[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"suras-meta":3,"sura-55-alikhan":694,"$fMKn5ayaQbMWmAJ111p9Wy7z-JEIaxazvCt1nh1iaoW4":986},[4,12,20,27,34,41,48,54,61,68,74,80,86,93,100,107,114,120,127,134,140,147,154,161,168,175,182,189,196,203,210,217,223,230,236,242,248,255,260,266,273,279,286,292,299,304,310,316,322,328,333,339,344,350,356,361,368,374,380,385,390,396,401,407,412,418,424,430,436,441,447,452,458,463,469,474,480,485,490,496,502,508,514,519,525,530,536,542,547,552,558,564,570,575,581,587,592,598,603,608,614,620,626,632,638,644,650,656,662,667,672,677,682,688],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},1,"سُورَةُ ٱلْفَاتِحَةِ","Əl-Fatihə","Аль-Фатиха","Al-Fatihah","meccan",7,{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},2,"سُورَةُ البَقَرَةِ","Əl-Bəqərə","Аль-Бакара","Al-Baqarah","medinan",286,{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},3,"سُورَةُ آلِ عِمۡرَانَ","Ali-İmran","Али Имран","Ali-Imran",200,{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},4,"سُورَةُ النِّسَاءِ","Ən-Nisa","Ан-Ниса","An-Nisa",176,{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},5,"سُورَةُ المَائـِدَةِ","Əl-Maidə","Аль-Маида","Al-Maidah",120,{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},6,"سُورَةُ الأَنۡعَامِ","Əl-Ənam","Аль-Анам","Al-Anam",165,{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},"سُورَةُ الأَعۡرَافِ","Əl-Əraf","Аль-Араф","Al-Araf",206,{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},8,"سُورَةُ الأَنفَالِ","Əl-Ənfal","Аль-Анфаль","Al-Anfal",75,{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},9,"سُورَةُ التَّوۡبَةِ","Ət-Tövbə","Ат-Тауба","At-Tawbah",129,{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},10,"سُورَةُ يُونُسَ","Yunus","Юнус",109,{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},11,"سُورَةُ هُودٍ","Hud","Худ",123,{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},12,"سُورَةُ يُوسُفَ","Yusuf","Юсуф",111,{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},13,"سُورَةُ الرَّعۡدِ","Ər-Rəd","Ар-Раад","Ar-Rad",43,{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},14,"سُورَةُ إِبۡرَاهِيمَ","İbrahim","Ибрахим","Ibrahim",52,{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},15,"سُورَةُ الحِجۡرِ","Əl-Hicr","Аль-Хиджр","Al-Hijr",99,{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},16,"سُورَةُ النَّحۡلِ","Ən-Nəhl","Ан-Нахль","An-Nahl",128,{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},17,"سُورَةُ الإِسۡرَاءِ","Əl-İsra","Аль-Исра","Al-Isra",{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},18,"سُورَةُ الكَهۡفِ","Əl-Kəhf","Аль-Кахф","Al-Kahf",110,{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},19,"سُورَةُ مَرۡيَمَ","Məryəm","Марьям","Maryam",98,{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},20,"سُورَةُ طه","Ta-Ha","Та Ха",135,{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},21,"سُورَةُ الأَنبِيَاءِ","Əl-Ənbiya","Аль-Анбийа","Al-Anbiya",112,{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},22,"سُورَةُ الحَجِّ","Əl-Həcc","Аль-Хадж","Al-Hajj",78,{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},23,"سُورَةُ المُؤۡمِنُونَ","Əl-Muminun","Аль-Муминун","Al-Muminun",118,{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},24,"سُورَةُ النُّورِ","Ən-Nur","Ан-Нур","An-Nur",64,{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},25,"سُورَةُ الفُرۡقَانِ","Əl-Furqan","Аль-Фуркан","Al-Furqan",77,{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},26,"سُورَةُ الشُّعَرَاءِ","Əş-Şuəra","Аш-Шуара","Ash-Shuara",227,{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},27,"سُورَةُ النَّمۡلِ","Ən-Nəml","Ан-Намль","An-Naml",93,{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},28,"سُورَةُ القَصَصِ","Əl-Qəsəs","Аль-Касас","Al-Qasas",88,{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},29,"سُورَةُ العَنكَبُوتِ","Əl-Ənkəbut","Аль-Анкабут","Al-Ankabut",69,{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},30,"سُورَةُ الرُّومِ","Ər-Rum","Ар-Рум","Ar-Rum",60,{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},31,"سُورَةُ لُقۡمَانَ","Loğman","Лукман","Luqman",34,{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},32,"سُورَةُ السَّجۡدَةِ","Əs-Səcdə","Ас-Саджда","As-Sajdah",{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},33,"سُورَةُ الأَحۡزَابِ","Əl-Əhzab","Аль-Ахзаб","Al-Ahzab",73,{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},"سُورَةُ سَبَإٍ","Səba","Саба","Saba",54,{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},35,"سُورَةُ فَاطِرٍ","Fatir","Фатир",45,{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},36,"سُورَةُ يسٓ","Ya-Sin","Йа Син",83,{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},37,"سُورَةُ الصَّافَّاتِ","Əs-Saffat","Ас-Саффат","As-Saffat",182,{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},38,"سُورَةُ صٓ","Sad","Сад",{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},39,"سُورَةُ الزُّمَرِ","Əz-Zumər","Аз-Зумар","Az-Zumar",{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},40,"سُورَةُ غَافِرٍ","Ğafir","Гафир","Ghafir",85,{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},41,"سُورَةُ فُصِّلَتۡ","Fussilət","Фуссилат","Fussilat",{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},42,"سُورَةُ الشُّورَىٰ","Əş-Şura","Аш-Шура","Ash-Shura",53,{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},"سُورَةُ الزُّخۡرُفِ","Əz-Zuxruf","Аз-Зухруф","Az-Zukhruf",89,{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},44,"سُورَةُ الدُّخَانِ","Əd-Duxan","Ад-Духан","Ad-Dukhan",59,{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},"سُورَةُ الجَاثِيَةِ","Əl-Casiyə","Аль-Джасийа","Al-Jathiyah",{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},46,"سُورَةُ الأَحۡقَافِ","Əl-Əhqaf","Аль-Ахкаф","Al-Ahqaf",{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},47,"سُورَةُ مُحَمَّدٍ","Muhəmməd","Мухаммад","Muhammad",{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},48,"سُورَةُ الفَتۡحِ","Əl-Fəth","Аль-Фатх","Al-Fath",{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},49,"سُورَةُ الحُجُرَاتِ","Əl-Hucurat","Аль-Худжурат","Al-Hujurat",{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},50,"سُورَةُ قٓ","Qaf","Каф",{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},51,"سُورَةُ الذَّارِيَاتِ","Əz-Zariyat","Аз-Зарийат","Adh-Dhariyat",{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},"سُورَةُ الطُّورِ","Ət-Tur","Ат-Тур","At-Tur",{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},"سُورَةُ النَّجۡمِ","Ən-Nəcm","Ан-Наджм","An-Najm",62,{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},"سُورَةُ القَمَرِ","Əl-Qəmər","Аль-Камар","Al-Qamar",55,{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},"سُورَةُ الرَّحۡمَٰن","Ər-Rəhman","Ар-Рахман","Ar-Rahman",{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},56,"سُورَةُ الوَاقِعَةِ","Əl-Vaqiə","Аль-Вакиа","Al-Waqiah",96,{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},57,"سُورَةُ الحَدِيدِ","Əl-Hədid","Аль-Хадид","Al-Hadid",{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},58,"سُورَةُ المُجَادلَةِ","Əl-Mucadilə","Аль-Муджадила","Al-Mujadilah",{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},"سُورَةُ الحَشۡرِ","Əl-Həşr","Аль-Хашр","Al-Hashr",{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},"سُورَةُ المُمۡتَحنَةِ","Əl-Mumtəhinə","Аль-Мумтахана","Al-Mumtahanah",{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},61,"سُورَةُ الصَّفِّ","Əs-Saff","Ас-Сафф","As-Saff",{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},"سُورَةُ الجُمُعَةِ","Əl-Cumuə","Аль-Джумуа","Al-Jumuah",{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},63,"سُورَةُ المُنَافِقُونَ","Əl-Munafiqun","Аль-Мунафикун","Al-Munafiqun",{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},"سُورَةُ التَّغَابُنِ","Ət-Təğabun","Ат-Тагабун","At-Taghabun",{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},65,"سُورَةُ الطَّلَاقِ","Ət-Talaq","Ат-Талак","At-Talaq",{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},66,"سُورَةُ التَّحۡرِيمِ","Ət-Təhrim","Ат-Тахрим","At-Tahrim",{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},67,"سُورَةُ المُلۡكِ","Əl-Mulk","Аль-Мульк","Al-Mulk",{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},68,"سُورَةُ القَلَمِ","Əl-Qələm","Аль-Калам","Al-Qalam",{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},"سُورَةُ الحَاقَّةِ","Əl-Haqqə","Аль-Хакка","Al-Haqqah",{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},70,"سُورَةُ المَعَارِجِ","Əl-Məaric","Аль-Мааридж","Al-Maarij",{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},71,"سُورَةُ نُوحٍ","Nuh","Нух",{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},72,"سُورَةُ الجِنِّ","Əl-Cinn","Аль-Джинн","Al-Jinn",{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},"سُورَةُ المُزَّمِّلِ","Əl-Muzzəmmil","Аль-Муззаммиль","Al-Muzzammil",{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},74,"سُورَةُ المُدَّثِّرِ","Əl-Muddəssir","Аль-Муддассир","Al-Muddaththir",{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ القِيَامَةِ","Əl-Qiyamə","Аль-Кийама","Al-Qiyamah",{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},76,"سُورَةُ الإِنسَانِ","Əl-İnsan","Аль-Инсан","Al-Insan",{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},"سُورَةُ المُرۡسَلَاتِ","Əl-Mursəlat","Аль-Мурсалат","Al-Mursalat",{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},"سُورَةُ النَّبَإِ","Ən-Nəbə","Ан-Наба","An-Naba",{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},79,"سُورَةُ النَّازِعَاتِ","Ən-Naziat","Ан-Назиат","An-Naziat",{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},80,"سُورَةُ عَبَسَ","Əbəsə","Абаса","Abasa",{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},81,"سُورَةُ التَّكۡوِيرِ","Ət-Təkvir","Ат-Таквир","At-Takwir",{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},82,"سُورَةُ الانفِطَارِ","Əl-İnfitar","Аль-Инфитар","Al-Infitar",{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},"سُورَةُ المُطَفِّفِينَ","Əl-Mutaffifin","Аль-Мутаффифин","Al-Mutaffifin",{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},84,"سُورَةُ الانشِقَاقِ","Əl-İnşiqaq","Аль-Иншикак","Al-Inshiqaq",{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},"سُورَةُ البُرُوجِ","Əl-Buruc","Аль-Бурудж","Al-Buruj",{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},86,"سُورَةُ الطَّارِقِ","Ət-Tariq","Ат-Тарик","At-Tariq",{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},87,"سُورَةُ الأَعۡلَىٰ","Əl-Əla","Аль-Аля","Al-Ala",{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},"سُورَةُ الغَاشِيَةِ","Əl-Ğaşiyə","Аль-Гашийа","Al-Ghashiyah",{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},"سُورَةُ الفَجۡرِ","Əl-Fəcr","Аль-Фаджр","Al-Fajr",{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},90,"سُورَةُ البَلَدِ","Əl-Bələd","Аль-Балад","Al-Balad",{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},91,"سُورَةُ الشَّمۡسِ","Əş-Şəms","Аш-Шамс","Ash-Shams",{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},92,"سُورَةُ اللَّيۡلِ","Əl-Leyl","Аль-Лайл","Al-Layl",{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},"سُورَةُ الضُّحَىٰ","Əd-Duha","Ад-Духа","Ad-Duha",{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},94,"سُورَةُ الشَّرۡحِ","Əş-Şərh","Аш-Шарх","Ash-Sharh",{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},95,"سُورَةُ التِّينِ","Ət-Tin","Ат-Тин","At-Tin",{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},"سُورَةُ العَلَقِ","Əl-Ələq","Аль-Алак","Al-Alaq",{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},97,"سُورَةُ القَدۡرِ","Əl-Qədr","Аль-Кадр","Al-Qadr",{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ البَيِّنَةِ","Əl-Beyyinə","Аль-Баййина","Al-Bayyinah",{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},"سُورَةُ الزَّلۡزَلَةِ","Əz-Zəlzələ","Аз-Залзала","Az-Zalzalah",{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},100,"سُورَةُ العَادِيَاتِ","Əl-Adiyat","Аль-Адийат","Al-Adiyat",{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},101,"سُورَةُ القَارِعَةِ","Əl-Qariə","Аль-Кариа","Al-Qariah",{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},102,"سُورَةُ التَّكَاثُرِ","Ət-Təkasur","Ат-Такасур","At-Takathur",{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},103,"سُورَةُ العَصۡرِ","Əl-Əsr","Аль-Аср","Al-Asr",{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},104,"سُورَةُ الهُمَزَةِ","Əl-Huməzə","Аль-Хумаза","Al-Humazah",{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},105,"سُورَةُ الفِيلِ","Əl-Fil","Аль-Филь","Al-Fil",{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},106,"سُورَةُ قُرَيۡشٍ","Qureyş","Курайш","Quraysh",{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},107,"سُورَةُ المَاعُونِ","Əl-Maun","Аль-Маун","Al-Maun",{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},108,"سُورَةُ الكَوۡثَرِ","Əl-Kövsər","Аль-Каусар","Al-Kawthar",{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},"سُورَةُ الكَافِرُونَ","Əl-Kafirun","Аль-Кафирун","Al-Kafirun",{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},"سُورَةُ النَّصۡرِ","Ən-Nəsr","Ан-Наср","An-Nasr",{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},"سُورَةُ المَسَدِ","Əl-Məsəd","Аль-Масад","Al-Masad",{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},"سُورَةُ الإِخۡلَاصِ","Əl-İxlas","Аль-Ихлас","Al-Ikhlas",{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},113,"سُورَةُ الفَلَقِ","Əl-Fələq","Аль-Фаляк","Al-Falaq",{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},114,"سُورَةُ النَّاسِ","Ən-Nas","Ан-Нас","An-Nas",{"sura":695,"meta":871},{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153,"ayahs":696},[697,700,703,706,709,712,715,718,721,724,727,730,733,736,739,742,743,746,747,750,753,754,757,758,761,762,765,768,769,772,773,776,777,780,781,784,785,788,789,792,793,796,797,800,803,804,807,808,811,812,815,816,819,820,823,824,827,828,831,832,835,836,839,840,843,844,847,848,851,852,855,856,859,860,863,864,867,868],{"number":5,"arabic":698,"translation":699},"بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ ٱلرَّحْمَٰنُ","Mərhəmətli Allah",{"number":13,"arabic":701,"translation":702},"عَلَّمَ ٱلْقُرْءَانَ","Quranı öyrətdi.",{"number":21,"arabic":704,"translation":705},"خَلَقَ ٱلْإِنسَٰنَ","İnsanı yaratdı,",{"number":28,"arabic":707,"translation":708},"عَلَّمَهُ ٱلْبَيَانَ","ona danışmağı öyrətdi.",{"number":35,"arabic":710,"translation":711},"ٱلشَّمْسُ وَٱلْقَمَرُ بِحُسْبَانٍۢ","Günəş və ay müəyyən bir ölçü ilə hərəkət edir.",{"number":42,"arabic":713,"translation":714},"وَٱلنَّجْمُ وَٱلشَّجَرُ يَسْجُدَانِ","Otlar da, ağaclar da səcdə edir.",{"number":11,"arabic":716,"translation":717},"وَٱلسَّمَآءَ رَفَعَهَا وَوَضَعَ ٱلْمِيزَانَ","Allah göyü ucaltdı və tərəzini qoydu ki,",{"number":55,"arabic":719,"translation":720},"أَلَّا تَطْغَوْا۟ فِى ٱلْمِيزَانِ","çəkidə həddi aşmayasınız.",{"number":62,"arabic":722,"translation":723},"وَأَقِيمُوا۟ ٱلْوَزْنَ بِٱلْقِسْطِ وَلَا تُخْسِرُوا۟ ٱلْمِيزَانَ","Əşyaları tərəzidə insafla çəkin və çəkini əskiltməyin.",{"number":69,"arabic":725,"translation":726},"وَٱلْأَرْضَ وَضَعَهَا لِلْأَنَامِ","O, yeri məxluqat üçün döşədi.",{"number":75,"arabic":728,"translation":729},"فِيهَا فَٰكِهَةٌۭ وَٱلنَّخْلُ ذَاتُ ٱلْأَكْمَامِ","Orada meyvələr və salxımlı xurma ağacları vardır.",{"number":81,"arabic":731,"translation":732},"وَٱلْحَبُّ ذُو ٱلْعَصْفِ وَٱلرَّيْحَانُ","Həmçinin saçaqlı dənli bitkilər və xoş ətirli çiçəklər də vardır.",{"number":87,"arabic":734,"translation":735},"فَبِأَىِّ ءَالَآءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ","Elə isə Rəbbinizin hansı nemətlərini yalan sayırsınız?",{"number":94,"arabic":737,"translation":738},"خَلَقَ ٱلْإِنسَٰنَ مِن صَلْصَٰلٍۢ كَٱلْفَخَّارِ","O, insanı saxsı kimi quru gildən yaratdı,",{"number":101,"arabic":740,"translation":741},"وَخَلَقَ ٱلْجَآنَّ مِن مَّارِجٍۢ مِّن نَّارٍۢ","cinləri də təmiz oddan yaratdı.",{"number":108,"arabic":734,"translation":735},{"number":115,"arabic":744,"translation":745},"رَبُّ ٱلْمَشْرِقَيْنِ وَرَبُّ ٱلْمَغْرِبَيْنِ","Allah iki məşriqin və iki məğribin Rəbbidir.",{"number":121,"arabic":734,"translation":735},{"number":128,"arabic":748,"translation":749},"مَرَجَ ٱلْبَحْرَيْنِ يَلْتَقِيَانِ","O, qarşı-qarşıya gələn iki dənizi bir-birinə qovuşdurdu.",{"number":135,"arabic":751,"translation":752},"بَيْنَهُمَا بَرْزَخٌۭ لَّا يَبْغِيَانِ","Onların arasında maneə vardır, onu keçə bilməzlər.",{"number":141,"arabic":734,"translation":735},{"number":148,"arabic":755,"translation":756},"يَخْرُجُ مِنْهُمَا ٱللُّؤْلُؤُ وَٱلْمَرْجَانُ","Onlardan mirvari və mərcan çıxır.",{"number":155,"arabic":734,"translation":735},{"number":162,"arabic":759,"translation":760},"وَلَهُ ٱلْجَوَارِ ٱلْمُنشَـَٔاتُ فِى ٱلْبَحْرِ كَٱلْأَعْلَٰمِ","Dənizdə dağlar kimi, yelkənləri qaldırılmış halda üzən gəmilər də Onundur.",{"number":169,"arabic":734,"translation":735},{"number":176,"arabic":763,"translation":764},"كُلُّ مَنْ عَلَيْهَا فَانٍۢ","Yer üzündə olan hər kəs ölümə məhkumdur.",{"number":183,"arabic":766,"translation":767},"وَيَبْقَىٰ وَجْهُ رَبِّكَ ذُو ٱلْجَلَٰلِ وَٱلْإِكْرَامِ","Ancaq Rəbbinin əzəmətli və kəramətli Üzü əbədidir.",{"number":190,"arabic":734,"translation":735},{"number":197,"arabic":770,"translation":771},"يَسْـَٔلُهُۥ مَن فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِى شَأْنٍۢ","Göylərdə və yerdə olan hər kəs ehtiyacı olan şeyi Ondan diləyir. O hər gün bir işdədir.",{"number":204,"arabic":734,"translation":735},{"number":211,"arabic":774,"translation":775},"سَنَفْرُغُ لَكُمْ أَيُّهَ ٱلثَّقَلَانِ","Ey ağır yükü olan insan və cin tayfası! Tezliklə ancaq sizinlə məşğul olacağıq.",{"number":218,"arabic":734,"translation":735},{"number":224,"arabic":778,"translation":779},"يَٰمَعْشَرَ ٱلْجِنِّ وَٱلْإِنسِ إِنِ ٱسْتَطَعْتُمْ أَن تَنفُذُوا۟ مِنْ أَقْطَارِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ فَٱنفُذُوا۟ ۚ لَا تَنفُذُونَ إِلَّا بِسُلْطَٰنٍۢ","Ey cin və insan tayfası! Əgər göylərin və yerin hüdudlarını yarıb keçə bilərsinizsə, keçin! Siz ancaq qüdrət və qüvvətlə keçə bilərsiniz.",{"number":216,"arabic":734,"translation":735},{"number":237,"arabic":782,"translation":783},"يُرْسَلُ عَلَيْكُمَا شُوَاظٌۭ مِّن نَّارٍۢ وَنُحَاسٌۭ فَلَا تَنتَصِرَانِ","Sizin üstünüzə tüstüsüz alov və ərimiş mis (və ya tüstü) göndəriləcək və siz bir-birinizə kömək edə bilməyəcəksiniz.",{"number":243,"arabic":734,"translation":735},{"number":249,"arabic":786,"translation":787},"فَإِذَا ٱنشَقَّتِ ٱلسَّمَآءُ فَكَانَتْ وَرْدَةًۭ كَٱلدِّهَانِ","Göy yarılıb dağ edilmiş yağ (yaxud ərinmiş qurğuşun) kimi qıpqırmızı olacaqdır.",{"number":256,"arabic":734,"translation":735},{"number":261,"arabic":790,"translation":791},"فَيَوْمَئِذٍۢ لَّا يُسْـَٔلُ عَن ذَنۢبِهِۦٓ إِنسٌۭ وَلَا جَآنٌّۭ","O gün nə insan, nə də cin günahı barəsində sorğu-sual olunmayacaqdır.",{"number":267,"arabic":734,"translation":735},{"number":274,"arabic":794,"translation":795},"يُعْرَفُ ٱلْمُجْرِمُونَ بِسِيمَٰهُمْ فَيُؤْخَذُ بِٱلنَّوَٰصِى وَٱلْأَقْدَامِ","Günahkarlar simalarından tanınacaq, kəkillərindən və ayaqlarından yaxalanacaqlar.",{"number":280,"arabic":734,"translation":735},{"number":92,"arabic":798,"translation":799},"هَٰذِهِۦ جَهَنَّمُ ٱلَّتِى يُكَذِّبُ بِهَا ٱلْمُجْرِمُونَ","Budur günahkarların yalan hesab etdikləri Cəhənnəm!",{"number":293,"arabic":801,"translation":802},"يَطُوفُونَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ حَمِيمٍ ءَانٍۢ","Onlar onunla qaynar su arasında dolanacaqlar.",{"number":241,"arabic":734,"translation":735},{"number":305,"arabic":805,"translation":806},"وَلِمَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِۦ جَنَّتَانِ","Rəbbinin hüzurunda durmaqdan qorxanları iki Cənnət bağı gözləyir.",{"number":311,"arabic":734,"translation":735},{"number":317,"arabic":809,"translation":810},"ذَوَاتَآ أَفْنَانٍۢ","İkisində də növbənöv meyvələrlə dolu budaqlar vardır.",{"number":323,"arabic":734,"translation":735},{"number":329,"arabic":813,"translation":814},"فِيهِمَا عَيْنَانِ تَجْرِيَانِ","İkisində də iki axar bulaq vardır.",{"number":334,"arabic":734,"translation":735},{"number":99,"arabic":817,"translation":818},"فِيهِمَا مِن كُلِّ فَٰكِهَةٍۢ زَوْجَانِ","İkisində də hər meyvədən qoşa-qoşa vardır.",{"number":285,"arabic":734,"translation":735},{"number":235,"arabic":821,"translation":822},"مُتَّكِـِٔينَ عَلَىٰ فُرُشٍۭ بَطَآئِنُهَا مِنْ إِسْتَبْرَقٍۢ ۚ وَجَنَى ٱلْجَنَّتَيْنِ دَانٍۢ","Onlar orada astarları atlazdan olan döşəklərə dirsəklənəcəklər. Hər iki bağın meyvələri onlara yaxın olacaqdır.",{"number":355,"arabic":734,"translation":735},{"number":362,"arabic":825,"translation":826},"فِيهِنَّ قَٰصِرَٰتُ ٱلطَّرْفِ لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنسٌۭ قَبْلَهُمْ وَلَا جَآنٌّۭ","Orada gözlərini öz ərlərinə dikmiş, onlardan əvvəl özlərinə heç bir insan və cin toxunmamış qızlar vardır.",{"number":369,"arabic":734,"translation":735},{"number":375,"arabic":829,"translation":830},"كَأَنَّهُنَّ ٱلْيَاقُوتُ وَٱلْمَرْجَانُ","Onlar sanki yaqut və mərcandırlar.",{"number":298,"arabic":734,"translation":735},{"number":209,"arabic":833,"translation":834},"هَلْ جَزَآءُ ٱلْإِحْسَٰنِ إِلَّا ٱلْإِحْسَٰنُ","Yaxşılığın əvəzi ancaq yaxşılıq deyildirmi?",{"number":391,"arabic":734,"translation":735},{"number":349,"arabic":837,"translation":838},"وَمِن دُونِهِمَا جَنَّتَانِ","Bu ikisindən başqa daha iki Cənnət bağı da vardır.",{"number":402,"arabic":734,"translation":735},{"number":167,"arabic":841,"translation":842},"مُدْهَآمَّتَانِ","Hər ikisi tünd yaşıldır.",{"number":413,"arabic":734,"translation":735},{"number":419,"arabic":845,"translation":846},"فِيهِمَا عَيْنَانِ نَضَّاخَتَانِ","İkisində də fəvvarə vuran iki bulaq vardır.",{"number":425,"arabic":734,"translation":735},{"number":431,"arabic":849,"translation":850},"فِيهِمَا فَٰكِهَةٌۭ وَنَخْلٌۭ وَرُمَّانٌۭ","İkisində