları etdikləri günahlara görə dərhal cəzalandırsaydı, yer üzündə bir canlını belə sağ buraxmazdı. Lakin Allah onlara müəyyən vaxtadək möhlət verir. Vaxtları çatanda isə hər kəsə öz əməlinə görə cəza, yaxud mükafat verəcəkdir. Şübhəsiz ki, Allah Öz qullarını görür.",[833,834,835,836,837,838,839,840,841,842,843,844,845,846,847,848,849,850,851,852,853,854,855,856,857,858,859,860,861,862,863,864,865,866,867,868,869,870,871,872,873,874,875,876,877,878,879,880,881,882,883,884,885,886,887,888,889,890,891,892,893,894,895,896,897,898,899,900,901,902,903,904,905,906,907,908,909,910,911,912,913,914,915,916,917,918,919,920,921,922,923,924,925,926,927,928,929,930,931,932,933,934,935,936,937,938,939,940,941,942,943,944,945,946],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},{"edition":948,"sura":237,"blocks":949},"saadi-az",[950,952,954,956,958,960,962,964,966,968,970,972,974,976,978,980,982,984,986,988,990,992,994,996,998,1000,1002,1004,1006,1008,1010,1012,1014,1016,1018,1020,1022,1024],{"from":5,"to":5,"text":951},"Fövqəluca Özünü göyləri, yeri və onlarda yaşayan bütün məxluqları yaratdığına görə tərifləyir, çünki Allahın bütün yaratdıqları Onun kamil fövqəlqüdrətinə, hakimiyyətinə, mərhəmətinə, müdrikliyinə və elminə dəlalət edir. O (Pak və Müqəddəs), mələkləri Özünün elçiləri etmişdir və bu, Rəbbin daha bir tərifəlayiq əməllərindəndir. Mələklər Kainatda baş verən hadisələrin həyata keçirilməsinə məsuliyyət daşıyır və aləmlərin Rəbbinin vəhylərini məxluqlara çatdıran vasitəçi rolunu ifa edirlər. Allah bütün mələkləri Özünün elçiləri adlandırmışdır ki, bu da onların mütiliyinin və itaətkarlığının kamilliyini təsdiq edir. Fövqəluca “ət-Təhrim” surəsində xəbər verir ki, onlar Onun hökmlərini yerinə yetirməkdən geri çəkilmir və onlara əmr edilənlərin hamısını icra edirlər.\n\nMələklər öz Rəbbinin sərəncamlarını qüsursuz yerinə yetirir və Onun iradəsi ilə baş verməkdə olan təbiət hadisələrinə Onun izni ilə sərəncam çəkirlər. Bundan ötrü onlara çox böyük güc və böyük sürət verilmişdir. Onların, Allahın əmrlərini anındaca yerinə yetirmələri üçün, onlara uçmağa imkan verən qanadları vardır. O (Pak və Müqəddəs), İlahi hikmətinin tələblərinə uyğun olaraq, onları iki, üç və ya dörd qanadlı yaradır. O (Pak və Müqəddəs) bəzi məxluqlarına digərləri üzərində üstünlük əta edir: kamil sima, güc, gözəllik, məlahətli səs və hətta əlavə bədən üzvləri buna misaldır. Həqiqətən, Allah bütün varlığın hökmdarıdır və Onun üçün mümkün olmayan bir şey yoxdur. Məhz Özünün hər şeyə qadir olması sayəsində O (Pak və Müqəddəs) Öz məxluqlarının bəzilərinə qalanları üzərində üstünlük bəxş edir.",{"from":13,"to":13,"text":953},"Fövqəluca bildirir ki, yalnız O (Pak və Müqəddəs) təkbaşına hökm verir və Kainatı idarə edir, yalnız O (Pak və Müqəddəs) Öz mərhəmətini bəzilərinə əta edir və digərlərini bu mərhəmətindən məhrum edir. Lakin əgər O (Pak və Müqəddəs) Öz nemətini nazil etmirsə, deməli, bunu təkcə Öz məxluqlarına bəslədiyi rəhmi sayəsində belə edir. Bütün bunlar insanları Fövqəluca Allaha təvəkkül etməyə, Onun köməyinə ümid bəsləməyə, Onun mərhəmətini diləməyə, Onun cəzalandıracağından dəhşətə gəlməyə sövq etməlidir. Yalnız O (Pak və Müqəddəs) Ona belə bir münasibət göstərilməsinə layiqdir, çünki O (Pak və Müqəddəs) – Fövqəlqüdrətlidir, Müdrikdir. O (Pak və Müqəddəs) bütün varlıq üzərində hökmdardır və hər şeyi yalnız ona məxsus yerində yerləşdirir.",{"from":21,"to":21,"text":955},"Fövqəluca bütün insanlara buyurur ki, Allahın onlara göstərdiyi ilahi mərhəmətini xatırlasınlar. Bu mərhəməti layiqincə yalnız möminlər yad edirlər, çünki onlar öz Rəbbinin xeyirxahlığını qəlbən qəbul edir, Onu dilləri ilə tərifləyir və Ona əzaları ilə itaət edirlər. Fövqəluca Rəbbin lütfkarlığının xatırlanması, insanları öz Himayədarına hökmən minnətdarlıq bildirməyə sövq edir. Sonra Allah xəbər verir ki, ilahi lütfkarlığı var-dövlət və ruzi yaradılmasına və onlarla təmin edilməyə əsaslanır. Rəbb belə buyurur: “Allahdan başqa sizə göydən və yerdən ruzini kim bəxş edir? Heç kim! Əgər sizə məlumdursa ki, Allahdan başqa heç kim məxluqlara var-dövlət və ruzi yaratmağa və ya onları təmin etməyə qadir deyil, onda siz anlamalısınız ki, yalnız O (Pak və Müqəddəs) ibadətə və səmimi qulluğa layiqdir?” Ondan başqa ilah yoxdur! Bu – bir həqiqətdir, lakin cahillərin təsəvvürləri gör necə yanlışdır ki, onlar Yaradan və Ruziverəndən üz döndərir, yaradılmışlara və ruziyə möhtac olanlara ibadət edirlər.",{"from":28,"to":28,"text":957},"Ey Elçi! Kafirlər səni qəbul etməsələr, onda səndən əvvəlki sələflərindən nümunə götür. Fasiqlər əvvəllər də Allahın elçilərini qəbul etməzdilər, ancaq Allah o fasiqləri həlak edərək, Öz elçilərinə və onların davamçılarına nicat verdi. Həqiqətən, bütün işlər Allaha qaytarılır və Qiyamət günü O (Pak və Müqəddəs) kafirləri şiddətlə cəzalandırar, elçilərinin və möminlərin xilas olunmasına kömək göstərər.",{"from":35,"to":35,"text":959},"Bilin ki, Allah sizi dirildəcəyini və sonra hər birinizə etdiyiniz əməllərinizə görə əvəzini verəcəyini vəd etmişdir. Sizin şübhə və tərəddüd etməyə haqqınız yoxdur, çünki Səmavi Kitabların hikmətli ayələri və inandırıcı məntiqi dəlilləri Axirət həyatının labüdlüyünə heç bir şübhə yeri qoymur. Əgər siz Allahın vədinin haqq olduğuna əminsinizsə, onda Axirət həyatına hazırlaşmağa başlayın və öz qiymətli vaxtınızı itirməyin, çoxlu-çoxlu xeyirxah işlər görün və sizə bu məqsədə nail olmağa maneçilik edənlərə qoşulmayın.\n\nBu fani dünyanın, yaradılışınızın məqsədi olan, Fövqəlucaya ibadətdən sizi yayındıra biləcək füsunkarlıqlarına və ləzzətlərinə aludə olmayın. Sizin qəddar düşməniniz olan və Allahın adından istifadə etməklə sizi azdırmağa can atan şeytanın izi ilə getməyin.",{"from":42,"to":42,"text":961},"Şeytana ürəkdən nifrət bəsləyin, ona düşmən olun və istənilən anda ona müqavimət göstərməyə hazır olun! Siz onu görmürsünüz, amma o, sizi görür və həmişə öz pusqusundan üstünüzə hücum çəkməyə hazırdır. O, öz tərəfkeşlərini Cəhənnəm sakinləri olmağa çağırır. Bu – şeytanın əsas məqsədidir. O, öz tərəfdarlarını əzablı Cəhənnəm odunun içində alçaldılmış və nifrətamiz halda görməyi arzulayır.",{"from":11,"to":11,"text":963},"Allah xəbər verir ki, bütün insanlar – şeytana itaət edənlərə və onunla mübarizə aparanlara bölünürlər. Birincilərə amansız cəza hazırlanmışdır, çünki onlar elçilərin təbliğatını və Səmavi Kitabları rədd edir və Cəhənnəm odunda əbədi cəzaya layiq görülürlər. İman gətirənlərə və xeyirxah işlər görənlərə isə, bağışlanma və böyük mükafat hazırlanmışdır. Onlar, Allahın inanmağı əmr etdiyi hər şeyə bütün qəlbləri ilə iman gətirmişlər və imanlarının doğruluğunu saleh əməlləri ilə təsdiq etmişlər. Bununla da onlar öz Rəbbinin bağışlamasına layiq olmuşlar və Onun sayəsində hər cür pislikdən və xoşagəlməz hallardan xilas edilmişlər və həmçinin Onun böyük mükafatına layiq görülmüşlər və bunun sayəsində bütün ülvi istəklərinə və arzu etdiklərinə nail olmuşlar.",{"from":55,"to":55,"text":965},"Fövqəluca xəbər verir ki, şeytan insanlara onların yaramaz əməllərini bərbəzəkli göstərir və bunun nəticəsində günahkarlar adil və doğru hərəkət etdiklərinə inanmağa başlayırlar. Məgər onlar Allahın doğru yola yönəltdiyi və haqq dini öyrətdiklərinə taydırlarmı? Əlbəttə ki, onlar eyni deyillər, çünki onların birisi yaramaz əməllərə qurşanmış, haqqı – yalan sayır, eyni zamanda başqaları xeyirxahlıqlar edir və haqqı yalandan düzgün ayırmağı bacarırlar. Lakin doğru yol azğınlıqdan nə qədər mükəmməl fərqlənsə də, yalnız Fövqəluca Allah Öz qullarına doğru yolu tapmaqda kömək edə və ya onları dərin azğınlığa sala bilər.\n\nEy Muhəmməd! Allah istədiyini yoldan çıxarır və istədiyini də doğru yolla aparır. Buna görə, şeytanın doğru yoldan sapdırdığı və onları öz yaramaz əməlləri ilə azdırdığı günahkarlardan ötrü qəm yemə! Yadda saxla ki, sən insanları yalnız xəbərdar edənsən, onları düz yola gətirmək isə sənin işin deyil. Təkcə Allah onları törətdikləri əməllərinə görə mühakimə edəcəkdir. Həqiqətən, onların nə etdikləri Allaha məlumdur. Öz kamil elmi sayəsində O (Pak və Müqəddəs), hər bir insana yer üzündə etdiyi bütün əməllərin əvəzini verəcəkdir.",{"from":62,"to":62,"text":967},"Fövqəluca Özünün hüdudsuz fövqəlqüdrətini və Özünün böyük səxavətini xatırladır. O (Pak və Müqəddəs), yağış dolu buludları hərəkətə gətirən küləkləri qupquru cansız diyarlara qovur və onlara yağış yağdırmasını əmr edir. Yağış suyu sayəsində O (Pak və Müqəddəs), yeri, quruduqdan və ölü vəziyyətinə düşdükdən sonra, canlandırır. Yer və onun üzərində yaşayan məxluqlar – hamısı hərəkətə gəlirlər. Heyvanlar özləri üçün yem tapır və Allahın nazil etdiyi nemətlərlə qidlanıb öz aralarında oynaqlaşmağa başlayırlar. Eynilə bu tərzdə də insanlar dirildiləcəklər. Qupquru torpağı Həyataqaytaran üçün ölmüş insanları dirildib qəbirlərindən çıxartmaq çətin deyildir. Bu gün torpaq onların cansız bədənlərini udur, lakin Qiyamət günü başladıqda, Allah göylərdən yağış nazil edəcəkdir. Bu qeyri-adi yağış çürümüş bədənləri bərpa edəcək və insanlar qəbirlərindən Qiyamət gününün Məhşər meydanına çıxacaqlar ki, Allah onlara Öz ədalətli hökmünü bəyan etsin.",{"from":69,"to":69,"text":969},"Ey qüdrətli olmaq arzusu bəsləyən insan! Qüdrəti – ona sərəncam çəkmək Haqqıolandan istə. Yadında saxla ki, Qüdrət bütövlüklə Allahın əlindədir və insan yalnız öz Fövqəluca Rəbbinə mütiliyi sayəsində qüdrət sahibi ola bilər. Gözəl Quran ayələri, tərif kəlmələri, Allahı şərəfləndirmə və istənilən digər xeyirxah sözlər Ona doğru ucalır. Mələklər onları göylərə, Fövqəluca Allaha yüksəldirlər və Ona bu barədə xəbər verirlər və belə olduqda, Böyük Allah Özü göylərin alicənab sakinlərinin hüzurunda bu gözəl sözləri səsləndirənləri tərifləyir. Eyni şey Allahın qullarının qəlbən və əzaları ilə ifadə etdikləri xeyirxah əməllərlə də baş verir və buna görə sonra Fövqəluca buyurur ki, O (Pak və Müqəddəs) yaxşı işləri ucaldır.\n\nBu fraqmentin alternativ tərcümələrindən biri belə səslənir: “Gözəl söz Ona doğru ucalır və onu yaxşı əməl yüksəldir”. Bu o deməkdir ki, gözəl sözlər yaxşı əməllər sayəsində Allaha doğru yüksəlir. Əgər Allahın qulu səmimi və düzgün işlər görmürsə, onun sözləri Allaha gedib çatmır. Yalnız səmimi və doğru əməllər sayəsində insan həqiqi əzəmətə və qüdrətə nail ola bilər.\n\nGünahlar və cinayətlər törədən insanları isə tamamilə başqa nəticələr gözləyir. Onlar şöhrətə və əzəmətə can atırlar və öz məqsədlərinə nail olmaq üçün müxtəlif hiylə və kələkbazlıqlara əl atırlar. Lakin onların fəndləri özlərinə qarşı çevrilir və onların acınacaqlı vəziyyətini daha da ağırlaşdırır. Onlar alçaldılmış və nifrətamiz hala düşürlər. Onların planları dağılır və onlara heç bir fayda vermir, çünki onların əməlləri və məqsədləri yalan və yaramazdır.",{"from":75,"to":75,"text":971},"Allah Öz qullarına xatırladır ki, O (Pak və Müqəddəs) Adəmi (ə) torpaqdan, sonra isə onun (ə) nəsillərini nütfədən xəlq etmişdir. O (Pak və Müqəddəs) insanları həmin nütfədən yaratmaqda davam edir və bu müxtəlif mərhələlər keçir və nəhayət, o – kamil bir kişiyə və ya qadına çevrilir. Sonra onlar evlənir və onların uşaqları və nəvələri dünyaya gəlir. Nikah – bəşər nəslinin davam etməsinin qanuni vasitəsidir və bu Allahın qədəri və kamil elmi ilə sıx bağlıdır. Dişi yalnız Allahın izni ilə hamilə və daşıdığından azad ola bilər. Hamilə olma və insan dölü ilə və sonra insanın özü ilə baş verən bütün hər şey Allahın qədərinə və Onun ilahi elminə tabedir.\n\nFövqəluca Öz qullarından kimisinə uzun, kimisinə isə qısa ömür müəyyən edildiyini bilir. O (Pak və Müqəddəs) həmçinin bilir ki, Onun qullarından bəziləri elə işlər görürlər ki, onların həyatını qısaldır, məsələn, zina edirlər, valideynlərinə hörmətsizlik göstərirlər, qohumluq əlaqələrini kəsirlər və sair. O (Pak və Müqəddəs) bilir ki, hansı insana hansı ömür ayrılmışdır və onların hansı əməlləri onların həyatını uzadır və ya qısaldır. Bütün bunlar Mühafizəolunan Lövhədə – Allahın qulları ilə yerdə və göylərdə baş verəcək bütün hər şeyə dair biliklərin əks olunduğu Kitabda yazılmışdır. Həqiqətən, bu, Allah üçün çətinlik yaratmır. O (Pak və Müqəddəs) bütün varlıqlar haqqında əzəldən bilirdi və bütün bunları Mühafizəolunan Lövhədə yazmışdır və bütün bunlar Onun üçün çətinlik yaratmamışdır.\n\nAllahın bu ayələrdə qullarına açdığı biliklər – insanların dirildiləcəyinin həqiqət olması lehinə inandırıcı məntiqi dəlillərdir. Rəbb qupquru və cansız torpağı canlandırır. Bu isə o deməkdir ki, O (Pak və Müqəddəs) ölmüş insanları diriltməyə də qadirdir. O (Pak və Müqəddəs), insanı xəlq etmiş, onu Öz qədərinə uyğun olaraq bir şəkildən başqa şəkilə salmışdır. Bu isə o deməkdir ki, Onun üçün insanı bir daha təkrar yaratmaq çətin deyildir. O (Pak və Müqəddəs), yerdə və göylərdə baş verən kiçik və böyük nə varsa, insanların ürəklərində nə gizlədilirsə və ana bətnində döllə hansı proseslər baş verirsə, hamısını bilir. O (Pak və Müqəddəs) bilir ki, Onun qulları yer üzündə onların ömrünü uzadan və ya qısaldan işlər görürlər. Bundan başqa, O (Pak və Müqəddəs), bütün bunları əzəldən Mühafizəolunan Lövhədə yazmışdır və bu Onun üçün heç bir çətinlik yaratmır. Bütün sadaladıqlarımızdan ən asanı olan ölümdən sonra diriltmə haqqında nə demək olar?! Həmd olsun Allaha ki, O (Pak və