də cürbəcür meyvələr, xurma ağacları və nar vardır.",{"number":202,"arabic":734,"translation":735},{"number":442,"arabic":853,"translation":854},"فِيهِنَّ خَيْرَٰتٌ حِسَانٌۭ","Orada xoş xasiyyətli, gözəl qızlar vardır.",{"number":448,"arabic":734,"translation":735},{"number":453,"arabic":857,"translation":858},"حُورٌۭ مَّقْصُورَٰتٌۭ فِى ٱلْخِيَامِ","Çadırlarda gözlərini öz ərlərinə dikmiş hurilər vardır.",{"number":229,"arabic":734,"translation":735},{"number":464,"arabic":861,"translation":862},"لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنسٌۭ قَبْلَهُمْ وَلَا جَآنٌّۭ","Onlardan əvvəl özlərinə heç bir insan və cin toxunmamış qızlar vardır.",{"number":60,"arabic":734,"translation":735},{"number":475,"arabic":865,"translation":866},"مُتَّكِـِٔينَ عَلَىٰ رَفْرَفٍ خُضْرٍۢ وَعَبْقَرِىٍّ حِسَانٍۢ","Onlar yaşıl balışlara və gözəl döşəkcələrə dirsəklənəcəklər.",{"number":174,"arabic":734,"translation":735},{"number":153,"arabic":869,"translation":870},"تَبَٰرَكَ ٱسْمُ رَبِّكَ ذِى ٱلْجَلَٰلِ وَٱلْإِكْرَامِ","Sənin əzəmət və kərəm sahibi olan Rəbbinin adı nə qədər mübarəkdir.",[872,873,874,875,876,877,878,879,880,881,882,883,884,885,886,887,888,889,890,891,892,893,894,895,896,897,898,899,900,901,902,903,904,905,906,907,908,909,910,911,912,913,914,915,916,917,918,919,920,921,922,923,924,925,926,927,928,929,930,931,932,933,934,935,936,937,938,939,940,941,942,943,944,945,946,947,948,949,950,951,952,953,954,955,956,957,958,959,960,961,962,963,964,965,966,967,968,969,970,971,972,973,974,975,976,977,978,979,980,981,982,983,984,985],{"id":5,"nameAr":6,"nameAz":7,"nameRu":8,"nameEn":9,"nameTransliteration":9,"type":10,"ayahCount":11},{"id":13,"nameAr":14,"nameAz":15,"nameRu":16,"nameEn":17,"nameTransliteration":17,"type":18,"ayahCount":19},{"id":21,"nameAr":22,"nameAz":23,"nameRu":24,"nameEn":25,"nameTransliteration":25,"type":18,"ayahCount":26},{"id":28,"nameAr":29,"nameAz":30,"nameRu":31,"nameEn":32,"nameTransliteration":32,"type":18,"ayahCount":33},{"id":35,"nameAr":36,"nameAz":37,"nameRu":38,"nameEn":39,"nameTransliteration":39,"type":18,"ayahCount":40},{"id":42,"nameAr":43,"nameAz":44,"nameRu":45,"nameEn":46,"nameTransliteration":46,"type":10,"ayahCount":47},{"id":11,"nameAr":49,"nameAz":50,"nameRu":51,"nameEn":52,"nameTransliteration":52,"type":10,"ayahCount":53},{"id":55,"nameAr":56,"nameAz":57,"nameRu":58,"nameEn":59,"nameTransliteration":59,"type":18,"ayahCount":60},{"id":62,"nameAr":63,"nameAz":64,"nameRu":65,"nameEn":66,"nameTransliteration":66,"type":18,"ayahCount":67},{"id":69,"nameAr":70,"nameAz":71,"nameRu":72,"nameEn":71,"nameTransliteration":71,"type":10,"ayahCount":73},{"id":75,"nameAr":76,"nameAz":77,"nameRu":78,"nameEn":77,"nameTransliteration":77,"type":10,"ayahCount":79},{"id":81,"nameAr":82,"nameAz":83,"nameRu":84,"nameEn":83,"nameTransliteration":83,"type":10,"ayahCount":85},{"id":87,"nameAr":88,"nameAz":89,"nameRu":90,"nameEn":91,"nameTransliteration":91,"type":18,"ayahCount":92},{"id":94,"nameAr":95,"nameAz":96,"nameRu":97,"nameEn":98,"nameTransliteration":98,"type":10,"ayahCount":99},{"id":101,"nameAr":102,"nameAz":103,"nameRu":104,"nameEn":105,"nameTransliteration":105,"type":10,"ayahCount":106},{"id":108,"nameAr":109,"nameAz":110,"nameRu":111,"nameEn":112,"nameTransliteration":112,"type":10,"ayahCount":113},{"id":115,"nameAr":116,"nameAz":117,"nameRu":118,"nameEn":119,"nameTransliteration":119,"type":10,"ayahCount":85},{"id":121,"nameAr":122,"nameAz":123,"nameRu":124,"nameEn":125,"nameTransliteration":125,"type":10,"ayahCount":126},{"id":128,"nameAr":129,"nameAz":130,"nameRu":131,"nameEn":132,"nameTransliteration":132,"type":10,"ayahCount":133},{"id":135,"nameAr":136,"nameAz":137,"nameRu":138,"nameEn":137,"nameTransliteration":137,"type":10,"ayahCount":139},{"id":141,"nameAr":142,"nameAz":143,"nameRu":144,"nameEn":145,"nameTransliteration":145,"type":10,"ayahCount":146},{"id":148,"nameAr":149,"nameAz":150,"nameRu":151,"nameEn":152,"nameTransliteration":152,"type":18,"ayahCount":153},{"id":155,"nameAr":156,"nameAz":157,"nameRu":158,"nameEn":159,"nameTransliteration":159,"type":10,"ayahCount":160},{"id":162,"nameAr":163,"nameAz":164,"nameRu":165,"nameEn":166,"nameTransliteration":166,"type":18,"ayahCount":167},{"id":169,"nameAr":170,"nameAz":171,"nameRu":172,"nameEn":173,"nameTransliteration":173,"type":10,"ayahCount":174},{"id":176,"nameAr":177,"nameAz":178,"nameRu":179,"nameEn":180,"nameTransliteration":180,"type":10,"ayahCount":181},{"id":183,"nameAr":184,"nameAz":185,"nameRu":186,"nameEn":187,"nameTransliteration":187,"type":10,"ayahCount":188},{"id":190,"nameAr":191,"nameAz":192,"nameRu":193,"nameEn":194,"nameTransliteration":194,"type":10,"ayahCount":195},{"id":197,"nameAr":198,"nameAz":199,"nameRu":200,"nameEn":201,"nameTransliteration":201,"type":10,"ayahCount":202},{"id":204,"nameAr":205,"nameAz":206,"nameRu":207,"nameEn":208,"nameTransliteration":208,"type":10,"ayahCount":209},{"id":211,"nameAr":212,"nameAz":213,"nameRu":214,"nameEn":215,"nameTransliteration":215,"type":10,"ayahCount":216},{"id":218,"nameAr":219,"nameAz":220,"nameRu":221,"nameEn":222,"nameTransliteration":222,"type":10,"ayahCount":204},{"id":224,"nameAr":225,"nameAz":226,"nameRu":227,"nameEn":228,"nameTransliteration":228,"type":18,"ayahCount":229},{"id":216,"nameAr":231,"nameAz":232,"nameRu":233,"nameEn":234,"nameTransliteration":234,"type":10,"ayahCount":235},{"id":237,"nameAr":238,"nameAz":239,"nameRu":240,"nameEn":239,"nameTransliteration":239,"type":10,"ayahCount":241},{"id":243,"nameAr":244,"nameAz":245,"nameRu":246,"nameEn":245,"nameTransliteration":245,"type":10,"ayahCount":247},{"id":249,"nameAr":250,"nameAz":251,"nameRu":252,"nameEn":253,"nameTransliteration":253,"type":10,"ayahCount":254},{"id":256,"nameAr":257,"nameAz":258,"nameRu":259,"nameEn":258,"nameTransliteration":258,"type":10,"ayahCount":195},{"id":261,"nameAr":262,"nameAz":263,"nameRu":264,"nameEn":265,"nameTransliteration":265,"type":10,"ayahCount":60},{"id":267,"nameAr":268,"nameAz":269,"nameRu":270,"nameEn":271,"nameTransliteration":271,"type":10,"ayahCount":272},{"id":274,"nameAr":275,"nameAz":276,"nameRu":277,"nameEn":278,"nameTransliteration":278,"type":10,"ayahCount":235},{"id":280,"nameAr":281,"nameAz":282,"nameRu":283,"nameEn":284,"nameTransliteration":284,"type":10,"ayahCount":285},{"id":92,"nameAr":287,"nameAz":288,"nameRu":289,"nameEn":290,"nameTransliteration":290,"type":10,"ayahCount":291},{"id":293,"nameAr":294,"nameAz":295,"nameRu":296,"nameEn":297,"nameTransliteration":297,"type":10,"ayahCount":298},{"id":241,"nameAr":300,"nameAz":301,"nameRu":302,"nameEn":303,"nameTransliteration":303,"type":10,"ayahCount":249},{"id":305,"nameAr":306,"nameAz":307,"nameRu":308,"nameEn":309,"nameTransliteration":309,"type":10,"ayahCount":237},{"id":311,"nameAr":312,"nameAz":313,"nameRu":314,"nameEn":315,"nameTransliteration":315,"type":18,"ayahCount":256},{"id":317,"nameAr":318,"nameAz":319,"nameRu":320,"nameEn":321,"nameTransliteration":321,"type":18,"ayahCount":197},{"id":323,"nameAr":324,"nameAz":325,"nameRu":326,"nameEn":327,"nameTransliteration":327,"type":18,"ayahCount":121},{"id":329,"nameAr":330,"nameAz":331,"nameRu":332,"nameEn":331,"nameTransliteration":331,"type":10,"ayahCount":241},{"id":334,"nameAr":335