Müqəddəs) qullarına nemətlər bəxş etmiş, yer üzündə və ölümdən sonra Axirətdə yaşadıqları zaman səadətə nail olmaq üçün onlara kömək edən hər şeyi onlara öyrətmişdir!",{"from":81,"to":81,"text":973},"Fövqəluca Öz fövqəlqüdrətini xüsusilə vurğulayır və Öz müdrikliyinin və Öz mərhəmətinin kamilliyini insanlara xatırladır. O (Pak və Müqəddəs), suyu içməli və duzlu yaratmış və bununla da yer üzündə yaşayan bütün məxluqlara lütüfkarlıq göstərmişdir. Allah çayların suyunu dadlı, şirin və içməyə, bağçaçılıq və əkinçilik üçün yararlı etmiş, dənizlərin və okeanların suyunu isə duzlu və acı etmişdir. Okeanda mövcud olan çoxsaylı cərəyanlara baxmayaraq, çaya nisbətən, dəniz suyu az mütəhərrikdir və məhz yüksək duzluluq suyun keyfiyyətlərinin dəyişməsinə imkan vermir. Bunun sayəsində dəniz heyvanlarının çürüyən qalıqları atmosferi zəhərləmir və yer üzündə havanı korlamır. Bundan başqa, dəniz suyu onda yaşayan balıqların və digər heyvanların ətini daha dadlı edir. Buna görə Rəbb buyurur ki, insanlar hər iki sudan təzə ət və bəzək şeyləri əldə edirlər. Təzə ət – insanların çətinlik çəkmədin tutduqları balıqdır, bəzək şeyləri – dənizlərdən əldə edilən mirvari, mərcan və bir çox digər qiymətli şeylərdir. Bütün bunlar dənizlərin Allahın qullarına olduqca böyük fayda verdiyinin dəlilləridir. Bu fayda, heç də bizim öncə sadaladıqlarımızla məhdudlaşmır.\n\nFövqəluca dənizləri və okeanları insana ram etmişdir və ona onlarda üzməyi də öyrətmişdir. Gəmilər dəniz sularını yararaq uzaq ölkələrə üzürlər. Onlar insanları və onların ağır yüklərini daşıyır, ticarətlə məşğul olanlar isə, bu dəniz səfərləri sayəsində böyük qazanc əldə edərək, Səxavətli Rəbbin mərəhəmətindən faydalanırlar.",{"from":87,"to":87,"text":975},"Allah Öz mərhəməti sayəsində gündüzü gecəylə və gecəni gündüzlə əvəz edir. Onların hər biri digərini əvəz etməyə gəlir, ilin vaxtlarından asılı olaraq, biri digərinin qısalması hesabına uzanır. Bəzən gecə və gündüz bir-birinə bərabər olur. Bütün bu hadisələr insanlara və heyvanlara, ağaclara və əkinlərə saysız-hesabsız fayda verir.\n\nAllah günəşi və ayı da Özünə ram etmişdir. Onlar yerə işıq verir, ayıq qalmaq və yatmaq üçün şərait yaradır. Dündüz işığı insanlara dolanacaq əldə etmək üçün imkan verir, bitkilərin inkişafına kömək edir, qurumalı olan şeyləri qurudur və yer üzündə həyatın onlarsız mümkün olmayacağı bir çox digər faydalar gətirir. Günəş və ay Allahın onlar üçün qədərlərinə uyğun müəyyən etdiyi orbitlər üzrə hərəkət edirlər. Müəyyən olunmuş müddət yaxınlaşdıqda və dünyanın sonu başladıqda, bu nəhəng səma cisimləri göydə öz hərəkətlərini dayandıracaq qüvvədən məhrum olacaqlar. Həmin gün ay tutulacaq, günəş büküləcək, ulduzlar isə yerlərindən düşəcəklər. Lakin hələlik bu böyük məxluqlar Allahın qullarına Onun kamilliyi və mərhəmətini xatırladırlar. O (Pak və Müqəddəs) Özü təklikdə qüdrətli və nəhəng planetləri və ulduzları[4] yaradaraq Özünə ram etmişdir. Təkcə O (Pak və Müqəddəs) ibadətə və itaətə layiq gerçək İlahdır! Mülk bütövlükdə yalnız Ona məxsusdur, halbuki müşriklərin yalvardıqları bütlər və saxta “ilahlar” heç bir hakimiyyətə malik deyillər. Onlar hətta ən dəyərsiz şey olan xurma lifinə belə sahib deyillər. Niyə onda bəs insanlar nə göylərdə, nə də yerdə hətta lap kiçicik bir hakimiyyətə malik olmayan aciz məxluqlar qarşısında sitayişi davam etdirirlər?",{"from":94,"to":94,"text":977},"Siz öz yalvarışlarınızla cansız daşlara və ağaclara, həyat əlaməti olmayan meyitlərin vücudlarına və yalnız öz Rəbbinə ibadətin qayğısına qalan mələklərə müraciət edirsiniz. Onlar sizin dualarınızı eşitməzlər, əgər eşitsələr də, cavab verməyəcəklər. Hətta biz təsəvvür etsək də ki, onlar sizin sözlərinizi və müraciətlərinizi eşidə bilərlər, onda sizin dualarınız onsuz da sizə fayda verməz, çünki Rəbbin heç bir məxluqu ilahi hakimiyyətə malik deyildir. Bundan başqa, mələklər, peyğəmbərlər və möminlər müşriklərin onlara dua etmələrindən narazıdırlar. Qiyamət günü onlar müşriklərdən üz çevirəcək və ucadan deyəcəklər: “Sən Paksan! Sənsən – bizim Hamimiz, – onlar deyil!” (Səba, 34\u002F41).\n\nSən, Allahın sənə xəbər verdiklərinin hamısının gerçəkliyinə əmin ol! Allahın vəhyinə şübhə etmə, çünki heç kim sənə haqqı Rəbbin kimi aça bilməz. Həqiqətən, O (Pak və Müqəddəs) – Biləndir və Xəbərdar Olandır. Bu ayələr yalnız Allahın Haqq İlah, ibadətə və pərəstişə layiq olmasının və Ondan başqa kiməsə ibadətin əbəsliyinin, müşriklərə heç bir fayda gətirməyəcəyinin inkaredilməz dəlilləridir.",{"from":101,"to":101,"text":979},"Fövqəluca bütün bəşəriyyətə müraciət edərək, insanlara xatırladır ki, onların hamısı öz Rəbbinə möhtacdır. Onlar dünyaya gəlmələri üçün Ona möhtacdırlar və əgər O (Pak və Müqəddəs), insanları xəlq etməsəydi, onda bunu heç kim edə bilməzdi. Onlar Allaha, onlara bədən, fiziki qüvvə və bir çox digər qabiliyyətlər əta etdiyinə görə möhtacdırlar, əgər O (Pak və Müqəddəs) bunu etməsəydi, insanlar iş görə bilməzdilər. İnsanlar fasiləsiz olaraq Allahın onları ruzi və digər görünən və gözəgörünməyən nemətlərlə təmin etməsinə möhtacdırlar və əgər Rəbbin mərhəməti və xeyirxahlığı olmasaydı, onda onlar bu nemətləri əldə edə bilməz və özləri üçün dolanacaq tapmazdılar. Onlar Allahın onları hər an bədbəxtliklərdən və fəlakətlərdən qorumasına, qəm-qüssədən və müsibətlərdən xilas etməsinə möhtacdırlar və əgər O (Pak və Müqəddəs), Öz qullarının taleyini yungülləşdirməsəydi, onda onlar həmişə çətinliklərin və qayğıların zülmü altında yaşayardılar. Onlar Allahın onlar barəsində ən müxtəlif üsullarla qayğı çəkməsinə möhtacdırlar və həmçinin öz Fövqəluca Rəbbinə ibadət etməyə, Onu sevməyə və Ona səmimi qulluq etməyə möhtacdırlar və əgər O (Pak və Müqəddəs), insanlara bunları qüsursuz yerinə yetirməkdə kömək etməsəydi, onda onlar öz qəlblərini, ürəklərini və həyatlarını itirərdilər. Onlar bilmədiklərini Allahın onlara öyrətdiyinə görə və bildiklərini həyata keçirməkdə onlara yardım etdiyinə görə Ona möhtacdırlar və əgər Rəbb insanları öyrətməsəydi, onlar heç vaxt bilik əldə edə bilməzdilər və əgər O (Pak və Müqəddəs) onlara xeyirxahlıq etməyi öyrətməsəydi, onlar heç vaxt mömin olmazdılar. Bir sözlə, insanlar, Ona olan ehtiyaclarını hiss edib-etməməklərindən asılı olmayaraq, ən mükəmməl mənada, Allaha möhtacdırlar.\n\nAllahın doğru yola yönəltdiyi möminlər dərk edirlər ki, onlar dünya həyatına və ya dininə aid olan hər şeydə Onun köməyinə necə möhkəm möhtacdırlar. Buna görə, onlar Allah qarşısında özlərini müti aparır və hətta bir anlığa belə onları Öz köməyindən məhrum etməməsini Ondan xahiş edirlər. Onlar bütün işlərində Onun köməyinə ümid bəsləyir və bu barədə Ona fasilə vermədən yalvarırlar. Məhz belə insanlar, Öz qullarına, ananın öz körpəsinə bəslədiyi şəfqətdən də daha rəhmli olan Allahın köməyinə və yardımına layiqdirlər.\n\nHəqiqətən, Allah – Zəngindir, Həmdəlayiqdir. Onun zənginliyi kamildir, sifətləri isə əzəmətli və qüsursuzdur və buna görə, O (Pak və Müqəddəs) Öz məxluqlarından heç birinə möhtac deyil. O (Pak və Müqəddəs) məxluqlarının yaşaması üçün zəruri olan şeylərə də möhtac deyil. Bunun sayəsində Fövqəluca Allah çətinlik çəkmədən Öz qullarına həm bu dünyada, həm də öldükdən sonra saysız-hesabsız nemətlər bəxş edir. Onun gözəl adları, əzəmətli sifətləri, müdrik, ədalətli, mərhəmət və xeyirxahlıqla icra olunmuş əməlləri və həmçinin hökmləri və qadağaları ən böyük tərifə layiqdir. Bu – Allahın kamil sifətləri, hüdudsuz xeyirxahlığı və ədalətli qərarları üçün həmd etmədir. Həqiqətən, Öz zənginliyinə görə yalnız Allah həmdə layiqdir və Özünün tərifəlayiq ad və sifətləri sayəsində təkcə Allah zəngindir.",{"from":108,"to":115,"text":981},"Bəzi təfsirçilər hesab edirlər ki, Fövqəlucanın bu sözləri – bütün bəşəriyyətə yönəldilmiş təhdid və xəbərdarlıqdır. Ey insanlar! Yadınızda saxlayın ki, Allah sizi məhv edib, yer üzündə Onun hökmlərini və əmrlərini daha yaxşı yerinə yetirən digər insanları yerləşdirə bilər. Əgər Allah bunu etmək niyyətində olarsa, heç kim Ona mane ola bilməz!\n\nBelə bir rəy da var ki, bu ayədə söhbət Qiyamət günü insanların dirildilməsindən gedir. Fövqəluca Allahın iradəsi sarsılmazdır və O, ancaq istəyən kimi, bütün məxluqlar dirildiləcəklər. Lakin bunun baş verməsi yalnız təyin etdiyi gün olacaqdır ki, onu nə yaxınlaşdırmaq, nə də ona möhlət almaq mümkün deyil. Heç bir canlı məxluq bunun qarşısını almaq və ya bunun baş verməsinə mane olmaq gücünə malik deyil!",{"from":121,"to":121,"text":983},"Bu vəhy əvvəlki ayələrin sonuncu təfsirinin lehinədir, çünki onda Dirilmə günündən bəhs edilir. O gün hər bir insan yalnız özünün törətdiyi əməllərinə görə cavabdehlik edəcək və özgəsinin günahlarının ağırlığını öz üstünə götürmək istəməyəcək. Hətta öz cinayətləri və günahları ilə yüklənmiş şəxs yaxın qohumundan günahlarının bir qismini öz üstünə götürməsini xahiş etsə belə, ona yardım göstərilməyəcəkdir. Axirət həyatı, dostun dosta kömək etdiyi və qohumun qohumu müdafiə etdiyi dünya həyatına oxşamayacaq. Həmin dəhşətli gündə hər bir insan nəyin bahasına olursa olsun, hətta öz anasının və öz qohumlarının hesabına cəzadan can qurtarmağa çalışacaqdır.\n\nEy Muhəmməd! Sən yalnız Rəbbindən qorxanları və namaz qılanları xəbərdar edə bilərsən. Təkcə onlar sənin nəsihətlərinə qulaq asırlar və onlardan faydalı nəticələr çıxarırlar. Onlar öz Rəbbindən, Onu gözləri ilə görməsələr də, qorxurlar. Onlar tək-tənha qaldıqda və başqa insanlarla birlikdə olduqda da Ondan qorxurlar. Onlar namaz qılır, onun şərtlərinə riayət edir və həmçinin fərz və nafilə ibadətləri yerinə yetirirlər. Namaz zamanı onların ürəyi həyəcan doğuran qorxu və Rəbbin hüzurunda mütiliklə dolu olur. Bu gözəl hiss-həyəcanlar sayəsində onlar Allahın cəzasını xatırlayırlar və namazlarını qüsursuz yerinə yetirirlər və bu namazlar onları yaxşı işlər görməyə ruhlandırır və onları yaramazlıqlardan və qınanılan əməllərdən çəkindirir.\n\nNöqsanlardan, nümayişkəranə hərəkətlərdən, təkəbbür göstərməkdən, yalandan, satqınlıqdan, məkrdən, ikiüzlülükdən və bir çox digər yaramaz xislətlərdən xilas olmağa can atan insan, həmçinin xoş əxlaq sahibi, sədaqətli, səmimi, təvazökar, mülayim, həlim, xoşniyyətli, həsəddən uzaq olan və bədxah olmayan mömin arzusu ilə yanır və belə adam mütləq öz məqsədinə nail olacaqdır və öz qəlbini yaramazlıqlardan və nöqsanlardan təmizləyər və onun əməlləri əbəs yerə getməz. Hamı, son nəticədə, Allaha qayıdacaq və O (Pak və Müqəddəs), Öz məxluqlarının bütün əməllərinə görə əvəzini verəcəkdir. O (Pak və Müqəddəs), qullarının nə kiçik, nə də böyük əməllərini nəzərindən qaçırmayaraq, onları məsuliyyətə cəlb edəcəkdir.",{"from":128,"to":155,"text":985},"Fövqəluca xəbər verir ki, Özünün ilahi müdrikliyi sayəsində O (Pak və Müqəddəs) insanların qəlbinə iki bir-birinə zidd olan şeylər arasında fərqi ayırd edə bilmək qabiliyyəti qoymuşdur. İnsanlar tərəddüd etmədən razılaşırlar ki, maddi dünyada ziddiyyətli şeylər öz aralarında bərabər olmurlar. Lakin onlar bilməlidirlər ki, bir-birinə zidd olanlar ruhi aləmdə bir-birinə daha çox oxşamırlar. Mömin – kafirə, saleh insan – azmış insana, haqqı tanıyan – cahilə, Cənnət əhli – Cəhənnəm əzabkeşinə, canlı qəlbə malik insan – ölü qəlbli insana bərabər tutula bilməz. Onların arasındakı fərq o dərəcədə böyükdür ki, onun həqiqi olçüsü yalnız Fövqəluca Allaha məlumdur. Əgər insanlar, bir-birinə zidd olan şeylərin arasındakı fərqi anlasalar və onlara aydın olsa ki, onlar nəyə can atmalı və nədən xilas olmalıdırlar, qoy onda hər bir dərrakəli insan nəyə üstünlük verəcəyini bu başdan qərara alsın.\n\nEy Muhəmməd! Allah istədiyinə eşitmək qabiliyyəti əta edir. Yalnız Allah insanları doğru yola yönəldə və onlara eşitməyə və haqqa iman gətirməyə kömək edə bilər. Sən isə qəbirdə olanları eşitməyə məcbur edə bilməzsən. Onların ürəkləri ölmüşdür və sənin moizələrin onlara fayda verməz və beləcə də, onlar səndən üz döndərən inadkar kafirlərə fayda verməz. Lakin əgər insanlar sənin sözlərinə qulaq asmaqdan boyun qaçırsalar da, sən Rəbbinin vəhyini, onsuz da onlara çatırmalısan, çünki sən – yalnız nəsihətçisən.",{"from":162,"to":162,"text":987},"Biz səni haqla göndərdik, çünki bəşəriyyət uzun müddət Allahın elçiləri olmadan yaşayırdı, doğru yoldan sapmışdı, əsil biliklərdən məhrum olmuşdu və yeni peyğəmbərə olduqca möhtac idi və sən insanlara – aləmlərin sakinlərinə ən böyük mərhəmət kimi gəldin. Biz səninlə haqq din və yalana heç bir aidiyyəti olmayan Doğru yol nazil etdik. Biz həm də sənə Şərəfli Quran – həqiqi Kitab və müdrik Xatırlatma nazil etdik. Biz səni müjdəçi və nəsihətçi etdik ki, sən Allahın itaətkar qullarını dünya həyatında və Axirətdə mükafatlandırılacaqları ilə sevindirəsən və itaətsizlik göstərən günahkarları cəzalandırılacaqları barədə xəbərdar edəsən. Bu cəza onları həmçinin yer üzündə və ölümdən sonra da gözləyir. Sən heç də Allahın insanlara göndərdiyi ilk elçi deyilsən, çünki elə bir ümmət yoxdur ki, onlara nəsihətçi gəlməsin. Bu nəsihətçilər öz ümmətlərini Allahın vədinin doğru olmasına əmin edirdilər ki, həlak olan tam aydın bir dəlil əsasında həlak olmalı, dirilənlər də aydın bir dəlil əsasında yaşamalıdır.",{"from":169,"to":169,"text":989},"Ey Elçi! Müşriklər səni qəbul etmədilər, lakin axı əvvəllər də kafirlər Allahın elçilərini təkzib edərdilər. Elçilər (onlara Allahın salamı