,"nameAz":336,"nameRu":337,"nameEn":338,"nameTransliteration":338,"type":10,"ayahCount":209},{"id":99,"nameAr":340,"nameAz":341,"nameRu":342,"nameEn":343,"nameTransliteration":343,"type":10,"ayahCount":323},{"id":285,"nameAr":345,"nameAz":346,"nameRu":347,"nameEn":348,"nameTransliteration":348,"type":10,"ayahCount":349},{"id":235,"nameAr":351,"nameAz":352,"nameRu":353,"nameEn":354,"nameTransliteration":354,"type":10,"ayahCount":355},{"id":355,"nameAr":357,"nameAz":358,"nameRu":359,"nameEn":360,"nameTransliteration":360,"type":18,"ayahCount":153},{"id":362,"nameAr":363,"nameAz":364,"nameRu":365,"nameEn":366,"nameTransliteration":366,"type":10,"ayahCount":367},{"id":369,"nameAr":370,"nameAz":371,"nameRu":372,"nameEn":373,"nameTransliteration":373,"type":18,"ayahCount":197},{"id":375,"nameAr":376,"nameAz":377,"nameRu":378,"nameEn":379,"nameTransliteration":379,"type":18,"ayahCount":148},{"id":298,"nameAr":381,"nameAz":382,"nameRu":383,"nameEn":384,"nameTransliteration":384,"type":18,"ayahCount":162},{"id":209,"nameAr":386,"nameAz":387,"nameRu":388,"nameEn":389,"nameTransliteration":389,"type":18,"ayahCount":87},{"id":391,"nameAr":392,"nameAz":393,"nameRu":394,"nameEn":395,"nameTransliteration":395,"type":18,"ayahCount":94},{"id":349,"nameAr":397,"nameAz":398,"nameRu":399,"nameEn":400,"nameTransliteration":400,"type":18,"ayahCount":75},{"id":402,"nameAr":403,"nameAz":404,"nameRu":405,"nameEn":406,"nameTransliteration":406,"type":18,"ayahCount":75},{"id":167,"nameAr":408,"nameAz":409,"nameRu":410,"nameEn":411,"nameTransliteration":411,"type":18,"ayahCount":121},{"id":413,"nameAr":414,"nameAz":415,"nameRu":416,"nameEn":417,"nameTransliteration":417,"type":18,"ayahCount":81},{"id":419,"nameAr":420,"nameAz":421,"nameRu":422,"nameEn":423,"nameTransliteration":423,"type":18,"ayahCount":81},{"id":425,"nameAr":426,"nameAz":427,"nameRu":428,"nameEn":429,"nameTransliteration":429,"type":10,"ayahCount":204},{"id":431,"nameAr":432,"nameAz":433,"nameRu":434,"nameEn":435,"nameTransliteration":435,"type":10,"ayahCount":99},{"id":202,"nameAr":437,"nameAz":438,"nameRu":439,"nameEn":440,"nameTransliteration":440,"type":10,"ayahCount":99},{"id":442,"nameAr":443,"nameAz":444,"nameRu":445,"nameEn":446,"nameTransliteration":446,"type":10,"ayahCount":293},{"id":448,"nameAr":449,"nameAz":450,"nameRu":451,"nameEn":450,"nameTransliteration":450,"type":10,"ayahCount":190},{"id":453,"nameAr":454,"nameAz":455,"nameRu":456,"nameEn":457,"nameTransliteration":457,"type":10,"ayahCount":190},{"id":229,"nameAr":459,"nameAz":460,"nameRu":461,"nameEn":462,"nameTransliteration":462,"type":10,"ayahCount":135},{"id":464,"nameAr":465,"nameAz":466,"nameRu":467,"nameEn":468,"nameTransliteration":468,"type":10,"ayahCount":362},{"id":60,"nameAr":470,"nameAz":471,"nameRu":472,"nameEn":473,"nameTransliteration":473,"type":10,"ayahCount":267},{"id":475,"nameAr":476,"nameAz":477,"nameRu":478,"nameEn":479,"nameTransliteration":479,"type":18,"ayahCount":211},{"id":174,"nameAr":481,"nameAz":482,"nameRu":483,"nameEn":484,"nameTransliteration":484,"type":10,"ayahCount":329},{"id":153,"nameAr":486,"nameAz":487,"nameRu":488,"nameEn":489,"nameTransliteration":489,"type":10,"ayahCount":267},{"id":491,"nameAr":492,"nameAz":493,"nameRu":494,"nameEn":495,"nameTransliteration":495,"type":10,"ayahCount":305},{"id":497,"nameAr":498,"nameAz":499,"nameRu":500,"nameEn":501,"nameTransliteration":501,"type":10,"ayahCount":280},{"id":503,"nameAr":504,"nameAz":505,"nameRu":506,"nameEn":507,"nameTransliteration":507,"type":10,"ayahCount":197},{"id":509,"nameAr":510,"nameAz":511,"nameRu":512,"nameEn":513,"nameTransliteration":513,"type":10,"ayahCount":128},{"id":247,"nameAr":515,"nameAz":516,"nameRu":517,"nameEn":518,"nameTransliteration":518,"type":10,"ayahCount":243},{"id":520,"nameAr":521,"nameAz":522,"nameRu":523,"nameEn":524,"nameTransliteration":524,"type":10,"ayahCount":169},{"id":272,"nameAr":526,"nameAz":527,"nameRu":528,"nameEn":529,"nameTransliteration":529,"type":10,"ayahCount":148},{"id":531,"nameAr":532,"nameAz":533,"nameRu":534,"nameEn":535,"nameTransliteration":535,"type":10,"ayahCount":115},{"id":537,"nameAr":538,"nameAz":539,"nameRu":540,"nameEn":541,"nameTransliteration":541,"type":10,"ayahCount":128},{"id":195,"nameAr":543,"nameAz":544,"nameRu":545,"nameEn":546,"nameTransliteration":546,"type":10,"ayahCount":176},{"id":291,"nameAr":548,"nameAz":549,"nameRu":550,"nameEn":551,"nameTransliteration":551,"type":10,"ayahCount":204},{"id":553,"nameAr":554,"nameAz":555,"nameRu":556,"nameEn":557,"nameTransliteration":557,"type":10,"ayahCount":135},{"id":559,"nameAr":560,"nameAz":561,"nameRu":562,"nameEn":563,"nameTransliteration":563,"type":10,"ayahCount":101},{"id":565,"nameAr":566,"nameAz":567,"nameRu":568,"nameEn":569,"nameTransliteration":569,"type":10,"ayahCount":141},{"id":188,"nameAr":571,"nameAz":572,"nameRu":573,"nameEn":574,"nameTransliteration":574,"type":10,"ayahCount":75},{"id":576,"nameAr":577,"nameAz":578,"nameRu":579,"nameEn":580,"nameTransliteration":580,"type":10,"ayahCount":55},{"id":582,"nameAr":583,"nameAz":584,"nameRu":585,"nameEn":586,"nameTransliteration":586,"type":10,"ayahCount":55},{"id":367,"nameAr":588,"nameAz":589,"nameRu":590,"nameEn":591,"nameTransliteration":591,"type":10,"ayahCount":128},{"id":593,"nameAr":594,"nameAz":595,"nameRu":596,"nameEn":597,"nameTransliteration":597,"type":10,"ayahCount":35},{"id":133,"nameAr":599,"nameAz":600,"nameRu":601,"nameEn":602,"nameTransliteration":602,"type":18,"ayahCount":55},{"id":106,"nameAr":604,"nameAz":605,"nameRu":606,"nameEn":607,"nameTransliteration":607,"type":18,"ayahCount":55},{"id":609,"nameAr":610,"nameAz":611,"nameRu":612,"nameEn":613,"nameTransliteration":613,"type":10,"ayahCount":75},{"id":615,"nameAr":616,"nameAz":617,"nameRu":618,"nameEn":619,"nameTransliteration":619,"type":10,"ayahCount":75},{"id":621,"nameAr":622,"nameAz":623,"nameRu":624,"nameEn":625,"nameTransliteration":625,"type":10,"ayahCount":55},{"id":627,"nameAr":628,"nameAz":629,"nameRu":630,"nameEn":631,"nameTransliteration":631,"type":10,"ayahCount":21},{"id":633,"nameAr":634,"nameAz":635,"nameRu":636,"nameEn":637,"nameTransliteration":637,"type":10,"ayahCount":62},{"id":639,"nameAr":640,"nameAz":641,"nameRu":642,"nameEn":643,"nameTransliteration":643,"type":10,"ayahCount":35},{"id":645,"nameAr":646,"nameAz":647,"nameRu":648,"nameEn":649,"nameTransliteration":649,"type":10,"ayahCount":28},{"id":651,"nameAr":652,"nameAz":653,"nameRu":654,"nameEn":655,"nameTransliteration":655,"type":10,"ayahCount":11},{"id":657,"nameAr":658,"nameAz":659,"nameRu":660,"nameEn":661,"nameTransliteration":661,"type":10,"ayahCount":21},{"id":73,"nameAr":663,"nameAz":664,"nameRu":665,"nameEn":666,"nameTransliteration":666,"type":10,"ayahCount":42},{"id":126,"nameAr":668,"nameAz":669,"nameRu":670,"nameEn":671,"nameTransliteration":671,"type":18,"ayahCount":21},{"id":85,"nameAr":673,"nameAz":674,"nameRu":675,"nameEn":676,"nameTransliteration":676,"type":10,"ayahCount":35},{"id":146,"nameAr":678,"nameAz":679,"nameRu":680,"nameEn":681,"nameTransliteration":681,"type":10,"ayahCount":28},{"id":683,"nameAr":684,"nameAz":685,"nameRu":686,"nameEn":687,"nameTransliteration":687,"type":10,"ayahCount":35},{"id":689,"nameAr":690,"nameAz":691,"nameRu":692,"nameEn":693,"nameTransliteration":693,"type":10,"ayahCount":42},{"edition":987,"sura":355,"blocks":988},"saadi-az",[989,991,993,995,997,999,1001,1003,1005,1007,1009,1011,1013,1015,1017,1019,1021,1023,1025,1027,1029,1031,1033,1035,1037,1039,1041,1043,1045,1047,1049,1051,1053,1055,1057,1059,1061,1063,1065],{"from":5,"to":5,"text":990},"Fövqəluca bu şərəfli və gözəl surəni Özünün adlarından biri ilə başlayır. Bu ad Allahın hüdudsuz mərhəmətinə, səxavətinə və xeyirxahlığına dəlalət edir. Buna görə O (Pak və Müqəddəs), onda həm bu dünyada, həm də Axirət həyatı üçün hazırladığı və qullarının şərəfləndirildiyi çoxsaylı xeyirxahlıqların olduğunu xatırlayır. Bu bol hədiyyələr Onun mərhəmətini təsdiq edir və Onun qullarına Ona minnətdarlıq bildirməyi vacibləşdirir. İnsanların və cinlərin bunu layiqincə dərk etmələri üçün, Allahın səxavətliliyini hər dəfə xatırlatdıqdan sonra, “Siz Rəbbinizin hansı mərhəmətini yalan sayırsınız?” ayəsi takrar edilir.",{"from":13,"to":13,"text":992},"Fövqəluca Quranı qullarına öyrətdi və onun ayələrinin tələffüzünü və onların mənalarının başa düşülməsini onlardan ötrü asanlaşdırdı. Bu, Onun məxluqlarına qarşı göstərdiyi ən böyük mərhəmət idi. O (Pak və Müqəddəs), Öz Kitabını füsunkar ərəb dilində nazil etdi və onun mənasını hər bir ağıllı insan üçün anlaşıqlı edərək, bütün yaxşı olan nə varsa qullarına izah etdi və onları hər növ şərdən çəkindirdi.",{"from":21,"to":28,"text":994},"Rəbb insanı gözəl simada xəlq etdi, onun bədəninin hissələrini mükəmməl yaratdı, bütövlükdə isə orqanizmini – güclü və nöqsansız etdi. O (Pak və Müqəddəs), onun bədənini zəruri olan şeylərlə təmin etdi, onu başqa canlı məxluqlardan, öz fikrini ifadə edə bilməsi ilə ucaltdı. Bu təkcə danışıq qabiliyyətinə deyil, həm də yazmağa da aiddir. Yazmaq və oxumaq qabiliyyəti – Allahın insana bəxş etdiyi ən böyük nemətlərindən biridir və onların sayəsində o, digər məxluqların arasında xüsusilə fərqlənir.",{"from":35,"to":35,"text":996},"Allah bu səma cisimlərini xəlq etmiş və onlara qədərə uyğun olaraq müəyyən orbitlər üzrə hərəkət etməyi buyurmuşdur. Bu da Allahın nemətlərindən biridir. Allah fasiləsiz olaraq Öz məxluqlarının qayğısına qalır. Kainatda belə bir qaydanın olması insanlara illəri hesablamağa və bir çox digər faydalı şeylərin yaranmasına imkan verir.",{"from":42,"to":42,"text":998},"Hətta göydəki ulduzlar və yerdəki ağaclar da Rəbbinin hakimiyyətini qəbul edir və Onun qarşısında baş əyirlər. Onlar Onun buyuruqlarını itaətkarlıqla yerinə yetirir və Onun məxluqlarının xeyrinə xidmət göstərirlər.",{"from":11,"to":11,"text":1000},"O (Pak və Müqəddəs), göyü yerdəki həyatın damı etdi və həm də yerə ədalətli qanun nazil etdi və qullarına buyurdu ki, özlərinin bütün sözlərində və işlərində ədalətliliyə riayət etsinlər. Bu ayənin mənası hər bir insana yaxşı məlum olan adi tərəzi və ya ölçülərlə məhdudlaşmır. Biz artıq dediyimiz kimi, müsəlman hər işdə: bir şeyi tərəzidə çəkəndə də və ya ölçü ilə ölçəndə də, hesablayanda da, mübahisələri və məhkəmə çəkişmələrini həll edəndə də ədalətli və qərəzsiz olmalıdır.",{"from":55,"to":55,"text":1002},"Allah tərəzini nazil etmişdir ki, siz başqalarının haqqını tapdalamayasınız və yol verilənin sərhədini aşmayasınız. Əgər Fövqəluca bu sərhədləri qoymasaydı və insanlar yalnız öz mövqeləri və baxışları əsasında istisnasız mühakimə yürütsəydilər, onda çoxsaylı problemlər yaranardı ki, onlar təkcə Allaha məlumdur və göylərdə və yerdə tam qarmaqarışıqlıq baş verərdi.",{"from":62,"to":62,"text":1004},"Bundan ötrü əlinizdən gələn hər şeyi edin, çünki çəkidə aldatma ədalətsizlik və zalımlıqdır.",{"from":69,"to":69,"text":1006},"Allah müxtəlif iqlimin, hava şəraitinin və başqa şərtlərin hökümran olduğu kobud və sərt yer üzünü Öz məxluqları üçün yumşaq yatağa çevirdi ki, onlar ev tikə, əkin əkə, ağaclar basdıra və çalalar qaza, yollar çəkə və mədənləri işləyib hazırlaya bilsinlər və yaşamaları üçün zəruri olan hər şeyi həyata keçirməyə imkanları olsun.",{"from":75,"to":75,"text":1008},"Fövqəluca, yer üzündə insanın normal həyatının onlarsız mövcud olmayacağı bitkiləri xatırladır. Onların arasında – üzüm, əncir, nar, alma və bir çox digər meyvələr vardır ki, ağaclarda yetişir və insana çoxlu sevinc bəxş edir. Meyvə ağacları arasında Allah salxımlı xurmanı xüsusi ilə vurğulayır. Onlar ağacın budaqlarında əmələ gəlir, tədricən yetişir və ləzzətli bəhərə çevrilir ki, insanlar onu böyük məmnuniyyətlə yeyirlər. İsti iqlimli ölkələrdə xurma həm səfərə çıxanların, həm də öz doğma evində yaşayanların azuqə ehtiyatıdır. Xurma doğrudan da ən ləzzətli meyvələrdən biridir.",{"from":81,"to":81,"text":1010},"Gövdə və sünbülə malik olan otlar sünbüllü bitkilər adlandırılır və onlardan döyülmə üsulu ilə taxıl əldə edilir. Onlara aid olanlar: buğda, arpa, düyü, darı və bir çox başqa taxıllardır. Ətirli, rayihəli otlara gəldikdə isə, belə bir rəy var ki, bunlar, insanların qida kimi istifadə etdiyi bütün bitkilərdir. Belə olduqda, nəzərdən keçirdiyimiz ayə xüsusinin ümumiyə daxil olması nümunəsidir, yəni, Allah əvvəlcə ən zəruri ehtiyac vasitəsi olan çörəkdən, sonra isə, ümumiyyətlə qida vasitələrindən bəhs edir.\n\nBir başqa şərhə görə, söhbət bilavasitə məşhur ətirli bitki olan reyhandan gedir. Fövqəluca qullarının qayğısına qalaraq, yer üzündə ətirli rayihəsi olan otlar bitirmişdir ki, onlar insanlara sevinc gətirir və xoş əhval-ruhiyyə yaradır.\n\nBütün bu çoxsaylı, hər bir ağıllı və düşünməyə qadir insana bəlli olan nemətləri sadalayaraq, Fövqəluca cinlərdən və insanlardan tələb edir ki, onlar öz Xaliqinin xeyirxahlığını qəbul etsinlər və sonra belə buyurur:",{"from":87,"to":87,"text":1012},"Bu həm maddi nemətlərə, həm də Allahın nazil etdiyi dinə aiddir. Muhəmməd Peyğəmbər (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) cinlərə bu Quran ayəsini oxuyanda, cinlərin bu suala cavabı necə də gözəl oldu! O (s.ə.s.) belə təkrar etdi: “Bəs siz Rəbbinizin nemətlərinin hansını yalan sayırsınız?” Onlar hər dəfə belə deyirdilər: “Biz Sənin heç bir nemətini inkar etmirik. Həmd olsun Sənə, ey Rəbbimiz!” Rəbbin hər bir qulu belə etməlidir: Onun mərhəməti haqqında ona xatırladanın kimliyindən asılı olmayaraq, o, onları qəbul etməli və həmçinin Rəbbinə həmd edib, Onu şərəfləndirməlidir.",{"from":94,"to":101,"text":1014},"Fövqəluca insanlara Özünün hüdudsuz fövqəlqüdrətini və kamil bacarığını nümayiş etdirir. O (Pak və Müqəddəs), Adəm peyğəmbəri (ə) sanki saxsı[1] kimi cingildəyən gildən düzəltmişdir. Əvvəlcə bu gil tamamilə yaş idi, sonra isə qurudu və hətta dulusçuların hazırladığı bişirilmiş gil[2] kimi cingiltili səs çıxarırdı.\n\nBütün cinlər qəbiləsinin ulubabasına[3] – lənətə gəlmiş şeytana gəldikdə isə, o alovdan: ya təmiz oddan, ya da tüstü ilə qarışıq oddan xəlq edilmişdi. Bu, insan mənşəyinin cinlər üzərində üstünlüyünə dəlalət edir. İnsanlar gildən və torpaqdan əmələ gətirilmişdilər ki, o, əkinçilik məhsullarının, ləl-cəvahiratın və böyük nemətlərin mənbəyidir, cinlər isə, oddan yaradılmışdılar ki, o da düşüncəsizliyin, yüngülməcazlığın, şərin və zərərin mənbəyidir.",{"from":108,"to":108,"text":1016},"Fövqəluca cinlərə və insanlara xatırladır ki, onları kim və necə xəlq etmişdir. Həqiqətən, bu – Onun çoxsaylı nemətlərindən biridir.",{"from":115,"to":121,"text":1018},"Fövqəluca Allah, üzərində günəşin, ayın, ulduzların çıxdığı və batdığı və bütün məxluqların onda yaşadığı bu dünyanın Rəbbidir.