olsun!) onların yanına bu elçilərin həqiqiliyini təsdiq edən aydın möcüzələrlə gələrdilər. Onların gətirdikləri Kitablar çoxsaylı hikmətli qanunlardan ibarət olardı, nur saçan Kitab isə, öz gerçək rəvayətləri və ədalətli hökmləri sayəsində insanlara yol göstərərdi. Müşriklər bu elçiləri, onların doğruçuluğuna şübhə etdiklərinə və ya onların dəlillərinin kifayət qədər inandırıcı olmadıqlarına görə inkar etmirdilər. Onlar elçiləri öz inadcıllıqları və zalımlıqları üzündən qəbul etmirdilər.",{"from":176,"to":176,"text":991},"Mən fasiqləri ən müxtəlif cəza üsulları ilə cəzalandırdım və onları ən böyük əzablara düçar etdim. Buna görə öz alicənab Elçinizə itaətsizlik göstərməkdən çəkinin ki, sizdən əvvəlkilərin məruz qaldıqları şiddətli cəza və ağır alçalma sizin də başınıza gəlməsin.",{"from":183,"to":190,"text":993},"Fövqəluca qullarına xatırladır ki, O (Pak və Müqəddəs) tamamilə bir-birindən fərqli məxluqlar yaradır. Lakin buna baxmayaraq, onlar ümumi mənşəyə malikdirlər və Allahın fövqəlqüdrətinin və kamil müdrikliyinin dəlilləridir. Təbiətdə belə örnəklərə çox rast gəlinir. Allah göydən yağış suyu nazil edir və onun sayəsində müxtəlif bitkilər və meyvələr bitir, yetişir. Beləcə, insanlar eyni sudan, eyni torpaqda ən müxtəlif bitkilərin bitdiyinin şahidi olurlar. Allah həmçinin yer üzündə dağları yerləşdirmişdir ki, onların kökü yerin təkinin dərinliklərinə qədər gedir. Bu dağlar bir-biriləri ilə əlaqədardır və bəzən ümumi təmələ malik olurlar. Lakin buna baxmayaraq, onlar bir-birindən rənginə və çalarlarına görə fərqlənirlər. Onlarda ağ, sarı, qırmızı və hətta zil-qara rəngli cığırlar vardır. Allah yerdə həmçinin müxtəlif rəngli dərisi, çeşidli rəngarəng tükü, müxtəlif xüsusiyyətləri, müxtəlif səsləri və fərqli xarici görünüşlü çoxlu insanlar, vəhşi heyvanlar və digər heyvanlar xəlq etmişdir. İnsanlar çox asanlıqla əmin ola bilərlər ki, yer üzündə olan bütün canlı varlıqlar bir-birindən son dərəcə fərqlənirlər, halbuki onların hamısı vahid mənşəyə malikdirlər.\n\nBu saysız-hesabsız fərqlər, Öz məxluqlarına ən müxtəlif rənglər və keyfiyyətlər əta etməkdə sərbəst olan Allahın fövqəlqüdrətinin inandırıcı məntiqi sübutudur. Bu insanlara böyük fayda verir və onlara zəruri istiqaməti müəyyənləşdirməkdə və bir-birini ayırd etməkdə kömək göstərir ki, bu da öz növbəsində Fövqəlucanın müdrikliyinə və rəhmdilliyinə dəlalət edir. Bu həmçinin Onun hüdudsuz elmini və dirilmənin labüdlüyünü təsdiq edir. Lakin bütün bu dəlillər səhlənkar kafirlərə heç bir fayda gətirmir və onlar öz Rəbbinin yaratdıqları üzərində düşünmür və onlara əhəməiyyət vermirlər. Onlardan fayda əldə etməyə nail olanlar yalnız Fövqəluca Allahdan qorxanlardır, onlar əhatə edildikləri aləm haqqında düşünür, onun yaradılmasının mənasını dərk edirlər.\n\nBuna görə Rəbb buyurur ki, Ondan yalnız elm sahibi olan qullar qorxarlar. İnsan Onu daha yaxşı dərk etdikcə, Onun cəzasından daha bərk dəhşətə gəlir. Bu qorxu insanı günahlardan çəkinməyə və Onunla görüşə hazırlaşmağa məcbur edir. Bu ayədə Fövqəluca insanı Ondan qorxmağa məcbur edən və ona Onun mərhəmətini qazanmağa kömək edən əsil biliklərin vacibliyini və üstünlüyünü xüsusilə vurğulayır. Fövqəluca buyurur: “Allah onlardan razıdır və onlar da Ondan razıdırlar. Bu Rəbbindən qorxanlar üçün hazırlanmışdır” (Beyyinə, 98\u002F9).\n\nHəqiqətən də, Allah – Fövqəlqüdrətlidir və Bağışlayandır. Onun əzəməti və fövqəlqüdrəti kamildir və bunun sayəsində O (Pak və Müqəddəs) ən müxtəlif məxluqlar yaradır və tövbəkar qullarının günahlarını bağışlayır.",{"from":197,"to":197,"text":995},"Allah xəbər verir ki, insanlar arasında elələri var ki, Allahın Kitabını oxuyurlar. Onlar bu Kitabın hökmlərini yerinə yetirir və onda Allahın qadağan etdiyi hər şeydən çəkinirlər. Onlar bu Kitabın gerçəkliyinə inanır, nəzər-nöqtələrini onunla əsaslandırır və insanların sözündənsə, onu üstün tuturlar. Onlar bu Kitabı oxuyur, onu öyrənir, onun mənaları üzərində düşünür və hökmlərini yerinə yetirirlər. Onlar onun gözəl ayələrini günün bütün vaxtlarında oxuyurlar və xüsusilə də, dinin sütunu, müsəlmanlığın nuru, imanın meyarı və möminin sadiqliyinin dəlili olan fərz namazları qılınan zaman[5]. Onlar qohumlarına, kasıblara, yetimlərə və digər ehtiyacı olanlara yardım göstərir, zəkat və günahları yüngülləşdirən ianələr verir, Allaha verdikləri vədləri yerinə yetirir və sədəqə paylayırlar. Onlar gizlicə və aşkarda, yəni günün istənilən vaxtlarında, ətrafdakıların onları görüb-görməməsinə diqqət yetirməyərək, xeyirxahlıq edirlər.\n\nOnlar bütün bu xeyirxahlıqları mötəbər və etibarlı əqdə ümid bəsləyərək həyata keçirirlər. Onlar heç vaxt itməyəcək və ya istifadəsi gərəksizləşməyəcək bir şeyi əldə etməyə can atırlar. Bu – ən şərəfli, ən əziz və əmtəələrin ən yaxşısıdır. Bu – Fövqəluca Rəbbin lütfkarlığı, Onun bol mükafatı, Onun qəzəbindən və cəzasından xilas olmaqdır. Belə bir əqd[6] bağlamaq üçün onlar Fövqəluca Allah xatirinə səmimiyyətlə saleh işlər görür və yaramaz məqsədlərdən və yanlış niyyətlərdən xilas olurlar.",{"from":204,"to":204,"text":997},"Allah bildirir ki, etibarlı əqdə ümid bəsləyən möminlər mütləq arzu etdiklərinə nail olacaqlar. Buna görə O (Pak və Müqəddəs) onları tam mükafatlandıracağını, yəni, böyük və kiçik əməllərindən asılı olaraq onları ədalətlə təltif edəcəyini vəd edir və həmçinin vəd edir ki, onların mükafatını, Öz Səxavətinə müvafiq olaraq, layiq olduqlarından daha çox artıracaq. Həqiqətən, Allah – Bağışlayandır, Şükrəəvəzverəndir. O (Pak və Müqəddəs) qullarının günahlarını bağışlayır və onlardan, hətta, ən az xeyirxahlıqlarını belə qəbul edir.",{"from":211,"to":211,"text":999},"Fövqəluca xəbər verir ki, Öz Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) nazil etdiyi Kitab – Haqdır. O özündə nəinki gerçəkliyi əks etdirir və həm də insan həyatına aid olan bütün mühüm məsələləri əhatə edir. Bundan başqa, istənilən həqiqət sanki bu Kitabın ayələrində özünün inikasını tapmışdır. Ey insanlar! Rəbbinizin Kitabına laqeyd olmayın və ona kin və nifrət bəsləməyin. Bu Vəhylə nazil edilən bütün ilahi və qeybə məxsus biliklər ətrafınızda baş verən hər şeyə tamamilə uyğundur. Buna görə siz onun əsil mənasını dəyişmək və şərəfli ayələrə başqa məna vermək haqqına malik deyilsiniz.\n\nBu Kitab ona qədər nazil edilənləri təsdiq edir. O, ondan əvvəlki Kitablar və elçilər haqqında xəbər verir və onların doğruluğuna şahidlik edir. Əvvəlki Kitablar insanlara Şərəfli Quranın nazil ediləcəyini bəyan etmişdilər və Şərəfli Quran da əvvəlki Kitablarda bütün nazil edilənlərin haqq olduğunu təsdiq edir. Buna görə bir nəfər belə Qurana iman gətirməzsə, əvvəlki Kitablara iman gətirmiş sayıla bilməz. Şərəfli Qurana iman gətirməmək bütün digər Kitablara da imanı dağıdır, çünki onlarda Quranın nazil ediləcəyi müjdəsi vardır və həm də ona görə ki, onlarda nazil edilmiş biliklər onun ayələrinə uyğun gəlir.