\n\nOnun hakimiyyəti və hökümranlığı bütün varlıqlara aiddir.\n\nFövqəlucanın niyə məhz iki şərqi və iki qərbi qeyd etməsinin əsil səbəbi yalnız Ona məlumdur. Güman etmək olar ki, göy cisimlərinin ilin müxtəlif vaxtlarında, məsələn, qışda və yayda çıxdığı və batdığı yerlər nəzərdə tutulmuşdur.",{"from":128,"to":155,"text":1020},"Bu ayələrdə iki müxtəlif dənizin birləşdiyi təmas xəttindən bəhs edilir. Onlardan biri, digərindən daha az duzludur. Hər iki dənizin suları bir-birinə qarışır, lakin onların arasına çəkilmiş maneə sayəsində, onlar öz tərkib xassələrini dəyişmir. Oxşar hadisə şirin və duzlu suların birləşdiyi yerlərdə da müşahidə olunur. Bunların sayəsində insanlar həm bu, həm də digər suyun faydalı keyfiyyətlərindən istifadə edirlər. İnsanlar şirin suyu yanğılarını söndürmək, ağaclara su vermək və əkinləri suvarmaq üçün istifadə edirlər. Eyni zamanda duzlu su havanı təmizləyir, bir çox balıqların və dəniz heyvanlarının həyat mühiti rolunu oynayır və məhz duzlu sulardan mirvari və mərcan əldə edirlər. Bundan başqa, O (Pak və Müqəddəs), çayların və dənizlərin suyunu gəmilərə ram etmişdir və buna görə sonra O (Pak və Müqəddəs), belə buyurur:",{"from":162,"to":162,"text":1022},"Fövqəluca qullarına böyük və kiçik gəmilər inşa etməyi və onları dənizdə idarə etməyi öyrədir. Onun izni ilə dənizlərdə və okeanlarda qüdrətli dağlara bənzər nəhəng gəmilər üzür. İnsanlar onlara minərək, onlarla öz əl bağlamalarını və ağır yüklərini daşıyırlar və bununla da özlərinin ən vacib həyati məsələlərini həll edirlər. Bu gəmiləri isə göylərin və yerin Böyük Mühafizəçisi qoruyur. Bu da Onun şərəfli səxavətlərindən biridir və buna görə O (Pak və Müqəddəs), buyurur:",{"from":169,"to":183,"text":1024},"İnsanlar, cinlər, heyvanlar və digər canlı məxluqlar mütləq öləcək və məhv olacaqlar. Ölüm yalnız Əbədiolana və Üzü şan-şöhrətli və Nəcibolana toxunmur. O (Pak və Müqəddəs), həmdə və təriflənməyə layiq Əzəmətə və Şöhrətə malikdir. O (Pak və Müqəddəs), həmçinin Alicənablıq və Comərdlik Sahibidir. O (Pak və Müqəddəs), Özünün seçilmiş məxluqlarına – Onu şərəfləndirən və ucaldan, Onu var qəlbi ilə sevən və yalnız Ona səmimiyyətlə ibadət edən yaxın qullarına çox böyük hədiyyələr və nemətlər əta edir.",{"from":190,"to":204,"text":1026},"O (Pak və Müqəddəs), - Zəngindir və heç kimə möhtac deyil.\n\nBundan başqa, O (Pak və Müqəddəs), – səxavətli və lütüfkardır. Onun məxluqları aciz və köməksizdirlər, onlar daima Onun qayğısına möhtacdırlar. Buna görə onlar Ona istənilən böyük və kiçik məsələlərə dair kömək üçün müraciət edirlər; bir an da olsa belə və hətta daha az bir müddətə, Onun yardımı olmadan qalmaq istəmirlər.\n\nFövqəluca hər gün işlə məşğuldur. O (Pak və Müqəddəs), kasıbları yedizdirir və xəstələrə şəfa verir, kimisinə var-dövlət verir, kimisini də ondan məhrum edir. O (Pak və Müqəddəs), həyat verir və vəfat etdirir, ucaldır və alçaldır. Heç bir şey Ona bu və ya digər bir işlə eyni vaxtda məşğul olmağa mane olmur[6] və heç nə Onun işlərinin nizamını pozmağa qadir deyil. Nə qullarının israrla xahiş etmələri, nə də onların uzun-uzadı duaları Onu təngə gətirmir.\n\nRəhimdil Bəxşişverən pakdır! Onun səxavəti göyləri və yeri, mərhəməti isə bütün canlı məxluqları əhatə edir! Günahkarların itaətsizliyinə və naşükür cahillərin təkəbbürünə baxmayaraq, Öz qullarına bəxşişlər Ətaedən Allah Pakdır!\n\nFövqəluca bu ayədə xatırlatdığı Öz gündəlik işlərini, Öz əzəli qədərinə uyğun olaraq daima həyata keçirir. Allahın öncədən Qədəri ilə müəyyən etdiyi hadisələr bir birinin ardınca dəyişməz halda müəyyən olunmuş saatda Rəbbin əzəmətli hikmətinin tələb etdiyi kimi gerçəkləşir. Bu təkcə dini hökümlərə deyil, ətrafda baş verən və dünyada Allahın qulları sakin olduqca baş verəcək bütün digər hadisələrə də aiddir.\n\nOnlar üçün müəyyən olunmuş müddət sona çatdıqda və Fövqəluca Allah onların sonuncusunun ruhunu aldıqdan sonra, O (Pak və Müqəddəs), onları sınaq aləmindən Əbədi Əvəz aləminə keçirəcək ki, onlara Öz ədalətini, mərhəmətini və böyük xeyirxahlığını göstərsin və bunların əsasında da qulları öz Vahid Rəbbini tanısınlar. Bax onda Allah, nəhayət, qulları üzərində haqq məhkəmə quracaq.",{"from":211,"to":218,"text":1028},"Biz sizdən hesabat tələb edəcəyik və dünyada törətdiyiniz əməllərinizə görə sizə əvəzini verəcəyik.\n\nSonra Fövqəluca qeyd edir ki, Qiyamət günü Məhşər meydanında insanlar zəif və köməksiz olacaqlar, bütün hakimiyyət isə yalnız Ona mənsub olacaq və Onun iradəsi danışıqsız icra ediləcək:",{"from":224,"to":216,"text":1030},"Ey cinlər və insanlar! Əgər siz Allahın səltənətindən qaçmaq və Onun hakimiyyəti altından azad olmaq imkanı tapa bilsəniz, qaçın. Siz bunu onsuz da heç vaxt edə bilməzsiniz. Allahın hakimiyyəti altından xilas olmaq üçün ilahi qüvvəyə, hakimiyyətə və kamil fövqəlqüdrətə malik olmaq lazımdır. Amma siz, hətta özünüzə belə fayda verməyə və ya zərər vurmağa, nə həyata, nə ölümə, nə də dirilməyə sərəncam çəkmək imkanına sahib deyilsinizsə, onda bunları necə əldə edə bilərsiniz?! Siz Allahın qarşısında itaətkarlıqla dayanacaqsınız və Onun icazəsi olmadan hətta danışmağa belə cəsarət etməyəcəksiniz. Siz yavaşcadan edilən pıçıltıdan başqa heç nə eşitməyəcəksiniz. Şahlar və kölələr, hökmdarlar və təbəələri, varlılar və kasıblar – hamısı Allahın qarşısında bərabər olacaqlar.",{"from":237,"to":237,"text":1032},"Rəbb bildirir ki, təmiz alovun və tüstü ilə qarışıq odun dilləri fasiq cin və insanlara doğru yönəldiləcəkdir. Allahın bu müdhiş məxluqları günahkarları hər tərəfdən əhatə edəcək və onlar nə özlərinə kömək edə biləcək, nə də özlərinə bir köməkçi tapa biləcəklər.\n\nBeləliklə, Allah qullarını hədələyir və onları Ona itaətsizlik göstərməkdən çəkindirir və bu da Rəbbin nemətlərindəndir. Bu, insanlara və cinlərə böyük və yüksək məqsədə doğru yönəlməyə təkan verir və Allahın füsunkar Cənnət nemətlərini əldə etməsində onlara kömək edir. Buna görə O (Pak və Müqəddəs), belə buyurur:",{"from":243,"to":256,"text":1034},"Həmin Saat gələcək və özü ilə çoxlu dəhşətlər, qorxu və həyəcan gətirəcək, Qiyamət günü başlayacaq. Günəş və Ay sönəcək, ulduzlar yerlərindən qopacaq və səpələnib yox olacaqlar, göy isə parçalanacaq. Qorxudan və narahatçılıqdan onun görkəmi qıpqırmızı qan rəngində - qırmızı dəri rəngində və ya ərimiş mis kimi olacaq.",{"from":261,"to":261,"text":1036},"Ayədən aydın olur ki, onlardan törətdikləri bütün günahlar haqqında özlərinin danışması tələb olunmayacaq. Çünki Fövqəluca Allah qeybi də, aşkarı da, keçmişi də, gələcəyi də bilir və O (Pak və Müqəddəs), qullarının Ona çox gözəl məlum olan əməllərinə görə ya mükafatlandıracaq, ya da cəzalandıracaqdır. Qiyamət günü mömini fasiqdən fərqləndirmək çətin olmayacaqdır, çünki onlardan hər biri öz siması ilə tanınacaq və bu barədə Fövqəluca belə buyurmuşdur: “Həmin gün bəzilərinin üzü ağaracaq, digərlərininki isə qaralacaqdır...” (3\u002F106).",{"from":267,"to":274,"text":1038},"Kafirlərin bəzilərini kəkillərindən və ayaqlarından tutub Cəhənnəmə atacaqlar. Digərlərini isə aman vermədən oraya sürüyəcəklər.