\n\nHəqiqətən, Allah – Biləndir, Görəndir. O (Pak və Müqəddəs), qullarının nə etdiklərinin hamısını bilir və görür və buna görə hər bir xalq və hər bir insan yalnız layiq olduğu əvəzi alacaqdır. Bu o deməkdir ki, Allahın əvvəlki qanunları öz zamanına və öz dövrünə uyğun idi. Allah bir elçini digəri ilə dəyişirdi və nəhayət, Muhəmməd Peyğəmbəri (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) göndərdi. O (s.ə.s.) insanlara Allahın sonuncu şəriətini gətirdi ki, o, Qiyamət günü başlayana qədər qüvvədə olacaqdır. Bu şəriət Allahın qullarına bütün zamanlar üçün faydalı olan şeyləri göstərir. Fövqəluca onu ən ağıllı, ən dərrakəli, ən alicənab insanlara bəxş etmişdir. O (Pak və Müqəddəs) bu insanları seçmiş, onlara din olaraq İslamı müəyyən etmişdir. O (Pak və Müqəddəs), onları özündə bütün əvvəlki Səmavi Kitabların gerçəkliyi haqqında xəbər verilmiş Şərəfli Quranla şərəfləndirmişdir. Buna görə, sonra Allah buyurur:",{"from":218,"to":218,"text":1001},"Burada söhbət Muhəmməd Peyğəmbərin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) ardıcıllarından getməkdədir. Onların arasında elələri var ki, böyük kafirlik dərəcəsinə çatmayan günahlar törədirlər. Onların arasında mötədil müsəlmanlar da var ki, fərz hökmləri yerinə yetirir və günahlardan çəkinirlər. Onların arasında xeyirxah əməllərdə başqalarını qabaqlayanlar da var ki, onlar öz vaxtlarını itirmir və saleh əməllər işləməkdə səy göstərirlər. Onlar bütün fərz hökmləri yerinə yetirmələri, bir çox vacib olmayan saleh işlər görmələri və həmçinin qadağan olunmuş və arzuedilməz bütün şeylərdən çəkinmələri sayəsində qalan müsəlmanları qabaqlayıb ötürlər.\n\nFövqəluca Allah bütün üç dərəcədən olan müsəlmanları seçərək, onları Öz Kitabının varisi etmişdir. Buna baxmayaraq, onların xidmətləri və əməlləri fərqlidir. Hər bir müsəlman, hətta o, günah işlətsə də bu böyük irsin ancaq bir hissəsinin sahibidir, çünki onun ürəyində kök salmış iman, onun din haqqında bilikləri və imanını təsdiq edən əməlləri onu Şərəfli Quranın varisi edir. Allahın Kitabını oxuyan, onu öyrənən, onun mənaları üzərində düşünən və onun hökmlərini yerinə yetirən hər bir insan bu Kitabın varisidir.\n\nSonra Fövqəluca qeyd edir ki, bəzi müsəlmanlar xeyirxah əməllərdə, yalnız Allahın izni ilə, başqalarını ötüb keçməyə nail olurlar. Mömin öz xeyirxah əməlləri ilə aldanmamalıdır, çünki o, onları öz Fövqəluca Rəbbinin yardımı sayəsində həyata keçirir. O, Ona ilahi yardımına və mərhəmət göstərdiyinə görə minnətdarlığını bildirməlidir. Bunlardan ən başlıcası ondan ibarətdir ki, Allah iman gətirənləri Şərəfli Kitabın varisləri etmişdir. Rəbbin bütün qalan xeyirxahlıqlarını isə, həqiqətən, bu böyük nemətlə müqayisə etmək mümkün deyildir.",{"from":224,"to":224,"text":1003},"Allah Onun Kitabının varisi olacaq möminləri gözləyən mükafat haqqında xəbər verir. Onlar kölgə salan ağaclar bitən və gözəl laləzarlıqların çiçəkləndiyi, şırıltılı çayların sürətlə axdığı və möhtəşəm sarayların ucaldığı Cənnət bağlarına girəcəklər. Möminlar orada əbədi qalacaq və bu ecazkar məskəndən bir də heç vaxt ayrılmayacaqlar. Ədəm – “əbədi qalınacaq yeri” ifadə edir və bundan belə başa düşmək olar ki, Cənnət bağlarının sakinləri orada əbədi məskunlaşacaqlar.\n\nOnlar biləklərinə qızıldan qolbaq taxacaq, özlərini və libaslarını incilərdən hazırlanmış bəzək əşyaları ilə bəzəyəcəklər. Bu bəzəkləri həm kişilər, həm də qadınlar taxacaqlar və onların hər biri özünü Cənnətin ən gözəl sakini sayacaq. Onlar həmçinin yaşıl ipəkdən – zərxaradan və atlasdan libaslar geyəcəklər.",{"from":216,"to":216,"text":1005},"Cənnət sakinləri öz gözəllikləri, öz zahiri görünüşləri ilə, ləzzətli yeməklər, içkilər və digər çoxsaylı Cənnət ləzzətlərindən həzz alacaqlar. Heç bir şey onların bu Səadət məkanında əbədi həyatını kədərləndirməyəcək. Bundan əlavə, onların məmnunluğu günbəgün yalnız artacaq. Onlar bunu dərk edəcək və deyəcəklər: “Həqiqətən, Rəbbimiz – Bağışlayandır, Şükrəəvəzverəndir. O (Pak və Müqəddəs), bizim nöqsanlarımızı bağışlamış, yaxşı əməllərimizi qəbul etmiş və mükafatımızı artırmışdır. O (Pak və Müqəddəs) bizə, qazandığımız mükafatı və bizim bütün arzu etdiklərimizi və gözlədiklərimizi qat-qat üstələyən ilahi mərhəmətini bəxş etmişdir. O (Pak və Müqəddəs) bizim günahlarımızı bağışlamışdır və biz hər cür xoşagəlməzliklərdən və nifrətamiz şeylərdən xilas olmuşuq. O (Pak və Müqəddəs) səmimiyyətimizə və sədaqətliliyimizə görə bizə əvəzini vermiş və biz ən əziz arzularımıza və gözləntilərimizə nail olmuşuq”.",{"from":237,"to":237,"text":1007},"O (Pak və Müqəddəs) bizi burada qısa müddətə deyil, həmişəlik yaşamağa imkan verdi. Buraya düşməyi hər bir ağıllı insan istəyir, çünki burada çoxlu sevinc və ləzzətlər vardır və çətinliklər və qəm-qüssə qətiyyən yoxdur. Biz buraya Fövqəluca Rəbbin mərhəməti sayəsində düşmüşük. Biz bu cür gözəl nemətlərə öz hərəkətlərimizə və əməllərimizə görə layiq deyildik və əgər Allahın mərhəməti olmasaydı, biz buraya düşməyi bacarmazdıq. Bundan sonra biz nə yorğunluq, nə əzginlik bilməyəcəyik, çünki burada nə fiziki əmək və nə də mənəvi qayğılar yoxdur. Hətta çoxsaylı ləzzətlər belə bizə yorğunluq gətirməyəcək.\n\nBu ona dəlalət edir ki, Allah Cənnət əhlini yenidən tam kamil bir simada yaradacaq və onları əbədi Həyata və əbədi Səadətə hazırlayacaqdır. Bunun sayəsində Cənnət əhli nə yorğunluq, nə əzginlik, nə qayğılar, nə də qəm-qüssə bilməyəcək. Bu həmçinin onu göstərir ki, Cənnətdə insanlar yatmayacaqlar. Dünya həyatında insanlar istirahət etmək və yorğunluqdan xilas olmaq üçün yuxuya möhtac olurlar, Cənnət sakinləri isə buna ehtiyac duymayacaqlar. Bundan başqa, yuxu – kiçik ölümdür, Axirət həyatında isə Cənnət sakinləri heç bir ölüm formasında, ümumiyyətlə, sınaqdan keçirilməyəcəklər.\n\nEy Allah, Öz mərhəmətin və səxavətin sayəsində bizi də onlardan biri et!