\n\nBuna görə Fövqəluca onları qınayaraq, buyurur:",{"from":280,"to":280,"text":1040},"Onlar bu yolu özləri seçmişdilər və hərçənd Allah əzəldən onların hər birindən xəbərdar idi, lakin O (Pak və Müqəddəs), istəyirdi ki, onlar Onun təkzibolunmaz dəlillərini və möcüzələrini görsünlər və Onun müdrikliyinə əmin olsunlar.",{"from":92,"to":92,"text":1042},"Cəhənnəm odu yeni bir şiddətlə alovlanacaq və həmin gün günahkarlar öz kafirliklərinə görə alçaldılacaq və əzabverici cəzaya məruz qoyulacaqlar. Onlar Cəhənnəm odunun və əzabkeşlərin ağır qandallarının necə olduğunu biləcəklər. Bütün bunlar – etdikləri küfürə görə əvəzdir.",{"from":293,"to":241,"text":1044},"Onlar Cəhənnəm odu ilə qaynar su arasında vurnuxacaqlar. Bununla yanaşı onları sarsıdıcı şaxtalı soyuq və buzlu su gözləyəcəkdir. Günahkarların cəzalandırılacağını xatırlatdıqdan sonra, Fövqəluca təqvalı möminlərin mükafatlandırılacağını bildirir və buyurur:",{"from":305,"to":311,"text":1046},"Rəbbinin qəzəbindən ehtiyat edən və Onun hüzurunda dayanacaqlarından qorxan, Onun qadağalarını pozmaqdan çəkinən və Onun ehkamlarını qüsursuz yerinə yetirən möminlərə iki Cənnət bağı hazırlanmışdır və onlarda qızıl qablar, qızıl bəzək şeyləri və qızıldan imarətlər vardır. Bağlardan biri – haramları pozmadıqlarına görə mükafat, ikincisi isə fərz hökümləri yerinə yetirdiklərinə görədir.",{"from":317,"to":323,"text":1048},"Allah, ən müxtəlif nemətlərlə dolu olan, həm qəlbə, həm də cana ləzzət verən bu bağları təsvir edir. Bu Cənnət bağlarında gözlərin görmədiyi və qulaqların eşitmədiyi və insanın heç xəyalına belə gətirmədiyi şeylər vardır. Onlarda gözəl qol-budaqlı ağaclar çiçəklənir. O budaqlarda çoxlu sulu, yetişmiş və dadlı meyvələr sallanır.",{"from":329,"to":334,"text":1050},"Cənnət sakinləri bu çeşmələrdən əla içkilər içəcək və onların axarını istədikləri istiqamətə yönəldə biləcəklər.",{"from":99,"to":285,"text":1052},"Bu meyvələrin hər biri digərlərindən öz füsunkarlığı və rəngi ilə fərqlənir.",{"from":235,"to":355,"text":1054},"Möminlər Cənnətdə, şahın möhtəşəm taxtında oturduğu kimi, ən rahat və sabit vəziyyətdə uzanacaqlar[7]. Onlar ən əla gözəlliyə malik döşəklər üstə uzanacaqlar ki, bunların özəllikləri yalnız Fövqəluca Allaha məlumdur. Onların alt hissəsinə ən əla və qiymətli ipək növü – atlas sərilmişdir. Belə olduqda, biz o döşəklərin insanın dərisi ilə təmasda olacaq üstü haqqında nə deyə bilərik?! Onların üzərində meyvələrlə bəzənmiş budaqlar sallanacaqdır ki, möminlər onları ayaq üstə, oturmuş və ya uzanmış halda da dərib yeyə biləcəklər.",{"from":362,"to":298,"text":1056},"Bu qızlar yalnız öz ərlərinə baxmağa cəsarət edirlər, çünki onları qəlbən sevirlər. Onlar o dərəcədə gözəl və cazibədardırlar ki, ərləri gözlərini onlardan çəkmir və özgə zövcələrinə baxmırlar. Onlar bir-biriləri ilə təmasdan böyük zövq duyur və bir-birilərinə güclü məhəbbət hissi bəsləyirlər. Əvvəllər bu qızlarla nə insan, nə də cin yaxın olmamışdır. Allah onları bakirə saxlamış və onları daimi sevən, mehriban, zərif və heyran edici zövcələr etmişdir və onlar öz paklığı, cazibədarlığı və gözəlliyi baxımından yaquta və mərcana oxşadılmışlar.",{"from":209,"to":391,"text":1058},"Məgər Fövqəluca Allah öz Xaliqinə səmimi ibadət edənə və Onun məxluqlarına xeyirxahlıq edənə pislik edərmi? Məgər O (Pak və Müqəddəs), onu bol mükafatdan, böyük səadətdən, Cənnət nemətindən və xoşbəxt həyatdan məhrum edərmi? Əlbəttə yox! O iki bağ məhz Rəbbə belə yaxın olan qulları üçün hazırlanmışdır.",{"from":349,"to":202,"text":1060},"Bu – gümüşdən sarayları və gümüş bəzəkləri olan bağlardır. Onlarda sağ tərəfə layiq görülən möminlər məskunlaşırlar. Yaşıllığın və bulaqların bolluğundan onlar tünd yaşıl rəngdə görünür. Onlarda iki çeşmə qaynayır və hər növ meyvələr yetişir. Fövqəluca xurma və narı, onların insanlara böyük fayda verməsinə görə xüsusilə vurğulayır.",{"from":442,"to":60,"text":1062},"Cənnət bağlarının hər birində daxili və zahiri gözəlliyə, yüksək əxlaqa və fövqəladə cazibədarlığa malik olan hurilər məskunlaşırlar. Onları öz ərlərinin qəbuluna hazırlaşdıqları çadırlarda qoruyub saxlayırlar. Amma bu o demək deyildir ki, onlar çadırlarından çıxmırlar və Cənnət bağlarında gəzişmirlər. Keçmiş zamanlarda hökmdarların və şahların təvazökar və utancaq qızlarına məhz belə qayğı göstərərdilər.",{"from":475,"to":174,"text":1064},"Bu iki bağın xoşbəxt sakinləri yaşıl yastıqlar və xarüqəladə xalçalar üstündə uzanacaqlar. Yüksək Cənnət taxtlarının üstünə böyük yaşıl döşəklər salınacaq və onlar taxtın baş tərəfində yastığabənzər formada olacaq.\n\nƏrəb sözü olan “abkari” nəinki təkcə xalılara, həm də bütün digər dəbdəbəli və zəngin toxuculuq məmulatlarına aiddir. Buna görə Fövqəluca Cənnət xalılarını bu sözün ən geniş mənasında gözəl adlandırmışdır: onlar bütün baxanları və onlara toxunanları heyran qoyur.\n\nBu iki bağ öz gözəlliklərinə və ecazkarlıqlarına görə əvvəlki iki bağdan fərqlənir. Əvvəlkilər onlardan daha üstündür. İlk iki bağın üstünlüyü Fövqəlucanın: “O ikisindən başqa, hələ iki bağ da vardır” ifadəsində öz əksini tapmışdır. Ərəb sözü olan “duna” bir neçə mənaya malikdir və “bundan başqa”, “daha pis”, “aşağı”, “qarşısında” mənalarını da bildirir. Əgər Cənnət bağlarının təsviri diqqətlə oxunarsa, onda aydın olar ki, sonuncu iki bağda, birinci iki bağda rast gəlinən ecazkar nemətlər yoxdur.\n\nBirinci iki bağda çaylar axır, iki sonuncu bağda yalnız çeşmələr qaynayır. Axan çaylarla qaynayan çeşmələr arasındakı fərq hər kəs üçün anlaşıqlıdır. Əvvəlinci iki bağda – hər bəhrədən iki növ olduğu halda, sonuncu iki bağda yalnız meyvələrdən, xurmadan və nardan bəhs edilir. Bunların arasındakı fərq də aydın hiss edilir. Birinci iki bağda möminlərin, alt hissəsinə atlas çəkilmiş, misilsiz döşəklərdən istifadə etməsindən bəhs edildiyi halda, iki digərində - yaşıl yastıqlar və gözəl xalılar təsvir edilir. Birinci iki bağda “hurilər[8] özləri yad adamların yanında baxışlarını aşağı dikirlər” deyildiyi halda, digər ikisində - çadırlarda yad nəzərlərdən qorunub saxlanan hurilərdən danışılır. Fövqəluca birinci iki bağın sakinlərini xeyirxahlıq edənlər adlandırmışdır: “Yaxşılığa yaxşılıqdan başqa bir şeylə əvəz verilərmi?” (Rəhman, 55\u002F60). Bu şərəfli vəsflər iki sonuncu bağ sakinlərinin ünvanına yönəldilməmişdir. Nəhayət, təkcə birinci iki bağ haqqında o birilərindən öncə xatırlanmasının özü də onların sonrakı iki bağdan üstünlüyünü təsdiq edir. Birinci iki bağ peyğəmbərlərin (onlara Allahın salamı olsun), siddiqlərin[9] (Allah onlardan razı olsun!) və Allahın yaxın qullarının məskəni olacaq, digər iki bağ isə qalan digər möminlər üçün nəzərdə tutulmuşdur.\n\nBununla yanaşı bütün Cənnət bağlarında heç bir gözün görmədiyi, heç bir qulağın eşitmədiyi və heç bir insanın xəyalından belə keçirmədiyi nemətlər vardır. Bu nemət və gözəlliklərdən ürəklər zövq alacaq, baxışlar dikilib, heyran qalacaq. Cənnətin bütün sakinləri xoşbəxt və məmnun olacaqlar, rahatlıq və əmin-amanlıq içində firavan yaşayacaqlar. Onlardan hər biri elə hesab edəcək ki, ondan daha xoşbəxt və daha uğurlu heç kəs yoxdur.\n\nBu surədə Allahın hüdudsuz mərhəmətindən və böyük xeyirxahlığından bəhs edilir və buna görə Fövqəluca yekun ayədə belə buyurur:",{"from":153,"to":153,"text":1066},"Əzəmət və şan-şöhrət Sahibi olan Allahın mərhəməti necə də böyükdür və O (Pak və Müqəddəs), Öz mömin qullarına daima himayə edir."]