\n\nFövqəluca Allah Cənnətdə möminlərin Səadət içində ömür sürəcəklərini xatırlatdıqdan sonra, Cəhənnəm əhlini gözləyən cəzanı qullarının yadına salır. Fövqəluca buyurur:",{"from":243,"to":243,"text":1009},"Onlar Allahın elçilərinin gətirdikləri ayələri rədd etdilər və öz Rəbbi ilə görüşəcəklərinə iman gətirmədilər. Buna görə onlar Cəhənnəmə atılacaqlar. Orada onları ən şiddətli və ən ağrılı cəza gözləyir. Onlar ölməyəcəklər, çünki ölüm onlar üçün cəzanın yüngülləşdirilməsi olardı, Cəhənnəm əzabı isə onları bir an belə rahat buraxmayacaqdır. Belə cəza inadkarlıq göstərən və iman gətirməkdən boyun qaçıran hər bir kafir üçün hazırlanmışdır.",{"from":249,"to":249,"text":1011},"Cəhənnəm əzabkeşləri öz günahlarını etiraf edəcək və başa düşəcəklər ki, Allahın hökmü sərt olsa da, ədalətlidir. Lakin onların əfv olunması rədd ediləcək, çünki Axirət həyatının başlanması ilə tövbə üçün təyin olunmuş müddət bitəcəkdir. Onlara deyiləcək: “Kim öz əməlləri üzərində doğrudan da düşünmək istəyirdisə, o, bunu artıq edə bilərdi, çünki Biz sizə maddi nemətlər əta etmiş, sizi var-dövlətə çatdırmış, sizə rahat həyat və istirahət üçün şərait yaratmış, uzun ömür vermiş və saysız hesabsız dəlillər nazil etmişdik. Bundan əlavə, sizə Rəbbinizin vəhylərini çatdıran nəsihətçilər gəlmişdilər. Uzun illər Biz sizi bəlalar və şadlıqlarla sınaqdan keçirməkdə davam edirdik ki, siz tövbə edib, doğru yola gələsiniz, siz isə Bizim nəsihətlərimizə heç bir əhəmiyyət vermirdiniz və moizələrimizdən faydalı nəticələr çıxarmırdınız. Lakin onda da Biz sizdən qisas almağa tələsmirdik və cəzalandırılmanızı ləngidirdik. Amma sizin hər biriniz üçün ölümqabağı an gəlib çatdı və sizin yer üzündə yaşamağınızın müddəti qurtardı. Siz öz taleyinizi dəyişmək imkanınızın olduğu dünyanı tərk etdiniz və ən acınacaqlı şəkildə başqa bir aləmə gəldiniz ki, burada hər biriniz etdiyiniz əməllərinizə görə əvəz alacaqsınız. İndi siz Bizdən xahiş edirsiniz ki, sizi dünya həyatına göndərək. Heyhat! Bu gün artıq siz nəyisə dəyişmək gücündə deyilsiniz. Rahman və Rəhim Olan Allah sizə qəzəblənmişdir və alovlanan Cəhənnəm odu sizi qovurmaqdadır. Hətta Cənnət sakinləri də sizi unudacaqlar. Odlu Cəhənnəmdə qalın, orada əbədi olacaqsınız və dadın amansız cəzanı! Heç kim sizə Cəhənnəmdən çıxmağa kömək edə bilməz və heç kim əzablarınızı yüngülləşdirməyəcək!”",{"from":256,"to":256,"text":1013},"Cənnət və Cəhənnəm sakinlərinin əməllərinə veriləcək əvəzi və həmçinin insanların mükafat qazanacaqları və ya özlərini cəzaya məhkum etdirəcəkləri əməlləri yada saldıqdan sonra, Fövqəluca Allah Özünün göylərdə və yerdə hər şeyi əhatə edən elmini insanlara xatırladır. O (Pak və Müqəddəs), hətta insanların nəzərindən və ağlından gizli qalan şeyləri və həmçinin insanların ürəklərində gizlənən xeyirxah və bəd niyyətləri də bilir. Allah Öz kamil elmi sayəsində hər bir insana onun dünya həyatındakı əməlləri ilə layiq olduğunun əvəzini verəcək və hər bir qulunu, onun layiq olduğu yerdə yerləşdirəcəkdir.",{"from":261,"to":261,"text":1015},"Fövqəluca insanlara Öz kamil idrakını və ilahi mərhəmətini xatırladır. Allah hələ Kainatı xəlq edənə qədər istəmişdi ki, yer üzündə yaşayan insanlar öz əcdadlarının var-dövlətinə və mal-mülkünə varis olsunlar. Sonra O (Pak və Müqəddəs), insanları yaratdı və hər bir xalqa bir nəsihətçi göndərdi ki, Öz qullarının necə davrandıqlarını görsün[7]. Kim üstünlüyü küfrə verərsə, bunu öz əleyhinə etmiş olacaqdır, çünki günah yükünü öz üstünə götürəcək və özünü əbədi əzablara məhkum edəcəkdir. Heç kim onun cəzasını onunla bölüşdürməyəcəkdir. Kafirlik ona Fövqəluca Rəbbin qəzəbindən və nifrətindən başqa bir şey gətirməyəcəkdir. Bəs Alicənab Allahın nifrətindən daha pis cəza nə ola bilər?! Buna görə, O (Pak və Müqəddəs) buyurur ki, kafirlər özləri özlərinə islah edilməsi mümkün olmayan zərər vuracaq, həmişəlik olaraq öz ailələrindən ayrılacaq, bütün əməllərini faydasızlaşdıracaq və gözəl Cənnət məkanından məhrum olacaqlar. Hər bir gün kafiri daha bədbəxt, Allah qarşısında və Onun məxluqları qarşısında daha çarəsiz və daha rüsvay edir.",{"from":267,"to":267,"text":1017},"Allah Öz Elçisinə (s.ə.s.) əmr edir ki, müşriklərin uydurduqları “ilahların” acizliyini və çoxsaylı nöqsanlarını ifşa etsin. Allah bundan ötrü Muhəmməd Peyğəmbərə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) əmr edir ki, onlara desin: “Allahla bərabər ibadət etdikləriniz barəsində bir düşünün və sonra onların sizin ibadətinizə və dualarınıza layiq olduqlarını mənə xəbər verin. Onların yer üzündə nə yaratdıqlarını mənə göstərin. Bəlkə onlar dənizlər və dağlar yaratmışlar? Yaxud onlar hər hansı bir heyvan yaratmışlar? Əlbəttə, siz etiraf edəcəksiniz ki, bütün varlığın Xaliqi yalnız tək olan Fövqəluca Allahdır. Bəs onda, ola bilsin ki, sizin “ilahlarınız” məxluqları yaratmaqda və Kainatı idarə etməkdə Allaha kömək edirlər? Əlbəttə ki, yox! Onlar Kainatın xəlq və idarə edilməsində heç vaxt iştirak etməmiş və etmirlər. Əgər siz bilirsinizsə ki, saxta “ilahlarınız” müstəqil yaratmağa qabil deyillər və Fövqəluca Allahın yaratdığında hətta iştirak belə etməmişlər, onda niyə siz onlara ibadət edir və yardım üçün onlara yalvarırsınız? Siz acizliklərinə qətiyyən şübhə etmədiyiniz məxluqlar qarşısında nəyə görə təzim və sitayiş edirsiniz?”\n\nBütün bunlar ona dəlalət edir ki, müşriklər bütlərə və saxta “ilahlara” ibadətə haqq qazandıran inandırıcı məntiqi dəlillərdən məhrumdurlar. Onlar həm də öz əməllərini doğrulda bilən hökmlərin əksini tapdığı Şərəfli Kitablardan da məhrumdurlar. Bəlkə onlar Şərəfli Kitablarda saxta “ilahlara” ibadət etmək hökmünü, necə olubsa, oxuyublar? Əlbəttə ki, yox! Muhəmməd Peyğəmbərin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) gəlişinə və Şərəfli Quranın nazil edilməsinə qədər ərəb bütpərəstlərinə nə nəsihətçilər gəlmiş, nə də Səmavi Kitablar nazil edilmişdi. Lakin hətta bu belə olmasaydı da, bütpərəstlər onsuz da əvvəlki elçilərin onlara bütlərə və saxta “ilahlara” ibadət etmək hökmü “vermələri” ilə özlərinə bəraət qazandıra bilməyəcəkdilər, çünki Fövqəluca Allah belə buyurur: “Biz səndən əvvəl elə bir elçi göndərməmişdik ki, ona vəhy edilməmiş olsun: “Məndən başqa ilah yoxdur. Mənə ibadət edin!” (Ənbiya, 21\u002F25). Bütün peyğəmbərlər və Kitablar eyni bir Təlimi – yalnız Fövqəluca Allaha səmimi qulluq etməyi təbliğ edirdilər və buna görə Allah buyurur: “Axı onlara buyurulmuşdu ki, Ona ixlasla qulluq edərək, hənif kimi, yalnız Allaha ibadət etsinlər, namaz qılsınlar və zəkat versinlər. Haqq din – budur!” (Beyyinə, 98\u002F5).\n\nƏgər məntiqi dəlillər və Şərəfli Kitablar bütpərəstliyin yanlışlığını və uydurma olmasını təsdiq edirlərsə, onda niyə aralarında ağıllı və şüurlu insanların da olduğu müşriklər Allaha şərik qoşmaqda davam edirlər? Fövqəluca bu suala cavab vermiş və buyurmuşdur ki, bunun belə olmasının səbəbi öz sübutsuz etiqadlarında inadkarlıq göstərmələri və bir-birilərini yalançı məsləhətləri və mədhedici nitqləri ilə müdafiə etmələridir. Onlar öz azmış ardıcıllarına örnək olurlar, hələ bundan başqa, şeytan da ara vermədən onları bihudə ümidlərlə aldadır və günahları və cinayətləri onların nəzərlərində gözəlcə bəzəyirlər. Nəticədə isə yaramaz məziyyətlər onların ürəklərində kök salır və onların ayrılmaz xüsusiyyətinə çevrilir. Günahkarlar bu keyfiyyətlərdən xilas ola bilmirlər və onlar həmişəlik olaraq yalançı küfrə və səmərəsiz müşrikliyə tərəfkeş qalırlar.",{"from":274,"to":274,"text":1019},"Fövqəluca, ayədə Özünün mükəmməl fövqəlqüdrətindən, hüdudsuz mərhəmətindən, ilahi həlimliyindən və hər şeyi bağışlaya bilməsindən xəbər verir. O (Pak və Müqəddəs), göylərin və yerin məhvərindən tərpənməsinə imkan vermir və əgər O (Pak və Müqəddəs) məxluqlarının qayğısına qalmasaydı, başqa heç kim göyləri və yeri eyni vəziyyətdə saxlaya bilməzdi. Lakin Fövqəluca Allah istəmişdir ki, Kainat bu gün, əvvəllər də olduğu kimi, mövcud olsun ki, insanlar yer üzündə rahat yaşaya, maddi nemətlərdən istifadə edə və ətraflarında baş verən bütün hər şeydən faydalı nəticələr çıxara bilsinlər. Allah istəmişdir ki, Onun qulları öz Rəbbinin hüdudsuz hakimiyyətini və fövqəlqüdrətini dərk etsinlər və Ona ehtiram, hörmət və məhəbbət bəsləsinlər. Allah həmçinin istəmişdir ki, onlar Onun mülayimliyini, səbirli və hər şeyi bağışlayan olmasını anlasınlar və məhz bunların sayəsində O (Pak və Müqəddəs), günahkarlara möhlət verir və itaətsizlərin cəzasını ləngidir. Axı, O (Pak və Müqəddəs) istəyərsə, səmalardan günahkarların üstünə daş yağdırar və yer yarılıb onları əşyaları ilə birlikdə udardı. Lakin Allah qullarını mərhəməti, hər şeyi bağışlaması və həlimliyi ilə himayə edir və onlara imkan verir ki, tövbə etsinlər. O (Pak və Müqəddəs) kafirlərin cəzalandırılması müddətini uzadır və tövbə edənləri bağışlayır.",{"from":280,"to":92,"text":1021},"Ey Allahın Elçisi! Kafirlər and içmişdilər ki, onlara nəsihətçi gələn kimi, onlar doğru yola gələcəklər. Onlar and içmişdilər ki, haqqa yəhudi və xristianlardan daha sədaqətli olacaqlar, lakin and içdikləri vədlərini ierinə yetirmədilər. Nəsihətçi onların yanına gəldikdə, onlar doğru yolla getmədilər. Onlar əvvəlki ümmətləri möminlikdə və dindarlıqda nəinki ötüb keçmədilər, onlar ancaq azğınlığa sadiq qaldılar. Peyğəmbərin (s.ə.s.) moizələri onların aldanmaqdan, zalımlıqdan və inadkarlığından başqa heç nəyini artırmadı.\n\nOnlar, xeyirxah niyyətləri və səmimi məqsədləri olmadan and içmişdilər. Əgər bu belə olmasaydı, onlar verdikləri vədi mütləq yerinə yetirərdilər. Onlar insanlara qarşı özlərini təkəbbürlü apardıqları və haqqa laqeyd olduqları üçün and içmişdilər. Onların səs-küylü bəyanatları yalnız hiyləgərlik və yalandan ibarət idi. Onlar özlərini elə aparırdılar ki, guya doğru yolla gedirlər və haqqa can atırlar, lakin özlərinin yalançı bəyənatları ilə ancaq yollarını azmışları aldadır və sadə adamları öz ardınca aparırdılar. Lakin kafirlərin çirkin niyyətləri və yanlış məqsədləri mütləq onların öz əleyhinə çevrilir.\n\nBu ayələrdə Allah Özünün əməlisaleh qullarına kafirlərin bəyanatlarının və yerinə yetirəcəklərinə and içdikləri vədlərinin yalan olduğunu izah edir. Allah kafirləri rüsvay və xəcil etmiş və həmçinin onların yaramaz niyyətlərini ifşa etmişdir. O (Pak və Müqəddəs) onların məkrli planlarını pozmuş və onları özlərinin əleyhinə çevirmişdir. Buna görə, kafirlərə, vəd edilən cəzanı gözləməkdən başqa bir şey qalmır. Allahın əvvəlki nəsillərə dair hökmləri də belə olmuşdu və Allahın hökmləri sarsılmazdır. Bütün zamanlarda inadkar, zalım və təkəbbürlü kafirlər Rəbbin qəzəbinə və nifrətinə layiq görülmüşlər və Onun mərhəmətindən və səxavətindən məhrum edilmişlər. Buna görə, Muhəmməd Peyğəmbəri (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) inkar edən kafirlər, artıq onlardan əvvəlkilərin başlarına gələn cəzanın onları haqlayacağı Saatı gözləməlidirlər.",{"from":293,"to":293,"text":1023},"Fövqəluca insanları yer üzündə gəzib-dolaşmağa çağırır ki, onlar bu səyahətlərdən əylənmək və Onun dəlillərinə laqeyd qalmaq üçün deyil, faydalı nəticələr çıxara bilsinlər. O (Pak və Müqəddəs) qullarını, Allahın elçilərini təkzib edən qədim xalqların taleyinə düşən kədərli qismət üzərində düşünməyə dəvət edir. Onların saysız-hesabsız var-dövləti və müasir kafirlərinkindən daha çox uşaqları var idi. Onlar olduqca böyük qüvvəyə və hakimiyyətə malik idilər və daha çox yaşayırdılar. Lakin Allahın cəzası gəldikdə, onlar öz gücləri ilə ondan xilas olmağı bacarmadılar. Nə övladları, nə də var-dövləti onlara heç bir fayda vermədi – Allahın yalnız bir istəyi kifayət etdi ki, onlar amansız cəzaya məruz qoyulsunlar. Heç kim nə göylərdə, nə də yer üzündə Allahın hakimiyyətinə güc gələ bilməz, çünki O (Pak və Müqəddəs), mükəmməl fövqəlqüdrət və qüsursuz elm sahibidir.\n\nSonra Fövqəluca Allah insanlara Özünün mükəmməl səbrə malik olmasını bir daha xatırladır və O (Pak və Müqəddəs), bunun sayəsində hətta ən böyük cinayətkarların və günahkarların cəzalandırılması üçün əlverişli məqam gözləyir və onu sonraya saxlayır. Buna görə Rəbb belə buyurur:",{"from":241,"to":241,"text":1025},"Əgər Allah məxluqlarını onların cinayətlərinə görə cəzalandırsaydı, onda amansız cəza, hətta öz əməlləri üçün məsuliyyət daşımayan heyvanları da yaxalayardı. Lakin Fövqəluca günahlara görə hesab çəkmə Saatının başlamasını ləngidir, amma onu yaddan çıxarmır. Allahın təyin etdiyi Qədər saatı başladıqda, onda insanlar əmin olacaqlar ki, Rəbb onların etdiyi bütün cinayətləri görmüşdür. O (Pak və Müqəddəs) qullarının bütün yaxşı və pis əməlləri haqqında bilir və onlardan hər birinə yalnız etdiklərinin əvəzini verəcəkdir.\n\n[7] Mən, bu ifadə ilə (“hər bir xalqa bir nəsihətçi göndərdi ki, Öz qullarının necə davrandıqlarını görsün” rus: “...отправил к каждому народу увещевателя, дабы увидеть, как же будут поступать Его рабы”.) əlaqədar qeyd etmək istəyirəm ki, həmin məqsədlə bağlı Fövqəluca, Fövqəlqüdrətli və Hərşeyi Bilən, Görən Allahın məhz nəsihətçi göndərməsinə heç bir ehtiyacı yoxdur. İnsanların davranışına nəzarət etmək, onların danışığını eşitmək, hərəkətlərini görmək və ürəklərindəki niyyətlərini bilmək Allahın Özünə məxsus sifətlərdir və bu funksiyaların müəyyən məhdud qismini Fövqəlucanın hər insana təhkim etdiyi mələklər də yerinə yetirirlər. Allah peyğəmbərlərini və elçilərini (onlara salam olsun!) nəzarət etmək üçün deyil, məhz Allahın Vəhyini insanlara çatdırmaq, onları xəbərdar etmək və dinin tələblərini öyrətmək məqsədi ilə göndərmişdir. Türk dilində əlimizdə olan tərcümədə (“Tefsirus-Sadi”, Ğuraba nəşriyyatı, 2006, 4-cü c., səh. 233-də) isə Allahın elçilərinin göndərilməsinin məqsədi kimi, “xalqları necə davranmalarından xəbərdar etmək” (yəni, “onlara İslam dininə müvafiq davranma qaydalarını öyrətmək”) ifadəsi verilmişdir ki, bu, həmin ifadənin rus dilindəki tərcüməsinə nisbətən, gerçəkliyə daha yaxındır. Tərc. F.S."]